Chỉ đạo sử dụng bản đồ tư duy trong việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục

Bản chất của đổi mới PPDH là dạy cho học sinh phương pháp học, dạy chohọc sinh cách tiếp thu kiến thức, giúp học sinh chủ động tiếp thu kiến thức chứkhông phải nhồi nhét rồi học sinh thụ

Bản chất của đổi mới PPDH là dạy cho học sinh phương pháp học, dạy chohọc sinh cách tiếp thu kiến thức, giúp học sinh chủ động tiếp thu kiến thức chứkhông phải nhồi nhét rồi học sinh thụ động ghi nhớ kiến thức một cách máy móc.Trong đó, tích cực hóa mọi hoạt động học tập của học sinh nhằm nâng cao tính tíchcực, chủ động trong việc tiếp thu tri thức của học sinh đóng vai trò quan trọng Nhưvậy, học sinh mới là nhân vật đóng vai trò trung tâm trong mọi hoạt động giáo dụcchứ không phải là người giáo viên.

2 Lý do về mặt thực tiễn:

Trong những năm qua, trình độ khoa học công nghệ trên thế giới phát triểnnhư vũ bão Cùng với sự phát triển đó, đất nước ta ngày càng đổi mới và giao lưu hộinhập với nhiều quốc gia khác trên thế giới Trong đó chúng ta cũng đã chú ý nhiềuđến hoạt động giao lưu về văn hóa - giáo dục Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhữngthay đổi trong cách dạy học của người giáo viên ở nước ta vẫn diễn ra chậm chạp và

vô cùng khó khăn Một trong những lý do đó là người giáo viên nước ta đã quá quenthuộc với lối dạy truyền thống, họ ngại thay đổi, ngại làm quen với cái mới Nhất làgiáo viên ở vùng nông thôn có nhiều khó khăn về điều kiện dạy học như chúng ta lạicàng ngại thay đổi Trước tình hình thực tế như vậy, một vấn đề được đặt ra là: Làmthế nào để giúp giáo viên - học sinh có cách dạy và học hiệu quả nhất? Làm thế nào

để giáo viên thấy được đổi mới PPDH là một nhu cầu tất yếu?

3 Lý do chủ quan:

Với vai trò là Phó Hiệu trưởng- Phó bí thư chi bộ- Chủ tịch Công đoàn làmột nhà quản lý giáo dục, xuất phát từ trách nhiệm và lương tâm nghề nghiệp, bảnthân tôi luôn trăn trở “Làm thế nào để nâng cao chất lượng giáo dục?” Thiết nghĩ,đây cũng là một vấn đề mà tất cả chúng ta, kể cả những ai không làm việc tronglĩnh vực giáo dục cũng đều quan tâm Bởi Giáo dục & Đào tạo là “Quốc sách hàngđầu”, là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân Thực tế trong quá trình giảng dạy ởtrường chúng tôi, các đồng chí giáo viên cũng đã cố gắng tích cực học hỏi, tìm tòi,nghiên cứu, trau dồi kiến thức, kỹ năng để đổi mới PPDH Ở đây, tôi chỉ muốn gửitới các bạn một vài kinh nghiệm nhỏ trong cách chỉ đạo vận dụng “Bản đồ tư duy”

1/28

(BĐTD) vào việc đổi mới PPDH ở trường tiểu học, giúp ích hiệu quả cho việc nângcao chất lượng dạy - học

Sơ đồ tư duy Mind Map là một công cụ tổ chức tư duy Đây là phương pháptốt nhất để truyền tải thông tin vào não bộ Nó là một phương tiện ghi chép đầysáng tạo và hiệu quả Đó là cách sử dụng kỹ thuật hình họa kết hợp từ ngữ, màusắc, hình ảnh, đường nét phù hợp với cấu trúc hoạt động và chức năng của bộ não

để mở rộng, đào sâu các ý tưởng, giúp con người khai thác tiềm năng vô tận của bộnão Với phương pháp này, giáo viên giúp học sinh nắm nội dung bài dễ dàng hơn,nhớ được lâu hơn, hào hứng hơn Đặc biệt là trong việc khái quát, tổng hợp kiếnthức Đây quả là phương pháp thực sự hiệu quả Chính vì vậy, tôi luôn tâm đắcthực hiện đề tài: “Chỉ đạo sử dụng bản đồ tư duy trong việc đổi mới phương

pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục”.

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:

Với thực tế, mọi điều kiện hỗ trợ cho việc đổi mới PPDH của Nhà trường

Cơ sở vật chất nhà trường có đầy đủ các phòng chức năng, phòng bộ môn và cácphương tiện dạy học khác Chính vì vậy, việc “ Chỉ đạo sử dụng BĐTD trong việcđổi mới PPDH” có vai trò vô cùng quan trọng, nhằm:

- Giúp giáo viên - học sinh có phương pháp dạy - học tối ưu hơn, hứng khởihơn, hiệu quả hơn

- Tạo môi trường giáo dục gần gũi, thân thiện, tích cực

- Xây dựng cho giáo viên thói quen tự nâng cao năng lực giảng dạy, giúp họcsinh xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu, tìm tòi, sáng tạo để lĩnh hội, tiếp thukiến thức

Đích cuối cùng muốn đạt tới của đề tài này là giúp cho việc nâng cao chấtlượng giáo dục, giúp học sinh phát triển nhân cách trở thành một con người pháttriển toàn diện, người công dân có ích, góp phần xây dựng xã hội tốt đẹp hơn

III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:

1 Khách thể nghiên cứu:

Là toàn bộ học sinh của nhà trường từ khối 2 đến khối 5

2 Đối tượng nghiên cứu:

Chỉ đạo, hướng dẫn cách vận dụng BĐTD, khai thác hiệu quả tối ưu của nótrong việc đổi mới PPDH ở trường tiểu học nhằm tạo hứng thú và rèn luyện kỹ nănghọc tập cho học sinh để nâng cao chất lượng giáo dục

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

- Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát sư phạm

- Phương pháp thực nghiệm giáo dục

- Phương pháp tham khảo tài liệu.

- Phương pháp điều tra nghiên cứu

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

- Một số phương pháp khác

V PHẠM VI VÀ THỜI GIAN THỰC HIỆN:

1 Phạm vi địa bàn nghiên cứu:

Trường Tiểu học nơi tôi quản lý

2 Nội dung nghiên cứu:

“Chỉ đạo sử dụng bản đồ tư duy trong việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục”.

3 Thời gian nghiên cứu:

Thời gian 2 năm: Năm học 2015-2016 và năm học 2016-2017

VI KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU:

NGƯỜI THỰC HIỆN

GHI CHÚ

9+ 10//2015 + Nghiên cứu văn bản chỉ đạo của Bộ,

Sở GD-ĐT, Phòng Giáo dục về việc tổchức giảng dạy theo phương pháp “ Sửdụng bản đồ tư duy”

Phiếu điều tra đối với GV và HS trướckhi thực hiện PP “ BĐTD”

Hiệu phó -Thông báo

HĐSP tháng10/2015

11+12//2015 + Phó Hiệu trưởng lập kế hoạch triển

khai nội dung

* Chuẩn bị hệ thống các môn học, bàihọc có thể giảng dạy theo PP “ Bản đồ

4 lần/tháng

1+2//2016 Tổ chức hội thảo tại trường:

- Điều kiện cần và đủ -Các nguyên tắc

- Các bước tiến trình

BGH +

GV trongtrường

3/2016 * Phân công dạy chuyên đề:

Phân công các tổ thực hiện chuyên

HP+TTCM

Khối 2: Đường giao thôngKhối 3: Môn LTVC: Bài Nhân hóa Khối 4: Môn Địa Lý: Bài Thànhphố Đà Nẵng

Khối 5 : Môn Khoa học: Phòngtránh bị xâm hại

4+5/2016 + GV dạy thực hiện chuyên đề thực hiện

HP +TCMHP

9+10/2016 -Các khối lớp thực hiện chuyên đề

-Dự giờ, nhận xét, đánh giá

-Tổ chức rút kinh nghiệm, nhân diện đạitrà

GV cáckhối lớp

HP + TCM

11+12/2016 -GVCN các lớp dạy PP “ Sử dụng bản

đồ tư duy” trong dạy học

-BGH và tổ trưởng chuyên môn dự giờ,rút kinh nghiệm

GVCN lớp

Hiệu phó &TTCM1+2/2017 -Phiếu điều tra đối với GV và HS sau

khi thực hiện PP “ bản đò tư duy”

PHẦN II NHỮNG BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI

I CƠ SỞ LÝ LUẬN:

Trước nay, với cách thức ghi chép theo kiểu truyền thống, chúng ta ghi chépthông tin theo kiểu ký tự, đường thẳng, con số,…Với cách ghi chép này, chúng tamới chỉ sử dụng một nửa chức năng của bộ não - não trái, mà chưa hề sử dụng kỹnăng nào bên não phải Hay nói cách khác, chúng ta vẫn thường đang sử dụng 50%khả năng của bộ não chúng ta khi ghi nhận thông tin Với mục tiêu giúp chúng taphấn đấu sử dụng tối đa khả năng của não bộ, Tony Buzan đã sáng tạo ra BĐTD đểgiúp chúng ta thực hiện được mục tiêu này

Vậy, BĐTD là gì?

BĐTD là một công cụ tổ chức tư duy Đây là phương pháp tốt nhất để truyềntải thông tin vào bộ não của bạn rồi đưa thông tin ra ngoài bộ não Nó là mộtphương tiện ghi chép “đầy sáng tạo” theo đúng nghĩa của nó, đó là “sắp xếp” ýnghĩ của bạn

BĐTD (có khi còn gọi là bản đồ tư duy hay lược đồ tư duy, sơ đồ cây) làhình thức ghi chép sử dụng màu sắc, hình ảnh để mở rộng và đào sâu các ý tưởng.BĐTD là công cụ tổ chức tư duy nền tảng, có thể miêu tả nó là một kỹ thuật hìnhhọa với sự kết hợp giữa từ ngữ, hình ảnh, đường nét, màu sắc phù hợp với cấu trúc,hoạt động và chức năng của bộ não, giúp con người khai thác tiềm năng vô tận củanão bộ

Cơ chế hoạt động của BĐTD chú trọng tới hình ảnh, màu sắc, với các mạnglưới liên tưởng (các nhánh của sơ đồ) BĐTD là công cụ đồ họa nối các hình ảnh cóliên hệ với nhau Vì vậy có thể vận dụng BĐTD vào việc hỗ trợ dạy kiến thức mới,củng cố kiến thức sau mỗi tiết học, ôn tập hệ thống hóa kiến thức sau mỗi chương,mỗi kỳ, và mỗi năm học Đồng thời, BĐTD còn có thể giúp cán bộ quản lý xâydựng kế hoạch, lập chương trình công tác, giúp việc triển khai thực hiện kế hoạchđược hiệu quả và khoa học hơn

BĐTD có tác dụng như thế nào?

Với cách thể hiện gần như cơ chế hoạt động của bộ não, BĐTD có tác dụng

vô cùng lớn lao, nó là cách thức học tập vô cùng hữu ích

BĐTD giúp học sinh học được phương pháp học tập khoa học: Việc rèn

luyện phương pháp học tập cho học sinh không chỉ là biện pháp nâng cao hiệu quảdạy học mà còn là mục tiêu dạy học Qua quá trình thực tế giảng dạy chúng ta cóthể thấy một số học sinh học tập rất chăm chỉ nhưng sự tiếp thu kiến thức vẫn rấthạn chế Các em này thường học bài nào biết bài đấy, học bài sau đã quên bàitrước, không biết liên kết các kiến thức với nhau, không biết vận dụng kiến thức bàitrước để giải quyết vấn đề kiến thức bài sau, không biết cách tổng hợp kiến thức.Hầu hết những học sinh này khi nghe giảng trên lớp hoặc khi tự học không biết

cách ghi chép để lưu thông tin, lưu kiến thức trọng tâm vào trí nhớ của mình Sửdụng BĐTD trong quá trình dạy học sẽ giúp học sinh học được phương pháp học,tăng tính độc lập, chủ động, sáng tạo và phát triển tư duy.

BĐTD giúp học sinh học tập tích cực hơn, hào hứng hơn: Qua quá trình

nghiên cứu cho thấy bộ não của con người sẽ hiểu sâu, nhớ lâu và in đậm cái mà dochính mình tự suy nghĩ, tự viết, vẽ ra theo ngôn ngữ của mình Vì vậy, việc sử dụngBĐTD giúp học sinh học tập một cách tích cực, huy động tối đa tiềm năng của nãobộ

Khi học sinh vẽ BĐTD sẽ phát huy tối đa tính sáng tạo của các em giúp các

em phát triển năng khiếu hội họa, sở thích của bản thân, các em tự do chọn lựa màusắc (xanh, đỏ, tím vàng, lục, lam,…), tự do lựa chọn đường nét (đậm, nhạt, thẳng,cong, xiên, chéo,…), vì các em tự sáng tác nên mỗi BĐTD sẽ thể hiện cách nghĩ,cách hiểu, cách trình bày kiến thức của từng em Và cũng chính là BĐTD do các

em tự sáng tạo, tự thiết kế nên các em sẽ yếu quý, trân trọng tác phẩm của mình vàghi nhớ nó rất lâu

BĐTD giúp học sinh ghi chép có hiệu quả: Do đặc điểm của BĐTD nên

người thiết kế BĐTD phải chọn lọc thông tin, từ ngữ, sắp xếp, bố cục để “ghi”thông tin cần thiết nhất và logic nhất Vì vậy, sử dụng BĐTD sẽ giúp học sinh dầndần hình thành cách ghi chép có hiệu quả

Cách ghi chép hiệu quả trên BĐTD đã được tổng kết như sau:

- Nên dùng nét đứt, mũi tên, số, màu sắc để liên kết các ý

- Ghi chép nguồn gốc thông tin để có thể tra cứu lại dễ dàng

- Sử dụng màu sắc để ghi

Tóm lại, sử dụng BĐTD sẽ giúp chúng ta học tập sáng tạo hơn, tiết kiệm thờigian hơn vì nó chỉ tận dụng các từ khóa, giúp chúng ta sử dụng được cả hai bán cầunão cùng một lúc và ghi nhớ tốt hơn Đây chính là công cụ học tập vận dụng đượcsức mạnh của cả bộ não Một công cụ học tập tối ưu nhất, hiệu quả, khoa học vàsáng tạo nhất

II CƠ SỞ THỰC TIỄN:

1 Thuận lợi:

Thực hiện nghị quyết 29/ TƯ về “Đổi mới căn bản toàn diện giáo dục”

Đầu năm học 2015-2016 Phòng Giáo dục - Đào tạo huyện Ba Vì lại tổ chứcchuyên đề chuyên môn cấp tiểu học với phương pháp dạy học bằng BĐTD để các

Nhà trường triển khai thực hiện Hầu hết giáo viên được đào tạo, được tập huấn vềđổi mới phương pháp dạy học, sử dụng BĐTD trong giảng dạy Đồng thời thựchiện kế hoạch số 722/KH-GD&ĐT ngày 12 tháng 10 năm 2016 của Phòng Giáodục Đào tạo Ba Vì về việc triển khai thi đua năm học 2016-2017 với chủ đề “ Đổimới, sáng tạo trong dạy và học” Đặc biệt, quê hương tôi lại là đất họa nên việc sửdụng phương pháp này đã phát huy được thế mạnh, sở trường của thầy - trò Nhàtrường nên càng thuận lợi hơn Phải nói rằng, đây là phương pháp dạy học thoảimái, vui vẻ, sáng tạo và đầy hứng khởi, đem lại hiệu quả thiết thực.

Hơn nữa, dạy học bằng BĐTD là phương pháp mới, xu thế chung đã đượckhẳng định trong nền giáo dục của nhiều quốc gia trên thế giới và cả ở Việt Namnên đã được sự tiếp nhận từ nhiều phía, từ các cấp, từ xã hội, giáo viên, phụ huynh

Đây là phương pháp phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi học sinh, khắc phụcđược sự nhồi nhét nhàm chán, áp đặt của phương pháp dạy học truyền thống Nó làphương pháp kích thích học sinh tư duy logic, tích cực, gây hứng thú say mê chongười học nên đã được học sinh đón nhận một cách hào hứng

Với hàng loạt lý do trên, đây là những điều kiện thuận lợi để chúng tôi chỉđạo vận dụng phương pháp BĐTD trong hoạt động dạy học của Nhà trường

Nhiều học sinh có hoàn cảnh gia đình khó khăn nên ít có điều kiện về kinh tế

để mua thêm các loại sách tham khảo hỗ trợ cho việc học

Có em hoàn cảnh gia đình neo đơn, phải phụ giúp bố mẹ những việc vặttrong gia đình, nhiều khi phải đi làm thêm, ít có thời gian dành cho việc học tập

Về giáo viên: Khó khăn trong việc đánh giá hiệu quả làm việc thực sự, cụ thể

của từng học sinh

Với phụ huynh học sinh: Khó khăn trong việc hướng dẫn, kiểm tra con học vì

đây là phương pháp mới nên không phải phụ huynh nào cũng nắm bắt, lĩnh hộiđược

III THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU:

1 Thực trạng về phía giáo viên:

Một số giáo viên chưa dành nhiều thời gian cho việc nghiên cứu, tìm tòi tàiliệu tham khảo để nâng cao kỹ năng, nghiệp vụ, trau dồi phương pháp giảng dạy

Còn có những đồng chí chưa thoát ly được PPDH truyền thống, vẫn nặng vềtruyền thụ kiến thức lý thuyết, chưa coi trọng thực hành, rèn luyện kỹ năng Ngạithay đổi, ngại tìm tòi sáng tạo trong giảng dạy Chưa biết cách dẫn dắt học sinh tiếpthu tri thức, việc hướng dẫn học sinh cách học, cách tổng hợp khắc sâu, ghi nhớkiến thức để liên hệ, vận dụng vào thực tế hiệu quả chưa cao Cách thức tổ chức giờdạy chưa linh hoạt, chưa phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của họcsinh trong việc tiếp thu kiến thức nên giờ học ít hứng thú, kết quả giờ dạy chưa cao

1 Thực trạng về phía học sinh:

Với tình hình thực trạng giáo viên như trên ảnh hưởng không nhỏ đến thựctrạng học sinh:

- Học sinh chưa có phương pháp học tập hiệu quả

- Chưa chủ động, sáng tạo trong việc lĩnh hội, tiếp thu kiến thức

- Chưa say mê, hứng thú trong việc tìm tòi phương pháp học tập mới

- Một bộ phận học sinh chưa biết tổng hợp ghi nhớ kiến thức, chưa biết liên

hệ, vận dụng kiến thức lý thuyết đã học vào thực tế cuộc sống

Thuộcmáy móc

Thuộc

và hiểu

Thuộcchưa kĩ

Hứngthú

Khônghứngthú

Muốn thayđồi cách học

3 Ảnh hưởng của thực trạng:

Chưa tạo sự bứt phá, dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới trong đội ngũ giáoviên, nhất là lực lượng giáo viên trẻ

4 Nguyên nhân của thực trạng:

Thực tế vậy đấy, trong thời gian vừa qua, việc ứng dụng công nghệ thông tin

và đặc biệt là việc sử dụng BĐTD vào hoạt động giảng dạy ở Nhà trường chúng tôicũng như các trường khác trong huyện nhà còn rất nhiều khó khăn và hiệu quảchưa cao Nhưng với phương pháp này, nếu chúng ta biết sử dụng linh hoạt, phùhợp vào giảng dạy trong trường Tiểu học sẽ mang lại hiệu quả không nhỏ Đặc biệt

là sẽ tạo nên một thế hệ học sinh năng động, sáng tạo, tự tin trong học tập Đó làđiều chúng ta hằng mong muốn và đó cũng chính là lý do thúc giục bản thân tôiquyết tâm thực hiện đề tài này

IV CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN:

Là một phó bí thư Chi bộ - Phó Hiệu trưởng nhà trường – Chủ tịch Côngđoàn tôi đã tham mưu với đồng chí bí thư chi bộ- Hiệu trưởng nhà trường trongmọi phong trào thi đua, nhất là việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện Tôithực sự băn khoăn, trăn trở và quyết tâm tìm ra giải pháp, hướng đi trong việc tiếptục đổi mới PPDH Đó là vận dụng BĐTD vào hoạt động giảng dạy ở trong Nhàtrường nhằm nâng cao chất lượng giáo dục

1 Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch chỉ đạo:

1.1 Thể hiện trong nghị quyết chi bộ:

Trước thực tế kết quả giáo dục năm học 2014 - 2015, nhận được kế hoạchchỉ đạo của Phòng Giáo dục, tôi đã tham mưu thống nhất trong cấp ủy về công táctrọng tâm của năm học Trong đó công tác trọng tâm nhất là nâng cao chất lượnggiáo dục bằng cách sử dụng BĐTD trong hoạt động giảng dạy ở Nhà trường Vớihướng đi này các đồng chí trong chi ủy nhất trí cao và các đồng chí trong chi bộnhiệt tình hưởng ứng

1.2 Thể hiện trong kế hoạch chuyên môn:

Từ nghị quyết chi bộ - với vai trò là Phó Hiệu trưởng – chủ tịch Công đoàntôi đã đưa việc đổi mới PPDH bằng cách sử dụng BĐTD vào giảng dạy là mộttrong những công tác trọng tâm hàng đầu của kế hoạch chuyên môn Trong Hộinghị cán bộ - viên chức đầu năm hướng đi này được đưa ra bàn bạc cụ thể

Trước hết, phải làm tốt công tác giáo dục tư tưởng, giáo dục ý thức nghềnghiệp cho giáo viên, nâng cao nhận thức về vai trò, tầm quan trọng, hiệu quả thiếtthực của việc vận dụng BĐTD vào hoạt động giảng dạy ở nhà trường góp phầnnâng cao chất lượng giáo dục toàn diện Thực ra chúng ta đã đổi mới, đang đổi mới

và sẽ tiếp tục đổi mới PPDH Nhưng đổi mới như thế nào, bằng phương pháp nào,với hướng đi nào là phù hợp, là bắt nhịp với xu thế phát triển của thời đại đó mới là

vấn đề thiết thực Vậy thì với phương pháp hữu hiệu là sử dụng BĐTD tại saochúng ta lại không vận dụng để khai thác tối đa tác dụng của nó?”.

Hướng đi đưa ra được giáo viên tích cực hưởng ứng, đồng tình ủng hộ và thểhiện quyết tâm thực hiện cao

2 Biện pháp 2: Tập huấn cho cán bộ, giáo viên trong trường:

2.1.Ưu điểm của Sơ đồ tư duy:

So với các cách thức ghi chép truyền thống thì phương pháp giản đồ ý có nhữngđiểm vượt trội như sau:

- Ý chính sẽ ở trung tâm và được xác định rõ ràng

- Quan hệ tương hỗ giữa mỗi ý được chỉ ra tường tận Ý càng quan trọng thì

sẽ nằm vị trí càng gần với ý chính

- Liên hệ giữa các khái niệm then chốt sẽ được tiếp nhận lập tức bằng thịgiác

- Ôn tập và ghi nhớ sẽ hiệu quả và nhanh hơn

- Thêm thông tin (ý) dễ dàng hơn bằng cách vẽ chèn thêm vào sơ đồ

- Mỗi sơ đồ sẽ được phân biệt với nhau tạo sự dễ dàng cho việc gợi nhớ

- Các ý mới có thể được đặt vào đúng vị trí trên hình một cách dễ dàng, bấtchấp thứ tự của sự trình bày, tạo điều kiện cho việc thay đổi một cách nhanh chóng

và linh hoạt cho việc ghi nhớ

Đây là trách nhiệm của từng giáo viên khi dạy học bằng phương pháp này

2.2.1 Hướng dẫn học sinh hiểu BĐTD là gì?

Với nội dung này giáo viên giúp học sinh hiểu nguồn gốc, đặc điểm, cấutrúc của BĐTD

2.2.2 Cho học sinh thấy BĐTD có tác dụng như thế nào?

Với nội dung này giáo viên cho học sinh thấy các tác dụng to lớn, vai tròhữu hiệu của việc sử dụng BĐTD, từ đó học sinh sẽ có hứng thú tiếp cận phươngpháp này

2.2.3 Hướng dẫn học sinh cách vẽ BĐTD:

Bây giờ chúng ta đã hiểu được sức mạnh của BĐTD Vậy làm sao có thể vẽđược BĐTD một cách tối ưu nhất? Ở phần này, chúng ta sẽ được hướng dẫnphương pháp vẽ BĐTD theo từng bước và theo các quy tắc trong cách vẽ.

* Bước 1: Vẽ chủ đề ở trung tâm:

Bước đầu tiên trong việc tạo ra một BĐTD là vẽ chủ đề ở trung tâm trên mộtmảnh giấy

- Một bí quyết vẽ chủ đề là chủ đề nên được vẽ to cỡ hai đồng xu

* Bước 2: Vẽ thêm các tiêu đề phụ:

Bước tiếp theo là vẽ thêm các tiêu đề phụ vào chủ đề trung tâm

Quy tắc vẽ tiêu đề phụ:

- Tiêu đề phụ nên được viết bằng CHỮ IN HOA nằm trên các nhánh dày đểlàm nổi bật

- Tiêu đề phụ nên được vẽ gắn liền với trung tâm

- Tiêu đề phụ nên được vẽ theo hướng chéo góc (chứ không nằm ngang) đểnhiều nhánh phụ khác có thể được vẽ tỏa ra một cách dễ dàng

* Bước 3: Trong từng tiêu đề phụ, vẽ thêm các ý chính và các chi tiết hỗ trợ.

Quy tắc vẽ ý chính và các chi tiết hỗ trợ như sau:

- Chỉ nên tận dụng các từ khóa và hình ảnh

- Bất cứ lúc nào có thể chúng ta hãy dùng những biểu tượng, cách viết tắt đểtiết kiệm không gian vẽ và thời gian Mọi người ai cũng có cách viết tắt riêng chonhững từ thông dụng Chúng ta hãy phát huy và sáng tạo thêm nhiều cách viết tắtcho riêng mình

- Mỗi từ khóa/hình ảnh nên được vẽ trên một đoạn gấp khúc riêng trênnhánh Trên mỗi khúc nên chỉ có tối đa một từ khóa Việc này giúp cho nhiều từkhóa mới và những ý khác được nối thêm vào các từ khóa sẵn có một cách dễ dàng(Bằng cách vẽ nối ra từ một khúc)

- Tất cả các nhánh của một ý nên tỏa ra từ một điểm

- Tất cả các nhánh tỏa ra từ một điểm (thuộc cùng một ý) nên có cùng một màu

- Chúng ta thay đổi màu sắc khi đi từ một ý chính ra đến các ý phụ cụ thể hơn

* Bước 4: Ở bước cuối cùng này hãy để trí tưởng tượng của chúng ta bay

bổng Chúng ta có thể thêm nhiều hình ảnh nhằm giúp các ý quan trọng thêm nổi bật, cũng như giúp lưu chúng vào trí nhớ của chúng ta tốt hơn.

* Cấu trúc BĐTD:

Một cách điển hình BĐTD có cấu trúc như sau:

*Những điều cần tránh khi ghi chép trên BĐTD:

- Không ghi lại nguyên cả đoạn văn dài dòng

- Không ghi chép quá nhiều ý vụn vặt không cần thiết

- Không dành quá nhiều thời gian để ghi chép.

2.1.4 Hướng dẫn học sinh cách sử dụng BĐTD:

Mỗi đồng chí giáo viên cần có cách hướng dẫn phù hợp, linh hoạt với đặctrưng môn mình phụ trách Với vai trò, tác dụng của BĐTD là giúp chúng ta liênkết, tổng hợp và ghi nhớ kiến thức, cho nên BĐTD sử dụng phù hợp nhất là để giáoviên giúp học sinh:

- Tổng hợp kiến thức bài sau mỗi tiết dạy

- Tổng hợp kiến thức trong giờ ôn tập

Như vậy, BĐTD có thể vận dụng linh hoạt, hiệu quả ở các khâu, các bước,các thời điểm và các hoạt động khác nhau của việc tiếp thu, lĩnh hội kiến thức Dùdùng ở bước nào, vào lúc nào, nếu vận dụng linh hoạt, phù hợp đều đem đến hiệuquả tích cực, to lớn

2 Biện pháp 3: Tổ chức hội thảo chuyên môn cấp trường:

Như chúng ta đã biết, không có phương pháp dạy học nào là vạn năng Bảnthân mỗi phương pháp đều thể hiện những ưu, nhược điểm riêng của nó Tuy nhiên,một phương pháp có nhiều ưu điểm, đáp ứng được yêu cầu đổi mới và có thể vậndụng tốt vào quá trình dạy học hiện nay đó chính là phương pháp Bản đồ tư duy BĐTD không những giúp các nhà quản lý, giúp người thầy đổi mới công tácquản lý, đổi mới phương pháp đạt hiệu quả mà còn giúp người thầy có một cái nhìntổng thể nắm chắc mục tiêu, không bỏ sót việc Sử dụng BĐTD người thầy sẽ hìnhdung ra toàn bộ các hoạt động của quá trình lên lớp và có thể dự kiến tốt được tìnhhuống Sư phạm có thể xảy ra Từ đó người thầy có thể tự tin hơn trong quá trìnhgiảng dạy làm cho tiết học trở lên nhẹ nhàng, sinh động, hiệu quả không đơn điệu,nhàm chán

Còn đối với học sinh, sử dụng BĐTD trong học tập, các em sẽ biết cách học

và tự học một cách có chủ đích, không thuộc lòng, thuộc vẹt một cách máy móc.Các em sẽ nhớ nhanh, nhớ lâu, hiểu sâu các kiến thức trọng tâm cơ bản, biết liêntưởng, liên kết thành một hệ thống các kiến thức có liên quan với nhau và đặc biệtcác em có thể thuộc bài ngay tại lớp, tập trung được sức mạnh tập thể, tự tin vàsáng tạo hơn

3.1 Xây dựng kế hoạch chuyên môn:

BĐTD Lịch thực hiện kế hoạch chuyên môn