Một số biện pháp rèn kỹ năng đọc thơ đúng cho học sinh trong các tiết tập đọc ở lớp một

Đặc biệt đối với học sinh lớp 1 - lớp đầu cấp - việc dạy đọc cho các emthật vô cùng quan trọng bởi các em có đọc tốt được ở lớp 1 thì khi học các lớptiếp theo các em mới nắm bắt được nh

MỤC LỤC

PHẦN I – ĐẶT VẤN ĐỀ 1

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

II THỜI GIAN, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DỤNG 2

III SỐ LIỆU KHẢO SÁT TRƯỚC KHI THỰC HIỆN GIẢI PHÁP 3

PHẦN II - GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 4

I CƠ SỞ LÝ LUẬN 4

II CƠ SỞ TÂM LÝ, SINH LÝ CỦA VIỆC DẠY ĐỌC 5

III CƠ SỞ NGÔN NGỮ VÀ VĂN HỌC 6

IV THỰC TRẠNG DẠY HỌC 7

1 Đối với giáo viên 7

2 Đối với học sinh 7

V MỘT SỐ GIẢI PHÁP 8

1.Giải pháp thứ nhất: Chuẩn bị chu đáo cho tiết học 8

2.Giải pháp thứ hai: Giáo viên cần đọc mẫu diễn cảm 10

3.Giải pháp thứ ba: Hướng dẫn đọc đúng tiếng, từ khó trong bài thơ 12

4.Giải pháp thứ tư: Rèn kỹ năng đọc ngắt, nghỉ giọng đúng cho học sinh 16

5 Giải pháp thứ năm: Sử dụng linh hoạt trò chơi học tập: 20

VI.KẾT QUẢ 26

PHẦN III - KẾT LUẬN 27

PHẦN I – ĐẶT VẤN ĐỀ

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Để giao tiếp với nhau trong xã hội chúng ta thường sử dụng ngôn ngữ lời

nói Lời nói và chữ viết là hai phần quan trọng để giao tiếp hiện đại Tiếng Việt

là ngôn ngữ giao tiếp của người Việt làm sao để hướng tới một khung giao tiếptrong sáng dễ hiểu đồng thời tạo sự hấp dẫn đối với người đối thoại

Giáo dục Tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho

sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩnăng cơ bản, góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủnghĩa, bước đầu xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho họcsinh tiếp tục học Trung học cơ sở

Tiếng Việt là phân môn cơ bản trong chương trình Tiểu học Qua mônTiếng Việt, học sinh biết cách ghép vần, biết cách nói đúng ngữ pháp đồng thờibiết sử dụng những biện pháp tu từ

Môn Tiếng Việt ở trường Tiểu học có nhiệm vụ vô vùng quan trọng đó là

hình thành 4 kỹ năng: Nghe – nói - đọc – viết cho học sinh Tập đọc là một phân

môn của chương trình Tiếng Việt bậc tiểu học Đây là phân môn có vị trí đặcbiệt trong chương trình vì nó đảm nhiệm việc hình thành và phát triển kỹ năngđọc, một kỹ năng quan trọng hàng đầu của học sinh ở bậc Tiểu học đầu tiên Kỹnăng đọc có nhiều mức độ: đọc đúng, đọc nhanh (lưu loát, trôi chảy), đọc có ýthức (thông hiểu được nội dung những điều mình đọc hay còn gọi là đọc hiểu)

và đọc diễn cảm Những kỹ năng này không phải tự nhiên mà có nên việc dạy họcphải có định hướng, có kế hoạch từ lớp 1 đến lớp 5 trong bậc Tiểu học

Đặc biệt đối với học sinh lớp 1 - lớp đầu cấp - việc dạy đọc cho các emthật vô cùng quan trọng bởi các em có đọc tốt được ở lớp 1 thì khi học các lớptiếp theo các em mới nắm bắt được những yêu cầu cao hơn của môn Tiếng Việt.Việc dạy đọc ở lớp 1 cũng quan trọng bởi từ chỗ các em còn phải đọc đánh vầntừng tiếng đến việc đọc thông thạo được một văn bản là việc tương đối khó vớicác em Mục tiêu của giờ dạy Tiếng Việt là phải hướng đến giáo dục học sinhyêu Tiếng Việt bằng cách nêu bật sức mạnh biểu đạt của Tiếng Việt, sự giàu đẹpcủa âm thanh, sự phong phú của ngữ điệu trong việc biểu đạt nội dung Thếnhưng hiện nay, ở trường Tiểu học, mặt âm thanh của ngôn ngữ, đặc biệt ngữđiệu chưa được chú ý đúng mức Đó là một trong những lý do cho học sinh củachúng ta đọc và nói chưa tốt Đó cũng là ý do khiến cho trong nhiều trường hợp,học sinh không hiểu đúng văn bản được đọc

Thơ là một loại tác phẩm văn học được viết theo thể loại văn vần Ngay từnhỏ các em đã được tiếp xúc với những bài thơ, bài ca dao qua các bài hát ru.

Do thể loại văn vần nên thơ dễ nghe và dễ nhớ Mặt khác, các câu thơ, các khổthơ không chỉ có hình ảnh, mà còn chứa nhạc điệu trong đó Vì vậy các bài thơthường được các em đón nhận một cách nhiệt tình Tuy nhiên, do mới tiếp xúcvới việc học chữ, nên việc đọc với các em còn khó khăn những đọc thơ chođúng vần điệu, đúng nhịp của câu thì cần phải có một có một quá trình rèn luyệnnhất định Trong chương trình Tiếng Việt lớp 1 có rất nhiều bài thơ được đưavào chương trình Ngay cuối học kỳ 1 đã có những bài thơ, câu thơ được đưavào Sang học kỳ 2, học sinh bắt đầu làm quen với môn Tập đọc Trong đó cóđọc các đoạn văn, các bài thơ ngắn, nhưng nhìn chung chủ yếu là thơ

Hiện nay, việc đọc các văn bản của học sinh còn sai rất nhiều nhất là đọcthơ các em thường không đọc đúng vần điệu, ngắt nhịp lấy hơi không đúng nênkhi nghe một bài thơ sẽ kém thuyết phục Việc giúp các em đọc đúng nhất là đọcđúng các bài thơ sẽ làm tăng nhận thức Tiếng Việt của các em Đồng thời khinghe một bài thơ đọc đúng các em sẽ cảm nhận được phần nào tâm hồn của bàithơ từ đó các em hứng thú hơn nữa trong việc học tập của mình

Vấn đề đặt ra là làm thế nào để giúp các em đọc đúng tiếng, đọc liền tiếngtrong từ, trong câu, đọc đúng ngữ điệu, biết cách ngắt nghỉ hơn trong văn bảnthơ, cũng như văn bản văn xuôi Những băn khoăn này chính là lý do tôi chọn

đề tài:“Một số biện pháp rèn kỹ năng đọc thơ đúng cho học sinh trong các tiết

Tập đọc ở lớp Một”.

II THỜI GIAN, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU VÀ ỨNG DỤNG

1.Thời gian nghiên cứu đề tài từ tháng 09 năm 2016 đến tháng 03 năm 2017 2.Phạm vi nghiên cứu: Học sinh lớp 1, trường Tiểu học

3.Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp rèn kỹ năng đọc thơ đúng trong các tiếtTập đọc ở lớp Một

III SỐ LIỆU KHẢO SÁT TRƯỚC KHI THỰC HIỆN GIẢI PHÁP

Khi bắt đầu vào học kỳ hai tôi đã tiến hành khảo sát khả năng đọc thơ củahọc sinh lớp 1 qua các bài thơ có trong chương trình sách giáo khoa Tiếng Việt

Số lượng

học sinh

Số học sinh đọc sai âm, vần, dấu thanh

Số học sinh đọc đúng

Số học sinh đọc lưu loát

Nhìn vào số liệu trên chúng tôi nhận thấy kỹ năng đọc của các em còn chưatốt, nhất là đọc thơ Vào giai đoạn này để đọc được các câu thơ theo đúng là cảmột vấn đề rất lớn đối với các em Vì vậy, việc rèn đọc đúng học sinh trong cáctiết Tập đọc ở lớp 1 nói chung và đọc thơ nói riêng là một việc làm rất cần thiết

và cấp bách

PHẦN II - GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I CƠ SỞ LÝ LUẬN

Giáo dục Tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho

sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩnăng cơ bản, góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủnghĩa

Trong chương trình Tiểu học môn Tiếng Việt giữ một vị trí đặc biệt quantrọng Mục tiêu của môn Tiếng Việt ở trường tiểu học nhằm hình thành và pháttriển ở học sinh các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết để học tập và giao tiếp trong cácmôi trường hoạt động của lứa tuổi Thông qua việc dạy và học Tiếng Việt, gópphần rèn luyện các thao tác của tư duy Cung cấp cho học sinh những kiến thức

sơ giản về Tiếng Việt và những hiểu biết sơ giản về xã hội, tự nhiên và conngười, về văn hóa, văn học của Việt Nam và nước ngoài Bồi dưỡng tình yêuTiếng Việt và hình thành thói quen giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của TiếngViệt, góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa.” Tập đọc là một phân môn có vị trí hết sức quan trọng trong môn Tiếng Việtnhất là trong thời đại bùng nổ thông tin hiện nay Đọc thông viết thạo là một yêucầu đặt ra với bất cứ học sinh Tiểu học nào, ngay từ những ngày đầu tiên đếntrường các em đã phải học đọc mặc dù ở giai đoạn này việc đọc của các em mớichỉ dừng lại ở mức độ nhận diện kí hiệu chữ viết và giải mã bằng âm thanh songđây là một giai đoạn rất quan trọng bởi đó là giai đoạn học sinh phải học để đọc

và làm nền tảng cho những giai đoạn tiếp theo, giai đoạn đọc để học Càng vềsau yêu cầu đặt ra trong việc đọc càng được nâng cao, từ việc đọc để hiểu đượcnội dung văn bản đến việc phát triển kĩ năng đọc diễn cảm Dạy học Tập đọc ởTiểu học là một việc làm hết sức có ý nghĩa trong việc hình thành và phát triển

kĩ năng đọc cho học sinh, nó khẳng định sự cần thiết cho việc hình thành và pháttriển một cách có hệ thống và có kế hoạch năng lực đọc cho học sinh Thông quaphân môn Tập đọc mà trau dồi vốn Tiếng Việt, vốn học văn và phát triển tư duy,

mở rộng vốn hiểu biết của học sinh về cuộc sống Bồi dưỡng tư tưởng tình cảmtrong sáng, yêu cái đẹp, cái thiện, có thái độ ứng xử tốt trong cuộc sống, yêuTiếng Việt

IV THỰC TRẠNG DẠY HỌC

Qua nhiều năm giảng dạy và trao đổi với đồng nghiệp tôi đã có nhữngnhận xét chung về thực trạng dạy học như sau:

1 Đối với giáo viên

Nhìn chung giáo viên tiểu học đều rất coi trọng tiết tập đọc Giáo viên đãnghiên cứu phương pháp dạy Tập đọc để dạy tốt song chưa đi sâu lựa chọnphương pháp cho phù hợp để tiết dạy đạt kết quả cao nhất Bên cạnh đó một sốgiáo viên chưa chú ý và coi trọng tính luyện tập, thực hành của học sinh

2 Đối với học sinh

Qua nhiều năm dạy học, tôi nhận thấy ở Tiểu học các em thường coi nhẹtiết tập đọc vì các em cho rằng tiết Tập đọc là tiết dễ không phải suy nghĩ nhưmôn Toán mà chỉ cần đọc trôi chảy, lưu loát là được Các em cũng chưa để ýđến việc đọc của mình như thế nào Một số học sinh phát âm sai do thói quen đã

có từ trước hoặc do tiếng địa phương Khi đọc các em còn hay mắc lỗi ngắtgiọng, các em còn ngắt giọng để lấy hơi một cách tuỳ tiện (còn gọi là ngắt giọngsinh lý) Học sinh Tiểu học nói chung và học sinh lớp Một nói riêng phần lớncác em chỉ biết bắt chước cô một cách tự nhiên Khả năng tiếp thu môn họcTiếng Việt của học sinh có nhiều hạn chế so với các môn Toán hay Tự nhiên Xãhội, một số học sinh đọc chưa được rõ ràng, chưa biết ngắt nghỉ đúng dấu chấm,dấu phẩy, nhiều học sinh phát âm chưa phân biệt rõ phụ âm đầu l/n; tr/ch; s/x.Đặc biệt đa số các em đọc còn ngọng phụ âm l/n, đọc ngọng dấu thanh, đọcngọng các vần Về kĩ thuật đọc chưa thể hiện được tình cảm, nội dung mà vănbản đề cập tới Nhiều học sinh lúng túng thiếu tự tin trong việc thể hiện giọngđọc của mình

Qua thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy tốc độ đọc và đọc đúng các dòng thơ,đúng câu thơ của học sinh còn rất hạn chế Đọc đúng nhịp điệu, đọc hay các bàithơ sao cho phù hợp là điều khó khăn với học sinh lớp Một

V MỘT SỐ GIẢI PHÁP

Trước tình hình thực tế dạy học để rèn kỹ năng đọc thơ đúng cho học sinhtrong các tiết Tập đọc ở lớp Một Tôi xin mạnh dạn đưa ra một số giải pháphướng dẫn học sinh rèn đọc để nâng cao chất lượng tiết học tập đọc đó là :

- Chuẩn bị chu đáo cho tiết học

- Giáo viên cần đọc mẫu diễn cảm.

- Hướng dẫn học sinh đọc đúng tiếng, từ khó trong bài thơ

- Rèn kỹ năng đọc ngắt, nghỉ giọng đúng chỗ cho học sinh.

- Vận dụng linh hoạt trò chơi học tập

1.Giải pháp thứ nhất: Chuẩn bị chu đáo cho tiết học.

Mỗi tiết Tập đọc muốn đạt hiệu quả cao thì yêu cầu đối với người giáo viên làphải có sự chuẩn bị bài chu đáo, lập kế hoạch dạy học chi tiết, chuẩn bị những

đồ dùng cần thiết Khi dạy bất kì một bài Tập đọc nào, bao giờ tôi cũng dành

một khoảng thời gian nhất định để tìm hiểu về tác giả, hoàn cảnh sáng tác, tìmhiểu nội dung, ý nghĩa của bài mà tác giả muốn gửi gắm trong tác phẩm Đọcbài một vài lần để tìm hiểu cách đọc, dự đoán trước các tình huống có thể xảy ra

để lập kế hoạch dạy học phù hợp Đối với các bài Tập đọc học thuộc lòng ở lớp

1 thì chủ yếu là thơ, do vậy trước khi dạy tôi luôn tìm hiểu cách ngắt nhịp thơ,cách gieo vần, thể loại thơ, để từ đó xây dựng kế hoạch, lựa chọn hình thức tổchức sao cho đạt hiệu quả cao nhất Giáo viên có nghiên cứu kĩ bài trước thì mớicảm nhận được cái hay, cái đẹp, cái hồn của tác phẩm mà tác giả muốn gửi gắmtrong bài và phần giảng bài của giáo viên mới hấp dẫn, thu hút học sinh hứngthú với bài học Để giúp học sinh đọc tốt một bài Tập đọc, tôi thường hướng dẫnhọc sinh chuẩn bị một cách chu đáo, cụ thể đó là:

- Đọc bài trước 1-2 lần

- Tìm xem bài tập đọc có mấy đoạn (khổ thơ), có mấy câu (dòng thơ)

- Tìm tiếng có vần mới trong bài

- Tập trả lời miệng các câu hỏi về tìm hiểu nội dung trong bài

Ví dụ: Khi dạy bài Tặng cháu tôi đã hướng dẫn học sinh chuẩn bị như

sau:

Tặng cháu

Vở này ta tặng cháu yêu ta

Tỏ chút lòng yêu cháu gọi là Mong cháu ra công mà học tập Mai sau cháu giúp nước non nhà

- Đọc thành tiếng 1-2 lần, dùng bút chì ghi số dòng thơ đầu trong bài tậpđọc

- Tìm tiếng có vần au trong bài

+ Tìm một số từ có tiếng chứa vần ao, au

chim chào mào cây cau

+ Nói câu chứa tiếng có vần ao hoặc au

M: Sao sáng trên bầu trời M: Các bạn học sinh rủ nhau đi học

- Học sinh tập trả lời miệng các câu hỏi để tìm hiểu nội dung bài Phần tìmhiểu này giúp học sinh nhớ được nội dung bài

+ Bác Hồ tặng vở cho ai?

+ Bác mong các cháu làm điều gì?

Việc chuẩn bị bài kỹ của học sinh như vậy nên ở trên lớp dưới sự gợi mở,dẫn dắt, hướng dẫn của giáo viên, học sinh sẽ đọc đúng, tiến tới đọc hay, các emchủ động trong việc nắm bắt nội dung bài đọc, phát huy được tính tích cực, chủđộng của học sinh trong tiết học

Qua thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy rằng để dạy thành công một tiết Tậpđọc, truyền thụ được kiến thức một cách khoa học, sâu sắc giáo viên cần chuẩn

bị kỹ những việc sau:

+ Soạn bài cụ thể, chi tiết thể hiện rõ hoạt động của thầy, của trò Xây dựngđược các phương pháp dạy học truyền thống kết hợp với các phương pháp,phương tiện dạy học hiện đại một cách linh hoạt để giờ dạy nhẹ nhàng, đạt hiệuquả

+ Nắm chắc yêu cầu rèn đọc ở từng bài Đọc kĩ bài Tập đọc sắp dạy, traođổi học tập cách dạy của đồng nghiệp, dự kiến các tình huống học sinh sẽ mắcphải và cách sửa các tình huống đó

+ Tìm hiểu kĩ nội dung bài để hiểu được các biện pháp nghệ thuật tác giả

đã dùng, từ đó xác định cách đọc đối với từng đoạn, từng bài để thể hiện đúngtình cảm của từng bài

+ Nắm vững hệ thống câu hỏi trong bài Tập đọc, đưa ra thêm những câuhỏi dẫn dắt để giúp học sinh phân tích, khai thác nội dung

2.Giải pháp thứ hai: Giáo viên cần đọc mẫu diễn cảm

Đọc mẫu của giáo viên vô cùng quan trọng vì muốn học sinh đọc đúng, đọchay giáo viên phải giới thiệu mẫu đúng Lời đọc mẫu của giáo viên nhằm địnhhướng cho học sinh đọc đồng thời giúp học sinh nhận thức đúng nội dung bàihọc Nếu là văn bản nghệ thuật còn có tác dụng khơi gợi hứng thú và sự tưởngtượng của học sinh – giúp các em dễ đi vào thế giới của tác giả, tác phẩm dướimột ánh sáng hấp dẫn hơn Với văn bản nghệ thuật đọc mẫu của giáo viên là đọcdiễn cảm Còn văn bản thông thường đọc mẫu là đọc đúng Yêu cầu đọc diễncảm chưa đặt ra với học sinh lớp 1 nhưng việc đọc diễn cảm bài thơ của Giáoviên là cần thiết Giáo viên biết khích lệ động viên thì học sinh sẽ bắt chướcgiọng đọc của Giáo viên Người Giáo viên có giọng đọ tốt diễn cảm, chuẩn mựcthì không có gì đáng ngại nếu như học sinh bắt chước thầy cô

* Đọc mẫu của GV bao gồm:

- Đọc toàn bài: thường nhằm giới thiệu, gây xúc cảm, tạo hứng thú và tâm thếhọc đọc cho học sinh

- Đọc câu, đoạn: Nhằm hướng dẫn, gợi ý hoặc “tạo tình huống” để học sinhnhận xét, giải thích nội dung bài đọc

- Đọc từ, cụm từ: nhằm sửa phát âm sai và rèn cách đọc đúng cho học sinh

Vấn đề đặt ra trước tiên, để đọc mẫu tốt, giáo viên cần tìm hiểu và cảm thụbài văn, tìm hiểu bối cảnh lịch sử, hoàn cảnh sáng tác, vị trí của tác phẩm, tácgiả tiếp đến là việc tìm hiểu nội dung, hình thức bài đọc: thể loại, bố cục, kếtcấu, nghệ thuật Hiểu được nội dung cảm thụ: cảm thụ sâu sắc, tính lôgic sẽ đọcdiễn cảm tốt Giọng đọc hay sẽ bắt đầu từ cảm xúc của lòng mình, người đọcphải nhập vai lúc đó khả năng truyền cảm người nghe lớn hơn Để xây dựng mộttiết học hiệu quả người Giáo viên cần tổ chức có hiệu quả quy trình dạy một tiếtTập đọc

a Ổn định tổ chức.

b Khởi động

Để không tạo áp lực cho học sinh thì khi bắt đầu vào tiết học, giáo viêncần linh hoạt, khéo léo và nhẹ nhàng để tạo cho các em có tâm thế, hứng thú với

tiết học bằng các trò chơi “ khởi động” với nhiều hình thức như: hát một bài nộidung liên quan đến bài học, chơi trò chơi vận động hoặc ôn lại kiến thức đã học

ở bài trước dưới hình thức trò chơi, thi đua

c Giới thiệu bài:

Đây là bước rất quan trọng để gây sự chú ý, hứng thú cho học sinh đến bàihọc Ở phần giới thiệu bài, tôi thường sử dụng các hình thức như : Cho học sinhquan sát tranh ảnh, video có nội dung liên quan đến chủ điểm, liên quan đến bàihọc để kích thích sự tò mò, thích tìm hiểu của học sinh hoặc dùng lời nói gợi

mở, nêu vấn đề hướng học sinh cùng tìm hiểu, cùng giải quyết

Ví dụ 1: Khi dạy bài “ Lũy tre”

( Tuần 32- Sách Tiếng Việt tập 2 – trang 121)

Để gây cho học sinh sự hứng thú, tập chung đến bài học, phần giới thiệu bàitôi cho các em xem 1 đoạn video sưu tầm một số cảnh đẹp làng quê Việt Nam.Qua đó, các em bước đầu biết được đất nước Việt Nam ta có rất nhiều cảnh đẹplàng quê thanh bình và giản di, các em có ấn tượng tốt đẹp với những cảnh đẹp

đó và muốn tìm hiểu thêm về những cảnh đẹp của đất nước mình Dựa vào đặcđiểm của học sinh Tiểu học rất tò mò, thích khám phá mà giáo viên giới thiệuvào bài rất nhẹ nhàng và tạo cho các em hứng thú với bài học

Ví dụ 2: Khi dạy bài “ Kể cho bé nghe”

( Tuần 31 - Sách Tiếng Việt tập 2 – trang 112)

Giáo viên có thể giới thiệu bài bằng cách yêu cầu học sinh dựa vào sự quansát thực tế xung quanh hãy kể công việc của một số người, một số vật xungquanh mà em biết Sau đó giáo viên giới thiệu vào bài: “Mỗi người, mỗi vậtxung quanh chúng ta đều có công việc riêng của mình để góp phần tô đẹp chocuộc sống….”, bằng cách vào bài trực tiếp nhẹ nhàng như vậy sẽ tạo cho các em

óc tò mò, muốn tìm hiểu mỗi người, mỗi vật xung quanh chúng ta làm nhữngcông việc gì, công việc đó đem lại lợi ích như thế nào

d Giáo viên đọc mẫu:

Đọc mẫu toàn bài: Nhằm giới thiệu, gây cảm xúc, tạo hứng thú và tâm thếhọc đọc cho học sinh Khi đọc mẫu, giáo viên cần đọc đúng giọng điệu của bài,phát âm chuẩn, ngắt nghỉ hơi đúng, đọc đúng thể loại văn, thơ, truyện kể, nhấngiọng ở những từ ngữ gợi tả, gợi cảm, làm chủ tốc độ, điều chỉnh âm lượnggiọng đọc để tạo sự hấp dẫn, cuốn hút học sinh chú ý đễn bài học

Đọc mẫu câu, đoạn: Nhằm hướng dẫn, gợi ý hoặc“ tạo tình huống” để họcsinh nhận xét, giải thích, tự tìm ra cách đọc

Đọc từ, cụm từ: Nhằm sửa phát âm sai và rèn cách đọc đúng cho học sinh.Phần đọc mẫu của giáo viên có ý nghĩa rất lớn đối với học sinh trong việcrèn kĩ năng đọc Có những học sinh tư duy tốt, khi nghe giáo viên đọc mẫu làcác em có thể đã phát hiện ra cách đọc của bài Do vậy, với mỗi bài tập đọc,giáo viên cần đọc trước bài, nghiên cứu kĩ bài để có cách đọc bài phù hợp nhất

Chẳng hạn với những đoạn văn, bài văn xuôi, câu chuyện kể thì khi đọcmẫu giáo viên cần chú ý đến cách ngắt, nghỉ hơi sau dấu câu, giữa các cụm từ

dài, nhấn giọng những từ ngữ gợi tả, gợi cảm hay phải thay đổi giọng cho phùhợp với từng nhân vật trong bài….

Còn với những bài tập đọc là bài thơ, thì khi đọc mẫu giáo viên cần đặcbiệt chú ý đến thể loại thơ, cách ngắt nhịp, cách gieo vần…

Ví dụ : Khi dạy bài tập đọc “ Làm anh”

( Tuần 34 - Sách Tiếng Việt tập 2 – trang 139)

Đây là bài thơ viết theo thể thơ 4 chữ, khi đọc diễn cảm bài thơ này giáo viêncần đọc bài với giọng dịu dàng, âu yếm

Làm anh khó đấy Phải đâu chuyện đùa //

Với em gái bé Phải “người lớn”cơ //

Khi em bé khócAnh phải dỗ dành//

Nếu em bé ngãAnh nâng dịu dàng //

Mẹ cho quà bánh /Chia em phần hơn //

Có đồ chơi đẹp /Cũng nhường em luôn //

Cái Bống/là cái/ bống bangKhéo sảy, khéo sàng/ cho mẹ nấu cơm.

Mẹ Bống/ đi chợ/ đường trơnBống ra gánh đỡ/ chạy cơn mưa ròng

- Đọc toàn bài với giọng đọc nhẹ nhàng, tình cảm Đọc ngắt nhịp đúng ngữđiệu của bài đồng dao theo nhịp 2/2/2; 4/2

- Luyện đọc một số tiếng, từ khó: bống bang, khéo sảy, khéo sàng Như vậyqua gợi ý bằng câu hỏi, bằng hình ảnh của từ khó, luyện đọc từ khó giúp các emghi nhớ đúng từ phát âm đúng

+ Đối với từ : khéo sảy, khéo sàng Giáo viên gợi mở bằng hình ảnh sau đógiải nghĩa từ Học sinh hiểu nghĩa của từ sẽ giúp các em đọc đúng, đọc hay

sảy sàng

Tóm lại, việc giáo viên đọc mẫu là rất cần thiết vì muốn học sinh đọc đúngphải giới thiệu cho các em mẫu đúng Lời đọc mẫu đúng và hay của giáo viên cótác dụng định hướng cách đọc cho học sinh, đồng thời giúp các em nhận thứcđúng hơn nội dung bài đọc Nếu bài đọc là một văn bản nghệ thuật thì lời đọccủa giáo viên còn có ý nghĩa khơi gợi hứng thú và tưởng tượng của học sinh,làm cho các em dễ đi vào thế giới của tác phẩm và thấy tác phẩm dưới một ánhsáng hấp dẫn hơn Giáo viên cần hướng dẫn để học sinh đọc sao cho phù hợpvới nội dung chính của bài văn, bài thơ

Đọc mẫu của giáo viên chính là cái đích, mẫu hình kĩ năng đọc mà học sinhcần đạt được Do đó yêu cầu đọc thành tiếng của giáo viên phải đảm bảo chấtlượng đọc chuẩn: đọc đúng, rõ ràng, trôi chảy, đọc đủ lớn, nhanh vừa phải vàdiễn cảm Giáo viên phải ổn định trật tự, tạo cho học sinh tâm thế ngồi đọc,hứng thú nghe đọc và yêu cầu học sinh đọc thầm theo Khi đọc, giáo viên đứng

ở vị trí bao quát được cả lớp, không nên đi lại trong khi đọc, cầm sách mở rộng,đọc đủ lớn để em học sinh xa nhất cũng nghe rõ và thỉnh thoảng mắt phải rờisách nhìn lên học sinh nhưng không làm cho bài đọc bị gián đoạn

3.Giải pháp thứ ba: Hướng dẫn đọc đúng tiếng, từ khó trong bài thơ.

Học sinh lớp 1 chủ yếu mắc lỗi phát âm sai l- n, gi- r, s- x, ch- tr và ngọngdấu thanh (thanh ngã, thanh sắc); vần (anh/ăn, ach/ăt) Đối với mỗi bài giáo viêncần hướng dẫn học sinh quan sát tranh để học sinh tìm được từ đúng phù hợpvới nội dung tranh Sau đó học sinh phát âm tiếng, đánh vần, phân tích tiếng, từ

mà học sinh hay mắc lỗi

Ví dụ 1: Bài : Tặng cháu

- Khi giảng từ: nước non (sông nước và núi non thường dùng để chỉ đấtnước, Tổ quốc)

nề đang ăn một quả lê/ Bé nói năng thật là lễ phép

Ví dụ 2: Bài: Ngôi nhà

- Luyện đọc tiếng, từ Giáo viên chú ý luyện phát âm cho học sinh: hàng xoan, xao xuyến nở, lảnh lót, thơm phức Giáo viên gợi mở bằng câu hỏi, hình

ảnh để học sinh tìm được tiếng, từ khó trong bài

hàng xoan hoa xao xuyến nở

Ngoài ra, giáo viên còn sưu tầm thêm một số hình ảnh để học sinh tìm từ vàluyện đọc

Thầy giáo dạy học bé nhảy dây

Để phát âm các tiếng có thanh ngã giáo viên hướng dẫn các em lấy hơi ranhẹ hơn những tiếng có thanh ngã, lưỡi hơi cong, ban đầu để lưỡi gần ngạccứng, môi hơi tròn đọc hơi kéo dài giọng để phát ra tiếng đó Ngoài việc hướngdẫn cho các em biết cách phát âm giáo viên cần tạo cho học sinh sự tự tin,thường xuyên động viên khuyến khích học sinh, yêu cầu những học sinh kháckhông được trêu đùa khi các bạn này đọc bài

bà đưa võng ru bé ngủ ngon cô bé trùm khăn đỏ đã nhớ lời mẹ dặn

Ngoài việc đọc sai lỗi ở âm đầu, một số học sinh còn đọc sai vần, giáoviên giúp học sinh phân biệt sự khác nhau đó thông qua những ví dụ cụ thể

cái b át vòng b ạc

quyển s ách viên g ạch