Lĩnh vực phát triển thẩm mỹ nói chung và hoạt động vẽ theo đề tài trong hoạt động tạo hình nói riêng đã góp một phần không nhỏ vào việc thực hiện mục tiêu chung của giáo dục Mầm non là g
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI: MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỂ TỔ CHỨC TỐT HOẠT ĐỘNG
TẠO HÌNH “VẼ THEO ĐỀ TÀI” CHO TRẺ 4-5 TUỔI
I PHẦN MỞ ĐẦU:
1 Lý do chọn đề tài:
“Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai”
Trẻ em không chỉ là niềm vui, niềm hạnh phúc của mỗi gia đình mà còn là tương lai của đất nước, của xã hội Sinh thời Bác Hồ đã từng nói: ''Non sông Việt Nam có trở nên vẽ vang hay không, dân tộc Việt Nam có trở nên sánh vai với các cường quốc năm châu hay không, chính là nhờ phần lớn vào công học tập của các cháu''
Non sông Việt Nam có lớn mạnh hay không, xã hội Việt Nam có phồn vinh hay không điều đó phụ thuộc phần lớn vào sự nghiệp giáo dục của nước nhà Trẻ em là người trực tiếp được giáo dục, trẻ em là chủ nhân của tương lai đất nước Do đó, nền giáo dục nước nhà đã và đang được Đảng, Nhà nước ta quan tâm và đặt lên vị trí hàng đầu Đặc biệt, giáo dục Mầm non là khâu đầu tiên trong hệ thống giáo dục nước quốc
Trang 2nghĩa Hơn ai hết, bản thân là giáo viên mầm non, tôi xác định rõ vai trò trách nhiệm của mình trong sự nghiệp ''trồng người'', tôi nguyện đem hết khả năng, tâm huyết của mình để giáo dục trẻ, giúp trẻ phát triển hài hòa, cân đối về mọi mặt đức, trí, thể, mĩ
Lĩnh vực phát triển thẩm mỹ nói chung và hoạt động vẽ theo đề tài trong hoạt động tạo hình nói riêng đã góp một phần không nhỏ vào việc thực hiện mục tiêu chung của giáo dục Mầm non là giúp trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt, hình thành một con người mới, một nhân cách mới
Hoạt động tạo hình là một hoạt động có đầy đủ điều kiện để đảm bảo sự tác động đồng bộ lên mọi mặt phát triển của trẻ em mà qua đó tôi có thể truyền đạt mọi kiến thức cho trẻ một cách có hiệu quả Bởi vậy, tôi luôn băn khoăn, trăn trở và tìm mọi biện pháp để tổ chức cho trẻ hoạt động với tạo hình vẽ theo đề tài một cách tốt
nhất Đó là lý do tôi chọn đề tài: Một số biện pháp để tổ chức tốt hoạt động “Vẽ theo
đề tài” cho trẻ 4-5 tuổi.
2 Điểm mới, phạm vi áp dụng đề tài:
Đề tài sáng kiến này là đề tài mới, qua đề tài này dạy trẻ biết yêu quí cái đẹp thông qua các sản phẩm tạo hình mà từ đôi bàn tay của trẻ làm ra Trẻ biết ngồi đúng
tư thế, biết cách cầm bút để vẽ và tô màu các bức tranh thật đep Đặc biệt, thông qua
đề tài nhằm phát huy ở trẻ tính tích cực, khả năng sáng tạo trong việc tạo ra sản phẩm
Trẻ không chỉ hoạt động với bút sáp, giấy màu, đất nặn để tô, vẽ, cắt, xé, nặn, tạo thành sản phẩm mà trẻ còn được sử dụng các nguyên vật liệu sẳn có ở địa phương như lá cây, vải vụn, len thô, bông, và biết sáng tạo ra các sản phẩm mới lạ khác
Trang 3Đề tài sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp tổ chức tốt hoạt động tạo hình
“Vẽ theo đề tài” cho trẻ 4-5 tuổi đã áp dụng cho các giáo viên trong khối, trong nhà
trường, các trường bạn trên toàn huyện
Với đề tài sáng kiến kinh nghiệm này, tôi hy vọng rằng sẽ có những đóng góp nhỏ bé vào sự chăm sóc giáo dục và quá trình tổ chức các hoạt động cho trẻ nhất là hoạt động tạo hình Mong rằng, các bạn đồng nghiệp sẽ bổ sung, góp ý để bản sáng kiến của tôi được hoàn thiện và được áp dụng rộng rãi hơn
II PHẦN NỘI DUNG:
1 Thực trạng của đề tài:
Hoạt động tạo hình là một trong những hoạt động hấp dẫn nhất đối với trẻ mẫu giáo, nó giúp trẻ tìm hiểu, khám phá và thể hiện một cách sinh động những gì chúng nhìn thấy trong thế giới xung quanh, những gì làm trẻ rung động mạnh mẽ và gây cho chúng những rung động xúc cảm, tình cảm tích cực Mặt khác, hoạt động tạo hình đã tạo điều kiện để trẻ phát triển khả năng tri giác đồ vật về hình dạng, cấu trúc, màu sắc, đường nét hình thành ở trẻ các thao tác tư duy, phát triển khả năng sáng tạo, đức tính tốt, đam mê yêu thích cái đẹp và tạo ra cái đẹp
Tạo hình giúp cho trẻ mở rộng thêm sự hiểu biết cái đẹp trong thiên nhiên, đồ vật, con vật, màu sắc nhằm tạo cho trẻ những biểu tượng đa dạng về thế giới xung quanh Vì vậy, các kỹ năng tạo hình của trẻ cũng được phát triển Do đó, sản phẩm của trẻ sẽ ngày càng đẹp hơn, sống động hơn và thực hơn Hoạt động “Vẽ theo đề tài”
là hoạt động thể hiện rõ nhất sự sáng tạo của trẻ Sự sáng tạo đó thường không phải do
Trang 4bẩm sinh mà nhờ vào năng lực sư phạm của giáo viên Vì vậy, trong khi giảng dạy giáo viên không chỉ cung cấp những kiến thức cơ bản mà còn phải mở rộng vấn đề, tạo hứng thú cho trẻ
Bên cạnh đó có một vấn đề không thể thiếu được, đó chính là sự khích lệ, động viên kịp thời của giáo viên đối với những sản phẩm mà trẻ làm ra, hay đối với những trẻ chưa làm tốt hay chưa hoàn thành xong sản phẩm của mình thì một lời khích lệ sẽ làm cho trẻ cố gắng hơn nữa trong giờ hoạt động lần sau
Trong những năm qua, việc cho trẻ ''hoạt động tạo hình'' là một chuyên đề được
Bộ GD, Sở GD&ĐT Quảng Bình và Phòng GD&ĐT Lệ Thuỷ triễn khai rộng rãi về các trường học, đến tận từng giáo viên với nhiều giải pháp tích cực và thực hiện có hiệu quả Trong quá trình thực hiện, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, đồ dùng đồ chơi được tăng trưởng đáng kể, môi trường học tập trong và ngoài lớp phong phú lối cuốn trẻ học tập Từ đó, chất lượng trên trẻ được nâng lên rõ rệt, nhiều trẻ đã tạo ra những sản phẩm đẹp, có sáng tạo Song để duy trì việc nâng cao chất lượng cho trẻ hoạt động tạo hình, nhất là hoạt động “Vẽ theo đề tài” là một vấn đề khó Vì vậy, trong quá trình thực hiện, giáo viên phải linh hoạt và có những đổi mới trong cách giảng dạy, phải luôn có những tình tiết mới lạ, hấp dẫn, những sáng tạo thú vị để gây hứng thú cho trẻ tích cực tham gia vào hoạt động
Năm học 2012-2013, tôi được nhà trường phân công phụ trách đứng lớp Mẫu giáo 4-5 tuổi Là một giáo viên giảng dạy trong nhà trường, tôi xác định rõ vai trò trách nhiệm của mình, cùng với chị em phấn đấu xây dựng nhà trường, mà trước hết là
Trang 5việc nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ Bởi vậy, khi bước vào thực hiện đề tài này, tôi gặp những thuận lợi và khó khăn sau đây:
* Thuận lợi:
- Được sự quan tâm, hướng dẫn, giúp đỡ nhiệt tình của ban giám hiệu nhà trường trong việc bồi dưỡng phương pháp giảng dạy
- Giáo viên được quán triệt, tiếp thu, bồi dưỡng kế hoạch chuyên đề một cách đầy đủ,
sử dụng nguyên vật liệu sẳn có ở địa phương để đưa vào tiết dạy
- Nhà trường đã mua sắm thêm cơ sở vật chất phục vụ cho việc dạy học được tốt hơn
* Khó khăn:
- Là một trường nằm ở vùng nông thôn, hầu hết là con em của những gia đình nông
nghiệp, cuộc sống còn nhiều vất vã, lam lũ Việc chăm sóc giáo dục trẻ chưa được quan tâm và coi trọng, nhất là kỹ năng tập cho trẻ tạo hình
- Nhiều trẻ còn chưa biết cách cầm bút, chưa ngồi đúng tư thế, chưa biết thể hiện được
ý định của mình, sản phẩm của trẻ còn rập khuôn theo bạn mà chưa đọc lập tư duy để tạo ra sản phẩm của riêng mình
- Đa số trẻ vẫn chưa tích cực và chủ động trong học tập, kỹ năng vẽ, tô,… của một số trẻ còn hạn chế
- Trẻ có kiến thức không đồng đều, có trẻ tiếp thu nhanh, có trẻ tiếp thu chậm Thậm chí có cháu rất rụt rè và tỏ ra sợ sệt khi học tạo hình, nhất là hoạt động ''Vẽ theo đề tài''
* Điều tra thực tiễn:
Trang 6Qua kết quả khảo sát đầu năm để nắm được chất lượng đầu vào trong hoạt động tạo hình Tỷ lệ đạt từ TB trở lên chỉ đạt 45-47%, khá giỏi chỉ đạt 20- 25% Kết quả cho thấy, sự tiếp thu và kĩ năng để trẻ học tốt được môn tạo hình đang là một vấn đề cần được giải quyết Vì vậy, tôi luôn băn khoăn, lo lắng và suy nghĩ tìm tòi mọi biện pháp để nâng cao chất lượng hoạt động tạo hình “Vẽ theo đề tài” ở trẻ 4-5 tuổi Và tôi
đã sử dụng một số giải pháp để phục vụ cho việc tổ chức hoạt động tạo hình ngày được tốt hơn như sau:
2 Các giải pháp thực hiện:
2.1 Xây dựng kế hoạch:
Để hoạt động “Vẽ theo đề tài” có hiệu quả thì trước hết giáo viên phải xây dựng kế hoạch hợp lý, cụ thể Kế hoạch phải xây dựng từ đơn giản đến phức tạp, từ dễ đến khó Khi xây dựng kế hoạch cần chú ý bám sát vào kế hoạch của trường, tình hình thực tế của lớp, đặc điểm nhận thức và chương trình thực hiện của trẻ, để có hướng giáo dục phù hợp với độ tuổi Kế hoạch phải có sự phê duyệt, chỉnh sữa của nhà trường
Muốn xây dựng kế hoạch tốt, trước hết bản thân cần nắm vững nguyên tắc và cân nhắc kỹ nội dung, yêu cầu cần truyền đạt Với chủ điểm này thì giáo viên cần làm gì? Yêu cầu trẻ đạt được là gì? Trẻ hiểu được những nội dung gì?
Sau mỗi chủ đề, cô giáo cần đánh giá xem trẻ nắm được những nội dung gì? Thực hiện những kỹ năng gì? Từ đó, giáo viên có biện pháp giáo dục thích hợp và đề ra những yêu cầu, nội dung về kiến thức, kỹ năng cho chủ đề tới
Trang 7Bên cạnh đó, để lôi cuốn trẻ đi vào hoạt động “Vẽ theo đề tài” thì giáo viên cần phải tìm tòi những sáng kiến mới, những thủ thuật sư phạm, phong cách đứng lớp thật
tự tin, vui vẻ gây sự chú ý của trẻ và từ đó dùng ngôn ngữ của mình để truyền đạt tới trẻ một cách sinh động và lôi cuốn
Hoạt động tạo hình “Vẽ theo đề tài” là hình thức tạo hình mang tính tự do ít phụ thuộc vào mẫu Ở hình thức này, giáo viên trao đổi với trẻ về nội dung đề tài, giúp trẻ phát triển trí nhớ hình tượng Dạy trẻ biết lựa chọn đối tượng thể hiện phù hợp với đề tài đã cho và tạo sản phẩm theo ấn tượng của trẻ, cũng cố những kiến thức kĩ năng đó học Hình thức này thể hiện ở ý tưởng của trẻ là chủ yếu vì thế giáo viên chỉ gợi ý và định hướng cho trẻ, khuyến khích trẻ nói lên ý tưởng của mình là chính
2.2 Công tác tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ:
Bản thân tốt nghiệp trung cấp sư phạm mầm non song tôi không dừng lại ở đó, tôi tham gia học lớp Đại học SPMN nhằm nâng cao thêm trình độ chuyên môn nghiệp
vụ, phục vụ cho việc giảng dạy được tốt hơn trong suốt quá trình công tác của mình
Để xứng đáng với vị trí nhiệm vụ của mình trong nhà trường tôi thường xuyên chăm lo bồi dưỡng tay nghề, tích luỹ kinh nghiệm giảng dạy, tìm tòi học hỏi qua sách báo, qua các phương tiện thông tin đại chúng
Tham gia các tiết dạy sinh hoạt chuyên môn liên trường, thao giảng do phòng, cụm, trường tổ chức
Thường xuyên dự giờ đồng nghiệp để học hỏi kinh nghiệm giảng dạy của những giáo viên dạy lâu năm
Trang 8Luôn tìm kiếm, sưu tầm, sáng tạo những tiết dạy hay, những đồ dùng, đồ chơi, tranh ảnh đẹp, phong phú để phục vụ cho việc dạy học có hiệu quả cao
Thường xuyên làm đồ dùng, đồ chơi từ vật liệu sẵn có ở địa phương để trẻ khám phá từ đó giáo viên có thể hướng trẻ đi vào hoạt động dễ dàng hơn
2.3 Công tác phối kết hợp với phụ huynh:
Để thực hiện hoạt động tạo hình cho trẻ đem lại hiệu quả, công tác phối hợp với
phụ huynh đóng một vai trò hết sức quan trọng Qua những lúc đón trẻ, trả trẻ, những buổi họp phụ huynh tôi trao đổi với phụ huynh về tầm quan trọng của việc cho trẻ tập tạo hình, về phương pháp, nội dung của môn học Từ đó, phụ huynh sẽ nhận thức được ý nghĩa của hoạt động và tạo mọi điều kiện tốt nhất nhằm bồi dưỡng, phát huy năng khiếu của trẻ lúc ở nhà
Giáo viên tạo ra những mảng để trưng bày sản phẩm của trẻ cũng như triển lãm những bức tranh đẹp, thu hút sự chú ý của những bậc phụ huynh, từ đó có thể tiếp cận trao đổi thông tin một cách thân thiện và thường xuyên thăm hỏi cách thức phụ huynh hướng dẫn cho trẻ ở nhà để nắm được những khó khăn mắc phải để cùng nhau tháo gỡ những vướng mắc đó Những sản phẩm do trẻ làm nên cần cho trẻ giữ lại để từ đó trẻ hiểu được từ những lá cây rụng ngoài thiên nhiên cũng có thể tạo nên những con vật ngộ nghĩnh và dễ thương Thông qua tác phẩm của trẻ, phụ huynh biết được năng khiếu của con mình và tôi có thể phối hợp với phụ huynh để bồi dưỡng những trẻ có năng khiếu về tạo hình
Trang 92.4 Tạo môi trường, chuẩn bị đồ dùng, phương tiện dạy học:
Đây là một hình thức quan trọng, nó hỗ trợ và làm giàu vốn biểu tượng phong phú phục vụ cho giờ học của trẻ Do vậy, ở mọi lúc mọi nơi cô giáo phải biết tận dụng mọi điều kiện tốt nhất, thường xuyên tổ chức cho trẻ được trải nghiệm, quan sát các biểu tượng sống động xung quanh trẻ Từ đó, trẻ có thể ghi nhớ được các đối tượng qua xúc cảm của mình
Bên cạnh đó tôi cũng đã tiến hành tạo môi trường học tập trong và ngoài lớp học sạch sẽ và đẹp mắt Tận dụng những sản phẩm của trẻ để tạo môi trường, thông qua đó, trẻ có thể quan sát, khám phá, tìm hiểu cái đẹp và cái chưa đẹp
Ngoài ra, chỉ cho trẻ thấy được vẽ đẹp của những mảng màu sơn trên tường hoặc những vật dụng trang trí, của những bức tranh hay xem băng đĩa có các cảnh quan đẹp rừ nột để trẻ minh họa cho những tiết vẽ đề tài của mỡnh thờm sinh động hơn
Muốn trẻ tham gia vào hoạt đông tạo hình “Vẽ theo đề tài” có hiệu quả thì giáo viên phải chuẩn bị những hình mẫu đẹp mắt và mang tính nghệ thuật cao, phù hợp với khả năng của trẻ, phù hợp với từng chủ đề mà trẻ đang học
Trong giờ hoạt động tạo hình có thể lồng ghép các bài hát, bài thơ, câu đố, trò chuyện cùng trẻ để làm cho giờ hoạt động diễn ra nhẹ nhàng hơn
Giáo viên cần phải chuẩn bị giáo án thật nhuần nhuyễn, đưa ra mục tiêu phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ Tác phong lên lớp nhẹ nhàng, tự tin, vui vẻ tạo sự chú ý của trẻ
Trang 102.5 Thông qua hoạt động mọi lúc, mọi nơi:
Cho trẻ hoạt động tạo hình mọi lúc, mọi nơi như giờ hoạt động ngoài trời giáo viên cho trẻ nhặt lá rơi rồi tạo nên những con vật dễ thương mà trẻ thích, qua đó giáo dục trẻ giữ gìn vệ sinh môi trường
Trong những buổi sinh hoạt chiều hay là hoạt động góc, giáo viên cho trẻ quan sát những bức tranh, sản phẩm đẹp của các bạn trong lớp và ở lớp bạn, thông qua đó giáo viên khuyến khích trẻ phát triển ngôn ngữ, khả năng cảm thụ thẩm mỹ, phát triển hứng thú của trẻ đối với hoạt động tạo hình, khiến trẻ hưởng ứng ngay mỗi khi cô cho trẻ nặn, vẽ, xé, cắt dán Được quan sát nhiều, trí tưởng tượng của trẻ tăng, trẻ có điều kiện tích lũy, làm phong phú vốn hiểu biết của trẻ về nghệ thuật và đó chính là nền tảng để phát triển tính sáng tạo của trẻ trong hoạt động tạo hình
Đây là một hình thức quan trọng, nó hỗ trợ và làm giàu vốn biểu tượng phong phú phục vụ cho giờ hoạt động của trẻ Do vậy, ở mọi lúc mọi nơi cô giáo phải biết tận dụng mọi điều kiện tốt nhất, thường xuyên tổ chức cho trẻ được trải nghiệm, quan sát các biểu tượng sống động xung quanh trẻ Từ đó, trẻ có thể ghi nhớ được các đối tượng qua xúc cảm của mình
2.6 Tổ chức cho trẻ hoạt động:
Như chúng ta đã biết, lứa tuổi mầm non là lứa tuổi tư duy trực quan hình tượng Vì vậy, khi tổ chức cho trẻ tham gia vào hoạt động, giáo viên cần phải chuẩn bị đầy đủ các giáo cụ trực quan nhằm thu hút sự chú ý tập trung của trẻ, lôi cuốn trẻ vào vấn đề
Trang 11Hoạt động “Vẽ theo đề tài”, đòi hỏi tranh vẽ gợi ý phải rõ nét, màu sắc hài hoà đẹp mắt, cân đối, phù hợp với đặc điểm sở thích của trẻ Tranh gợi ý phải đặt ở vị trí vừa tầm sao cho mọi trẻ dễ thấy, dễ quan sát Một hoạt động “Vẽ theo đề tài” thường phải
có từ 2-3 bức tranh gợi ý Tranh dùng để gợi ý chứ không dùng để bắt trẻ phải thực hiện giống mẫu của cô Do vậy, tranh gợi ý phải vẽ về các sự vật hiện tượng gần gũi với trẻ, nhằm giúp trẻ dễ hình dung và dễ nắm được đặc điểm của đối tượng Sử dụng tranh vẽ phải chú ý đến đường nét, màu sắc Đường nét phải rõ ràng, cụ thể nhằm giúp trẻ dễ định hình Không nên cầu kỳ hoặc chi tiết quá làm trẻ khó nắm bắt, khó tưởng tượng Màu sắc khi sử dụng cũng phải phù hợp như: Màu bút sáp, màu bút long, màu nước…nói chung là những màu đặc trưng cơ bản mà trẻ biết, trẻ gọi được tên dễ dàng Không nên sử dụng các tranh vẽ có màu sắc mang tính nghệ thuật cao không phù hợp với khả năng, sở thích của trẻ
b Nắm vững phương pháp và khả năng nhận thức của trẻ
Trước khi cho trẻ tham gia vào hoạt động, phải tìm hiểu khả năng nhận thức, đặc điểm tâm lý của trẻ, của lớp Nắm vững mục tiêu, nội dung, phương pháp của hoạt động Soạn bài, làm đồ dùng và thâm nhập giáo án thật nhuần nhuyễn để truyền đạt kiến thức cho trẻ một cách có hiệu quả Vận dụng linh hoạt sáng tạo, nhẹ nhàng các thủ thuật, biện pháp tạo sự hứng thú, hấp dẫn trẻ như: Trò chơi, câu đố, bài hát, vè…