Tiếng Việt là ngôn ngữ chínhthức dùng trong nhà trường và các cơ sở giáo dục từ mầm non đến đại học[1].Tiếng Việt là phương tiện để thực hiện quá trình giao tiếp giữa cô và trẻ, tạomối q
Trang 1I Mở đầu.
1. Lý do chọn đề tài.
Trẻ em là một trong những đối tượng được Chủ tịch Hồ Chí Minh quantâm và giáo dục nhiều nhất, chăm sóc và giáo dục trẻ em là trách nhiệm, là tìnhthương và hạnh phúc của mỗi con người, mỗi gia đình, mỗi cộng đồng Truyềnthống ấy đã được thể hiện qua văn hóa dân gian Việt Nam: “Dạy con từ thủacòn thơ” Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng việc giáo dục trẻ em vì trí tuệ, tínhcách con người phụ thuộc rất lớn vào nội dung phương pháp giáo dục lứa tuổinày Mục tiêu của giáo dục trước hết đối với mỗi cá nhân là hoàn thiện nhâncách, phát triển toàn diện, để đạt được mục tiêu đó điều đầu tiên cần phải giáodục phát triển ngôn ngữ cho trẻ Vì ngôn ngữ là phương tiện giúp giữ gìn bảotồn và phát triển kinh nghiệm của loài người, là công cụ quan trọng giúp trẻphát triển trí tuệ, tiếp thu kiến thức học tập ở trường, lớp Ngôn ngữ giúp trẻhình thành những kĩ năng nghe, nói, tiền đọc, tiền viết, là nền tảng để trẻ hiểu
về thế giới chữ viết và tiếp nhận nhiều tri thức mới Với tất cả chúng ta, tiếng
mẹ đẻ bao giờ cũng là ngôn ngữ đầu tiên và dễ dàng tiếp cận nhất, tạo cảm giác
tự tin, thoải mái trong quá trình giao tiếp Hiện nay, ngôn ngữ sử dụng trong hệthống giáo dục quốc dân của nước ta là tiếng Việt Tiếng Việt là ngôn ngữ chínhthức dùng trong nhà trường và các cơ sở giáo dục từ mầm non đến đại học[1].Tiếng Việt là phương tiện để thực hiện quá trình giao tiếp giữa cô và trẻ, tạomối quan hệ gần gũi, gắn bó, là động lực để giúp trẻ phát triển và lĩnh hội kiếnthức Nhờ có tiếng Việt mà trẻ có thể lắng nghe, tìm hiểu và nhận biết được ngàycàng nhiều các sự vật hiện tượng trẻ tiếp xúc được trong cược sống hàng ngày,giúp trẻ hình thành và phát triển các biểu tượng phong phú về thế giới xung quanh.Đối với trẻ mầm non, tiếng Việt là công cụ giúp trẻ hoạt động vui chơi, traođổi những ý đồ chơi, giao lưu tình cảm trong lúc chơi, phát triển khả năng tưduy, trí tưởng tượng, tình cảm, đạo đức và thẩm mĩ cho trẻ Tiếng Việt giúp trẻhòa nhập với cộng đồng và trở thành thành viên của cộng đồng Tiếng Việt cóvai trò rất lớn, là phương tiện quan trọng nhất để trẻ lĩnh hội nền văn hóa dântộc, tạo mối quan hệ với những người xung quanh, giúp trẻ tư duy, tiếp thu khoahọc và hình thành phát triển nhân cách của trẻ [2]
Nhưng đối với trẻ dân tộc thiểu số, tiếng Việt lại là ngôn ngữ thứ hai sautiếng mẹ đẻ, phần lớn trẻ em dân tộc thiểu số trước khi tới trường, lớp mầm nonđều sống trong môi trường tiếng mẹ đẻ không phải là tiếng Việt, ít có môitrường giao tiếp bằng tiếng Việt Khi đến trường, trẻ thích trao đổi với nhaubằng tiếng mẹ đẻ và có thói quen giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ trong hoạt độngchơi, trò chuyện hàng ngày và thậm chí ngay cả trong môi trường học tập Thực
tế cho thấy chất lượng học tập của học sinh vùng dân tộc thiểu số phụ thuộc rấtnhiều vào khả năng tiếng Việt Những hạn chế về nói tiếng Việt sẽ là nguyênnhân dẫn đến tình trạng lưu ban bỏ học của học sinh vùng dân tộc thiểu số[3].Chính vì vậy, việc tăng cường tiếng Việt cho trẻ mầm non vùng dân tộcthiểu số là việc làm vô cùng cần thiết và có ý nghĩa quan trọng, nhằm nâng caokhả năng sử dụng tiếng Việt của trẻ, đảm bảo cho trẻ có các kĩ năng giao tiếp,mạnh dạn, tự tin, giúp trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt và lĩnh hội kiến thức
Trang 2một cách tốt nhất, tạo tiền đề cho việc học tập ở các cấp học tiếp theo, góp phầnnâng cao chất lượng giáo dục vùng dân tộc thiểu số.
Là một giáo viên mầm non đang trực tiếp chăm sóc giáo dục các cháu, bảnthân tôi càng khắc sâu hơn trước những lý luận sắc bén và tầm quan trọng củangôn ngữ tiếng Việt trong quá trình phát triển toàn diện của trẻ Đặc biệt là quátrình giao tiếp, bày tỏ cảm xúc, mong muốn của bản thân Sự khác biệt về vănhóa, dân tộc, trong đó ngôn ngữ ảnh hưởng rất lớn tới việc học tiếng Việt cho trẻdân tộc thiểu số về cách phát âm, ngữ điệu, từ vựng Cộng với tình hình thực tếtất cả trẻ ở trường mầm non Tân Phúc nói chung và trẻ ở lớp tôi phụ trách nóiriêng thì 100% trẻ là con em dân tộc thiểu số, vốn tiếng Việt hạn hẹp vì thế khảnăng giao tiếp của trẻ còn hạn chế, giữa cô và trẻ bất đồng ngôn ngữ nên quátrình truyền đạt kiến thức cho trẻ ảnh hưởng không nhỏ tới sự tương tác giữa cô
và trẻ chưa đạt được hiệu quả như mong muốn
Xuất phát từ những lý do trên cộng với mong muốn trẻ mầm non vùng dântộc thiểu số có được một cuộc sống hòa nhập, một kĩ năng giao tiếp tốt, mạnhdạn, tự tin hòa nhập với cộng đồng và có vốn tiếng Việt phong phú, đa dạng, tạotiền đề để trẻ tiếp tục vững bước trên các cấp học tiếp theo, tôi đã mạnh dạn lựa
chọn, nghiên cứu và thực hiện đề tài “Một số biện pháp tăng cường tiếng Việt cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi vùng dân tộc thiểu số tại trường Mầm non Tân Phúc, huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa”
2 Mục đích nghiên cứu:
Thông qua các hoạt động tăng cường tiếng Việt giúp trẻ phát triển tốt kĩnăng nghe, nói, tiền đọc, tiền viết, khả năng giao tiếp với cô, bạn bè, mọi ngườixung quanh bằng tiếng Việt Mở rộng vốn từ cho trẻ, giúp trẻ mạnh dạn, tự tinhòa nhập với cộng đồng và xã hội, giúp cho trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt
và lĩnh hội kiến thức một cách tốt nhất, chuẩn bị tốt mọi hành trang để trẻ tự tinbước vào lớp 1 và tạo tiền đề cho việc học tập của trẻ ở các cấp học tiếp theo
3 Đối tượng nghiên cứu:
Trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi vùng dân tộc thiểu số tại trường mầm non TânPhúc, huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa
4 Phương pháp nghiên cứu:
- Tham khảo tài liệu về tăng cường, hướng dẫn dạy trẻ làm quen tiếngViệt cho trẻ vùng dân tộc thiểu số
- Phương pháp trao đổi với phụ huynh
Trang 3II Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
mỹ và lao động Trong quá trình giáo dục trẻ trở thành những con người pháttriển toàn diện thì tiếng Việt đóng vai trò vô cùng quan trọng, giúp cho trẻ hòanhập với xã hội, tiếng Việt còn là công cụ hữu hiệu để trẻ có thể bày tỏ nhữngnguyện vọng của mình khi tham gia vào các hoạt động xã hội cũng như nhữnghoạt động của trường, lớp mầm non
Tăng cường tiếng Việt cho trẻ sẽ giúp trẻ sớm tiếp thu những giá trị thẩm
mĩ trong thơ ca, truyện kể, những tác phẩm nghệ thuật là ngôn từ đầu tiên ngườilớn có thể đem đến cho trẻ từ những ngày thơ ấu Đó là sự tác động của lời nóinghệ thuật như một phương tiện hữu hiệu giáo dục thẩm mĩ cho trẻ
Trẻ em là chủ thể của quá trình phát triển tiếng Việt, khả năng giao tiếp bằngtiếng Việt của trẻ được phát triển thông qua quá trình giao tiếp của trẻ với những ngườixung quanh, với môi trường thiên nhiên và xã hội Để phát triển tiếng Việt trẻ phảiđược nghe lời nói, được bắt chước lời nói, được chủ động nói Do đó, nội dung tăngcường dạy tiếng Việt phải hướng vào trẻ để đáp ứng các nhu cầu phát triển của trẻ, cáchoạt động của trẻ được thiết kế theo hướng tích hợp và tích cực theo chủ đề [3]
Đa số trẻ em khi sinh ra và lớn lên đều học nói tiếng mẹ đẻ là tiếng Việt, nhưngđối với trẻ em dân tộc thiểu số, tiếng Việt lại là ngôn ngữ thứ hai sau tiếng mẹ đẻ, nênkhi đến trường, nếu trẻ chưa biết nói, chưa hiểu hết tiếng Việt hoặc nói chưa thànhthạo, hiểu sai nghĩa của các từ sẽ khiến trẻ gặp nhiều khó khăn trong quá trình giaotiếp, tham gia các hoạt động giáo dục cũng như lĩnh hội kiến thức Những rào cản này
sẽ khiến trẻ trở nên tự ti, ngại đi học, học hành kém và dẫn đến nhiều trẻ bỏ học giữachừng Chính vì vậy, tăng cường dạy tiếng Việt cho trẻ mầm non nói chung và trẻ dântộc thiểu số nói riêng là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của giáo dục mầmnon Hoạt động này không những nhằm giúp trẻ hình thành và phát triển kỹ năngnghe, nói, tiền đọc, tiền viết mà còn giúp trẻ phát triển khả năng tư duy, nhận thức,tình cảm Là chiếc cầu nối giúp trẻ lĩnh hội kiến thức, đúc kết kinh nghiệm và tạotiền đề để trẻ tự tin bước tiếp trên con đường tương lai phía trước [4]
Lứa tuổi mầm non là thời kỳ phát cảm ngôn ngữ Đây là giai đoạn có nhiềuđiều kiện để trẻ lĩnh hội tốt khả năng nói tiếng Việt và các kĩ năng đọc viết ban đầu
ở trẻ Ở giai đoạn này, trẻ có thể đạt được những thành tích vĩ đại mà ở các giai đoạnsau không thể có được, trẻ học nghĩa và cấu trúc của từ, cách sử dụng ngôn ngữ đểchuyển tải suy nghĩ và cảm xúc của người thân, hiểu mục đích và cách thức conngười sử dụng ngôn ngữ nói và viết Cùng với quá trình lĩnh hội ngôn ngữ thứ hai,
Trang 4trẻ lĩnh hội và phát triển các năng lực tư duy như xây dựng và biểu đạt ý tưởng, chia
sẻ thông tin với người khác và tiếp nhận, đáp lại thông tin với người khác
Đối với trẻ mầm non nói chung và trẻ mẫu giáo 5 –6 tuổi nói riêng, việcphát triển khả năng giao tiếp bằng tiếng Việt và hình thành những kỹ năng nghe,nói, tiền đọc, tiền viết ở trẻ là hoạt động vô cùng cần thiết, quan trọng để đảmbảo cho cho trẻ có kỹ năng cơ bản trong việc hoàn thành giáo dục mầm non, tạotiền đề để trẻ học tập, lĩnh hội tri thức của các cấp học tiếp theo, góp phần nângcao chất lượng cuộc sống, xóa đói giảm nghèo, thúc đẩy quá trình phát triển đấtnước Việt Nam ngày một giàu mạnh, văn minh và hiện đại
2 Thực trạng:
Trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi tuy đã có khả năng giao tiếp và học tập bằng ngônngữ tiếng Việt song vốn từ của trẻ đang còn hạn hẹp, chưa được phong phú, khảnăng sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp chưa chính xác, phát âm không chuẩn,các thanh ngã, thanh sắc đang còn lẫn lộn, tình trạng nói ngọng, nói ngược vẫncòn nhiều Vì vậy, khi nghiên cứu đề tài này tôi cũng gặp một số thuận lợi vàkhó khăn sau:
đồ dùng phục vụ cho góc địa phương
Ban giám hiệu nhà trường đã triển khai đầy đủ đến toàn thể cán bộ giáoviên trong nhà trường các văn bản chỉ đạo chuyên môn của phòng, sở và của Bộgiáo dục và đào tạo về tăng cường tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số.Luôn tạo điều kiện tốt nhất để tôi thực hiện đề tài này
b) Khó khăn:
Học sinh 100% là con em dân tộc thiểu số, các em nhút nhát, rụt rè, ngạigiao tiếp Địa bàn rộng, giao thông đi lại khó khăn, dẫn đến tình trạng trẻ đếnlớp không chuyên cần, việc thực hiện các hoạt động giáo dục trẻ nói chung vàdạy tiếng Việt nói riêng còn gặp nhiều trở ngại
Bản thân là người kinh dẫn đến sự bất đồng ngôn ngữ Quá trình giao tiếpbằng tiếng Việt giữa cô và trẻ, giữa giáo viên với phụ huynh hạn chế và khôngđồng nhất dẫn đến việc cung cấp kiến thức, hình thành và phát triển kĩ năng sử
Trang 5tiếng Việt khi ở trường còn khi về với gia đình trẻ lại sống trong môi trườngthuần tiếng dân tộc.
Tình hình dân trí thực tế ở địa phương vẫn còn nghèo nàn, lạc hậu, vẫngiữ những phong tục cổ hủ như làm ma, làm vía, kiêng khem không đúng khoahọc dẫn đến tình trạng cho con nghỉ học vô lí do vẫn còn tồn tại Một số phụhuynh vẫn chưa thực sự quan tâm đến tình hình học tập cũng như khả năng pháttriển của con em mình
Mức độ % trên trẻ
1 Kỹ năng nghe, hiểu tiếngViệt 25 10 40 15 60
2 Kỹ năng nói thành thạo tiếng Việt 25 8 32 17 68
5 Kỹ năng giao tiếp mạnh dạn, tự tin của trẻ 25 8 32 17 68Nhìn vào bảng khảo sát trên cho thấy:
- Trẻ chưa đạt ở các kỹ năng còn chiếm tỉ lệ cao: 69%
- Vốn từ của trẻ còn hạn chế chiếm: 80%
3 Biện pháp thực hiện:
Biện pháp 1: Xây dưng môi trường giáo dục phục vụ cho các hoạt động học tiếng Việt của trẻ.
a) Xây dựng môi trường vật chất:
* Môi trường trong lớp học:
Môi trường trong lớp học là một trong những yếu tố quan trọng góp phầnnâng cao chất lượng, hiệu quả của việc dạy và học ở trường lớp mầm non, nhằmthu hút sự hứng thú và khả năng tiếp thu lĩnh hội kiến thức của trẻ Xây dựngđược môi trường giáo dục khoa học, gần gũi sẽ tạo cho trẻ cảm giác thoải mái,chủ động và tích cực tham gia vào các hoạt động học Đây cũng là động cơ đểtrẻ phát huy tính chủ động, sáng tạo, từ đó lôi cuốn trẻ đến với bài học một cách
tự nhiên Đồng thời hình thành ở trẻ các kỹ năng ban đầu cơ bản về giao tiếp vàtham gia các hoạt động tập thể
Trang 6Lớp học có đẹp, phù hợp và bắt mắt thì mới thu hút được trẻ đến lớp Đốivới trẻ mầm non, việc thực hiện tuyên truyền vận động phụ huynh đưa trẻ ra lớp
là một nhiệm vụ đầu tiên trong kế hoạch hàng tháng của nhóm lớp Vì vậy, trangtrí, sắp xếp và xây dựng môi trường lớp học đẹp, khoa học, phù hợp cũng là mộttrong những biện pháp tuyên truyền thu hút trẻ đến lớp
Môi trường lớp học rất quan trọng, để môi trường lớp học được phù hợp,tôi phải căn cứ vào thực tế diện tích của lớp học, phân chia lớp thành các gócchơi khác nhau, tạo các góc mở để trẻ có nhiều cơ hội tham gia học tập tại cácgóc đó, bố trí, sắp sếp gọn gàng, hợp lí, khoa học, tăng cường sử dụng cácnguyên vật liệu sẵn có, gần gũi với trẻ để trang trí Việc sắp sếp các góc chơi,không gian chơi hợp lí, góc ồn ào cách xa các góc yên tĩnh, sử dụng các giá góc
có độ cao vừa phải, tạo điều kiện cho trẻ dễ lấy, dễ dàng hoạt động Ngoài ra, tôi
đã xây dựng lồng ghép “môi trường chữ” vào các góc chơi, vừa giúp trẻ hoạtđộng một cách tự nhiên, vừa tạo điều kiện để trẻ học tiếng Việt ở mọi lúc, mọinơi Mỗi góc chơi, mỗi đồ dùng, đồ chơi đều có tên gọi để giúp trẻ có thể nhậnbiết, gọi tên trong lúc chơi, từ đó giúp mở rộng vốn từ cho trẻ Các đồ dùng, đồchơi đã được lựa chọn kĩ càng và có tính mục đích rõ ràng để khi chơi, trẻ vừalĩnh hội được kiến thức lại vừa phát triển vốn tiếng Việt tốt hơn
Ví dụ: Góc bán hàng, khi thực hiện ở chủ đề Thế giới thực vật, tôi đã xây
dựng cửa hàng bán rau, củ, quả sạch với rất nhiều các loại rau, củ, quả gần gũivới trẻ và có ở địa phương, sắp xếp khoa học với độ cao vừa phải, đảm bảo chotrẻ dễ dàng lấy và cất trong mỗi lần chơi Mỗi loại rau, củ, quả đều được ghi chútên gọi cụ thể, chính xác, kiểu chữ phù hợp với lứa tuổi mầm non để trong quátrình chơi trẻ có thể gọi tên, nhận biết được đặc điểm, lợi ích của các loại rau,
củ, quả Qua đó trẻ không những lĩnh hội, tiếp thu được kiến thức mà còn giúpvốn tiếng Việt của trẻ được mở rộng, khả năng nói và phát âm được nâng cao.Với góc chơi này, tôi phải thay đổi cách bố trí, sắp xếp, đồ dùng, đồ chơi theotừng chủ đề để thu hút và tránh sự nhàm chán cho trẻ
Trang 7Hình ảnh: Góc bán hàng
Ví dụ: Góc nghệ thuật: Là góc mà trẻ tái tạo lại những hình ảnh, những
bức tranh đẹp mà trẻ còn được hát múa những bài hát hay, được thực hành sửdụng giấy, bút, trải nghiệm cách cầm bút, giữ giấy và tạo thành các nét chữ màtrẻ muốn thể hiện, tạo tiền đề cho quá trình học viết tiếng Việt của trẻ sau này.Ngoài ra, trẻ có thể sử dụng, lắng nghe các âm thanh của dụng cụ âm nhạc vớimục đích phát triển tai nghe, óc tưởng tượng cho trẻ, từ đó kích thích trẻ nói,giao tiếp và trao đổi với bạn bè
Hình ảnh: Góc nghệ thuật
Ngoài ra, tôi xây dựng thêm góc địa phương, với mục đích tạo dựng môitrường văn hóa đậm đà bản sắc, gần gũi, giúp trẻ được “tắm” mình trong môitrường tiếng Việt một cách rộng mở, điều đó sẽ có tác dụng tích cực, giúp trẻ giaotiếp tốt bằng tiếng Việt Ngay từ đầu năm học, tôi đã tìm hiểu về đặc điểm của trẻ
Trang 8dân tộc lớp mình về vốn từ, khả năng và nhu cầu hứng thú của trẻ về tiếng Việt nhưthế nào?, bản sắc văn hóa và nghề truyền thống ở địa phương trẻ ra sao, từ đó tôivận động các bậc phụ huynh sưu tầm, làm những đồ dùng, đồ chơi mang đậm bảnsắc, gắn với truyền thống của địa phương như: bế, dón, nong, nia, đó, đơm đểtrang trí cho góc địa phương và đảm bảo những đồ dùng, đồ chơi trong góc phảiđược thay đổi và phù hợp với từng chủ đề Qua góc chơi này, trẻ không những hiểuđược về bản sắc dân tộc ở quê hương mình mà còn giúp trẻ nói, gọi tên những sảnphẩm, đồ dùng một cách chính xác, giúp trẻ dễ dàng trao đổi, trò chuyện với bạn
bè Từ đó, vốn từ, khả năng nói tiếng Việt của trẻ được mở rộng hơn
Hình ảnh: Góc địa phương
* Môi trường bên ngoài
Môi trường bên ngoài có vai trò vô cùng quan trọng, sau khoảng thời giantrẻ hoạt động trong lớp là lúc trẻ được hòa mình vào không gian bên ngoài mộtcách thoải mái nhất Trẻ được trải nghiệm một cách tích cực vào các hoạt độngvui chơi, vận động như chạy, nhảy, leo trèo, nhặt lá, nhổ cỏ, học các chữ cái trêncây, Từ đó, tạo hứng thú để trẻ tham gia tích cực, được trải nghiệm các hoạtđộng khác nhau, để được trò chuyện với nhau bằng tiếng Việt
Ngay từ đầu năm, được sự chỉ đạo của nhà trường, tôi đã tham gia cùng cácđồng chí giáo viên trong khu cải tạo khuôn viên, xây dựng môi tường bên ngoàixanh, sạch, đẹp, an toàn, ngoài ra tôi gắn các chữ cái, những câu từ, thông điệp ở cácgốc cây, thân cây, nhằm giúp trẻ có cơ hội làm quen với chữ viết ở mọi lúc mọi nơicũng như hình thành khả năng quan sát và “đọc hiểu tiếng Việt của trẻ Xây dựng
“thư viện của bé” với đa dạng các loại sách, tranh truyện để trẻ có thể xem tranh,thảo luận với bạn bè, đọc những hình ảnh có trong tranh, từ đó giúp trẻ mở rộng khảnăng giao tiếp, phát triển vốn từ và nâng cao kỹ năng nói tiếng Việt cho trẻ
Trang 9Hình ảnh: Một góc trong môi trường bên ngoài
b) Xây dựng môi trường xã hội
Môi trường xã hội là môi trường gắn bó, yêu thương giữa cô và trẻ Trướchết, cô phải là người luôn luôn gần gũi, tôn trọng sở thích của trẻ, lắng nghe trẻnói và đáp ứng những nhu cầu chính đáng của trẻ Tạo bầu không khí vui vẻ,thân thiện, giao lưu trò chuyện cùng với trẻ, tạo niềm tin để trẻ cảm thấy an toànkhi được đi học, tuyệt đối không phân biệt đối xử, kỳ thị trẻ, không cấm trẻ nóichuyện mà nên khuyến khích trẻ nói chuyện và giao lưu với nhau bằng tiếngViệt trong các hoạt động chơi như hoạt động góc, hoạt động chiều chú ý lắngnghe trẻ nói, trò chuyện với trẻ ở mọi lúc, mọi nơi với thái độ cởi mở, vui tươi
để trẻ cảm thấy tự tin khi giao tiếp trò chuyện cùng cô và các bạn
Ngoài ra, mỗi giáo viên nói chung và bản thân tôi nói riêng cần phải xây dựng
và thực hiện môi trường tôn trọng, cởi mở giữa giáo viên với đồng nghiệp, giữa giáoviên với phụ huynh và với mọi người xung quanh, để cho trẻ thấy cô là tấm gương
để trẻ noi theo Khi trao đổi, trò chuyện cần giữ thái độ đúng đắn, niểm nở, vui vẻ vàtôn trọng, tránh to tiếng, cãi nhau để không làm ảnh hưởng đến trẻ, tạo cho trẻ niềmtin khi được đến lớp, cha mẹ yên tâm tin tưởng tuyệt đối khi gửi con
Biện pháp 2: Phối kết hợp với cộng tác viên hỗ trợ ngôn ngữ trong các hoạt động cho trẻ làm quen tiếng Việt
Tất cả trẻ em sinh ra đều học và sử dụng ngôn ngữ là tiếng mẹ đẻ, nhưng mỗidân tộc, mỗi vùng miền đều có ngôn ngữ riêng, với trẻ em dân tộc cũng vậy, khi sinh
ra trẻ sẽ giao tiếp với nhau, giao tiếp với mọi người bằng tiếng mẹ đẻ, trẻ học tiếng
mẹ đẻ sẽ nhanh hơn, thuận lợi hơn học ngôn ngữ thứ hai bởi không phải tập trungquá nhiều vào việc hiểu nghĩa Phần lớn trẻ em dân tộc thiểu số trước khi tới trường,lớp mầm non đều sống trong môi trường tiếng mẹ đẻ không phải là tiếng Việt, ít có
Trang 10môi trường giao tiếp bằng tiếng Việt Kiến thức và kĩ năng của trẻ được chuyển đổithông qua cầu nối ngôn ngữ, từ ngôn ngữ mẹ đẻ sang ngôn ngữ tiếng Việt, khả năng
tư duy và các kĩ năng sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt sẽ khó khăn, trẻ thường nóingọng, nói lớ, sử dụng câu từ không chính xác, không rõ ràng Trong khi đó, bảnthân tôi là một giáo viên người kinh, giữa cô và trẻ bất đồng về ngôn ngữ dẫn đếnquá trình tổ chức các hoạt động giáo dục đạt hiệu quả chưa cao, vì vậy, tôi đã nhờđến sự hỗ trợ giúp đỡ của cộng tác viên hỗ trợ ngôn ngữ
Qua quá trình tìm hiểu, tôi đã gặp gỡ, trao đổi với phụ huynh Lò ThịTrọng, vừa là phụ huynh của lớp, vừa là người địa phương gần gũi với trẻ Saukhi trao đổi, phụ huynh đã tình nguyện sẽ dành thời gian 1 giờ đồng hồ để đến hỗtrợ tôi trong quá trình dạy trẻ làm quen tiếng Việt và đến vào các buổi chiều thứ 3,thứ 5 và buổi sáng thứ 4 hàng tuần Phụ huynh đã giúp tôi rất nhiều không chỉtrong quá trình dạy trẻ làm quen tiếng Việt, mà cả ở các giờ hoạt động khác củatrẻ giờ học thơ, truyện, khám phá khoa học, cùng tôi tổ chức những trò chơi chotrẻ Phụ huynh đã giúp tôi giải thích nghĩa của những từ mới, từ khó bằng tiếng
mẹ đẻ, sau đó chuyển đổi sang ngôn ngữ thứ hai là tiếng Việt Điều đó vừa giúpphát triển ngôn ngữ mẹ đẻ cho trẻ và vừa tạo cơ hội để trẻ hiểu nghĩa và học ngônngữ thứ hai dễ dàng thuận lợi hơn, hoặc khi tổ chức các trò chơi học tập, có thểhướng dẫn chơi và tổ chức cho trẻ chơi thử bằng tiếng mẹ đẻ sau đó mới chuyểnsang hướng dẫn và chơi bằng tiếng Việt Điều đó sẽ tạo hứng thú cho trẻ, giúp trẻtích cực tham gia vào hoạt động và góp phần nâng cao hiệu quả của việc dạy tiếngViệt cho trẻ
Ví dụ 1: Đối với giờ hoạt động học Khám phá khoa học “Tìm hiểu một sốloại quả”, tôi tổ chức cho trẻ hoạt động theo nhóm, với mục đích để trẻ tự tìm tòi,khám phá, trò chuyện với bạn bè để tìm ra tên gọi, đặc điểm của các loại rau củ,quả, như vậy vừa đảm bảo được những tiêu chí trong dạy học lấy trẻ làm trungtâm, vừa kích thích trẻ được nói, trao đổi với bạn bè và phát triển ngôn ngữ tốthơn Với hình thức tổ này, cộng tác viên sẽ phối hợp với tôi để giới thiệu tên gọicũng như đặc điểm, công dụng của các loại rau, củ, quả bằng tiếng mẹ đẻ nhằmmục đích giúp trẻ hiểu nghĩa của từ, sau khi tìm hiểu xong, tôi sẽ mời đại điện cácnhóm lên trình bày hiểu biết của mình về các loại rau củ, quả bằng tiếng Việt vàvai trò của cộng tác viên lúc này là hỗ trợ và giúp đỡ nếu trẻ gặp khó khăn, cuốicùng tôi mới là người cung cấp những kiến thức và giúp trẻ nhận biết tên gọi, cácđặc điểm của một số loại rau, củ, quả bằng tiếng Việt
Trang 11Hình ảnh: Cộng tác viên hỗ trợ giáo viên trong giờ khám phá khoa học
Ví dụ: Đối với những giờ hoạt động góc, vai trò của cộng tác viên hỗ trợngôn ngữ lúc này là hướng dẫn trẻ chơi, trò chuyện, tham gia chơi cùng với trẻ,giải thích những từ ngữ, nội dung chơi mà trẻ không hiểu bằng tiếng mẹ đẻ đểgiúp trẻ chơi tốt hơn, hứng thú và tự tin hơn, như ở góc bán hàng, cộng tác viên sẽđóng vai làm người mua hàng, trò chuyện với trẻ về các loại thực phẩm mà trẻbán, hay ở góc văn học, cộng tác viên sẽ tham gia cùng trẻ, trò chuyện về nhữngquyển sách, câu truyện hay bài thơ mà trẻ đang xem Nhờ có sự hỗ trợ của phụhuynh trong vài trò là cộng tác viên hỗ trợ ngôn ngữ mà tất cả các hoạt động trongngày của trẻ cũng như giờ hoạt động góc diễn ra hiệu quả, nhẹ nhàng, trẻ hứngthú, tự tin và qua đó ngôn ngữ tiếng Việt của trẻ được phát triển tốt hơn
Hình ảnh: Cộng tác viên chơi cùng trẻ tại góc bán hàng
Ví dụ: Đối với giờ học Toán “So sánh chiều cao của 3 đối tượng” thì việcgiúp trẻ hiểu được nghĩa của các khái niệm như cao hơn, thấp hơn, thấp nhất đốivới trẻ dân tộc thiểu số là việc không phải dễ, vì thế, trong quá trình tổ chức thực