Tuy nhiên không phải trẻ em nào cũng dễ dàng thích nghi đ-ợc và bớc ngoặt này là một sự kiện quan trọng khiến các bậc cha mẹ và các nhà giáo dục cần phải quan tâm, một mặt là để giúptrẻ
Trang 1CHUẨN BỊ CHO TRẺ VÀO LỚP 1
1 Phần mở đầu:
Giỏo dục mầm non là mắt xớch đầu tiờn trong hệ thống giỏo dục quốc dõn,
là cỏi nụi, là viờn gạch đầu tiờn đặt nền múng cho sự phỏt triển nhõn cỏch, trớ tuệcủa trẻ sau này Nếu khụng làm tốt việc chăm súc – giỏo dục trẻ trong những năm
đầu đời thỡ việc giỏo dục lại sẽ hết sức khú khăn, phức tạp vỡ vậy, Nghị quyếtTW2, khoỏ VIII của Đảng Cộng Sản Việt Nam, hiện đại húa và nhiệm vụ năm
2000 đó đề ra mục tiờu cho giỏo dục mầm non là: “ Đưa hầu hết trẻ từ 5 tuổi đi họcmẫu giỏo, chuẩn bị tốt cho trẻ vào lớp 1 ”
Bác Hồ đã từng nói:
''Trẻ em nh búp trên cành Biết ăn ngủ, biết học hành là ngoan''.
Việc chăm sóc và giáo dục trẻ em đặc biệt là việc chăm lotới việc học tập của trẻ ngày càng đợc chú trọng Nếu nh bậc tiểuhọc đợc coi là nền tảng cho quá trình học tập, nhận thức của trẻthì bậc học mầm non đợc coi là tiền đề cho những quá trình
đó Việc chuẩn bị sẵn sàng cho trẻ đến học tập ở trường phổ thụng là nhiệm vụquan trọng vào bậc nhất của giỏo dục mầm non, đặc biệt là ở độ tuổi mẫu giỏo lớn
1.1 Lý do chọn đề tài:
Trong mỗi giai đoạn phát triển trẻ đều mang những đặc
điểm đặc trng Việc chuyển từ giai đoạn này sang giai đoạnkhá là một sự chuyển biến mang tính nhảy vọt có sự biến đổi
về chất và lợng Mặt khác, xã hội ngày càng quan tâm hơn đếnviệc chuẩn bị sẵn sàng cho trẻ vào lớp 1 và việc làm này có một
ý nghĩa rất lớn Nó không phải là việc làm của riêng ai, của ngànhnào, gia đình nào mà là của toàn xã hội và đối với trẻ em việcvào lớp 1 đợc coi nh là một bớc ngoặt quan trọng của cuộc đời Đó
là sự chuyển qua một vị trí xã hội mới với những điều kiện hoạt
động mới và những mối quan hệ xã hội mới
Trang 2Tuy nhiên không phải trẻ em nào cũng dễ dàng thích nghi
đ-ợc và bớc ngoặt này là một sự kiện quan trọng khiến các bậc cha
mẹ và các nhà giáo dục cần phải quan tâm, một mặt là để giúptrẻ hoàn thiện những thành tựu trong suốt thời kỳ mẫu giáo, mặtkhác tích cực chuẩn bị cho trẻ có đủ điều kiện để thích nghivới cuộc sống ở trờng phổ thông với hoạt động chủ đạo là hoạt
động học tập
Thế nhng không phải ai cũng nhận thức vai trò quan trọngcủa việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 và cũng không phải ai cũngnhận thức rõ đợc những việc làm cần thiết để chuẩn bị cho trẻvào lớp 1
Nhiều công trình nghiên cứu khoa học đã chứng minh rằng
ở trẻ nhỏ nếu ép chúng tập luyện quá sớm khi các bộ phận chứcnăng cha thành thục sẽ tốn nhiều công sức của ngời dạy và làmkhổ con trẻ Nhng ngợc lại, sự luyện tập vào lúc chớm nở sẽ gây đ-
ợc hào hứng và giúp trẻ tiến bộ nhanh chóng Luyện tập đúng lúcvừa gây đợc hứng thú vừa có hiệu qủa cao
Hiện nay có quan niệm sai lầm về việc chuẩn bị cho trẻ đihọc lớp 1 ở các thành phố, thị xã, những vùng kinh tế phát triển.Nhiều gia đình cho rằng để chuẩn bị cho trẻ mẫu giáo vào lớp 1cần phải dạy trớc cho chúng chơng trình lớp 1 mà cụ thể là học
đọc, viết và làm toán Vì vậy họ đã nôn nóng cho con đi họcchữ, học tính, kèm cặp con học chữ tại nhà hoặc yêu cầu cômẫu giáo dạy chữ cho con họ với những mong muốn con mình sẽ
đọc thông, viết đợc, bất chấp nguyên tắc đòi hỏi sự phù hợp giữanội dung, phơng pháp dạy học với đặc điểm hình thái chứcnăng tâm lý ở lứa tuổi này.Thực trạng trên đã gây không ítnhững khó khăn trong việc quản lý và chỉ đạo ở các cơ sở giáodục mầm non Nếu không dạy đọc, dạy viết ở mẫu giáo 5 tuổithì phụ huynh không gửi con hoặc đến kỳ 2 rất nhiều trẻ mẫugiáo nghỉ học để đến học với giáo viên tiểu học áp lực từ phíaphụ huynh đã khiến một số cơ sở giáo dục mầm non chấp nhận
để giáo viên mầm non làm thay công việc của giáo viên tiểu học
Trang 3mặc dù không đợc đào tạo một cách bài bản về dạy chơng trìnhtiểu học Mặt khác không ít phụ huynh phó mặc con con em họcho cơ sở giáo dục mầm non, do vậy không tạo ra đợc sự thốngnhất trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ dẫn đến hiệu quả củacông tác chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 không cao.
Còn ở vùng nông thôn, những vùng khó khăn, miền núi hầuhết các gia đình lại ít quan tâm đến vấn đề chuẩn bị cho convào lớp 1 Họ cho rằng "Trăng đến rằm thì trăng tròn" trẻ đến 6tuổi thì nghiễm nhiên đi học lớp 1 không cần phải chuẩn bị gìcả: Không cần chuẩn bị tâm thế cũng nh không cần biết khảnăng và sức khoẻ của trẻ có thể đảm bảo cho trẻ học tập đợc haykhông
Có thể thấy những quan niệm trên đây là hết sức sai lầm.Việc chuẩn bị cho trẻ vào học lớp 1 một cách có hiệu quả là mộtviệc làm cần có sự chuẩn bị lâu dài và cần chuẩn bị một cáchtoàn diện về thể lực, trí tuệ, giao tiếp ứng xử xã hội, một sốphẩm chất tâm lý và một số kỹ năng cơ bản của hoạt động họctập bằng những phơng pháp phù hợp với sự phát triển của trẻ nêntrên cơ sở phối hợp thống nhất giữa gia đình và trờng mầm non
Từ những lý do trên nờn tụi quyết định chọn đề tài “ Một số biện phỏp chuẩn bị cho trẻ mẫu giỏo vào lớp 1”.
1.2 Phạm vi ỏp dụng đề tài, sỏng kiến , giải phỏp:
Đề tài này được ỏp dụng tại lớp , tại trường chỳng tụi và được ỏp dụng rộngrói cho cỏc trường mầm non trờn toàn huyện, cú thể ỏp dụng cho cỏc huyện khỏctrong tỉnh
2 Phần nội dung:
2.1 Thực trạng nội dung cần nghiờn cứu:
Nh chúng ta đã biết đến 6 tuổi, bất cứ một trẻ em nào pháttriển bình thờng đều có thể đi học Đối với trẻ em việc đến tr-ờng phổ thông đợc coi là một bớc ngoặt quan trọng của cuộc
đời Đó là việc trẻ đợc chuyển qua một lối sống mới đồng thời trẻ
Trang 4cũng đợc chuyển qua một vị trí xã hội mới với những điều kiệnhoạt động mới và những mối quan hệ mới của một ngời học sinhthực thụ.
Khi còn ở tuổi mẫu giáo, hoạt động vui chơi đang giữ vaitrò chủ đạo Chơi là một hoạt động mang tính chất thoải máitrong khi chơi trẻ đợc hoạt động tự do theo ý muốn, trẻ thích thìchơi, không thích thì có thể rút khỏi cuộc chơi một cách nhẹnhàng nhng vào lớp 1 trẻ phải thực hiện nhiệm vụ của một ngờihọc sinh, hoạt động chủ đạo đó là hoạt động mang tính nghiêmtúc, có mục đích có tổ chức, chặt chẽ và có kế hoạch theo ch-
ơng trình do nhà trờng quy định mà học sinh phải có tráchnhiệm và cố gắng mới đạt đợc kết quả tốt đẹp, mới chiếm lĩnh
đợc tri thức khoa học
Quá trình phát triển của trẻ em trải qua nhiều giai đoạn từgiai đoạn này chuyển sang giai đoạn khác là sự biến đổi vềchất trong tâm lý trẻ và những thành tựu đạt đợc ở một giai
đoạn nhất định vừa là kết quả của giai đoạn trớc vừa là tiền đềcho bớc phát triển cho bớc tiếp theo điều đó có nghĩa là nếu đ-
ợc phát triển tốt ở giai đoạn trớc cũng chính là chuẩn bị tốt chogiai đoạn phát triển sau, một em bé ở tuổi mẫu giáo đợc chămsóc và giáo dục phát triển toàn diện cả về chất lẫn tinh thần, vàolớp 1 là lẽ tự nhiên và không phải lo lắng gì lắm thế nhng trongthực tế không phải bất cứ gia đình nào, lớp mẫu giáo nào cũnglàm tốt việc đó hơn nữa hiện nay tuy số trẻ đợc đến trờng đãchiếm tỷ lệ cao song vẫn còn những trẻ mà đặc biệt là nhữngtrẻ ở vùng núi, vùng sâu, vùng xa, trẻ không đợc đi học qua các lớpmẫu giáo không đợc chăm sóc và giáo dục một cách khoa học nênkhi vào lớp 1 còn ngỡ ngàng khó thích nghi với cuộc sống và họctập ở trờng tiểu học, nhiều trẻ khi vào lớp 1 còn ngơ ngác cha biếtnghe lời thầy cô do không đợc dạy cách giao tiếp với những ngờixung quanh nên không ít trẻ tuy đã đến trờng nhng rất nhút nhátcòn sợ thầy cô, bạn bè, cũng lại không đợc làm quen với hoạt độngtrí tuệ, không đợc quan sát sự vật hiện tợng, không đợc kích
Trang 5thích lòng ham hiểu biết, hứng thú nhận thức về các vấn đềxung quanh nên nhiều cháu sợ đi học, những biểu hiện đókhông chỉ mang lại nỗi vất vả cho các giáo viên tiểu học, nỗi lolắng cho các bậc cha mẹ mà quan trọng hơn là ảnh hởng đếnkết quả học tập của trẻ, ảnh hởng đến sự phỏt triển tâm lý suốt
đời của trẻ Chính vì thế để chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 cần phải
đặt ra một cách nghiêm túc, nhng chuẩn bị nh thế nào các bậccha mẹ những ngời làm công tác giáo dục mầm non cần định ranhững nội dung và phơng pháp chuẩn bị thật đúng đắn để bớc
đờng phát triển của trẻ sau này đợc thuận lợi
Năm học 2013 – 2014 bản thõn tụi được nhà trường phõn cụng dạy lớp mẫugiỏo lớn Qua thời gian đứng lớp, nắm bắt tỡnh hỡnh thực tế tụi nhận thấy lớp mỡnh
cú những thuận lợi và khú khăn sau:
* Thuận lợi:
Phòng học đều là nhà kiên cố, cao tầng, diện tích rộng rãi,thoáng mát, khang trang, khuôn viên vờn rộng, đẹp, đồ dùngtrang thiết bị đã đợc trang bị tối thiểu theo yêu cầu của ngành
đã tạo điều kiện cho giáo viên thực hiện chơng trình một cáchcân đối
Bản thõn là giỏo viờn cú trỡnh độ chuyờn mụn và cú tinh thần trỏch nhiệmcao Luụn phấn đấu và khụng ngừng học hỏi nõng cao năng lực bản thõn Thực sựyờu trẻ, tõm huyết với nghề
Phụ huynh cú sự quan tõm , nhận thức cao về vấn đề chăm lo giỏo dục chotrẻ
* Khó khăn.
Nhu cầu phụ huynh gửi con đến trờng ngày càng đông, sốphòng học so với số học sinh hiện nay là quá tải (Lớp cú 43cháu/lớp)
Các phòng chức năng, phòng năng khiếu hiện nay cũng cha
có nhiều cho các cháu hoạt động
Trang 6Một số phụ huynh chưa quan tõm đến việc học của con cũn phú thỏc chocon, chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc chuẩn bị cho trẻ bước vào lớp 1.
* Khảo sỏt thông qua chế độ sinh hoạt hàng ngày của trẻ mẫu giáo lớn:
Chế độ sinh hoạt hàng ngày của trẻ mãu giáo đợc thực hiệntheo 9 nội dung: 1 Đón trẻ, thể dục buổi sáng, điểmdanh
và thực hiện tơng đối đều ở các lớp đã thực hiện từng nội dung
đúng theo quy định, đúng thời gian (theo mùa)
- Thông qua qúa trình tìm hiểu trên trẻ, tôi thấy ở trẻ đãhình thành đợc nhiều thói quen, kỹ năng cần thiết nh thói quen
tự phục vụ: tự dọn bàn ăn, tự mặc quần áo và một số thói quenhành vi đẹp nh: chào bố mẹ, cô giáo khi đến trờng và khi về,biết tha gửi, cảm ơn, lễ phép Một số kỹ năng: t thế ngồi học;cách cầm bút tô, vẽ; cách cầm kéo cắt, xé dán,
Kết quả đánh giá hàng tháng, hàng quý của giáo viên phụtrách lớp
Đa số giáo viên đã nhận thức rõ tầm quan trọng của việcchuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 do đó đã có những kế hoạch, những
Trang 7việc làm nhằm tích cực chuẩn bị cho trẻ vào học phổ thông.Hầu hết giáo viên đã thấy đợc rằng: Đối với trẻ em việc đến trờngphổ thông đợc coi là một bớc ngoặt quan trọng đầu tiên củacuộc đời, do đó giáo viên luôn tạo điều kiện để giúp trẻ hoànthiện những thành tựu phát triển trong suốt thời kỳ mẫu giáo,mặt khác tích cực chuẩn bị cho trẻ có đủ điều kiện thích ứngvới cuộc sống ở trờng phổ thông, với hoạt động chủ đạo mới là họctập Qua những việc làm cụ thể nh:
- Cho trẻ làm quen với chữ cái, với văn học, với các biểu tợng sơ
đẳng ban đầu về Toán
- Khơi dậy ở trẻ lòng mong muốn đợc đến trờng
- Luôn chú ý mở rộng vốn từ cho trẻ, dạy trẻ cách phát âm
- Thờng xuyên cho trẻ tiếp nhận các chuẩn nhận cảm vềmàu sắc, hình dạng, hình khối của các sự vật - hiện tợng thôngqua hoạt động tạo hình, qua kể chuyện, hát múa, nghe nhạc luyện khả năng nhạy cảm về âm thanh
- Luôn tổ chức hoạt động sao cho phát huy đợc tính tíchcực của trẻ
Rèn luyện cho trẻ biết cách quan hệ ứng xử với mọi ngời xungquanh: kính trọng lễ phép, đoàn kết thân ái
Hình thành ở trẻ thói quen cần thiết: tự phục vụ, thói quenvăn hoá vệ sinh
Qua kết quả quan sát, tìm hiểu có thể thể thấy đợc côngtác chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 ở lớp là tơng đối tốt Đa số các trẻ đ-
Trang 8ợc chuẩn bị kỹ, toàn diện về các mặt và có đủ điều kiện để
b-ớc vào lớp 1
- Tuy nhiên vẫn còn một số tồn tại trong công tác chuẩn bịcho trẻ vào lớp 1 Đó là vấn đề thực hiện cha triệt để các nộidung, ở một số nội dung còn bị buông lỏng Một số trẻ còn chabiết cách diễn đạt, còn nói ngọng, một số trẻ còn rụt rè nhút nhát,cha hòa nhập vào các hoạt động Và công tác tuyên truyền chophụ huynh hiểu về việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 cha tốt Thiếu
sự phối hợp giữa trờng mầm non, phụ huynh và trờng tiểu học Do
đó cần chuẩn bị nh thế nào cho đúng đắn và khoa học để trẻ
có thể vào học lớp 1 đạt hiệu quả cao nhất
2.2.Cỏc giải phỏp
2.2.1 Chuẩn bị tốt cho trẻ tâm thế đến trờng
Thông qua những hình thức hấp dẫn nhẹ nhàng nh cho trẻ
đi thăm quan một số trờng tiểu học gần gũi, gặp gỡ các anh chịhọc sinh chăm ngoan học giỏi, tiếp xúc với những giáo viên yêunghề và mến trẻ làm quen với những đồ dùng đẹp và hấp dẫn.Tất cả những thứ đó tuy cha tạo ra động cơ học tập đích thựcnhng nó có khả năng khơi dậy lòng mong mỏi, tâm trạng náo nức
đợc đến trờng đợc làm một ngời học sinh Các bậc cha mẹ đừngbao giờ lấy việc đi học ra để doạ trẻ, cũng đừng ép trẻ phải làmthế này, thế kia mới đợc đến trờng Điều quan trọng hơn là cầnkích thích ở trẻ lòng ham hiểu biết, thích khám phá những điềumới lạ, trong tự nhiên và trong cuộc sống xã hội Đồng thời cần nóicho trẻ biết chỉ có đến trờng mới hiểu đợc những điều mới lạ
đó, gợi lên ở trẻ niềm hy vọng ở các thầy, cô giáo, từ đó tạo cho trẻniềm vui đi học Lòng khát khao trở thành một học sinh có thể
đợc coi là đòn bẩy tạo ra sức bật nâng cao chất lợng học tập ởcác em trong suốt thời kỳ học tập ở trờng phổ thông
Tìm hiểu xem trẻ mẫu giáo có hứng thú đến trờng khôngtôi đặt ra các câu hỏi:
- Cháu có thích đi học lớp 1 không?
Trang 9là tiền đề vật chất của sự phát triển nhân cách có cơ hội pháthuy tác dụng
Chuẩn bị về mặt thể lực cho trẻ không đơn thuần là chuẩn
bị về phát triển chiều cao và trọng lợng cơ thể mà còn là sựchuẩn bị về chất cụ thể là năng lực làm việc bền bỉ, dẻo dai, cókhả năng chống lại sự mệt mỏi của thần kinh, cơ bắp, độ khéoléo của bàn tay, tinh nhạy của các giác quan Để có đợc cácphẩm chất đó cần tạo một chế độ sinh hoạt, ăn uống, nghỉngơi, luyện tập cho trẻ một cách khoa học và hợp lý cả về thờigian cũng nh phù hợp với đặc điểm phát triển riêng của từng trẻ
Tôi tìm hiểu về thể lực của trẻ qua theo dõi chế độ sinhhoạt hàng ngày của trẻ và các bài vận động, tôi thấy
- Chế độ dinh dỡng của trẻ đợc đa vào thực hiện theo thực
đơn của từng mùa
- Đợc thực hiện đúng theo quy định
Trang 10Do vậy kết quả đạt đợc về thể lực của trẻ qua theo dõi, biểu
Số ợng Tỷ lệ
Số ợng Tỷ lệ
2.2.3 Chuẩn bị về mặt phát triển trí tuệ.
Rèn luyện các thao tác trí tuệ, kích thích những hứng thú
đối với hoạt động trí óc nh: ham hiểu biết, kích thích khám phánhững điều mới lạ gợi mở, khuyến khích trẻ quan sát sự vật,hiện tợng xung quanh: Biết phát hiện, so sánh các đặc điểmriêng của sự vật, hiện tợng (các con vật, cỏ cây hoa lá, hiện tợngthời tiết ) biết phán đoán suy luận qua nhiều cầu đố, trò chơi,chuyện kể giúp cho trẻ hiểu biết về thế giới cung quanh, rènluyện sự tập trung chú ý có chủ định, ghi nhớ có chủ định, linhhoạt trong việc sử dụng các thao tác trí tuệ, kích thích trẻ năng
động, sáng tạo trong tìm tòi khám phá, giúp trẻ định hớng trongkhông gian một cách chính xác
Khả năng định hớng trong không gian và thời gian cũng làmột biểu hiện của sự phát triển trí tuệ Việc xác định đợc vịtrí không gian, thời gian của các sự vật hiện tợng, mình đang ở
đâu, vật ở trên - dới, trớc - sau, phải - trái mình đang ở thời
điểm nào của thời gian: sáng, tra, chiều, tối, bây giờ là mùa
đông/ thu/ xuân/ hè, biết ớc tính quá khứ, hiện tại và tơng lai tức
là biết đợc: bây giờ, lát nữa, hôm qua, ngày mai, năm ngoái, nămnày, sang năm là điều kiện cần thiết để trẻ tiếp thu, lĩnh hộichơng trình học tập cũng nh tham gia vào các hoạt động khỏc Thông qua tiết toán: Trẻ làm quen với cỏc thuật ngữ toỏn học: lớn, bộ,nhiều, ớt Trẻ sử dụng ngụn ngữ để diễn tả cỏc sự kiện Hỡnh thức đặt cõu hỏi phải