Một số biện pháp giáo dục phát triển tình cảm, kỹ năng xã hội cho trẻ 3 4 tuổi

Đó là những kĩ năng cơ bản trong giao tiếp, ứng xử giữa con người vớicon người, với thiên nhiên và cách ứng sử với thiên nhiên, là cách giao tiếp các kĩ năng xã hội giúp trẻ hoà nhập và

2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 32.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sángkiến kinh nghiệm 52.3 Giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 72.4

Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt

động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã trở thành một nước đang pháttriển, thoát khỏi tình trạng kém phát triển Mức thu nhập bình quân ngày càngđược nâng lên, cùng với đó là đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện.Người dân được được sống trong một thế giới với muôn vàn tiện ích, được tiếpxúc với những trang thiết bị công nghệ hiện đại

Với sự phát triển của nền kinh tế- xã hội thì mỗi gia đình cũng có điềukiện về kinh tế Trẻ em được sinh ra luôn được quan tâm, được chiều chuộng từ

bố mẹ và người thân và có thể đáp ứng hầu hết các nhu cầu của trẻ

Đa số các gia đình thường chú trọng đến việc học kiến thức của trẻ màkhông chú ý đến việc giáo dục tình cảm, kĩ năng xã hội đặc biệt là trang bị kĩnăng sống cho trẻ Luôn bao bọc, nuông chiều, làm hộ trẻ khiến trẻ ỷ lại, ích kỷ,

vô cảm với thế giới bên ngoài và các kỹ năng cần thiết trong cuộc sống Gây khókhăn cho trẻ trong việc giải quyết các tình huống bất ngờ xảy ra

Mỗi đứa trẻ ngày càng cũng dần mất đi những kĩ năng đơn giản khi tiếpxúc với mọi sự vật, hiện tượng xung quanh cũng như các kĩ năng ứng xử giữacon người với con người Từ đó đặt ra yêu cầu bức thiết của xã hội là phải giáodục và hình thành các kĩ năng cho trẻ

Phát triển tình cảm - kĩ năng- xã hội là một trong những lĩnh vực quantrọng có tính chất tiền đề có thể đi suốt cuộc đời của mỗi người mà đặc biệt làtrẻ em Hình thành bị kĩ năng sống cho trẻ giúp trẻ có hành trang, kiến thức,thực tiễn cho trẻ khi trẻ bước vào đời, nó hình thành nên một nhân cách cho mỗiđứa trẻ

Đó là những kĩ năng cơ bản trong giao tiếp, ứng xử giữa con người vớicon người, với thiên nhiên và cách ứng sử với thiên nhiên, là cách giao tiếp các

kĩ năng xã hội giúp trẻ hoà nhập và phát triển các mối quan hệ xã hội tốt đẹp vớinhững người trong gia đình, các bạn trong lớp và người lạ mà trẻ tiếp xúc

Trong chương trình giáo dục mầm non, đã có đề cập đến việc giáo dụctình cảm- kĩ năng xã hội cho trẻ và cũng có những tài liệu nguyên cứu giáo dụctình cảm, kĩ năng xã hội cho trẻ Tuy nhiên các tài liệu nghiên cứu chuyên sâu

về giáo dục bị kĩ năng sống cho trẻ mà giáo viên chưa được tiếp cận, chủ yếu là

tìm hiểu qua các phóng sự, sách báo Trong khi đó, với xã hội ngày này việcgiáo dục kĩ năng sống có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng hành nhâncách trẻ.

Giáo dục tình cảm, kĩ năng xã hội tưởng chừng rất dễ hình thành cho mỗiđứa trẻ nhưng ở lứa tuổi mầm non đặc biệt là độ tuổi 4-5 tuổi với đặc điểm tâmsinh lí là dễ nhớ nhưng chóng quên vì vậy phải hình thành cho trẻ ở mọi lúc,mọi nơi để đạt được kết quả tốt nhất

Giáo dục phát triển tình cảm, kĩ năng xã hội cho trẻ bao gồm rất nhiều kỹnăng: Kỹ năng giao tiếp ứng xử, kỹ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân, kỹ năng thíchnghi với môi trường sống, kỹ năng hợp tác chia sẻ…

Phát triển tình cảm, kĩ năng xã hội cho trẻ là truyền cho trẻ những kinhnghiệm sống của người lớn Nhằm giúp trẻ có những kỹ năng ứng xử trướcnhững tình huống sảy ra bất ngờ trong cuộc sống Trẻ biết vận dụng, biết biếnnhững kiến thức của mình để giải quyết những khó khăn trong cuộc sống chophù hợp

Hình thành tình cảm, kĩ năng xã hội cho trẻ còn thông qua hoạt động chơi

vì: “Vui chơi là hoạt động chủ đạo của lứa tuổi mẫu giáo” Các đặc điểm tâm lý

mới, tính cách mới của trẻ được hình thành chủ yếu trong hoạt động chủ đạonày Vì vậy rèn luyện nề nếp, thói quen cho trẻ thông qua chơi là một hình thứcgiáo dục có hiệu quả

Phát triển tình cảm, kĩ năng xã hội cho trẻ thông qua hoạt động học tậpnhằm trau dồi cho trẻ những tri thức cần thiết về cuộc sống xung quanh mà giúptrẻ gắn bó với quê hương, biết yêu quý người lao động có những hành vi vănminh, làm giàu vốn hiểu biết cho trẻ

Xuất phát từ những lý do trên khẳng định vai trò quan trọng của phát triểntình cảm, kĩ năng xã hội đặc biệt là giáo dục bị kĩ năng sống cho trẻ, giúp trang

bị cho trẻ những kiến thức, kĩ năng một cách đúng đắn Trong quá trình hoạtđộng của trẻ và nhận thấy sự cần thiết và vô cùng quan trọng trong việc phát

triển nhân cách cho trẻ Đó chính là lý do tôi chọn đề tài: “Một số biện pháp giáo dục tình cảm, kĩ năng xã hội cho trẻ 4-5 tuổi trường mầm non Cẩm Liên”.

1.2 Mục đích nghiên cứu

Bản thân là một giáo viên mầm non luôn tâm huyết với nghề, tôi luôn trăntrở làm sao để tìm ra những phương pháp để giáo dục trẻ hiệu quả nhất Để trẻ

em khi bước ra thế giới bên ngoài, ra khỏi vòng tay yêu thương của ông bà, bố

mẹ mà trẻ tự tin, có khả năng ứng xử, giao tiếp, giúp các em có thể tự tin sánhvai cùng với bạn bè trên khắp mọi miền đất nước, để góp một phần sức trẻ củamình để ươm mầm tương lai cho đất nước

Tôi đã tìm tòi, học hỏi, nghiên cứu qua sách báo, công nghệ thông tin, quanhững phóng sự trên truyền hình nhằm đưa ra những biện pháp cũng như cáchthức truyền đạt phù hợp với trẻ đặc biệt với độ tuổi 4-5 tuổi

Qua đó tôi muốn gửi lại một thông điệp đó là: “Giáo dục phát triển tình cảm, kĩ năng xã hội chính là tạo ra hành trang để trẻ bước vào đời”.

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài nguyên cứu sự cần thiết của việc phát triển tình cảm, kĩ năng xãhội cho trẻ 4-5 tuổi, mà trọng tâm là giáo dục bị kĩ năng sống cho trẻ Nhằmtrang bị cho trẻ các kĩ năng cần thiết khi tham gia vào tất cả các hoạt động cũngnhư trong cuộc sống hàng ngày

1.4 Phương pháp nghiên cứu

Phát triển tình cảm, kĩ năng xã hội có vai trò quan trọng trong quá trìnhchăm sóc và giáo dục trẻ Để đạt được hiệu quả giáo dục tốt nhất đòi hỏi ngườigiáo viên phải lựa chọn những nội dung, hình thức, phương pháp và biện phápphù hợp với độ tuổi 4-5 tuổi

Các phương pháp nghiên cứu đề tài bao gồm:

* Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lí thuyết:

Theo các nhà tâm lý học: Phát triển tình cảm, kĩ năng xã hội là những kỹnăng cần có cho hành vi lành mạnh cho phép bạn đối mặt với những thách thứccủa cuộc sống hằng ngày

Do đó phát triển tình cảm, kĩ năng xã hội chính là giáo dục các hành viứng xử trong cuộc sống hàng ngày, có quan hệ mật thiết đối với trẻ, tạo cho trẻ

có tâm thế vững vàng khi đối mặt với cuộc sống thực tiễn hàng ngày

* Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin:

Với phương pháp này mang lại những thông tin hứu ích trong việc nghiêncứu đề tài Khi tham gia khảo sát thực tế trong lớp học cũng như cuộc sống xungquanh trẻ thì phát triển tình cảm, kĩ năng xã hội cho trẻ vẫn đang còn là mốiquan tâm lớn của xã hội Các bậc cha mẹ có những hiểu biết lệch lạc trong việcchăm sóc giáo dục con cái mình Vì vậy khi thu thập các thông tin đòi hỏi bảnthân mình cần tìm tòi, nghiên cứu để tìm ra những phương pháp tối ưu để giáodục trẻ.

*Phương pháp thống kê, xử lý số liệu:

Từ việc khảo sát số liệu tôi nhận thấy tỉ lệ trẻ có những thói quen hành vivăn minh, khả năng ứng xử với những tình huống hàng ngày còn nhiều hạn chế,trẻ còn rụt rè, nhút nhát, chưa tham gia hoạt động một cách tích cực Chính vìvậy với những số liệu khi thu thập tôi nhận thấy tầm quan trọng rất lớn của việcchăm sóc giáo dục trẻ

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

Phát triển tình cảm, kĩ năng xã hội cho trẻ là giáo dục cách sống tích cựctrong xã hội hiện đại Phát triển tình cảm, kĩ năng xã hội đặc biệt là hình thành

“kĩ năng sống” cho trẻ là phát triển một cách toàn diện, có ý nghĩa to lớn trong

việc hình thành những phẩm chất tốt đẹp, mở ra tầm nhìn mới cho trẻ về thế giớixung quanh Từ đó tạo điều kiện có tính chất tiền đề giúp giáo dục và phát triểnnhân cách trẻ

Trường mầm non Cẩm Liên nằm trên địa bàn xã có trên 95% là dân tộcthiểu số, đặc biệt là vùng 135 vùng kinh tế đặc biệt khó khăn của huyện, trẻ em

sinh ra và lớn lên sống hầu như là theo bản năng, Vì vậy hình thành “kĩ năng sống” giúp trẻ có ý nghĩa rất quan trọng đối với trẻ.

Tôi bắt đầu nghiên cứu chọn đề tài này nhằm mục đích tự tìm ra nhữngbiện pháp tốt nhất để góp phần nâng cao hiệu quả trong việc hình thành phát

triển tình cảm kĩ năng xã hội đặc biệt là “kĩ năng sống” cho trẻ nói chung và trẻ

dân tộc thiểu số trường Mầm Non Cẩm Liên huyện Cẩm Thuỷ nói riêng Tôinhận thấy giáo dục bị kĩ năng sống cho trẻ dân tộc thiểu số là hết sức quan trọngđối với lớp trẻ vùng dân tộc hiện nay Nhưng làm được điều này không phải việcmột sớm một chiều, nhất là trong lúc này tâm hồn trẻ đang ngây ngô trong sáng

như một trang giấy trắng Vì vậy bậc học mầm non phải là nơi uốn nắn và giáodục trẻ từ ban đầu

Ban đầu trẻ đã có một số kỹ năng tích luỹ được một số tri thức, thói quen,kinh nghiệm sống để sử dụng trong cuộc sống hàng ngày bằng cách học lõm, bắttrước người lớn Trẻ được trải nghiệm, được nhìn thấy, được nghe thấy Vì vậygiáo viên và gia đình là người quan sát trực tiếp đến trẻ, phải gương mẫu, dạy vàtập cho trẻ những hành vi văn minh ở mọi lúc, mọi nơi nhằm hình thành những

kĩ năng ban đầu của trẻ

Ngoài ra, trong xã hội hiện nay trẻ thường gặp phải những tai nạn thươngtích dẫn đến tỉ lệ trẻ em bị tử vong là do sự bất cẩn của người lớn

“Tại Việt Nam, thống kê của Cục Quản lý môi trường cho thấy, mỗi nămtrung bình có hơn 370.000 trẻ bị tai nạn thương tích, trong đó nhóm 15-19chiếm tỷ lệ cao nhất chiếm 43%, tiếp đến nhóm tuổi 5-14 chiếm 36,9%, thấpnhất là nhóm tuổi 0-4 chiếm 19,5% Số trẻ em tử vong do tai nạn thương tích là6.600 trường hợp một năm chiếm tỷ lệ 35,5% trong tổng số trẻ tử vong trongtoàn quốc do tất cả các nguyên nhân Cứ 100.000 trẻ có 24 trẻ tử vong do tai nạnthương tích hay tương đương 18 trẻ em tử vong do tai nạn thương tích mỗingày Các em trai có xu hướng bị thương tích thường xuyên hơn và nghiêmtrọng hơn so với các em gái Tỷ lệ tử vong ở nam giới cao hơn 3 lần so với nữgiới

Trong các nguyên nhân tử vong do tai nạn thương tích ở trẻ em, thì đuốinước là nguyên nhân hàng đầu với 3.500 trẻ em và vị thành niên từ 0-19 tuổi tửvong mỗi năm tương đương có khoảng 10 trẻ em tử vong mỗi ngày Trong cácnhóm tuổi, trẻ từ 0-4 tuổi chiếm tỷ lệ tử vong do đuối nước cao nhất với khoảng36%, nhóm tuổi 15-19 chỉ chiếm khoảng 16%; từ 5-9 tuổi chiếm 25%, nhóm 10-

14 tuổi chiếm tỷ lệ gần tương đương với nhóm 5-9 tuổi (26%)

Tuỳ từng lứa tuổi mà trẻ có thể gặp các loại hình/nguyên nhân tai nạn thươngtích khác nhau

Đối với trẻ 1-4 tuổi: đuối nước vẫn là nguyên nhân hàng đầu, tiếp theo là

bỏng, các nguyên nhân thường gặp khác như ngã, tai nạn giao thông, động vậtcắn, ngộ độc cũng có thể gặp nhưng tỷ lệ không cao”[1]

Từ những số liệu trên khẳng định sự quan trọng của việc giáo dục tìnhcảm kĩ năng xã hội cho trẻ Đó là lí do đã thúc đẩy tôi bắt đầu triển khai áp dụng

đề tài: “Một số biện pháp giáo dục tình cảm, kĩ năng xã hội cho trẻ 4-5 tuổi

trường mầm non Cẩm Liên” nhằm hình thành và phát triển các kĩ năng cơ bản

mọi hoạt động chăm sóc và giáo dục trẻ Luôn "Yêu nghề mến trẻ" và xứng đáng

là người mẹ thứ hai của trẻ

Đồ dùng, đồ chơi, trang thiết bị dạy học phục vụ cho các hoạt động tươngđối đầy đủ Trẻ trong lớp đều có chung một độ tuổi, tất cả trẻ trong lớp ngoannghe lời cô giáo

2.2.2 Khó khăn

Đa số trẻ chưa có nề nếp, thói quen văn minh Trẻ đến trường còn khócnhè, không muốn ở trường, không muốn tham gia các hoạt động cùng cô giáo vàcác bạn

Hầu hết bố mẹ trẻ đều làm nghề nông nghiệp, kinh tế còn gặp nhiều khókhăn Một số phụ huynh còn chưa quan tâm tới việc học hành của con em mình.Nhiều trẻ còn nói ngọng nói lắp, nói và giao tiếp với các bạn bằng tiếng dân tộc

Phần lớn phụ huynh còn xem nhẹ việc giáo dục tình cảm, kĩ năng xã hộicho con cái mình, thường bao bọc, nuông chiều và làm hộ trẻ dẫn đến trẻ ỉ lại,không tự giác trong mọi hoạt động

Khả năng nhận thức trẻ không đồng đều, tư duy còn chậm, trẻ còn hỏi vàtrả lời cô bằng tiếng dân tộc, có trẻ lại trả lời cô bằng những trống không Trẻ ravào lớp một cách tự nhiên trong khi học cũng như trong khi chơi.

Do đời sống kinh tế khó khăn đa số cha mẹ trẻ điều đi làm ăn xa để conlại cho ông bà chăm sóc, ông bà thường nuông chiều trẻ dẫn đến trẻ ỉ lại

Đứng trước tình hình như vậy tôi lo lắng phải giáo dục trẻ như thế nào? vàbằng những phương pháp gì? Tôi đã nghiên cứu và áp dụng có hiệu quả các biệnpháp mà tôi đưa ra ngay trong lớp mình phụ trách

2.2.3 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

Qua một thời gian trải qua quá trình tiến hành thực nghiệm, khảo sát banđầu trên trẻ cho thấy kết quả đầu năm của trẻ trên lớp được như sau:

Trước khi chưa sử dụng các biện

pháp Tổng

số trẻ

Trẻ đạt

Tỉ lệ

%

Chưa đạt

Tỉ lệ

%

1 Trẻ mạnh dạn, tự tin khitham gia các hoạt động. 23 9 36% 14 64%2

Trẻ biết giữ gìn vệ sinh môi

trường: Không vứt rác bừa

bãi

3

Trẻ biết một số quy tắc đơn

giản trong gia đình (Chào

hỏi lễ phép, xin lỗi khi mắc

quy định ở lớp: Sau khi chơi

xếp cất đồ chơi, không tranh

giành đồ chơi, vâng lời cô

giáo

6 Trẻ nhận biết một số nơi 23 10 40% 13 60%

nguy hiểm: Đường làng, ao

hồ, khe suối

Qua bảng số liệu trên tôi nhận thấy tỉ lệ trẻ đạt theo yêu cầu con rất thấp

mà tỉ lệ trẻ chưa đạt rất cao thể hiện được rằng phát triển tình cảm, kĩ năng xãhội đang là một vấn đề cấp bách cần phải hình thành và giáo dục cho trẻ Khi màmỗi đứa trẻ không có những kĩ năng tối thiểu thì khi bước ra ngoài xã hội đứatrẻ sẽ mất đi sự tự tin và sẽ cản trở khả năng, năng lực của trẻ

Các kĩ năng cần thiết của trẻ vẫn còn hạn chế Chính vì vậy tôi đã mạnhdạn tìm tòi, nghiên cứu qua bạn bè đồng nghiệp, qua sách báo, các phóng sự trêntruyền hình để tìm ra phương pháp, hình thức phù hợp với khả năng, năng lựccủa trẻ

2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề

2.3.1 Biện pháp 1: Phát triển tình cảm, kĩ năng xã hội cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi

Việc phát triển tình cảm, kĩ năng xã hội cho trẻ cần giáo dục cho trẻ ở mọilúc mọi nơi để nhằm mục đích giúp trẻ khắc sâu vào tâm hồn trẻ

Để đưa trẻ vào nền nếp trước tiên phải giáo dục vào thời điểm đón trẻ vàtrả trẻ Trẻ dân tộc vùng cao đến trường chưa có nề nếp, đa số trẻ là trẻ dân tộcthiểu số, trẻ giao tiếp với cô đang con nói tiếng dân tộc Do vậy trẻ còn nhútnhát, rụt rè khi giao tiếp với cô giáo Đặc biệt những ngày đầu tiên khi trẻ tớitrường, bằng các biện pháp, kĩ năng sư phạm tôi đưa ra những hình thức giáodục như: gần gũi, trò chuyện với trẻ để tạo sự gần gũi giữa cô và trẻ Nhờ vậy trẻmạnh dạn, hứng thú tham gia vào các hoạt động cùng cô Ngoài tra tôi còn phảitrao đổi với phụ huynh về tình hình của trẻ trong ngày, giúp cho mỗi quan hệgiữa cô giáo và phụ huynh thêm thân thiện và đạt được kết quả chăm sóc giáodục được tốt, cô thường xuyên nhắc trẻ chào cô, chào bạn khi tới lớp và khi ravề

Ví dụ: Cô chào con! Và ngay sau đó trong đầu trẻ đã nảy ra suy nghĩ về lí

do đó, kết quả của ngày hôm sau khi nghe cô chào: Cô chào con! Thì ngay lậptức trẻ đã chào cô Tôi phải khen ngợi và khuyến khích để trẻ thích thú sau đó lànhắc trẻ chào các bạn của mình và chào tạm biệt người đưa mình đến trường

Hoặc khi trẻ làm sai một việc gì đó trẻ biết xin lỗi và cảm ơn khi được ngườikhác giúp đỡ.

Đặc biệt khi đón trẻ tôi ân cần trò chuyện với trẻ và phải nghiêm túc trongviệc xưng hô với trẻ và bố mẹ trẻ, tập cho trẻ đến lớp chào cô sau đó là chào tạmbiệt người thân, chào các bạn, trẻ cất đồ dùng rồi vào lớp theo đúng nội quy Đó

là việc rèn nề nếp khi trẻ đến lớp

Từ đó tập cho trẻ thói quen văn minh ở trường lớp, Giáo dục trẻ tinh thần

tự lực tự giác ý thức kỷ luật trật tự trong sinh hoạt hành vi văn minh, giữ gìn vệsinh chung

Giáo dục trẻ quan hệ đoàn kết nhân ái với bạn bè biết yêu mến và tôntrọng người lớn Có ý thức giữ gìn tài sản chung và tài sản riêng Để giáo dục nềnếp thói quen cho trẻ tôi thường xuyên nhắc nhở, kiểm tra, để giúp trẻ có ý thứcbảo vệ môt trường, giữ gìn vệ sinh chung Không vứt rác bừa bãi, bỏ rác vàođúng nơi quy định

Tôi thường xuyên giáo dục trẻ biết lễ phép, từ tốn và cần giữ gìn vệ sinhchung Khi cho trẻ ăn bất cứ thứ gì tôi cũng giáo dục trẻ bỏ rác đúng nơi quyđịnh

Giáo dục trẻ biết xin lỗi, cảm ơn: khi trẻ chơi tự do hay trong bất kỳ cáchoạt động nếu trẻ làm gì sai đối với bạn Với bản thân tôi việc phải làm ngay làphải giúp trẻ nhận ra lỗi của mình và sửa sai, sau đó việc tiếp theo nên làm làphải xin lỗi cô, xin lỗi bạn Nếu ai cho gì thì phải biết xin và nói lời cảm ơn, nếungười lớn cho quà thì phải nhận bằng 2 tay và biết cảm ơn

Từ những việc làm đó diễn ra hàng ngày và thường xuyên sẽ giúp trẻ hìnhthành một nề nếp thói quen tốt đẹp hơn khi ở trường Từ sự tác động của cô giáohằng ngày đã giúp trẻ tích luỹ được những đức tính tốt trong sinh hoạt

Để trẻ có ý thức chăm sóc cây xanh và bảo vệ môt trường tôi giúp trẻhiểu:

Tầm quan trọng của cây xanh đối với sự sống? Cách chăm sóc cây xanhnhư nào? Muốn có nhiều cây xanh phải làm gì? Cô giúp trẻ biết cách chăm sóc,biết yêu thiên nhiên cảnh đẹp, giáo dục trẻ không ngắt lá bẻ cành

Trước khi ăn tôi nhắc trẻ phải biết mời cô, mời bạn trước khi ăn, có kháchđến phải biết chào mời Tôi nhắc trẻ giữ gìn vệ sinh trước khi ăn và sau khi ăn,

biết giữ gìn thân thể sạch sẽ Qua đó tạo cho trẻ có ý thức tự giác trong mọi hoạtđộng.

Giáo dục trẻ nhận biết tránh xa những nơi nguy hiểm và những tình huốngnguy hiểm có thể gây thương tích cho trẻ Tai nạn thương tích ở trẻ nhỏ là vấn

đề nhức nhối của xã hội

Qua các hoạt động giáo dục, cô giáo dục trẻ, trang bị cho trẻ cách tự bảo

vệ bản thân như: Tránh xa nơi có phích nước nóng, điện lưới, ao hồ, khe suối…

để nhằm hạn chế tối đa những tai nạn thương tích cho trẻ

2.3.2 Biện pháp 2: Phát triển tình cảm, kĩ năng xã hội qua hoạt động học có chủ định

Để sử dụng các biện pháp giáo dục tình cảm, kĩ năng xã hội cho trẻ manglại hiệu quả cao đó là giáo dục thông qua việc tổ chức các hoạt động học có chủđịnh, các nội dung giáo dục phát triển tình cảm, kĩ năng xã hội cho trẻ 4-5 tuổiđược tích hợp trong nhiều hình thức tổ chức các hoạt động chủ định

Khi lồng ghép các hoạt động trong hoạt động chủ định nhằm rèn luyệncho trẻ kiến thức cần thiết về cuộc sống xung quanh giúp trẻ biết yêu quê hương,yêu quý con người lao động, có ý thức bảo vệ thiên nhiên, có hành vi văn minhtrong ứng xử

Xây dựng những kiến thức và kinh nghiệm về kĩ năng sống giúp trẻ nhậnbiết được điều tốt, việc xấu Bên cạnh đó thông qua hoạt động chủ định, thôngqua giờ học tôi rèn cho trẻ nề nếp thói quen khi cô giáo đang giảng bài thì trẻphải trật tự chú ý và cùng lắng nghe, cô hỏi gì nếu trẻ biết và muốn nói thì phảigiơ tay được sự đồng ý của cô trẻ mới được trả lời Tránh trường hợp trẻ nói leo,nói ồ ạt để rèn cho trẻ một nề nếp, thói quen tốt

Ví dụ: Hình ảnh minh hoạ khi cô đang cùng trẻ hoạt động chủ đích cô có

câu hỏi với trẻ, lúc này trẻ muốn nói lên ý kiến của mình trẻ sẽ làm gì?

Với trẻ mẫu giáo bé, trẻ còn nhỏ tuổi, kinh nghiệm sống chưa có nên kỹnăng phòng chống tai nạn ở trẻ còn hạn chế Trẻ chưa nhận thức được mối nguyhiểm xảy ra xung quanh trẻ và cách nhận biết Thông qua hoạt động có chủ địnhtôi giáo dục trẻ có những hành vi đúng đắn giúp trẻ hình thành những kĩ năngứng xử với tất cả sự vật, hiện tượng xung quanh trẻ

Ví dụ: Chủ đề: “Gia đình”

Đề tài: truyện: “Hai anh em nhà thỏ”

Cô đưa ra câu hỏi về câu chuyện:

+ Trước khi đi thỏ mẹ làm gì?

+ Mẹ đi rồi hai anh em thương mẹ lắm Chúng làm gì để giúp mẹ?

+ Thỏ anh ăn hết củ cà rốt còn thỏ em thì như thế nào?

+ Thỏ em để một nửa để làm gì?

+ Khi mẹ về thì hai anh em thỏ làm gì?

+ Hai anh em nhà thỏ rất thương mẹ Vậy các con có yêu thương mẹ mìnhkhông? Vì sao?

Từ câu chuyện “Hai anh em nhà thỏ” cô giáo dục trẻ phải biết kính trọng,

nghe lời của bố mẹ Anh em trong gia đình phải biết yêu thương nhau

Ví dụ: Lĩnh vực phát triển nhận thức

Môn: Khám phá hoa học

Đề tài: Trò chuyện về những người thân trong gia đình

Với đề tài này cô đưa ra những câu hỏi:

Trước khi ăn cơm con phải làm gì?

Khi người lớn ăn xong con phải làm gì?

Qua đó cô giáo dục trẻ có những hành vi ứng xử đúng đắn và cách cư xửvới người lớn

Phát triển tình cảm kĩ năng xã hội hình thành cho trẻ những kĩ năng sốnggiúp cho trẻ trang bị những kiến thức về cách ứng xử giữa con người với conngười Ngoài ra với những tình huống bất trắc trong xã hội cũng có thể dẫn đếnnhững tình huống nguy hiểm cho trẻ

Với những tình huống dưới dây giúp trẻ có những cách để bảo vệ bản thâncủa mình trước những kẻ xấu

*Tình huống 1: “Trẻ bị lạc”

Với tình huống này, chúng ta thấy với độ tuổi trẻ 4-5 tuổi thì trẻ còn nhỏ,việc bị lạc đường khi đến một nơi lạ bị lạc sẽ dẫn đến sự nguy hiểm cho trẻ.Chính vì vậy chúng ta phải trang bị cho trẻ những kiến thức, kĩ năng khi trẻ gặp

phải những tình huống bất trắc như: Bắt cóc, buôn bán người,…gây nên hoảngloạn cho trẻ

Tôi đã cho trẻ suy nghĩ và tìm ra những phương pháp để giúp trẻ đưa ramột cách giải quyết của riêng, lắng nghe ý kiến của trẻ, cho trẻ suy nghĩ và trảlời ý kiến của mình, gợi mở cho trẻ bằng các câu hỏi:

Khi bị lạc đường con sẽ làm gì?

Theo con có nên đi theo người lạ không? Vì sao?

Con sẽ nhờ ai để được giúp đỡ?

Sau đó cô giáo dục trẻ:

Khi đi chơi xa thì con phải đi theo người lớn, không tự đi một mình Nếunhư bị lạc, con hãy bình tĩnh, không khóc và chạy lung tung mà hãy đứng yêntại chỗ chờ vì bố, mẹ sẽ quay lại chỗ đó để tìm con Nếu thấy chú công an, bộđội hay bảo về con cũng có thể nhờ được giúp đỡ Tuyệt đối không đi theongười lạ dù người đó có hứa sẽ đưa về với bố mẹ Vì có thể đó sẽ là kẻ xấu lợidụng cơ hội đó bắt cóc hoặc làm hại con Hoặc là thường xuyên giáo dục trẻ cầnthuộc số điện thoại, tên bố mẹ, địa chỉ nhà của bố hoặc mẹ để trẻ được sự giúp

đỡ

Với tình hình phức tạp trong xã hội hiện nay, nhiều tình huống bất trắc cóthể xảy ra đối với trẻ như bị bắt cóc, xâm hại Tôi đã đưa ra những tình huống

để dạy trẻ như:

*Tình huống 2: “Nếu có người lạ cho quà - Con sẽ làm như thế nào?

Đặc điểm tâm lý của trẻ rất thích nhận quà và sẵn sàng làm theo ngườikhác khi được cho quà Vì vậy lợi dụng những đặc điểm tâm sinh lý này nhiều

kẻ xấu đã lợi dụng, dụ dỗ trẻ nhằm thực hiện các hành vi như: Bắt cóc trẻ, xâmhại và có thể buôn bán trẻ

Giáo dục trẻ tuyệt đối không được nhận quà, ăn bánh kẹo của người lạ vì

có thể bị kẻ xấu tẩm thuốc mê để bắt cóc và thực hiện các hành vi buôn bánngười vì vậy tuyệt đối không nhận quà của người lạ

Vì vậy tôi đưa ra tình huống để trẻ thảo luận, tôi đưa ra những giả thiết,những tình huống xấu Nếu đó là kẻ xấu thì sẽ rất nguy hiểm cho bé Tôi phântích, giải thích cho trẻ để giúp trẻ biết: Khi gặp những trường hợp này bé nên

nói: “Cháu cám ơn, nhưng bố mẹ cháu không cho nhận quà của người lạ” Do

đó giúp trẻ hiểu và tránh được những mỗi nguy hiểm rình rập trẻ

Hình ảnh 2: Trẻ được người lạ cho quà

*Tình huống 3: Trẻ đi tắm biển hoặc chơi gần ao hồ.

Trong những năm gần đây, các vụ đuối nước thương tâm diễn ra thườngxuyên, gây nên những mất mát đau thương cho nhiều gia đình mà nguyên nhânhầu hết chính là sự bất cẩn của con người Chính vì vậy qua tình huống đó giúptrẻ trang bị cho mình những kĩ năng như:

Khi đi tắm biển, sông suối phải có bố mẹ đi cùng, không được tự ý đi tắmmột mình sẽ gây nguy hiểm Khi đi tắm biển, sông suối tắm phải mặc áo phao

Từ những tình huống cụ thể mà rất dễ xảy ra đối với trẻ, bằng cách cho trẻthảo luận, yêu cầu trẻ suy nghĩ, vận dụng vốn hiểu biết của mình đã có để tìmcách giải quyết vấn đề Thông qua hoạt động đó cũng giúp trẻ có sự tư duylôgíc, biết cách diễn đạt suy nghĩ của mình và giúp trẻ có thêm kinh nghiệmtrong cuộc sống

Ngoài ra cô giáo dục trẻ khi chơi không được chơi dưới lòng đường, khitham gia giao thông phải chấp hành các quy định và luật lên an toàn giao thôngnhư: Đội mũ bảo hiểm, đi bên phải, không tự ý qua đường…và giáo dục trẻtránh xa những nơi có điện lưới, có phích nước nóng, có ao hồ… để tránh sảy ranhững tai nạn thương tích cho trẻ.

Đặc biệt tôi còn tích hợp giáo dục tình cảm, kĩ năng xã hội qua các bàithơ, câu truyện Qua đó tôi giáo dục trẻ biết thương yêu, chăm sóc người thântrong gia đình, khi trong gia đình có người bị ốm Giáo dục trẻ yêu thương kínhtrọng người già, biết nghe lời và biết thể hiện tình thương của mình với ông bà,

bố mẹ Chính từ những hành động của các nhân vật trong bài thơ câu chuyện tôigiúp trẻ chuyển thành hành động trong sinh hoạt hàng ngày Tôi rèn cho trẻ cáchnói cách hỏi, biết cảm ơn, xin lỗi, biết giúp đỡ mọi người Qua hoạt động vănhọc còn giáo dục trẻ lòng thật thà chăm lao động, dạy trẻ yêu cái thiện, ghét cái

ác, hình thành cho trẻ lòng nhân ái đối với những người xung quanh

2.3.3 Biện pháp 3: Lồng ghép giáo dục tình cảm kĩ năng xã hội thông qua hoạt động góc.

Đối với trẻ mẫu giáo “Hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ

mầm non” Đây là một trong những hoạt động hữu hiệu đối với việc giáo dục

tình cảm, kĩ năng xã hội cho trẻ mầm non đặc biệt là trẻ 4-5 tuổi Chúng ta cóthể giáo dục trẻ những hành vi đạo đức văn minh từ việc thấy được nhiều gươngtốt, những hành vi đẹp của bạn bè người khác qua tranh ảnh, qua bài thơ câuchuyện Vì vậy trong việc hình thành kĩ năng sống cho trẻ mầm non vào hoạtđộng đóng vai theo chủ đề là cách giúp trẻ được trải nghiệm, được tích lũynhững kinh nghiệm cho bản thân là một cách có hiệu quả

Ví dụ: Trong quá trình chơi khi sảy ra tình huống trẻ tranh đồ chơi của

bạn Cô giáo chính là trọng tài để hoà giải những mâu thuẫn này Cô giải thíchcho trẻ biết hành động tranh đồ chơi của bạn là không ngoan Nếu con muốn con

sẽ cùng chơi với bạn hoặc con phải mượn bạn trước, con muốn đồ chơi trên taybạn thì phải có sự đồng ý của bạn Sau đó cô sẽ ân cần nhắc trẻ lần sau chơi nếucon muốn chơi các đồ chơi của bạn con phải làm thế nào?

Trong các góc chơi: Trò chơi đóng vai theo các chủ đề có vị trí quantrọng, thông qua trò chơi tôi có thể quan sát kỹ hoạt động, thái độ ứng xử củatrẻ, đặc biệt khi đó tôi luôn có tác động lớn về mặt đạo đức đến trẻ

Đối với góc học tập: Cô cho trẻ xem tranh, ảnh về các tình huống nên làm

và không nên làm Trẻ đọc thơ, kể truyện về những nhân vật làm việc tốt vàchưa tốt để qua đó giáo dục trẻ

Ví dụ: Chủ đề: Bản thân

Câu bài thơ: “Lời chào” thông qua những hình ảnh, những hành vi tốt để

khắc sâu vào tâm hồn trẻ qua đó giáo dục trẻ biết vâng lời, lễ phép với ngườilớn…

Ở góc phân vai: Ở góc phân vai diễn ra nhiều mối quan hệ khăng khít đó

là quan hệ giữa trẻ với nhau và quan hệ giữa các vai chơi trong góc Qua gócchơi này trẻ được tham gia thỏa thuận, bàn bạc để tiến hành các vai chơi mộtcách tuần tự Giúp cho trẻ thỏa mãn nhu cầu chơi chủa mình

Đối với người mua hàng cần biết tôn trọng người bán hàng nếu làm hỏnghàng cần phải xin lỗi Khi mua phải trả tiền cho người bán, khi nhận tiền thì phảinói cảm ơn

Ví dụ: Khi đóng vai người bán hàng và người mua hàng, trước tiên tôi

phải giúp trẻ hiểu được mục đích của người bán hàng sẽ làm gì? Cách giao tiếp,hành vi của người bán hàng với khách như thế nào? Và người đi mua phải làmthế nào? Để giúp trẻ hiểu được hoạt động thực sự của người lớn trong việc traođổi mua bán hàng hoá Đối với người bán hàng phải niền nở chào hỏi ngườikhách đến mua hàng, đối với khách hàng hơn tuổi phải dạ, thưa lễ phép