Khi bước vào trường tiểu học tất cả đều trở nên xa lạtrẻ hoàn toàn tự lập, và có nhiều thay đổi về tâm sinh lý lứa tuổi, mặt khác nócòn tác động đến trẻ cả về môi trường sinh hoạt, học t
Trang 11 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài
Ngày nay đất được ta đang trên đà phát triển mạnh và hội nhập Quốc tếtrong tình hình kinh tế thị trường, định hướng xã hội Chủ nghĩa Thực hiện côngcuộc xây dựng công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đang được đảng và nhànước ta đặt lên hàng đầu Cùng với sự phát triển của đất nước thì giáo dục đượccoi là quốc sách hàng đầu trong hệ thống giáo dục Quốc dân và bậc học giáo dụcMầm non chính là điểm nhấn quan trọng không thể thiếu trong sự nghiệp giáodục Quốc dân nói chung và bậc học Mầm non nói riêng
Và điều đó có thể khẳng định! Vào lớp một là một bước ngoặt lớn, đánhdấu sự hình thành và phát triển toàn diện về mọi mặt trong cuộc đời của mỗi trẻthơ Và câu nói của Bác Hồ kính yêu luôn luôn gắn liền rõ quan điểm “Giáo dụcMầm non tốt sẽ mở đầu cho một nền giáo dục tốt” Điều đó cho ta thấy, chấtlượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ ở lứa tuổi Mầm non là cốt lõi để đánhdấu một bước ngoặt quan trọng và có tác động mạnh mẽ đến chất lượng ở cácbậc học tiếp theo, hơn thế nữa chất lượng giáo dục Mầm non hoàn toàn quyếtđịnh tới sự hình thành và phát triển toàn diện về mọi mặt cho trẻ
Chính vì vậy, việc chuẩn bị tốt cho trẻ 5 tuổi vào lớp một sẽ góp phần nângcao chất lượng giáo dục toàn diện Giáo dục Mầm non cần trang bị đầy đủ kiếnthức, kỹ năng không để thiếu sót, không lỗ hổng thì trẻ mới có thế là một nềntảng vững chắc cho cả một thế hệ tương lai sau này Vì vậy, mà việc chuẩn bịcho trẻ vào lớp một được đặt ra một cách đầy đủ, chính xác, nghiêm túc và khoahọc
Như chúng ta đã biết! Khi bước vào trường tiểu học tất cả đều trở nên xa lạtrẻ hoàn toàn tự lập, và có nhiều thay đổi về tâm sinh lý lứa tuổi, mặt khác nócòn tác động đến trẻ cả về môi trường sinh hoạt, học tập các mối quan hệ bạn
bè, thầy, cô rồi đến sự thay đổi về thời gian biểu, nề nếp, thói quen sinh hoạthàng ngày…Còn ở trường Mầm non trẻ được sinh hoạt trong một môi trườngđược sự chăm lo chu đáo hoàn toàn phụ thuộc vào cô giáo, từng bữa ăn giấcngủ Nắm được đặc điểm tâm lý lứa tuổi tôi đã có sự chuẩn bị sẵn sàng về tâmthế cho trẻ ngay từ đầu năm, rèn cho trẻ tính tự lập, ý thức cao, không ỷ lại,mạnh dạn, tự tin bước vào lớp một với một môi trường mới mà không hụt hẫng
về tâm lý cũng như những tố chất sẵn sàng cho việc học lớp một
Thực tế năm học 2018 - 2019 tôi được phân công chủ nhiệm lớp Mẫu giáo
5 - 6 tuổi A, trường Mầm non Thị Trấn 2, Ngọc Lặc Từ đầu năm học, tôi nhậnthấy một số trẻ tính tự lập, ý thức tổ chức kỹ luật chưa cao, các hoạt động sinhhoạt hàng ngày trẻ chưa chủ động mà còn ỷ lại cho cô giáo, trẻ còn nhút nhátchưa mạnh dạn, tự tin, các kỹ năng sống còn hạn chế nhiều, nhiều trẻ hoàn toànphụ thuộc vào cô giáo và người lớn Kiến thức cơ bản cung cấp cho trẻ lên lớp 1còn chưa sâu, các tố chất về sức khỏe, tinh thần, tâm lý…thông qua các hoạtđộng hàng ngày còn chưa chủ động để lĩnh hội những cái gì cần thiết cho mìnhsẳn sàng bước vào lớp 1
Bên cạnh đó, trong thực tế cho thấy một số phụ huynh vì quá lo lắng, quá
Trang 2nóng vội nên đã sắm sửa cho trẻ những hành trang không cần thiết, không phùhợp với lứa tuổi của trẻ như: Cho trẻ vào lớp 1 chưa đúng tuổi Có phụ huynh vìquá nôn nóng, lo lắng nên đã cho con học trước chương trình như: Đánh vần, tậpviết, làm toán…Ép con học quá sức từ những loại sách giáo khoa lớp 1, thậm chí
cả các tài liệu tham khảo, nâng cao Điều này cho thấy! Phụ huynh đã vô tìnhlàm ảnh hưởng đến sự phát triển về các tố chất cũng như tâm lý của trẻ sau này.Vậy làm thế nào để trẻ 5 - 6 tuổi A lớp tôi phụ trách có đủ kiến thức, đủ sứckhỏe, trí tuệ? Và bằng biện pháp gì để giúp trẻ có một tâm thế vững vàng? Giáodục trẻ ra sao để phát huy tối đa tính tự lập, tính kỷ luật và tính chủ động? Biệnpháp gì để giúp phụ huynh hiểu rõ tầm quan trọng của trẻ 5 - 6 tuổi cần cung cấpkiến thức cho trẻ mức độ nào? Có như vậy, trẻ sẽ có hành trang vững vàng,mạnh dạn, tự tin bước vào lớp một, với một môi trường mới mà không hụt hẫng
về tâm lý cũng như những tố chất đã sẵn sàng cho việc học lớp một ở trẻ
Đây là vấn đề hết sức cần thiết mà tôi quyết định chọn đề tài: “Một số biện
pháp cần chú trọng chuẩn bị tâm thế tốt cho trẻ vào lớp 1, lứa tuổi 5 - 6 tuổi A, tại trường Mầm non Thị Trấn 2, Ngọc Lặc”
1.2 Mục đích nghiên cứu
Nắm vững yêu cầu, nội dung, kiến thức, tố chất, tâm lý, trí tuệ và các kỹnăng, kiến thức cơ bản cần thiết cho việc học tập tạo tâm thế vững vàng cho trẻvào lớp 1
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và tìm hiểu thực tiễn tại lớp Mẫu giáo 5 - 6tuổi A, tại trường Mầm non Thị Trấn 2, Thị Trấn Ngọc Lặc; Để Tìm ra các biệnpháp hiệu quả giúp trẻ lớp mẫu giáo lớn có tâm thế vững vàng sẵn sàng bướcvào lớp 1
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
“Một số biện pháp cần chú trọng chuẩn bị tâm thế tốt cho trẻ vào lớp 1, lứa tuổi 5 - 6 tuổi A, tại trường Mầm non Thị Trấn 2, Ngọc Lặc”
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu:
Nghiên cứu, tài liệu hướng dẫn về kiến thức dành cho trẻ chuẩn bị vào lớp
1, nhằm thu thập các cơ sở lý luận, phân tích tổng hợp tìm hiểu đặc điểm tâmsinh lý, sở thích, sự cần thiết của trẻ về chất lượng giáo dục để làm cơ sở cho trẻvào lớp 1
- Phương pháp điều tra thực tiễn và thu thập thông tin:
Điều tra, khảo sát tình hình thực tiễn ở trẻ, các yếu tố về chủ quan, kháchquan tác động trên trẻ, những kết quả đạt được, những hạn chế, tồn tại vànguyên nhân, từ đó sẽ lựa chọn các biện pháp phù hợp, chuẩn bị tâm thế tốt chotrẻ vào lớp 1
- Phân tích, thống kê, thực nghiệm và sử lý số liệu
Đánh giá kết quả, phân tích kết quả, sử lý số liệu phù hợp và so sách kếtquả trước và sau khi áp dụng biện pháp
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn
Trang 32 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nhgiệm:
Như chúng ta đã biết! Trẻ vào lớp 1 là một bước ngoặt rất quan trọng trongcuộc đời của trẻ, các nhà khoa học đã nói đến sự cần thiết về tầm quan trọng củabậc học Mầm non trong việc đảm bảo các điều kiện, yếu tố về vật chất, tinhthần, kỹ năng, trí tuệ, thể lực cũng như tâm thế cho trẻ vào lớp 1
Việc chuyển giao giữa giáo dục bậc học Mầm non với giáo dục ở bậc tiểuhọc đang đặt ra cho chúng ta những vấn đề cần quan tâm đó là: Trong mỗi giaiđoạn phát triển của đứa trẻ, thì việc chuyển giao giữa đoạn này (Bậc Mầm non),sang một giai đoạn khác (Bậc tiểu học) là cả một quá trình có sự chuyển biếnmang tính chất nhảy vọt Đó là sự biến đổi về lượng và chất Sự phát triển ở mộtgiai đoạn này là kết quả của giai đoạn trước, vừa là tiền đề cho sự phát triển tiếptheo ở giai đoạn mới Đó cũng chính là quan điểm chỉ đạo đối với bậc học Mầmnon nhằm đảm bảo việc chuyển giao giữa giáo dục Mầm non và giáo dục tiểuhọc
Vậy làm thế nào để thực hiện tốt quan điểm chỉ đạo của các cấp về nângcao nhiệm vụ giáo dục cho trẻ 5 tuổi tạo tâm thế cho trẻ bước vào lớp 1, tự tin,
có chiều sâu về kiến thức và hành trang vững vàng sẵn sàng bước vào một màkhông bị hụt hẫng về tâm lý Đó là câu hỏi không chỉ khiến bản thân tôi và cácđồng nghiệp băn khoăn trăn trở mà đó là câu hỏi đang được cả gia đình, nhàtrường và toàn xã hội đặc biệt quan tâm
Trong những năm gần đây Chính phủ các bộ ngành đã ban hành nhiều vănbản quan tâm đến trẻ 5 tuổi như: “Thông tư 23/2010/TT-BGDĐT đã ban hành
Bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi; Nghị định 20/2014 của chính phủ; Thông tư07/2016 của chính phủ về chương trình phổ cập xóa mù…” [1]
Các nội dung, hướng dẫn về bộ chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi là cơ sở để tậptrung nâng cao chất lượng toàn diện cho trẻ em 5 tuổi Thực hiện các Thông tư,Nghị định của các cấp về phát triển trẻ 5 tuổi Trong những năm qua phòng giáodục và đào tạo huyện Ngọc Lặc cũng đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo cáctrường Mầm non trong toàn huyện về việc không cho trẻ học trước chươngtrình, không dạy trẻ tập viết mà chỉ tập tô, đặc biệt là giúp trẻ nhận biết đước 29chữ cái và 10 chữ số đầu làm cơ sở để chuẩn bị cho trẻ bước vào học lớp 1 ởtrường tiểu học
Điều đó cho thấy, muốn trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt thì vấn đềchăm sóc giáo dục trẻ 5 tuổi cần phải có hệ thống, khoa học, phù hợp với lứatuổi Đó là nhiệm vụ không thể thiếu được đối với mỗi giáo viên Trẻ lứa tuổinày nếu được giáo dục, rèn luyện tốt thì sẽ tạo được niềm tin và là bước đệm trithức cho trẻ lên lớp 1 thêm vững trải Ta có thể khẳng định thêm, một người có
đủ 5 yếu tố toàn diện chính là những tài năng cho đất nước mai sau
2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 2.2.1 Thuận lợi
Trường Mầm non Thị trấn 2 thành lập năm 2014, tuy mới thành lập được
gần 5 năm, song qua quá trình phấn đấu, trường đã được công nhận trường Mầmnon đạt chuẩn Quốc Gia mức độ 1 vào tháng 6/2018; Nhà trường luôn được các
Trang 4cấp, các ngành quan tâm tạo điều kiện thuận lợi đầu tư trang bị cơ sở vật chất,phòng học, các thiết bị phục vụ công tác chăm sóc giáo dục tương đối đầy đủ Ban giám hiệu nhà trường đặc biệt quan tâm, có kinh nghiệm và tinh thầntrách nhiệm cao, thường xuyên chỉ đạo sát sao việc tổ chức chăm giáo dục vàthực hiện quy chế chuyên môn, chú trọng quan tâm đến việc nâng cao chấtlượng giáo dục của nhà trường, đặc biệt là chất lượng giáo dục trẻ em 5 tuổi.Bản thân đã đạt nhiều thành tích: Đạt SKKN loại C cấp Tỉnh năm 2015 -
2016, Giáo viên giỏi cấp huyện, cấp tỉnh nhiều năm, được Chủ Tịch UBNDhuyện tặng chiến sĩ thi đua cấp cơ sở, Có cháu đạt giải cấp Tỉnh năm học 2014 -
2015, tham gia Hội thi “XDMTLTLTT” Đạt giải nhì cấp tỉnh…Bên cạch đó bảnthân đã trải qua nhiều năm kinh nghiệm thực tế đứng lớp 5 tuổi nên cũng đã cónhững biện pháp chuẩn bị tâm lý tốt cho trẻ bước vào lớp 1
100% trẻ đã đến trường từ lứa tuổi nhà trẻ nên nề nếp, thói quen trong cáchoạt động hàng ngày tương đối ổn định
Công tác phổ cập xóa mù được kiểm tra theo quy định, huy động đạt 100%trẻ 5 tuổi ra lớp, nên chất lượng giáo dục tương đối đạt theo yêu cầu
Tập thể giáo viên, nhân viên nhà trường đoàn kết nhất trí, yêu nghề mếntrẻ Bản thân có trình độ ĐHSP, hàng năm được tham gia các lớp chuyên đề,hướng dẫn điều tra công tác phổ cập Qua các buổi sinh hoạt chuyên môn nênbản thân tôi đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm trong công tác chăm sóc, giáodục, đặc biệt đã có sự chuẩn bị tâm lý tốt cho trẻ 5 tuổi vào lớp 1
Phụ huynh chủ yếu ở trung tâm khu vực Thị Trấn, có điều kiện kinh tế,nên phần lớn cũng đã có sự quan tâm, phối hợp làm cầu nối tạo đà vững chắc
về tâm thế chuẩn bị cho trẻ 5 tuổi vào lớp 1
2.2.2 Khó khăn:
Cơ sở vật chất của nhà trường đã được đầu tư, song vẫn còn thiếu và cần
bổ sung trang thiết bị phục vụ công tác giáo dục hàng năm
Trong thời điểm hiện nay về tình hình giáo viên dôi dư của bậc trung học
cơ sở nên trường vẫn còn 4 giáo viên của THCS đang công tác tại trường Dogiáo viên Mầm non thiếu, theo phân bổ của huyện nhà đã phân công 1cô/lớp/36 trẻ, nên có phần nào ảnh hưởng đến chất lượng trẻ 5 tuổi vào lớp 1.Một số trẻ do ảnh hưởng cách dạy dỗ từ gia đình lo lắng cho rằng các conlên lớp 1 phải biết đọc, biết viết, đánh vần, còn cho học trước chương trình…Một số phụ huynh cho rằng con còn nhỏ nên cưng chiều theo ý thích của con,làm ảnh hưởng đến trẻ về tâm lý, còn có tính kỷ luật, tính tự lập và chủ động…dẫn đến khi bước vào lớp 1 trẻ cảm thấy hẫng hụt, chóng vãnh, thiếu chỗ dựa
về tinh thần…
Công tác tuyên truyền, phối hợp của một số phụ huynh còn đơn giản vàxem nhẹ, thường ỷ lại cho cô giáo
Đây là những hạn chế, khó khăn ảnh hướng đến tâm thế của trẻ vào lớp 1
mà bản thân đã tìm hiểu trong quá trình tổ chức thực hiện Sau đây là một sốnội dung qua tìm hiểu kết quả thực trạng trước khi nghiên cứu đề tài, cụ thểnhư sau:
Trang 52.2.3 Kết quả, thực trạng trước khi nghiên cứu “Một số biện pháp cần chú trọng chuẩn bị tâm thế tốt cho trẻ vào lớp 1, lứa tuổi 5 - 6 tuổi A, tại
Một số kỹ năng sống cần thiết đối với trẻ 5
Có một số nề nếp, thói quen cần thiết trong sinh
Tính chủ động, tự tin, tự lập và khả năng định
Nhìn vào bảng đánh giá trên từ số liệu thực tế đầu năm cho thấy Tâm thếcủa trẻ thích đi học, mong muốn ở trẻ được lên lớp 1 còn chưa đồng đều Nhậnthức, tình cảm, kỹ năng xã hội Nề nếp, thói quen cần thiết trong sinh hoạt, họctập, lao động…Kiến thức truyền đạt đến trẻ cũng khác nhau và còn hạn chế.Tính chủ động, tự tin, tự lập và khả năng định hướng trong các hoạt động cònphụ thuộc vào cô giáo Kiến thức cơ bản cần cung cấp, truyền đạt đến trẻ cònchưa sâu, ý thức học tập, sinh hoạt, tính tích cực, chủ động, khả năng hứng thú,chưa cao, trẻ còn thụ động, nhút nhát, kỹ năng sống cần thiết của một số trẻ cònđơn điệu Đây chính là điều tôi cần quan tâm để hoàn thiện tâm sinh lý cũngnhư kiến thức là điều kiện cần thiết tạo tâm thế tốt cho trẻ bước vào lớp một
2.3 “Một số biện pháp cần chú trọng chuẩn bị tâm thế tốt cho trẻ vào
lớp 1, lứa tuổi 5 - 6 tuổi A, tại trường Mầm non Thị Trấn 2, Ngọc Lặc” 2.3.1 Biện pháp 1: Chuẩn bị tốt tâm thế cho trẻ thông qua việc giáo dục tâm lý tình cảm - xã hội
Trong quy luật tự nhiên về tâm lý con người, thì mỗi đứa trẻ từ khi trongbào thai thì người mẹ, người cha đều dành những tình cảm tốt đẹp nhất cho conmình Và khi đến tuổi bắt đầu đi học thì cô giáo Mầm non là người mẹ thứ 2dành hết tình cảm cho con trẻ Đây chính là yếu tố cần chú trọng chuẩn bị tâmthế tốt nhất thông qua việc giáo dục tình cảm – Xã hội mà đối với trẻ 5 - 6 tuổicần có để hình thành nhân cách toàn diệncho trẻ trước khi vào lớp 1
Xác định được ý nghĩa và tầm quan trong của việc giáo dục tâm lý tình cảm xãhội, bản thân tôi luôn chú ý rèn cho trẻ một số chuẩn mực về hành vi đạo đức, tìnhcảm xã hội phù hợp với xu thế phát triển hiện nay, như hành vi đúng mực với bạn bè,
cô giáo ở trường Mầm non, với bố mẹ, ông bà và những nguời thân trong gia đình,
và với môi trường, cuộc sống có tác động của xã hội
Trang 6Ví dụ: Những hành vi gần gủi ngay từ khi bước vào cuộc sống của trẻ đó là:
Có tính lễ phép, tính thân thiện qua những cử chỉ, lời nói: Chào hỏi, cảm ơn, xinlỗi Bên cạch đó trẻ có cảm xúc tạo sự gần gủi, biết chia sẽ, phân biệt cảm xúc vềhành vi đẹp, hành vi nên làm hoặc không nên làm như ra vào lớp phải xin phép cô,chào tạm biệt bố, mẹ, tự nhặt rác, bỏ rác đúng nơi quy định,…
Khi trẻ đã xác định trách nhiệm của bản thân đối với bạn bè, anh chị…thì trẻ sẽ có thể hình thành tính độc lập, khả năng tập trung, biết ý thức chấp hành những qui định chung đối với tập thể lớp, quy định của người lớn một cách có trách nhiệm đến cùng
Ví dụ: Khi trẻ chơi với bạn thì đều đầu tiên trẻ phải biết xác định tình cảm
của mình đối với người bạn đó
Ở lớp tôi cháu: Phương Anh khi được cô giáo giao nhiệm vụ “Hãy thể hiện
tình cảm của bé trong ngày 8/3”, qua quá trình tôi quan sát thấy bé có những cử
chỉ đối với bạn bè gần gủi, rất thân thiện, biết chia sẽ những cảm xúc của mình đối với bạn như: Các bạn ơi ngày 8/3 bạn dành tình cảm cho mẹ bằng những món quà gì?; Thế cô giáo thì sao?
Bên cạnh đó tôi giáo dục trẻ có những tình cảm đạo đức về lòng nhân ái, sự cảmthông, chia sẻ và yêu thương mọi người
Ví dụ: Ở chủ đề “Gia đình” thông qua hoạt động tạo hình với chủ đề
“Mái ấm tình thương”, bằng việc tạo tình huống về một bạn nhỏ có hoàn cảnhkhó khăn không có nhà ở, tôi đã gợi ý cho trẻ thực hiện trang trí ngôi nhà theo ýtưởng của trẻ, tôi là người gợi ý để trẻ sáng tạo khi thực hiện, sau đó cô trò cùngnhận xét: Hôm qua cô muốn các con chuẩn bị quà để tặng các bạn, vậy các con
sẽ tặng bạn những gì? (Con tặng bạn ngôi nhà) Sau khi tổ chức thành công hoạtđộng “Mái ấm tình thương”, cô và trò cùng hát bài “Ngôi nhà mơ ước” Quahoạt động này, tôi đã gợi được ở trẻ lòng nhân ái, tình thương của trẻ được nhânlên sẵn sàng chia sẻ, giúp đỡ bạn bè lúc khó khăn
Đều đặc biệt quan tâm và chú trọng đó là cần giúp trẻ có được ấn tượngtình cảm đẹp khi vào lớp 1 Trẻ không cảm thấy xa lạ ở một cảm xúc riêng dànhcho trường tiểu học Tình cảm đó là có bạn mới, cô giáo mới, môi trường mới…Mặc dù lên lớp 1 học ở trường mới, nhưng tình cảm của các con vẫn yêu thíchtrường Mầm non thân yêu của mình
Ví dụ: Với chủ đề: Trường tiểu học Tôi cho trẻ trò chuyện về ngôi
trường mới mà trẻ chuẩn bị tâm thế vào trường tiểu học Các hoạt động, giờ học,giờ sinh hoạt, sự quan tâm chăm sóc của các cô giáo tiểu học nó sẽ khác hơn sovới ở trường Mầm non…
Thông qua việc giáo dục tình cảm tâm lý, xã hội ngoài việc giúp trẻ có cảmnhận sự gần gủi, tạo cảm xúc hình ảnh đẹp, sự tự tin, biết quan tâm chia sẻ đếnbạn bè, cô giáo và những người thân yêu của mình, hướng trẻ tới lòng nhân ái,tình cảm ân cần với mọi người, qua các trải nghiệm và hoạt động cụ thể trẻ đãthể thay đổi được bản thân để phù hợp với môi trường sống và là một biện pháphay, sinh động hấp dẫn Nhằm giúp trẻ khẳng định được tình cảm của mìnhtrước bạn bè, người thân và cuộc sống xung quanh trẻ
Trang 72.3.2 Biện pháp 2: Chuẩn bị tốt tâm thế cho trẻ thông qua việc rèn kỷ năng sống cho trẻ
Bên cạnh việc chuẩn bị cho trẻ về tâm lý, tình cảm- xã hội trước khi vàolớp 1, thì việc rèn luyện cho trẻ một số kỹ năng sống cần thiết là rất thiết thựctrong cuộc sống hàng ngày cũng như là bước đệm vững vàng giúp trẻ tự tin, linhhoạt hơn khi bước vào lớp 1
Như chúng ta đã biết, kỹ năng sống là những kỹ năng cần thiết cho hành viđẹp lành mạnh, là chiếc chìa khoá vàng cho sự sống, sự tồn tại, phát triển vàthành công của mỗi con người Có thể nói, kỹ năng sống cũng chính là phươngtiện linh hoạt trong cuộc sống mà không thể thiếu đối với trẻ Nó có thể giúp trẻtích cực, chủ động, sáng tạo, tự tin vững vàng trước mọi khó khăn, thử thách,đặc biệt đối với trẻ 5 - 6 tuổi thì việc trang bị cho trẻ những hành trang kỹ năng
là vô cùng quan trọng cho việc học tập ở trường tiểu học của trẻ sau này
Nhận thấy được tầm quan trọng, ngay từ đầu năm học tôi đã xác định đây
là nhiệm vụ cơ bản, không thể thiếu trong việc chăm sóc giáo dục trẻ, làm thếnào để trẻ có thể tự lập, tự tin, vững vàng và thích nghi được với môi trườngsống, môi trường học tập “mới tại trường tiểu học” là điều mà tôi đặc biệt quantâm, chú trọng đến từng cá nhân trẻ
* Rèn kỹ năng trong giao tiếp: Đây là một trong những kỹ năng có sự tác
động mạnh mẽ đến tất cả sự phát triển toàn diện sau này, bởi vì giao tiếp là cầunối đề hình thành trí tuệ, nhận thức, nhân cách của trẻ Giao tiếp tạo cho trẻ tính
tự tin trong cuộc sống Cụ thể: Tôi tổ chức cho trẻ thông qua giờ chơi với chủ đềtrường tiểu học, tôi đã tạo tình huống một cô giáo tiểu học đến thăm lớp, giớithiệu về bản thân, trường lớp về bạn bè, về các bài học ở trường tiểu học Côgiáo giới thiệu về hoạt động ở trường tiểu học Sau khi giới thiệu xong tôi đãcho trẻ vừa giới thiệu và tạo tình huống giao tiếp cho trẻ về môi trường tiểu họcnhư: Trẻ đặt câu hỏi, Cô ơi ở trường tiểu học có nhiều đồ chơi không? Hay conthưa cô ở trường tiểu học có được chơi búp bê không? Con thích được đi học ởtrường tiểu học ạ…
Hay trong giờ văn học với bài thơ “Bé vào lớp 1” tôi dạy cho trẻ đọc thuộcbài thơ, thông qua bài thơ tôi giúp trẻ biết trả lời các câu hỏi đầy đủ câu, biết đặt
ra những câu hỏi có tính chất vấn để có thể rèn kỹ năng trong giao tiếp như:Ngoài nội dung bài thơ tôi tạo tình huống cho trẻ đặt các câu hỏi: Thưa cô lớp 1
có học chữ cái không ạ? Có được ăn cơm không ạ? Con rất nhớ trường mầmnon, con có được ngủ cùng các bạn không…
Và việc đặt ra những tình huống này sẽ giúp trẻ tự tin hơn trong giao tiếpvới người lớn đồng thời khuyến khích trẻ có thiện cảm ban đầu về trường tiểuhọc
Bên cạnh đó tôi còn rèn kỹ năng giao tiếp thông qua việc chơi các trò chơiđóng vai như trò chơi “Cô giáo tiểu học”, “Bán đồ dùng học tập của trường tiểuhọc”…Thông qua những vai chơi trong trò chơi đóng vai là tạo cơ hội cho trẻđược giao tiếp với nhau để giúp ngôn ngữ mạch lạc và hiểu về đặc thù củatrường tiểu học đó là biết chào hỏi, biết cảm ơn, xin lỗi, thể hiện được cảm xúcvui buồn, nhớ nhung ngôi trường Mầm non mà mình chuẩn bị xa…Và với
Trang 8những trẻ còn nhút nhát tôi cùng với trẻ thể hiện vai chơi của mình, luôn địnhhướng ngôn ngữ giao tiếp hoặc có thể hướng cho những trẻ có khả năng giaotiếp tốt hơn, như vậy trẻ cảm thấy tự tin và dần dần trẻ có thể tự mình chủ độnggiao tiếp cùng các bạn khác một cách dễ dàng Ngoài ra tôi luôn tạo môi trườngcho trẻ giao tiếp, tạo tình huống để trẻ tự giải quyết vấn đề trong hoạt động củatrẻ hàng ngày.
* Rèn kỹ năng tự lập, tự giác, tính kiên trong học tập, lao động, trong sinh hoạt.
Đây là kỹ năng hội tụ đầy đủ các yếu tố cơ bản không thể thiếu đối với trẻ
5 tuổi trước khi lên lớp 1 Mà ở Mầm non trẻ đang trong giai đoạn hoàn toànphụ thuộc vào người lớn từ giấc ngủ, bữa ăn cho đến việc học tập sinh hoạt…Khả năng tự lập, tính tự giác, tính kiên trì trong học tập chưa cao do đặc thù củabậc học Đây chính là việc chúng ta cần quan tâm nhằm giúp cho trẻ có khảnăng tự lập hoàn toàn trước khi vào lớp 1 Tôi đã chú trọng đến các vấn đề cụthể như:
- Rèn kỹ năng biết cách tự chăm sóc bản thân như: Tôi thường đặt ra chomình nguyên tắc đó là không quá tỏ ra chăm lo cho trẻ, ở độ tuổi này hãy để cáccon tự lập trong một số tình huống trong sinh hoạt cá nhân như mặc quần áo, đội
mũ, đi tất, đi giày,…Cũng không quá phức tạp và khó khăn trong một số tìnhhuống đơn giản như: Tự ngã khi chạy, Các bạn trêu chọc, hay chẳng may vô tìnhdây giày của bé bị tuột hoặc cúc áo bị bật, bé sẽ không biết cách tự xử lý Tôikhông làm hộ trẻ mà để trẻ tự xử lý nhằm tạo cho trẻ khả năng tự chủ động giảiquyết nhưng vẫn đề đơn giản nhất và khi làm được trẻ rất là thích thú, tự tin
- Bên cạnh đó việc rèn kỹ năng cho trể tự chuẩn bị đồ dùng học tập trướckhi đến trường, biết giữ gìn đồ dùng học tập và hoàn thành công việc được giao Đây chính là tâm thế cần thiết và hành trang mà đứa trẻ nào cũng cần phải
có trước khi đến trường
Như chúng ta đã biết! Thói quen phục vụ cá nhân để trẻ đến trường, ở Mầmnon hầu như bố mẹ đều chuẩn bị hết cho con Nhưng khi lên lớp 1 lại là vấn đềđáng chú trọng nhất, vì khâu chuẩn bị là yếu tố quyết định cho cả một quá trìnhhọc tập trong một ngày của trẻ Vì vậy tôi đặt ra nhiệm vụ trước hết là cần phảirèn cho trẻ thói quen tự chuẩn bị như: Tôi thường trò chuyện với trẻ về việctrước khi đi học ở nhà các con thường chuẩn bị những gì và ai là người chuẩnbị…Để hình thành thói quen, tính tự phục vụ trong các giờ chơi, giờ học tôi đãrèn cho trẻ biết tự lấy đồ dùng cần thiết cho một buổi học là những gì? Tự cất đồdùng đúng nơi qui định nhằm thể hiện tính ngăn nắp, sạch sẽ gọn gàng…Và việcgiữ gìn, bảo quản đồ dùng học tập rất quan trọng trẻ rất dễ làm mất mát đồ dùngnhư sách vở, bút, tẩy, bút chì…Để dạy trẻ biết bảo vệ, giữ gìn đồ dùng học tập.Tôi cho trẻ tập hình thành kỹ năng biết bảo quản đồ dùng như: Sách vỡ khônglàm nhầu, quăn mép, không làm gãy bút, tổ chức cho trẻ thi đua chơi trò chơitheo nhóm như: “Hãy tự sắp xếp đồ dùng cá nhân gọn gàng trong một thời gianngắn nhất”, cô giáo sẽ là người kiểm tra nhận xét để từ đó hình thành kỹ năng tựchuẩn bị cũng như biết bảo quản đồ dùng cá nhân cũng như đồ dùng chung
Trang 9- Rèn kỹ năng qua việc sử dụng nhà vệ sinh công cộng và khả năng thích
nghi nơi công cộng.
Việc sử dụng nhà vệ sinh công cộng cho học sinh thì chỉ có ở các bậc trên
Mà trong điều kiện hiện nay việc sử dụng nhà vệ sinh công cộng tại các trường
học đang được các cấp, các ngành đặc biệt quan tâm và “Chỉ Thị 15 ngày
27/8/2018 của UBND tỉnh Thanh Hóa và công văn số 1280 ngày 31/8/2018 của UBND huyện Ngọc Lặc về việc tăng cường đầu tư, quản lý và sử dụng các công trình vệ sinh trong các trường học”, nhằm tạo điều kiện cho học sinh có môi
trường học tập, sinh hoạt trong lành và thoải mái không bi gò bó đồng thời cũng
tránh sảy ra những vấn đề nhạy cảm cho học sinh Đây chính là vấn đề mà giáo
viên và phụ huynh quan tâm khi chuẩn bị tâm thế cho con vào lớp một Ở mầmnon việc sử dụng nhà vệ sinh được các cô quan tâm, hướng dẫn, giám sát trongđiều kiện thuận lợi Còn việc sử dụng nhà vệ sinh công cộng ở trường tiểu họclại là vấn để đáng quan tâm Chính vì đều này mà tôi chú trọng hướng dẫn, tròchuyện, tập cho trẻ những nề nếp, quy định khi đi vệ sinh, bạn nào đến trước thì
đi trước, phòng vệ sinh dành cho bạn nam, bạn nữ thì đi đúng theo quy định,tránh trêu đùa, nghịch, tranh dành nhà vệ sinh, khi đi cần để ý người lạ, khi vàocần phải đóng cửa, khi sử dụng xong xả nước và rửa tay sạch sẽ Khi đi cảmthấy tình huống không an toàn thì phải báo cáo cô giáo và các bạn…
Ngoài việc rèn các kỹ năng nêu trên tôi đã chú trọng để rèn cho trẻ một số
kỹ năng khác như: Làm việc theo nhóm; Kỹ năng sẻ chia với người khác…Với trẻ, có một người bạn để tâm tư, tình cảm hàng ngày cũng đóng vai trò quantrọng Vui chơi với các bạn cùng lứa không những giúp trẻ cân bằng tâm lý,thoải mái tinh thần mà thông qua những người bạn, cha mẹ cũng có thể biếtđược những rắc rối bế tắc về tinh thần hay việc làm… đang gặp phải để kịp thờican thiệp Chính vì vậy tôi thường dạy trẻ thông qua các giờ học, chơi…để giáodục và hình thành các kỹ năng cần thiết cho trẻ
Có thể khẳng định! Việc rèn các kỹ năng sống cho trẻ là hết sức cần thiếtgiúp trẻ có một hành trang thực sự vững vàng, tạo cho trẻ một tâm thế vững chắctrước khi trẻ vào lớp 1 Sau khi sử dụng biện pháp này tôi nhận thấy trẻ thực sự
có khả năng tự lập, tự giác rất cao, trẻ rất tự tin, nhanh nhẹn và có thể tự làmmột số công việc tự phục vụ bản thân mà không cần sự giúp đỡ của người lớn,trong quá trình học tập, vui chơi trẻ đã biết bảo quản đồ dùng sạch đẹp, khônglàm hư hỏng, điều quan trọng trẻ có khả năng thích nghi được với môi trườngsống khác nhau, thích nghi được với các hoạt động nơi công cộng Đây chính làđiều mà tôi rất yên tâm khi mình đã có thể tạo cho trẻ một tinh thần thoải mái,một tâm thế vững chắc trước khi trẻ vào lớp 1 Các kỹ năng sống này sẽ là
phương tiện giúp trẻ hoàn thiệt về mọi mặt đức, trí, thể mỹ sau này của trẻ
2.3.3 Biện pháp 3: Tăng cường rèn luyện thể lực cho trẻ trước khi vào lớp 1.
Đối với trẻ Mầm non, đây là thời kỳ quan trọng nhất Thời kỳ mà có thể nóisức khỏe của trẻ đang phát triển rất mạnh Tâm sinh lý cũng đang ở giai đoạnđược bao bọc, che chở bởi sự quan tâm ở người lớn; “Tất cả sự lớn lên của trẻđều bắt đầu bắt đầu từ ăn, nghe, nhìn, nói và vận động bằng tất cả các giác quan
Trang 10Chính vì vậy! Chúng ta đã bước sang thế kỷ 21 với nền văn minh trí tuệ của nềnkhoa học hiện đại, con người cần phải thực sự năng động, sáng tạo đặc biệt làphải có sức khỏe để phù hợp với sự phát triển của thời đại.” [2]
Như lời dạy của Bác Hồ kính yêu đã thường nói, “Cần thường xuyên tậpthể dục cho thân thể khỏe mạnh, cường tráng đó là Tinh thần đầy đủ để giữ gìndân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới” [3]
Thật vậy một điều kiện quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình họctập của học sinh là đó chính là thể lực Chính vì vậy, việc cần chuẩn bị tốt về thểlực cho trẻ là điều kiện đầu tiên và thiết yếu để khi bước vào học lớp 1 đạt hiệuquả cao nhất
Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề thì ngay từ những ngày đầunăm học tôi đã tham mưu cho nhà trường và trạm y tế Thị trấn Ngọc Lặc cân đokhám sức khoẻ định kỳ cho trẻ, chấm biểu đồ tăng trưởng về cân nặng, chiềucao, phân loại bệnh tật Tôi theo dõi những cháu bị suy dinh dưỡng, cháu thấpcòi hay cháu nào thừa cân béo phì để từ đó có những điều chỉnh cho phù hợp với
sự phát triển của trẻ
Cụ thể: Tôi đã trao đổi với phụ huynh có con bị suy dinh dưỡng, có thể trạng
yếu, kém ăn, kém ngủ…và cùng với cô nuôi dưỡng tại lớp, chú trọng chăm sóccháu đúng, khoa học, trao đổi với cô phụ trách về dinh dưỡng, thay đổi các món ănphù hợp khẩu vị, quan tâm những cháu ăn kém, yếu để tiện chăm sóc, động viên,khích lệ trẻ ăn hết xuất Bên cạnh đó, tôi tham mưu với ban giám hiệu nhà trườngđều chỉnh chế độ ăn hợp lý theo mùa để trẻ được đảm bảo ăn đủ lượng, hết suất,đầy đủ các chất dinh dưỡng như: Chất đạm, chất béo, chất bột đường, chất vitamin và muối khoáng, quan tân đến giấc ngủ của trẻ đặc biệt là trẻ kém ngủ.Ngoài việc ăn uống, giấc ngủ điều độ, đảm bảo đầy đủ các chất dinh dưỡngthì hoạt động lao động tập thể cũng góp phần cho trẻ làm quen với những hìnhthân thiện, biết lao động tự phục vụ, biết ý nghĩa của việc lao động là tăngcường sức khỏe giúp cho con người thêm năng động và hoạt bát
Bên cạnh đó, tôi còn chú ý rèn thể lực cho trẻ qua việc luyện tập thể dục vàvận động hợp lý Bởi vì có vận động hợp lý sẽ kích thích cho trẻ ăn ngon miệng
và ngủ sâu hơn Do đó tôi thực hiện nghiêm túc các hoạt động của trẻ trong mộtngày, tổ chức cho các cháu được vận động vui chơi ở tất cả các hoạt động nhưhoạt động học, hoạt động ngoài trời, các trò chơi vận động…Chú trọng thựchiện chuyên đề “Phát triển vận động”, tăng cường rèn luyện thường xuyên giúpcho cơ thể của trẻ phát triển một cách cân đối, hài hòa, khỏe mạnh
Ví dụ: Qua các bài tập vận động như: Đi qua đường zich zắc; Bò bằng bàn
tay cẳng chân, Trèo lên xuống thang…hoặc rèn cho trẻ sự khéo léo của đôi bàntay của các giác quan như trẻ tự xỏ quai dày, tự cài cúc áo…
Ngoài những giờ luyện vận động cơ bản, tôi còn đẩy mạnh việc luyện tậpthể dục sáng cho trẻ dưới nhiều hình thức để trẻ hứng thú tham gia như: Tập vớivòng gậy thể dục, tập theo băng đĩa nhạc… Bên cạnh đó, tôi còn luyện cho trẻcác bài tập Aerobic với các động tác vừa sức Đây là một trong những biện phápphát triển thể lực tốt nhất cho trẻ vì trẻ được luyện tập đều đặn, giúp các cơ pháttriển săn chắc và bền bỉ Hơn nữa tôi còn khuyến khích trẻ tham gia các lớp học