LÀM THẾ NÀO để DẠY TRẺ mẫu GIÁO 3 – 4 TUỔI đọc THƠ DIỄN CẢM

Thật đúng như thế... Các giải pháp.. Giải pháp 1: Tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ a... Nâng cao trình độ chuyên môn qua giờ dạy... - Nâng cao năng lực cảm thu

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đề tài: “LÀM THẾ NÀO ĐỂ DẠY TRẺ MẪU GIÁO 3 – 4 TUỔI ĐỌC THƠ

DIỄN CẢM”

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ông bà ta xưa có câu " Trẻ lên 3 cả nhà học nói" Thật đúng như thế Dạy tiếng mẹ đẻ cho trẻ tuổi mầm non có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng, và phát triển ngôn ngữ cho trẻ là một trong những mục tiêu quan trọng nhất của giáo dục mầm non Ngôn ngữ của trẻ phát triển tốt sẽ giúp trẻ nhận thức và giao tiếp tốt góp phần quan trọng vào việc hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ Việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ trong giao tiếp sẽ giúp trẻ dễ dàng tiếp cận với các môn học khác như: môi trường xung quanh, làm quen với toán, âm nhạc, tạo hình

Cho nên giáo dục mầm non là nền móng đầu tiên để hình thành và phát triển nhân cách con người mới xã hội chủ nghĩa Nhiệm vụ của giáo dục mầm non là giúp trẻ phát triển toàn diện về các mặt đạo đức, trí tuệ, thẫm mỹ

Để thực hiện nhiệm vụ của ngành học mầm non Trẻ mầm non là viên gạch hồng đầu tiên, để xây lên toà lâu đài cho đất nước Chúng ta không những đào tạo con người có tri thức khoa hoạc mà còn tạo ra thế hệ mầm non tương lai, biết yêu nghệ thuật, giàu ước mơ, hiểu được cội nguồn dân tộc

Hoạt động làm quen với văn học đối với trẻ mầm non là một trong những nội dung quan trọng và cần thiết, vì hoạt động làm quen với văn học là phương tiện giúp trẻ có vốn hiểu biết về cuộc sống, về con người, về những mối quan hệ trong

xã hội Macxi Gocki từng nói: “Văn học là nhân học”, nên hoạt động làm quen với văn học có tác dụng nuôi dưỡng, bồi đắp cho tâm hồn trẻ thơ thêm trong sáng, lành mạnh hơn Những bài thơ, câu chuyện trong chương trình mầm non mở ra một thế giới mới lạ trong suy nghĩ của trẻ, ươm vào tâm hồn trẻ tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước, tình yêu thương con người Từ đó trẻ biết yêu cái đẹp, cái thiện, biết ghét cái ác, lánh xa cái xấu, trẻ biết chia sẻ, cảm thông với nhân loại

Thơ là tiếng nói hồn nhiên nhất của tâm hồn, vì thế thơ rất rễ đi vào lòng người Ngay từ thủa lọt lòng, qua lời ru ngọt ngào của mẹ đã góp phần tạo lên một thế giới tình cảm của bé Trẻ thơ có một tâm hồn rất nhạy cảm với cái đẹp Đây là lứa tuổi bắt đầu của sự nhận thức và những tình cảm mãnh liệt, các em yêu thơ, thích thơ và có nhu cầu đọc thơ Chính vì vậy thơ ca có vai trò quan trọng góp phần hình thành và phát triển nhân cách trẻ Thơ là một phần của cuộc sống gợi lên cho trẻ những cảm xúc lành mạnh, thơ giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh về con người về cuộc sống xã hội xung quanh trẻ Vì vậy thơ góp phần giáo dục thẩm mỹ và phát triển ngôn ngữ nghệ thuật cho trẻ Nhờ đó trẻ nãy sinh năng lực tự hoạt động nghệ thuật khi tiếp xúc với thơ ca

Tôi nhận thấy thơ ca là rất cần thiết cho trẻ, vì thế mà việc dạy trẻ không những hiểu thơ, cảm nhận thơ, thuộc thơ để vận dụng vào cuộc sống, tạo vốn sống cho trẻ mà cao hơn nữa trẻ biết đọc thơ được diễn cảm

Từ những cơ sở lý luận trên tôi đã đi sâu nghiên cứu đề tài "Làm thế nào để dạy trẻ 3-4 tuổi đọc thơ diễn cảm" với mục đích giúp trẻ đọc thơ diễn cảm hơn

biết thể hiện tình cảm của mình vào trong bài thơ

Để tạo điều kiện cho trẻ học tốt môn làm quen văn học thông qua hoạt động dạy trẻ đọc thơ, tôi xin chia sẻ kinh nghiệm của mình qua đề tài “Làm thế nào để dạy trẻ 3-4 tuổi đọc thơ diễn cảm” Đây là đề tài mà tôi đúc rút kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy

1.2 Phạm vi áp dụng đề tài:

Xuất phát từ thực tế của việc dạy và học của trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi tôi thấy các cháu ở lứa tuổi này cần thiết được học thơ vì qua thơ đã góp phần vào mục đích giáo dục nghệ thuật và phát triển hoàn thiện ngôn ngữ, cung cấp vốn từ cho trẻ

Đề tài này tôi nghiên cứu, đúc rút ra từ công tác giảng dạy trẻ 3 - 4 tuổi ở đơn vị tôi và có thể áp dụng cho các độ tuổi khác trong đơn vị nơi tôi đang công tác cũng như các đơn vị khác trong huyện, trong tỉnh, và ngoài tỉnh

2 Phần nội dung

2.1 Thực trạng của nội dung cần nghiên cứu

Năm học 2014-2015 bản thân tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo 3- 4 tuổi tại điểm trường Trung tâm với số lượng 29 cháu

Trong quá trình giảng dạy tôi thấy đa số trẻ có sự phát triển ngôn ngữ khá tốt, nhưng bên cạnh đó còn có một số trẻ còn nói ngọong, nói chớt, thiếu mạnh dạn, tự tin khi giao tiếp Vì vậy, tôi thường xuyên âu yếm, gần gũi, trò chuyện với trẻ ở mọi lúc, mọi nơi, đặc biệt chú trọng tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen văn học qua hoạt động đọc thơ Tuy nhiên trong quá trình thực hiện tôi đã gặp một số thuận lợi và khó khăn sau:

* Thuận lợi:

- Được sự quan tâm tạo điều kiện của hội phụ huynh và chính quyền địa phương, đầu tư về cơ sở vật chất tương đối đầy đủ

- Đa số trẻ nói rõ lời, trọn câu, diễn đạt khá mạch lạc

- Bản thân là một giáo viên trẻ, có trình độ chuẩn về chuyên môn, nhiệt tình yêu nghề mến trẻ

- Ban giám hiệu đã thường xuyên tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và thực hiện chuyên đề văn học, hội thi đồ dùng đồ chơi cho chị em đồng nghiệp học tập và rút kinh nghiệm

- Đa số phụ huynh của lớp nhiệt tình, quan tâm chu đáo tới con em và thường xuyên trao đổi với giáo viên về tình hình học tập của con em mình

* Khó khăn:

- Nhiều trẻ có biểu hiện còn chậm, có khó khăn về ngôn ngữ như phát âm còn chưa rõ, nói ngọng, nói lắp

- Khả năng chú ý của trẻ còn yếu, trí nhớ của trẻ còn hạn chế nên chưa biết hết khối lượng các âm tiếp thu

- Kinh nghiệm sống của trẻ còn nghèo nàn, nhận thức còn hạn chế dẫn đến tình trạng trẻ dùng từ không chính xác, câu lủng củng

- Đồ dùng trực quan còn ít chưa đa dạng phong phú, thẫm mỹ chưa đạt

- Một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việc học tập của con em mình

Vào đầu năm học, tôi đã tiến hành khảo sát trẻ để nắm bắt tình hình và có kế hoạch rèn kỹ năng đọc thơ diễn cảm cho trẻ 3 - 4 tuổi, cụ thể kết quả như sau:

Bảng khảo sát khả năng đọc thơ diễn cảm của trẻ 3 - 4tuổi

Nội dung khảo sát

T.Số trẻ

Đạt

Tỉ lệ (%)

Không đạt

Tỉ lệ

(%)

Khả năng diễn cảm ngôn ngữ mạch lạc 29 10 34,5 19 65,5

* Từ kết quả khảo sát trên tôi rút ra nhiều nguyên nhân sau:

- Giáo viên chưa tự giác bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ trong việc dạy trẻ

- Giáo viên chưa tạo được sự tự tin cho trẻ

- Giáo viên chưa lồng ghép vào các hoạt động khác khi dạy trẻ

- Chưa tạo được môi trường hấp dẫn cho trẻ hoạt động

- Chưa tích cực trong việc làm đồ dùng, đồ chơi

- Chưa tuyên truyền và kết hợp về phương pháp giáo dục giữa giáo viên và gia đình

Từ những nguyên nhân trên bản thân tôi cảm thấy cần phải khắc phục, sửa đổi và hướng dẫn trẻ phát triển ngôn ngữ một cách đúng đắn nhất bằng cách tìm ra một số giải pháp giúp trẻ hứng thú đọc thơ diễn cảm

2.2 Các giải pháp.

Giải pháp 1: Tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ

a Tự nghiên cứu qua các tập san, sách báo

Để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, bản thân phải luôn tự cố gắng phấn đấu học tập, trau dồi kiến thức, học hỏi chị em đồng nghiệp Thường xuyên

tìm hiểu các tập san, sách báo, vào mạng internet, tích cực tham gia vào các chuyên đề, các hoạt động dạy mẫu, qua các buổi thao giảng kiến tập do trường, phòng giáo dục và các trường điểm tổ chức Các ý kiến đóng góp bổ sung dự giờ của Ban giám hiệu cũng như tổ chuyên môn nhận xét đóng góp

b Nâng cao trình độ chuyên môn qua giờ dạy.

Trước khi lên lớp, tôi tập luyện giọng đồng thời sáng tạo các cử chỉ, điệu bộ để nhằm thu hút, lôi cuốn yêu thích vào bài thơ và mốn thể hiện tình cảm của mình qua bài thơ Sau khi kết thúc bài thơ, tôi có thể ngâm thơ cho trẻ nghe.Bên cạnh đó, tôi còn sưu tầm lồng ghép các bài hát phù hợp với chủ đề, nội dung bài thơ để giúp hoạt động học của trẻ đạt kết quả cao hơn

VD: Trước đây khi dạy trẻ đọc bài thơ “Đến lớp” thì cô giáo sẽ đàm thoại về chủ đề trường mầm non Sau đó cô sẽ giới thiệu tên bài thơ, tên tác giả rồi cô sẽ đọc bài thơ lần 1 Cô đọc lần 2 sẽ giảng nội dung bài thơ và đàm thoại với trẻ về bài thơ Sau đó cô cho cả lớp, tổ, nhóm, cá nhân trẻ đứng lên đọc thơ

Nhưng bây giờ cũng với bài thơ “Đến lớp” đầu tiên để gây được hứng thú cho trẻ tôi sẽ cho trẻ hát bài “trường chúng cháu là trường mầm non” Sau đó đàm thoại với trẻ về chủ đề, vào phần nội dung chính tôi sẽ giới thiệu với trẻ về tên bài thơ, tên tác giả và tôi sẽ đọc thơ lần 1 kết hợp với tranh minh hoạ Sau khi đọc xong lần 1 tôi hỏi lại trẻ về tên bài thơ và tên tác giả Cô sẽ đọc thơ lần 2 lần này tôi sẽ đọc kết hợp với hình ảnh động trên giáo án điện tử, đàm thoại với trẻ về nội dung bài thơ Tôi còn giáo dục trẻ ở trong lớp phải ngoan ngoãn nghe lời cô giáo và đoàn kết với bạn trong lớp Tôi đọc thơ lần 3 kết hợp với các bức tranh rối tay

do tôi tự làm cho các nhân vật cử động được, cho trẻ đọc thơ dưới nhiều hình thức:

cả lớp, các tổ, các nhóm, cá nhân đọc thơ Kết thúc tôi cho trẻ tự tay mình làm các món quà để tặng các bạn trong lớp

Việc kết hợp hoạt động âm nhạc, hoạt động toán và sử dụng hình ảnh động trên máy chiếu vào hoạt động đọc thơ sẽ làm cho trẻ hứng thú đọc thơ nên rất nhiều

Giải pháp 2: Tạo sự tự tin, mạnh dạn cho trẻ

Hoạt động làm quen với văn học giúp trẻ phát triển tốt về mặt ngôn ngữ, phát triển trí tưởng tượng, trí nhớ, tạo thói quen tự tin, mạnh dạn Để làm tốt được các nhiệm vụ đó đều phụ thuộc vào giáo viên mầm non Cô giáo vừa là người giáo dục, vừa là người mẹ hiền, vừa là nghệ sỹ của trẻ thơ Vì thế cô giáo phải luôn động viên, khuyến khích trẻ, luôn tạo cho trẻ tâm thế vui tươi, thoải mái, rút ngắn khoảng cách giữa cô và trẻ làm trẻ tự tin hơn

Khi trẻ chưa mạng dạn trong khi đọc thơ, đồng dao, kể chuyện, đóng kịch cô nên đến bên nhẹ nhàng gần gũi trò chuyện cởi mở tạo cho trẻ sự tự tin, mạnh dạn hơn để quá trình truyền đạt kiến thức cho trẻ đạt kết quả tốt hơn

Giải pháp 3: Lồng ghép các hoạt động khác khi dạy trẻ đọc thơ

Đây là hình thức nhằm thoã mãn nhu cầu giải trí của trẻ, đồng thời giúp trẻ có những nhận thức về đạo đức, thẫm mỹ, có tác dụng:

- Bổ sung về nhiều mặt cho những tiết dạy trẻ học thuộc thơ đã quy định trong chương trình như giúp trẻ hiểu nội dung bài thơ hơn, nhớ nội dung bài thơ và rèn kĩ năng đọc thơ diễn cảm

- Nâng cao năng lực cảm thụ thơ, nâng cao năng khiếu nghệ thuật cho trẻ

a Lúc đón trẻ - trả trẻvà trước giờ vệ sinh.

- Lúc đón - trả trẻ cô cho trẻ ngồi xung quanh đọc thơ cho trẻ nghe, cho trẻ xem các tranh ảnh minh hoạ về nội dung, đàm thoại về các nhân vật, sự việc xảy ra trong bài thơ Cô có thể đọc ca dao, đồng dao để trẻ làm quen với nhịp điệu, phát triển ngôn ngữ

- Trước giờ vệ sinh, cô cho trẻ đọc bài thơ: “Bé tập rửa tay” để cho trẻ vừa nắm được các thao tác vệ sinh rửa tay, đồng thời giúp cho trẻ cảm nhận được nội dung bài thơ

b Khi dạo chơi, tham quan:

Cho trẻ tiếp xúc với thiên nhiên, cuộc sống, con người, cô giáo có thể đọc thơ diễn cảm về loài vật, cây cỏ, thời tiết cho trẻ nghe

c Trong lúc trẻ chơi:

Nếu có những bài thơ nào trong giờ học trẻ chưa thuộc, lúc trẻ chơi cô giáo giúp trẻ đọc thuộc bài thơ và rèn kĩ năng đọc thơ diễn cảm cho trẻ Nếu nhịp điệu thơ phù hợp với động tác chơi thì trẻ sẽ càng nhanh thuộc

d Trong giờ hoạt động góc:

Trên cơ sở các hoạt động góc, trẻ có điều kiện ôn luyện, tái hiện lại các bài thơ đã và đang học một cách hiệu quả Cô giáo cần đầu tư, suy nghĩ gợi ý giúp trẻ cảm thụ các tác phẩm thơ ở hoạt động chung thông qua hoạt động góc

Ví dụ: ở góc nghệ thuật, cô cho trẻ thể hiện năng khiếu của mình như khuyến khích trẻ đọc thơ đồng thời thể hiện các cử chỉ, điệu bộ theo nội dung bài thơ

Giải pháp 4: Tạo môi trường hấp dẫn cho trẻ làm quen với thơ

Môi trường làm quen với thơ là rất quan trọng và cần thiết Vì thế khi sưu tầm tranh ảnh phải phù hợp với nội dung bài thơ, phù hợp với lứa tuổi, chủ đề, chủ điểm

Ngoài ra còn tạo các mảng tường quanh lớp và phía ngoài lớp với các nội dung của bài thơ, câu chuyện trong chương trình 3 - 4 tuổi

Ví dụ: Bài thơ "Em yêu nhà em; Thăm nhà Bà"

Việc tạo môi trường có nội dung văn học của giáo viên, trước hết là làm cho môi trường trong lớp đẹp phong phú hấp dẫn, mặt khác kích thích sự chú ý của trẻ, qua đó gợi cho trẻ ôn lại bài cũ và làm quen với tác phẩm mới sắp được học Ngoài

ra giáo viên còn tạo ra môi trường có nội dung văn học ngoài chương trình nhưng theo chủ điểm để kích thích trẻ chú ý, tư duy tưởng tượng, diễn đạt mạch lạc để hoàn thiện thêm về ngôn ngữ

Qua việc tạo môi trường có nội dung văn học nói chung và thơ nói riêng cho trẻ mầm non, nhất là mẫu giáo bé là rất quan trọng và cần thiết Hơn nữa nguyên liệu lại phong phú, dễ kiếm, dễ tìm như: Vỏ ốc, hột hạt, lá cây, rơm rạ, bìa cát tông, giấy các loại, vỏ chai môi trường có thể do cô và cháu cùng làm, từ đó giúp trẻ mạnh dạn, tự tin, có cơ hội được trải nghiệm góp phần to lớn trong việc tổ chức dạy trẻ, đọc thơ diễn cảm trong hoạt động chung

Giải pháp 5: Tích cực làm đồ dùng, đồ chơi

Đây là hình thức dạy học rất có hiệu quả, đặc biệt đối với trẻ 3-4 tuổi, ở độ tuổi này việc tiếp thu ngôn ngữ để hình thành ở trẻ biểu tượng về cuộc sống được phản ánh trong các bài thơ con nhiều hạn chế nên rất cần đến sự hỗ trợ của hình ảnh trực quan trong việc lĩnh hội tác phẩm

Để thu hút được sự chú ý của trẻ vào một tiết học thuộc thơ và kĩ năng đọc thơ diễn cảm của trẻ được tốt thì bản thân người giáo viên phải biết tìm tòi, suy nghĩ ra những kiến thức, làm nhiều bức tranh minh hoạ đẹp, nhiều sa bàn minh hoạ sinh động, vui mắt trẻ Các đồ dùng, đồ chơi như mũ, mặt nạ hoá trang phải hấp dẫn, tạo sức lôi cuốn trẻ và có nhiều tác dụng khác

Ngoài ra, đồ dùng đồ chơi phải phù hợp với chủ đề, chủ điểm đang học Làm

đồ dùng đồ chơi vừa tạo được sự hấp dẫn, lôi cuốn trẻ vào tiết học, vừa nâng cao tay nghề, tạo sự tự tin cho bản thân khi lên tiết dạy Vì thế, ngoài tham khảo trên sách, báo, trên mạng iternet ra tôi còn học hỏi ở chị em đồng nghiệp, tham gia trong các cuộc thi làm đồ dùng đồ chơi do nhà trường, phòng tổ chức

Giải pháp 6: Tuyên truyền, kết hợp với phụ huynh

Để trẻ học thuộc thơ các bài thơ, nhớ nội dung bài thơ và có kĩ năng đọc thơ diễn cảm, vì vậy cần phải có sự cộng tác giữa giáo viên và phụ huynh Vậy làm thế nào để tuyên truyền với phụ huynh một cách thuyết phục đạt kết quả phối hợp với phụ huynh thật tốt Đó là một công việc không đơn giản Trong công tác tuyên truyền phối hợp với phụ huynh tôi đã thực hiện các công việc sau:

Hàng ngày giáo viên thường xuyên trao đổi với phụ huynh về tình hình học tập của trẻ để về nhà phụ huynh kết hợp dạy thêm cho trẻ ôn luyện

Cung cấp cho phụ huynh các bài thơ mà trẻ đọc chưa thuộc để phụ huynh luyện cho trẻ đọc thêm ở nhà

Trao đổi một số nhược điểm của trẻ khi đọc thơ để phụ huynh nắm được Vận động phụ huynh ủng hộ các nguyên vật liệu củ, dễ tìm để làm thêm đồ dùng đồ chơi