Tổ chức các hoạt động phù hợp sự phát triển của từng cá nhân trẻ,khuyến khích trẻ hoạt động một cách chủ động tích cực, hồn nhiên vui tươi,đồng thời tạo điều kiện cho giáo viên phát huy
Trang 1MỤC LỤC Trang
2.3 Các biện pháp tổ chức thực hiện 7-162.4 Hiệu quả sau khi áp dụng một số biện pháp 16-17
Trang 21 MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài:
“ Uốn cây từ thuở còn non
Dạy con từ thuở con còn thơ ngây ”
Giáo dục mầm non là giai đoạn đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốcdân, là bộ phận quan trọng trong sự nghiệp đào tạo thế hệ trẻ thành con người cóích, thành những con người mới Đây là thời điểm mấu chốt và quan trọng nhất,thời điểm này tất cả mọi việc đều bắt đầu: Bắt đầu ăn, nói, nghe, nhìn và vậnđộng bằng đôi chân, đôi tay của mình…Tất cả những cử chỉ đó đều làm nênnhững thói quen, kể cả thói xấu Chính vì vậy chúng ta ở thế kỷ 21 thế kỷ củanền văn minh trí tuệ, của nền khoa học hiện đại Do vậy con người cần phảinăng động để phù hợp với sự phát triển của thời đại Muốn được như vậy ngay
từ tuổi ấu thơ trẻ mầm non, người lao động làm chủ Ngày nay chúng ta khôngchỉ đào tạo những con người có tri thức, có khoa học, có tình yêu thiên nhiên,yêu tổ quốc, yêu lao động mà còn tạo nên những con người biết yêu nghệ thuật,yêu cái đẹp, giàu mơ ước và sáng tạo Những phẩm chất ấy con người phải đượchình thành từ lứa tuổi mầm non, lứa tuổi hứa hẹn bao điều tốt đẹp trong tươnglai
Để thực hiện tốt mục tiêu của xã hội và mục đích của Đảng ta là: “Dângiàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh” thì trước hết nhiệm vụcủa giáo dục phải đào tạo ra được những con người mới xã hội chủ nghĩa và conngười đó phải được phát triển toàn diện Chính vì nhiệm vụ nặng nề được đặt racho ngành giáo dục mà sự nghiệp giáo dục của những năm gần đây đã đượcquan tâm và chú trọng hơn Đặc biệt là giáo dục mầm non là hệ thống đầu tiêncủa giáo dục quốc dân, nó là nền tảng đầu tiên trong suốt quá trình giáo dục đàotạo con người mới xã hội chủ nghĩa
Để thực hiện tốt những mục tiêu cơ bản của mình thì bậc học mầm nonphải không ngừng đổi mới và phát triển về mọi mặt: số lượng và chất lượng, cơ
sở vật chất cũng như nội dung chăm sóc, giáo dục trẻ Như chúng ta đã biết, giáodục là một trong những nhiệm vụ quan trọng và cần thiết Muốn thực hiện đượcnhiệm vụ to lớn này thì gia đình là sợi dây tình yêu, chăm sóc và kích thích đầutiên của trẻ, cha mẹ là những người thầy đầu tiên và quan trọng nhất Mỗi nhàgiáo dục, mỗi một cô giáo, người mẹ thứ hai của trẻ, thì phải làm sao hình thànhcho các cháu bước đầu có một đức tính tốt để sau này trẻ trở thành người côngdân tốt Ông cha ta đã có câu "Tiên học lễ, hậu học văn" Đúng vậy, lễ phép lànét đẹp văn hoá được đặt lên hàng đầu trong việc giáo dục Vì vậy lễ giáo chiếmmột vị trí quan trọng trong đời sống sinh hoạt hàng ngày của trẻ, là nền văn hóalâu đời và đặc biệt đối với trẻ Giáo dục lễ giáo cho trẻ mẫu giáo còn là sự hìnhthành và phát triển nhân cách cho trẻ, sự nhận thức qua cách giao tiếp và thôngqua các bài thơ, câu chuyện, nhằm giáo dục đạo đức lối sống cho trẻ và pháttriển trí tuệ, phát triển đạo đức
Vì vậy, trong mục tiêu giáo dục mầm non ghi rõ hình thành cho trẻ những
cơ sở ban đầu của nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa: khỏe mạnh, nhanhnhẹn, phát triển hài hòa, cân đối, giàu lòng yêu thương biết quan tâm, nhườngnhịn giúp đỡ mọi người, biết yêu thích và giữ gìn cái đẹp, thông minh, ham hiểu
Trang 3biết, thích khám phá và tìm tòi Muốn hình thành và phát triển nhân cách cho trẻlứa tuổi mầm non, việc giáo dục lễ giáo cho trẻ đóng vai trò hết sức quan trọng,cần thiết và có ý nghĩa.
Giáo dục lễ giáo cho trẻ thông qua các hoạt động học tập, vui chơi, cáchoạt động mọi lúc mọi nơi, các hoạt động dạo chơi tham quan hay còn thôngqua các ngày hội ngày lễ, sẽ hình thành cho trẻ những mối quan hệ giao tiếpvới nhau như: quan hệ trẻ với trẻ, quan hệ trẻ với cô giáo và trẻ với mọi ngườixung quanh Qua những bài thơ, câu chuyện, bài hát, đã giúp trẻ hiểu được cáihay, cải thiện đồng thời trẻ phân biệt được cái nên làm và không nên làm từ đó
có những biểu hiện, có thái độ đúng đắn với những hành vi không tốt xảy raxung quanh trẻ Trẻ mầm non ban đầu trẻ chưa biết kính trọng, thưa gửi lễ phépcòn trả lời trống không với người lớn tuổi với bạn bè với cô giáo hay với mọingười xung quanh
Trước thực trạng đó là một giáo viên mầm non, người trực tiếp chăm sóc,giáo dục trẻ, tôi không thể không suy nghĩ và nhận thấy rằng việc giáo dục lễgiáo cho trẻ hiện nay đang là vấn đề bức xúc, là việc làm cần thiết có vai trò tolớn trong việc giáo dục nhân cách cho trẻ Đây còn là vấn đề của toàn xã hội,việc giáo dục lễ giáo nhằm tăng cường hiểu biết, mối quan hệ giao tiếp với cộngđồng nhằm đưa trẻ vào môi trườrng giáo dục thật lành mạnh và trong sáng Từ
đó mà bản thân tôi đã mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục lễ giáo cho trẻ 5 - 6 tuổi trường mầm non Liên Lộc, năm học
2017 - 2018” để làm đề tài nghiên cứu cho mình trong năm học 2017 - 2018 1.2 Mục đích nghiên cứu:
Tìm ra một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục lễ giáo cho trẻ 5 - 6tuổi tại Trường mầm non Liên Lộc, năm học 2017 - 2018
Giáo dục phẩm chất đạo đức và tính cách, lối sống của trẻ, hình thành chotrẻ nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
“Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục lễ giáo cho trẻ 5 - 6 tuổitrường mầm non Liên Lộc, năm học 2017 - 2018”
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc các tài liệu có liên quan đến đề tài
- Phương pháp đàm thoại: Nhóm phương pháp này rất quan trọng, khi dạytrẻ phương pháp này giúp trẻ phát triển ngôn ngữ
- Phương pháp quan sát, trực quan
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế: Nhóm phương pháp này nhằmgiúp người học có kiến thức một cách hệ thống về quy trình điều tra khám phátrong thực tế
- Phương pháp thực nghiệm: Là nhóm phương pháp tổ chức cho trẻ thựchành luyện tập để cung cấp kiến thức và vận dụng những điều đã tiếp thu
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Là phương pháp trực tiếp tác độngvào đối tượng có trong thực tiễn để làm bộc lộ bản chất và quy luật vận độngcủa đối tượng đó ,giúp người nghiên cứu thu thập hoặc làm nảy sinh các ý tưởngnghiên cứu đề xuất sáng tạo
Trang 4- Phương pháp xử lý thống kê toán học: Tổng hợp và phân tích số liệu đãđiều tra và khảo sát.
2 NỘI DUNG
2.1 Cơ sở lý luận:
Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI vớinội dung đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Đào tạo, đáp ứng yêu cầu côngnghiệp hóa - hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hộichủ nghĩa và hội nhập quốc tế đã chỉ ra rằng đối với cấp học mầm non cần phảigiáo dục phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ
Giáo dục lễ giáo cho trẻ mầm non là một trong những vấn đề vô cùngquan trọng trong việc giáo dục hiện nay, muốn trẻ thành người thì trước tiênchúng ta phải giáo dục trẻ những điều hay lẽ phải Vì trẻ em giống như mộttrang giấy trắng, ngây thơ, ngộ nghĩnh, trong sáng chúng ta muốn vẽ lên nhữngtrang giấy trắng đó những gì tốt đẹp thì trước tiên phải có một môi trường lànhmạnh, chính vì vậy môi trường giáo dục mầm non là một môi trường vô cùngquan trọng trong giáo dục lễ giáo cho trẻ
Theo chương trình giáo dục mầm non (ban hành kèm theo TT số17/2009/TT-BGDĐT ngày 25/7/2009 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT ban hành kèmtheo thông Tư số 28/2006/TT - BGDĐT ngày 30/12/2016 - BGDĐT của bộtrưởng bộ GD & ĐT sửa đổi, bổ sung một số nội dung của chương trình giáodục mầm non Mục tiêu của GDMN là giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm,trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị chotrẻ vào lớp 1, hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng tâm sinh lý,năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kỹ năng sống cần thiết, phùhợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đạt nềntảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và cho việc học tập suốt đời
Đứng trước tình hình đổi mới của đất nước, cùng với sự phát triển khôngngừng của nền giáo dục nước nhà, đứng trước thời kỳ hội nhập kinh tế, đất nướcđang trên đường mở cửa những ảnh hưởng không nhỏ của nền nhiều nền vănhóa khác nhau Thì việc giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa vốn có củacha ông ta từ ngàn xưa là nhiệm vụ cần và cập nhật nhất Bên cạnh đó, việc tiếpthu những tinh hoa văn hóa của nhân loại để làm giàu thêm bản sắc văn hóariêng của dân tộc mình cũng là vấn đề cần thiết, làm thế nào để cho thế hệ trẻcủa chúng ta "Hoà nhập mà không hoà tan"
Tổ chức các hoạt động phù hợp sự phát triển của từng cá nhân trẻ,khuyến khích trẻ hoạt động một cách chủ động tích cực, hồn nhiên vui tươi,đồng thời tạo điều kiện cho giáo viên phát huy khả năng sáng tạo trong việc lựachọn và tổ chức các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ một cách linh hoạt, thựchiện phương châm “Học bằng chơi - Chơi mà học” đáp ứng mục tiêu phát triểncủa trẻ một cách toàn diện về mọi mặt Từ lâu giáo dục lễ giáo cho trẻ là cuốnhút sự quan tâm của các nhà giáo dục và các bậc phu huynh, sự quan tâm trênkhông chỉ ngẫu nhiên, các nhà tâm lý học, giáo dục học đã quan tâm đến nhậnthức lễ giáo của trẻ vì vậy giao tiếp chiếm một vị trí quan trong trong đời sốngsinh hoạt hàng ngày của trẻ là nền văn hóa lâu đời và đặc biệt đối với trẻ
Trang 5Giáo dục lễ giáo cho trẻ mẫu giáo là sự hình thành, phát triển nhân cáchcho trẻ, sự nhận thức qua cách giao tiếp và thông qua các bài thơ, câu chuyện,nhằm giáo dục đạo đức lối sống cho trẻ Vì vậy, giao tiếp chiếm một vị trí quantrong trong đời sống sinh hoạt hàng ngày của trẻ là nền văn hóa lâu đời và đặcbiệt đối với trẻ Giáo dục lễ giáo ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển ngôn ngữcủa trẻ Nếu được giáo dục tốt, khi giao tiếp trẻ sẽ nói năng nhẹ nhàng, mạchlạc, có văn hóa trong các câu nói, cử chỉ, hành động của trẻ đối với mọi người.Các tác phẩm văn học, các hình ảnh có nội dung giáo dục lễ giáo và quá trìnhgiao tiếp của trẻ với bạn bè với cô giáo là những phương tiện giáo dục lễ giáo tốtnhất cho trẻ Điều đó nhằm hình thành ở trẻ những tình cảm yêu thương, gần gũivới mọi người xung quanh, kính trọng lễ phép người lớn tuổi.
Ngày nay, khi đất nước đang trên đà phát triển tới hội nhập kinh tế, vănhóa, tham gia các diễn đàn Quốc tế mở ra cho nước nhà nói chung và giáo dụcnói riêng những cơ hội cũng như nhiều thách thức mới Sự giao lưu hội nhập cácnền văn hóa thế giới Việc giữ gìn và phát huy nền văn hóa dân tộc càng được đềcao, việc chúng ta hội nhập chứ không thể hòa tan, biết học hỏi, tiếp thu nhữngtinh hoa văn hóa của nhân loại để làm giàu thêm nét bản sắc văn hóa riêng củadân tộc mình Trước những cơ hội và thách thức đó đất nước đang cần có nhữngcon người mới, xã hội chủ nghĩa với những đức tính thông minh, năng động,sáng tạo, dám làm, dám chịu trách nhiệm, sống có nghĩa tình
Giáo dục lễ giáo cho trẻ là một phần quan trọng trong nội dung giáo dụctrẻ, đó là khâu đầu tiên hình thành nhân cách cho trẻ đặc biệt là ở lứa tuổi mầmnon Vì vậy, trong mục tiêu đào tạo ghi rõ “Hình thành cho trẻ những cơ sở banđầu của nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa: khỏe mạnh, nhanh nhẹn,phát triển hài hòa, cân đối, giàu lòng yêu thương biết quan tâm, nhường nhịngiúp đỡ mọi người, biết yêu thích và giữ gìn cái đẹp, thông minh, ham hiểu biết,thích khám phá và tìm tòi một số kĩ năng cơ bản như: nhẹ nhàng, khéo léo, biếtxin lỗi và nhận lỗi” Muốn hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ ở tuổimầm non, việc giáo dục lễ giáo cho trẻ đóng vai trò hết sức quan trọng, cần thiết
và có ý nghĩa
Chính vì nhận ra được tầm quan trọng đó, Ban giám hiệu trường chúng tôi
đã bổ sung thêm kiến thức, kỹ năng cho chúng tôi, những cô giáo mầm non hàngngày trực tiếp chăm sóc, giáo dục trẻ giúp chúng tôi cũng nhận thấy rằng việcgiáo dục lễ giáo cho trẻ 5 - 6 tuổi hiện nay đang là vấn đề bức xúc, là việc làmcần thiết có vai trò to lớn trong việc giáo dục trẻ, không riêng bậc học mầm non
mà còn nhiều bậc học khác Đây là vấn đề lớn của toàn xã hội, việc giáo dục lễgiáo nhằm tăng cường hiểu biết, mối quan hệ giao tiếp với cộng đồng nhằm đưatrẻ vào môi trường sư phạm thật lành mạnh và trong sáng
Giáo dục lễ giáo cho trẻ mẫu giáo là sự hình thành và phát triển nhân cáchcho trẻ, sự nhận thức qua cách giao tiếp và thông qua các bài thơ, câu chuyện,nhằm giáo dục đạo đức và lối sống cho trẻ và phát triển trí tuệ và phát triển đạo
Trang 6đức, về tình cảm, ý chí nhằm mục đích phát triển nhân cách cho trẻ Qua hoạtđộng học tập, giao tiếp, góc tuyên truyền và sinh hoạt hàng ngày của trẻ đều cómối quan hệ với nhau tất cả đều cuốn hút tạo điều kiện cho trẻ phát triển toàndiện về mọi mặt Đức, trí, thể, mỹ.
Bản thân tôi luôn luôn mong muốn rằng chính bàn tay mình được vẽ lênnhững trang giấy trắng đó những gì tốt đẹp nhất đó cũng là lý do vì sao tôi chọn
đề tài này Với độ tuổi 5 - 6 tuổi trẻ chưa ý thức được mọi hành động của mìnhtrẻ thích khám phá tìm tòi, thích tham gia vào mọi hoạt động, thích bắt chướccác hành động, lời nói của người lớn
Chính vì vậy: Giáo dục Mầm non hiện nay đã và đang tiếp tục tìm ranhững phương pháp mới để giảng dạy, trong đó có các chuyên đề được lồngghép vào các hoạt động của trẻ như: Chuyên đề bảo vệ môi trường, chuyên đề
an toàn giao thông, chuyên đề biển hải đảo và chuyên đề không thể thiếu trongchương trình giáo dục mầm non, đây còn là chuyên đề hết sức quan trọng trongviệc giáo dục phẩm chất, đạo đức, lối sống cho trẻ sau này đó là chuyên đề
‘‘ Giáo dục lễ giáo cho trẻ mầm non’’
2.2 Thực trạng
Liên Lộc là xã nằm ở phía đông bắc huyện Hậu Lộc, phía tây bắc giáp xãTuy lộc, phía đông bắc giáp xã Quang lộc, phía nam giáp xã Hoa lộc, phía đônggiáp với huyện Nga Sơn
Xã Liên lộc là xã vùng màu có tổng diện tích tự nhiên là 502,42 ha trong
đó có 1274 hộ, và có 4282 nhân khẩu Thu nhập bình quân đầu người là 20 triệuđồng/người/ năm Những năm gần đây điều kiện kinh tế ở xã đang trên đà pháttriển Đời sống của nhân dân đang được thay đổi Bên cạnh đó còn có các tổchức đoàn thể luôn kề vai sát cánh để ủng hộ nhà trường trong mọi phong tràothi đua
* Thuận lợi
- Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm và mua sắm đầy đủ trang thiết
bị để cho giáo viên hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao
- Đa số trẻ đều có nề nếp thói quen tốt, biết lễ phép với người lớn
- 95% học sinh đều học qua lớp mẫu giáo 4 tuổi cho nên trẻ cũng có nềnếp trong học tập và vui chơi
- Cơ sở vật chất tương đối đầy đủ theo yêu cầu tối thiểu
- Trẻ hiểu và nói thành thạo tiếng phổ thông
- Một số phụ huynh rất có tinh thần phối hợp với giáo viên và nhà trường,hiểu được tầm quan trọng của việc rèn luyện lễ giáo cho trẻ
Trang 7- Rất nhiều trẻ chưa biết cách phối hợp với các bạn chơi trong nhóm.
- Do điều kiện kinh tế khó khăn, các phụ huynh chủ yếu làm nghề nông,nhiều hộ gia đình phải đi làm ăn xa để con ở nhà cho ông bà trông nên đã nên cóphần hạn chế trong việc quan tâm chăm sóc các cháu, nhận thức của một số phụhuynh còn hạn chế, có phụ huynh thì chiều con quá mức, trẻ thích gì được nấy,cũng có phụ huynh do công việc bộn bề kiếm sống, có phụ huynh mải lo làmkinh tế, có phụ huynh không có điều kiện về kinh tế nên việc chăm sóc giáo dụctrẻ, hay sự quan tâm đến con cái chưa được thường xuyên, chưa đúng cách khitrẻ ở nhà
- Việc quan tâm uốn nắn, để đưa các cháu vào nề nếp lễ giáo cho trẻnhiều giáo viên chưa quan tâm đúng mức
- Việc phối hợp giữa giáo viên với phụ huynh về quan điểm giáo dục chưachặt chẽ và chưa đồng bộ
- Việc rèn luyện kĩ năng sống cho trẻ chưa được thực hiện ở mọi lúc mọinơi
- Tài liệu về giáo dục lễ giáo cho trẻ chưa phong phú
Kết quả
T t ố Khá Trungbình Y uế
Trẻ biết chào hỏi, xưng hô lễ
phép, biết cảm ơn, xin lỗi 31 7 23 9 29 12 38 3 10
Biết yêu thương,quan tâm
nhường nhịn giúp đỡ bạn
trong lớp.
Có thói quen biết giữ gìn, cất, sắp
xếp đồ chơi theo quy định 31 8 26 10 32 11 35 2 7Trẻ mạnh dạn trong giao tiếp 31 8 26 11 35 10 32 2 7 Biết nghe và làm theo sự chỉ
dẫn của cô giáo, người lớn. 31 9 29 13 42 8 26 1 3
Từ bảng khảo sát thực trạng tôi thấy kết quả trên trẻ còn rất hạn chế Loạitốt, khá, chỉ đạt 56%, số trẻ ở loại trung bình còn rất nhiều, đặc biệt số trẻ ở loạiyếu chiếm 10%
Trang 8- Việc rèn luyện kĩ năng về cho trẻ lễ giáo chưa được thực hiện ở mọi lúcmọi nơi, giáo viên không có đủ điều kiện và thời gian để rèn kĩ năng cho trẻtrong tất cả các hoạt động.
Đứng trước tình hình trên, tôi rất lo lắng phải dạy trẻ như thế nào và bằngnhững biện pháp gì để tất cả trẻ lớp tôi có những thói quen và hành vi đạo đức
và phù hợp với chuẩn mực xã hội
2.3 Các biện pháp tổ chức thực hiện
*Biện pháp 1: Tự học, tự bồi dưỡng.
Để có thể thực hiện tốt các mục tiêu giáo dục đã đề ra thì trước tiên mỗigiáo viên phải trang bị cho mình hệ thống kiến thức phong phú chính xác, và trảinghiệm các kỹ năng giáo dục thực tế
Trẻ mẫu giáo 5 tuổi có đặc thù tâm sinh lý tính cách riêng nên để thấuhiểu và tiếp cận với trẻ tôi đã dành nhiều thời gian đọc các tài liệu về tâm lý họctrẻ em, đặc biệt là tâm lý lứa tuổi của nhà xuất bản đại học sư phạm, và tìm hiểunhiều nguồn tư liệu trên các kênh giáo dục khác, trên mạng enternet
Qua một thời gian tự học, tự bồ dưỡng tôi cảm thấy mình đã trang bị đượcnhững kiến thức cơ bản về giáo dục kĩ năng sống nhất là lễ giáo cho trẻ lứa tuổimầm non, tôi đã “hiểu” trẻ hơn và có thể thiết kế các hoạt động nhằm giúp cáccon biết lễ giáo với mọi người mọi vật xung quanh
Tôi hiểu rằng: Để giáo dục trẻ lễ giáo tốt cô giáo phải luôn luôn lắngnghe và thấu hiểu trẻ, cô cần:
Tạo cơ hội cho trẻ chia sẻ đồ chơi hay món ăn mà trẻ ưa thích với bạn bè.Lắng nghe trẻ, giúp chúng bày tỏ thái độ
Dạy trẻ cách giải quyết vấn đề
Tôn trọng ý kiến của trẻ
Dạy trẻ ở mọi lúc mọi nơi, tận dụng mọi tình huống và hoạt động có thểtích hợp
*Biện pháp2: Rèn kỹ năng giáo dục lễ giáo cho trẻ.
+ Kỹ năng sống tự tin : Một trong những kỹ năng đầu tiên mà giáo viên cầnchú tâm là phát triển sự tự tin, lòng tự trọng của trẻ Nghĩa là giúp trẻ cảm nhậnđược mình là ai, cả về cá nhân cũng như trong mối quan hệ với những ngườikhác Kỹ năng sống này giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin trong mọi tình huống ởmọi nơi
+ Kỹ năng sống hợp tác: Bằng các trò chơi, câu chuyện, bài hát giáo viêngiúp trẻ học cách cùng làm việc với bạn, đây là một công việc không nhỏ đối vớitrẻ lứa tuổi này Khả năng hợp tác sẽ giúp trẻ biết cảm thông và cùng làm việcvới các bạn
+ Kỹ năng thích tò mò, ham học hỏi, khả năng thấu hiểu: Đây là một trongnhững kỹ năng quan trọng nhất cần có ở trẻ vào giai đoạn này là sự khát khaođược học Giáo viên cần sử dụng nhiều tư liệu và ý tưởng khác nhau để khêu gợitính tò mò tự nhiên của trẻ Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng, các câu chuyệnhoặc các hoạt động và tư liệu mang tính chất khác lạ thường khêu gợi trí nãonhiều hơn là những thứ có thể đoán trước được
Trang 9+ Kỹ năng giao tiếp: Giáo viên cần dạy trẻ biết thể hiện bản thân và diễnđạt ý tưởng của mình cho người khác hiểu, trẻ cần cảm nhận được vị trí, kiếnthức của mình trong thế giới xung quanh nó Đây là một kỹ năng cơ bản và kháquan trọng đối với trẻ Nó có vị trí chính yếu khi so với tất cả các kỹ năng khácnhư đọc, viết, làm toán và nghiên cứu khoa học Nếu trẻ cảm thấy thoải mái khinói về một ý tưởng hay chứng kiến nào đó, trẻ sẽ trở nên dễ dàng học và sẽ sẵnsàng tiếp nhận những suy nghĩ mới Đây chính là yếu tố cần thiết để giúp trẻ sẳnsàng học mọi thứ
Ví dụ: Trong giờ hoạt động góc: Qua trò chơi phân vai ở góc bác sỹ Cô
cùng trẻ trò chuyện để trẻ nhận vai và thể hiện được vai chơi của mình (ảnh 1)
Ngoài ra, ở trường mần non giáo viên cần dạy trẻ nghi thức văn hóa trong
ăn uống qua đó dạy trẻ kỹ năng lao động tự phục vụ, rèn tính tự lập như: Biết tựrửa tay sạch sẽ trước khi ăn, chỉ ăn uống tại bàn ăn, biết cách sử dụng những đồdùng, vật dụng trong ăn uống một cách đúng đắn, ăn uống gọn gàng, không rơivãi, nhai nhỏ nhẹ không gây tiếng ồn, ngậm miệng khi nhai thức ăn, biết mờitrước khi ăn, cảm ơn sau khi ăn, biết tự dọn, cất đúng chỗ bát, chén, thìa … hoặcbiết giúp người lớn dọn dẹp, ngồi ngay ngắn, ăn hết suất không làm ảnh hưởngđến người xung quanh Qua những kĩ năng trẻ được trải nghiệm và giao tiếp cóứng sử hay trong giao tiếp và giáo dục lễ giáo đạt kết quả cao
*Biện pháp 3: Tạo môi trường lớp học thân thiện cởi
mở để thu hút trẻ.
Môi trường thân thiện và thẩm mĩ sẽ gây hứng thú cho trẻ và bản thângiáo viên góp phần hình thành và nâng cao mối quan hệ thân thiện, tự tin giữagiáo viên với trẻ và giữa trẻ với trẻ Nhận thức được điều đó tôi đã trao đổi vàcùng thống nhất với giáo viên trong lớp về kế hoạch, biện pháp trang trí xắp xếptạo môi trường, các góc hoạt động trong lớp phù hợp với diện tích lớp cũng nhưcác đồ dùng đồ chơi trong lớp phù hợp với tâm sinh lý trẻ, có tính thẩm mỹ và
tích cực đối với trẻ (ảnh 2)
Với quan điểm lấy trẻ làm trung tâm, chúng tôi tận dụng tối đa các sảnphẩm của trẻ để trang trí lớp, trẻ được vẽ, xé nặn các sản phẩm để trang trí cácgóc Không những thế dưới mỗi sản phẩm chúng tôi đều ghi lại cảm xúc của trẻ
Có thể nói đến bây giờ các bé của lớp tôi đã có một bộ sưu tập các sản phẩm vàcảm xúc của mình đây sẽ là món quà có ý nghĩa để bé dành tặng cha mẹ, nhữngcâu nói lời chúc ngộ nghĩnh đáng yêu thể hiện trong mỗi sản phẩm đã ghi dấu lại
sự trưởng thành lớn khôn hàng ngày của các bé Để lưu giữ những thông điệpyêu thương, để nhắc nhở các bé biết thường xuyên phấn đấu tu dưỡng trở thànhnhững em bé ngoan, những con người nhân hậu sống có ích chúng tôi cùng trẻlàm “Cây yêu thương” của lớp Trên đó, từng cặp rễ cây và quả sẽ mang mộtthông điệp: Để trẻ hiểu chúng tôi đã giải thích rất cặn kẽ những thông điệp đó vàthường xuyên hỏi trẻ: Hôm nay chúng mình đã gieo được gì? Chúng mình gieochăm chỉ (khiêm tốn ) như thế nào? Trên thân cây chúng tôi gắn hình ảnh nhữnghoạt động đi làm từ thiện, hay giao lưu của lớp như một hình thức ghi dấu lại nhữngviệc có ích trẻ đã làm giúp trẻ cảm thấy tự hào, hứng thú hơn khi tham gia nhữnghoạt động tiếp theo
Trang 10Để kích thích những việc làm tốt của trẻ có tính liên tục bên cạnh “câyyêu thương” chúng tôi cùng trẻ tạo ra một vườn hoa với tiêu đề “những bônghoa việc tốt”, mỗi bông hoa gắn với một việc làm
Ví dụ: Thích giúp đỡ cô giáo và các bạn cuối tuần trẻ nào đạt được tiêu
chí trên bông hoa sẽ được gắn ảnh “Cây yêu thương”, “những bông hoa việctốt” không chỉ giúp cho các bé của lớp tôi trở nên thân thiện, tích cực, thích làm việc tốt hơn mà còn thu hút được sự quan tâm ủng hộ của các bậc phụhuynh
Không chỉ tạo môi trường thân thiện cho trẻ hoạt động, giao tiếp, âm nhạccũng là một trợ thủ đắc lực để chúng tôi mang đến cho các bé một cảm giác bìnhyên thoải mái khi đến lớp, làm giảm bớt những căng thẳng bực bội và tính hiếuđộng nghịch ngợm của các bé Sau đó tôi hỏi cảm giác của trẻ sau khi thư giãn
và cho trẻ tập nói lời yêu thương với người bạn bên cạnh của mình Có thể nóinhững phút giây thư giãn đã mang lại những hiệu quả tích cực, các bé của lớptôi trở nên thân thiết với nhau hơn, bớt nghịch ngợm và thật giàu cảm xúc Đã cónhững giọt nước mắt của bé rơi xuống khi tôi nói và cho trẻ tưởng tượng về mẹ,
về những người bạn thân của mình Vì lớp tôi số lượng trẻ trai rất đông, các bétương đối hiếu động nghịch ngợm nhưng cũng rất giàu tình cảm nên ngay từ đầunăm chúng tôi đã trò chuyện với trẻ cùng trẻ đề ra các nội qui của lớp, nội quiđầu tiên là: Phải đoàn kết yêu thương bạn bè tôi cũng qui định với các bé nếu
cả tuần đều ngoan không vi phạm nội qui của lớp thì cuối tuần bé sẽ được đeohuy hiệu bé ngoan và có cơ hội được các bạn bầu làm tổ trưởng và được ghi tênngoài bảng cho bố mẹ xem, được cắm cờ Những nội qui đó do trẻ tự đề ra nêntrẻ cố gắng thực hiện rất nghiêm túc, bé nào cũng cố gắng để được đeo huy hiệu
để được cô giáo và các bạn tôn vinh
Chúng tôi còn thống nhất mang đến cho trẻ một không khí lớp học thật
ấm áp tràn ngập yêu thương, cô giáo cũng giống như một người bạn lớn để trẻ
có thể an tâm chia sẻ những thắc mắc, băn khoăn cũng như những “Bức xúc” rấttrẻ con của mình Trẻ ở lớp gọi chúng tôi là mẹ xưng con, các bé cũng nũng nịuvòi vĩnh thể hiện tình cảm với chúng tôi giống như mẹ của mình Không cònkhoảng cách giữa cô và trò mà là tình cảm mẹ con thật sự, cũng có những phútgiây yêu thương hờn giận những khi trẻ mắc lỗi chỉ cần chúng tôi nói các mẹbuồn quá sắp già và xấu đi rồi là trẻ rất sợ, rối rít xin lỗi và hứa sửa chữa khuyếtđiểm Chúng tôi cũng cảm thấy tình thương của mình dành cho các con nhân lênmỗi ngày
* Biện pháp 4: Tạo môi trường giao tiếp cho trẻ.
Dạy trẻ mầm non kỹ năng giáo dục lễ giáo là rất cần thiết nhưng ta cần xácđịnh được sẽ dạy trẻ các kỹ năng giao tiếp nào cho trẻ Trẻ đến trường thì việcđầu tiên là trẻ phải giao tiếp với cô, rồi đến các bạn trong lớp và mọi người trongtrường học Hình thành kỹ năng giao tiếp cho trẻ không phải là tôi dạy trẻ nóinhiều mà dạy trẻ cách giao tiếp và ứng xử như thế nào cho đúng
Môi trường giao tiếp mà luôn an toàn, thân thiện thì sẽ tạo cho trẻ sự yêntâm, hưng phấn khi tham gia vào các hoạt động Trong lớp học việc xây dựng
Trang 11các góc chơi cũng rất quan trọng vì khi trẻ tham gia vào các góc chơi cũng chính
là lúc trẻ đang học cách giao tiếp với các bạn
Đầu tiên tôi cần tạo một môi trường giao tiếp thật tốt để trẻ có cảm giácthật thoải mái khi trẻ đến lớp và trẻ có nhu cầu giao tiếp bằng lời Có nghĩa làtrong tất cả mọi hoạt động một ngày của trẻ ở lớp, tôi luôn dùng nhiều trò chơi,câu đố để khích lệ trẻ tham gia, qua đó sẽ giúp trẻ tự nhiên hơn và cởi mở hơntrong giao tiếp
Ví dụ: Lớp tôi có cháu Thiện Nhân, Khánh Huyền, Hai cháu này rất ít nói
và ít tham gia vào các hoạt động của lớp, do cháu nhút nhát Với những trẻ nhútnhát, trẻ ít tham gia vào các hoạt động thì tôi thường xuyên gọi trẻ trả lời trongcác hoạt động và cho trẻ nhập vào các nhóm chơi như: bán hàng, nấu ăn vì cácnhóm chơi này yêu cầu trẻ phải giao tiếp nhiều hơn
Ngôn ngữ là cái riêng của mỗi cá nhân và nó được phát triển một cách tựnhiên, do đó khi giao tiếp sẽ có lúc trẻ nói sai, lúc trẻ nói sai tôi sẽ không lamắng trẻ và giúp trẻ nói lại cho đúng, nếu mỗi lần trẻ nói sai tôi lại chê bai trẻ,càng chê bai trẻ nhiều thì càng sẽ tạo cho trẻ cảm giác không tự tin vào mình vàdần dần trẻ không muốn nói ra nữa, như vậy giao tiếp của trẻ ngày càng ít đi
Đặc biệt tôi không dùng cách giao tiếp như kiểu sai khiến sẽ làm cho trẻcảm thấy như mình bị bắt buộc, mà tôi chỉ dùng ngôn ngữ đề nghị, vỗ về trẻ Tôitránh dùng những câu như:" Cất hết đồ chơi đi, tất cả về hết chỗ ngồi…" vìnhững câu nói đó mang tính ra lệnh sẽ làm ảnh hưởng không tốt đến ngôn ngữcho trẻ sau này bởi trẻ con học cách nói chuyện của người khác rất nhanh Nếunhư ta nói: “ Cô mời các con cất đồ chơi và lại đây với cô nào " câu nói này sẽkhông tạo cho trẻ cảm thấy bị áp lực và trẻ không nhận thấy như mình đang bị ai
đó ra lệnh cho mình
Hãy để cho trẻ biết rằng trẻ cũng có quyền nói lên tiếng nói của mình, tôiluôn dành thời gian để lắng nghe trẻ nói, hiểu về những gì trẻ đang suy nghĩ vàmong muốn Trẻ sẽ không bao giờ nói lên ý kiến của mình khi người lớn khônglắng nghe trẻ nói Khi được nói ra ý nghĩa của mình, trẻ sẽ thấy được giá trị củabản thân Môi trường giao tiếp trong lớp học ảnh hưởng tới trẻ rất nhiều, để trẻluôn muốn giao tiếp thì trước tiên tôi cần gần gũi trẻ hơn và luôn lắng nghe các
ý kiến của trẻ Bên cạnh đó là một cô giáo thì khi tôi giao tiếp với trẻ trong tất cảcác hoạt động, tôi phải chú ý cách nói sao cho đúng mực vì trẻ học giao tiếp từngười khác rất nhanh Trẻ không chỉ học giao tiếp từ cô mà trẻ còn học giao tiếp
từ các bạn của trẻ Tôi luôn tạo điều kiện cho trẻ được giao tiếp giữa các trẻ vớinhau thông qua các hoạt động học cũng như hoạt động vui chơi Trẻ càng đượcgiao tiếp với nhau nhiều thì trẻ càng được mở rộng vốn kiến thức và trẻ ngàymột tự tin hơn khi giao tiếp
Tôi thường xuyên thay đổi môi trường lớp học theo chủ đề, bên cạnh đó tôichú trọng sưu tầm các hình, tranh ảnh về giáo dục lễ giáo liên quan đến chủ đề
để trẻ giao tiếp và giáo dục lễ giáo cho trẻ Khi vệ sinh nhóm lớp tôi hướng dẫn,gợi ý, khuyến khích trẻ tự lau chùi kệ đồ chơi, xếp đồ dùng đồ chơi gọn gàng,ngăn nắp cùng cô vào từng góc riêng tạo cảm giác thích thú ở trẻ luôn mong
Trang 12muốn được làm, được giúp cô Nhờ vậy, qua mỗi lần tổ chức hoạt động vui chơi,trẻ chơi xong thu dọn đồ chơi gọn gàng và ngăn nắp Lúc này tôi thường quansát xem các trẻ giao tiếp với nhau như thế nào và cách nói chuyện của trẻ đãđúng chưa, nếu chưa đúng thì tôi nhẹ nhàng nhắc nhở trẻ để trẻ nhận ra cách nóicủa mình là không đúng và tôi giúp trẻ sửa sai (ảnh 3)
* Biện pháp 5: Tích hợp giáo dục lễ giáo thông qua các hoạt động học.
Như chúng ta đã biết, ở trường mầm non không có hoạt động giáo dục lễgiáo riêng biệt, mà chủ yếu thông qua việc tích hợp, lồng ghép với nội dung bàihọc, vào các môn học (Khám phá khoa học, văn học, âm nhạc, thể dục, hoạtđộng mọi lúc mọi nơi, vệ sinh ăn ngủ trưa, hoạt động đón trả trẻ…) nhằm hướngtrẻ tới cảm xúc, tình cảm, hành vi lễ giáo Chính vì vậy, lồng ghép nội dung giáodục lễ giáo vào các môn học và hoạt động nhằm hình thành cho trẻ những thóiquen, hành vi lễ phép, có văn hoá cho trẻ
* Đối với hoạt động đón trẻ, giờ trả trẻ:
Ví dụ: Cô trò chuyện hoặc cho trẻ quan sát các hình ảnh cô sưu tầm về lễ giáo.
+ Trước khi đi đến lớp các con phải làm gì?
+ Khi đến lớp các con chào ai?
+ Khi chơi với bạn trong lớp các con phải thế nào?
Từ những câu hỏi đơn giản và quen thuộc này nhưng nó lại có ý nghĩa tolớn với trẻ trong việc giao tiếp và ứng sử với mọi người xung quanh, Khi trẻ đếnlớp cô nhắc nhỏ trẻ luôn nếu trẻ không chào cô khi vào lớp
* Đối với hoạt động khám phá khoa học : Đề tài: "Một số đồ dùng trong gia
đình"
- Cô giáo có thể đàm thoại với trẻ:
+ Cô có gì đây các con?
+ Các loại đồ dùng này để làm gì?
+ Muốn đồ dùng được sạch đẹp thì chúng ta phải làm gì?
Khi trả lời trẻ phải trả lời trọn câu: Dạ có, dạ không, dạ thưa cô, khôngtrả lời trống không Qua đó cô đã giáo dục trẻ cách nói năng lễ phép, đủ câu,không được lấy đồ dùng để chơi, mà phải biết bảo cất gọn gàng khi dùng xong
* Đối với hoạt động phát triển thể chất bài Đề tài:“Ném bóng bằng 2 tay”.
+ Cô giáo dục trẻ thường xuyên tập thể dục, tập đều đặn giúp cơ thể khoẻmạnh, trong lúc tập rèn cho trẻ các kỹ năng khéo léo biết phối hợp tay, mắtthông qua đó trẻ có tính kỷ luật không chen lấn, không xô đẩy bạn khi trẻ sinhhoạt tập thể
* Đối với hoạt động văn học.
Với những câu chuyện cổ tích Việt Nam ngày xưa mang nhiều tính giáodục con người Truyện cổ tích dù ở thể loại nào như: truyện cổ tích về loài vật,truyện cổ tích thần kỳ hay truyện cổ tích sinh hoạt đều mang nội dung tình cảm,giáo dục con người nên chứa đựng những bài học đạo đức cho trẻ ở lứa tuổimầm non Chính vì vậy tôi đã bỏ ra khá nhiều thời gian sưu tầm lựa chọn một sốtruyện cổ tích Việt Nam để đưa vào chương trình cho trẻ của tôi được học và
Trang 13giáo dục tình cảm đạo đức cho trẻ Thông qua nội dung truyện giáo dục lễ giáocho trẻ một cách nhẹ nhàng, phù hợp với lứa tuổi, không gò bó áp đặt mà đạthiệu quả cao cho trẻ.
+ Trước hết để cho nội dung lôgíc và phù hợp với chủ đề, tôi xây dựng kếhoạch làm quen với văn học cho trẻ ngay từ đầu năm
Ví dụ:
- Chủ đề ngành nghề (Sự tích quả dưa hấu, anh nông dân và ba điều ước)
- Chủ đề động vật (Chú dê đen, cóc kiện trời )
- Chủ đề thực vật (Cây khế, cây tre trăm đốt )
Chính vì vậy để đạt được mục đích đề ra tôi đã tổ chức cho trẻ làm quenvới truyện kể vào mọi lúc mọi nơi mọi thời điểm khác nhau trong ngày:
* Đối với hoạt động góc: Hoạt động góc là nơi trẻ mô phỏng tái hiện lại các
hoạt động của người lớn, trẻ có thể làm việc một mình hoặc theo nhóm nhỏ vànhu cầu riêng của trẻ để trẻ vui chơi và khám phá Cô giáo có thể đến từng nhóm
để giao lưu, nhập vai chơi cùng trẻ qua đó khơi dậy cho trẻ chủ động tích cực
trong mọi hoạt động.(ảnh 4)
Ở mọi hoạt động trong ngày, tôi thường tập cho trẻ có thói quen giữ vệsinh môi trường như: không vứt rác bừa bãi, không ngắt lá bẻ cành, không vẽbậy lên tường và thường xuyên cho trẻ vệ sinh cá nhân: vệ sinh thân thể, rửa tay,chân sạch sẽ, quần áo sạch sẽ, gọn gàng Thường xuyên nhắc nhở trẻ chào kháchđến lớp cũng như khách đến nhà
Trong giờ chơi tự do, hay giờ lao động, sinh hoạt ngoài trời nếu cháu làmviệc gì sai đối với bạn, cô giáo nhắc nhở trẻ phải biết xin lỗi cô, xin lỗi bạn, aicho gì thì nhận bằng hai tay và nói cháu cảm ơn cô, chú trong quá trình chơitôi luôn nhắc nhở trẻ phải luôn đoàn kết với bạn bè, không tranh giành đồ chơi,không trêu chọc, đánh bạn mà phải biết nhường nhịn, giúp đỡ lẫn nhau
Giờ dạo chơi sinh hoạt ngoài trời
Ví dụ: Tham quan vườn cây ăn quả trong sân trường.
- Muốn có nhiều quả ngon ta phải làm gì?
- Khi ăn quả các con phải bỏ vỏ vào đâu?