Biện pháp tổ chức một số trò chơi để nâng cao hiệu quả tiết thể dục cho học sinh lớp 5

Nhất là mong muốn góp phần tạo một giờ học thểdục sôi nổi, đã thôi thúc tôi đến với sáng kiến: “ Biện pháp tổ chức một số trò chơi để nâng cao hiệu quả tiết thể dục cho học sinh lớp 5” I

BIỆN PHÁP TỔ CHỨC MỘT SỐ TRÒ CHƠI ĐỂ NÂNG CAO HIỆU

QUẢ TIẾT THỂ DỤC CHO HỌC SINH LỚP 5

Lĩnh vực : T hể dục Cấp học : Tiểu học

MÃ SKKN

BIỆN PHÁP TỔ CHỨC MỘT SỐ TRÒ CHƠI ĐỂ NÂNG CAO HIỆU

QUẢ TIẾT THỂ DỤC CHO HỌC SINH LỚP 5

Giáo viên: Vũ Thanh Thủy Lĩnh vực : Thể dục

Cấp học : Tiểu học

NĂM HỌC 2016 - 2017

MÃ SKKN

A ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lý do chọn đề tài

“Trẻ em hôm nay thế giới ngày mai”

Đó là khẩu hiệu chung của mọi quốc gia trên thế toàn thế giới, thể hiệnphương châm hoạt động trong sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em.Ngày nay, trẻ em Việt Nam đang được sống và học tập dưới một chế độ xã hộichủ nghĩa ưu việt, được thừa hưởng những thành quả vĩ đại của ông cha ta để lạitrong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc, được Đảng và nhân dân ta rất quantâm, săn sóc Họ là những người chủ tương lai của đất nước, sứ mệnh lịch sửtương lai của cả dân tộc đều trông mong vào thế hệ trẻ Trong di chúc của HồChủ Tịch, người cũng đã căn dặn: “ Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau làmột việc làm rất quan trọng và cần thiết ”

Bậc tiểu học là bậc học nền tảng trong chương trình giáo dục phổ thông.Yêu cầu cấp thiết là hình thành và phát triển nhân cách học sinh với mục tiêugiáo dục toàn diện (Đức - Trí - Thể - Mĩ)

Vì vậy giáo dục thể chất cho trẻ em là một vấn đề cấp bách, cần thiết trongchiến lược phát huy nhân tố con người của Đảng và Nhà nước ta, là mục tiêu phấnđấu của chương trình chăm sóc sức khỏe ban đầu của tổ chức y tế thế giới

Trẻ em là đối tượng đang trong giai đoạn cần và dễ tác động nhất của hệthống giáo dục quốc dân, trẻ em lứa tuổi Tiểu học luôn thu hút mối quan tâmcủa toàn xã hội Nhiều nhà khoa học trong, ngoài ngành đã và đang tìm, cải tiến

và hoàn chỉnh những phương tiện và phương pháp nhằm nâng cao chất lượngchăm sóc và giáo dục, đảm bảo cho trẻ em được phát triển toàn diện về thể chất

và tinh thần Những phương pháp “ học mà chơi, chơi mà học” thông qua các tròchơi hấp dẫn đã một mặt mang đến cho trẻ nhỏ cảm giác mới lạ về thế giới xungquanh, mặt khác lại là một phương pháp giáo dục thể chất ( GDTC) quan trọng,đặc biệt là nâng cao khả năng nhanh nhẹn, khéo léo

Trò chơi vận động gồm nhiều loại hình, việc sử dụng chúng phải phù hợpvới mục đích GDTC Việc phát triển nhanh nhẹn và khéo léo trong lứa tuổi cònnhỏ đặc biệt là lứa tuổi tiểu học là vô cùng cần thiết và quan trọng Bởi ở lứatuổi này quá trình thần kinh chiếm ưu thế nên các em sử dụng bài tập đa dạng vàphong phú Việc nâng cao khả năng nhanh nhẹn và khéo léo còn được coi trọngbởi nó là cơ sở để phát triển khả năng vận động cho trẻ trong tương lai

Với mong muốn không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường nóichung và chất lượng của môn giáo dục thể chất nói riêng Với kiến thức của bản

thân trau dồi trong nhưng năm tháng học tập và rèn luyện cũng như sự giúp đỡcủa bạn bè và đồng nghiệp Nhất là mong muốn góp phần tạo một giờ học thể

dục sôi nổi, đã thôi thúc tôi đến với sáng kiến: “ Biện pháp tổ chức một số trò

chơi để nâng cao hiệu quả tiết thể dục cho học sinh lớp 5”

II Mục đích nghiên cứu

Với mục đích tạo một giờ học không bị nhàm chán khi các nội dung lặp đilặp lại nhiều lần với tinh thần: “ Học mà chơi - chơi mà học” của các em họcsinh lớp 5, tôi đã ứng dụng một số trò chơi phù hợp với nội dung học để nângcao hiệu quả tiết dạy thể dục

- Tạo cho các em sự say mê, hứng thú trong môn học

- Giúp các em rèn luyện thân thể tốt, có sức khoẻ đảm bảo trong việc họctập

- Sử dụng phương pháp phù hợp với lứa tuổi các em đảm bảo tính vừasức, hấp dẫn

III Đối tượng nghiên cứu

- Tìm hiểu nghiên cứu phân phối chương trình, sách giáo khoa, nội dungđiều chỉnh của Bộ và thực tiễn giảng dạy môn thể dục cấp tiểu học

- Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi

- Ứng dụng một số trò chơi phù hợp với nội dung giờ học

- Học sinh lớp 5A trong trường tiểu học

IV Thời gian nghiên cứu

Từ tháng 9/2016 đến tháng 3/2017 Thời gian giảng dạy trong các tiết họcchính khóa

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lí luận

Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến mục tiêu giáo dục toàn diện chothế hệ trẻ Trong đó, trí dục, đức dục được coi là những vấn đề hệ trọng nhằmgiáo dục hình thành nhân cách người học sinh - sinh viên - người chủ tương laicủa đất nước, những người lao động phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thểchất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức

Sức khoẻ là vấn đề quan trọng và được đặt lên hàng đầu của toàn nhânloại Tập luyện TDTT đề rèn luyện sức khoẻ là thiết yếu trong sinh hoạt hàngngày Đất nước càng phát triển bao nhiều thì sự quan tâm đến phong trào tậpluyện TDTT càng lớn bấy nhiêu Trên thế giới, hàng năm tổ chức rất nhiều giảiđấu TDTT, cùng với nó là sự đầu tư về công sức, tiền của và niềm khát khaochiến thắng tất cả đều có mục tiêu lớn nhất là sức khoẻ

Ở Việt Nam chúng ta, vấn đề giáo dục thể chất đang được Đảng và Nhànước hết sức quan tâm mà cụ thể là các trường học khi xây dựng đều có nhà thểchất, tạo điều kiện thuận lợi cho việc học thể dục của các em đạt hiệu quả tốt.Trong chương trình thể dục của tiểu học được học một tuần 2 tiết với các nộidung cơ bản đó là:

+ Đội hình đội ngũ

+ Bài thể dục phát triển chung

+ Bài tập rèn luyện tư thế và kỹ năng vận động cơ bản

+ Trò chơi vận động

Đó là lượng vận động đủ giúp các em cân bằng giữa cơ thể và điều kiệnsinh hoạt, góp phần làm cho cơ thể phát triển toàn diện, cân đối, tạo cơ sở tốt đểnâng cao sức khoẻ, khả năng học tập, vui chơi GDTC trong trường tiểu học lànền tảng cho các em làm quen với tập luyện TDTT sau này và nó phải được đặtlên hàng đầu trong bậc tiểu

II Thực trạng

Trong quá trình giảng dạy môn thể dục ở trường tôi thấy có những thuận

lợi và khó khăn sau:

1 Thuận lợi và khó khăn:

a Thuận lợi:

- Các em đang tuổi phát triển nên rất thích vận động

- Xã hội ngày càng phát triển nên các gia đình rất thích cho con em mìnhđược tập luyện thể dục thể thao

- Ban giám hiệu nhà trường đánh giá cao tầm quan trọng của môn thể dụcđối với học sinh tiểu học nên rất quan tâm và tạo điều kiện tốt nhất cho môn học

b Khó khăn:

- Do lứa tuổi nhỏ nên các em rất hiếu động nên sự tập chung chú ý chưacao, nhất là tâm lý đang học trong lớp được ra ngoài sân vận động

- Các em học sinh chưa hiểu được tác dụng của từng nội dung bài học đến

sự phát triển của cơ thể

2 Thực trạng giảng dạy môn thể dục ở trường Tiểu học

Qua quá trình công tác, bản thân tôi đã được dự giờ rất nhiều, đồngnghiệp dạy thể dục trong trường, trò chuyện và tiếp xúc với đồng nghiệp ở cáctrường khác qua đó tôi cũng rút ra nhiều bài học cho bản thân và tôi có suy nghĩlàm sao để nâng cao chất lượng môn học này hơn nữa

Từ đầu năm học tôi đã chú ý nghiên cứu các biện để tổ chức một số tròchơi để tiết dạy có chất lượng hơn, học sinh học hứng thú hơn và thích học bộmôn thể dục

Tìm hiểu sự ham thích học, luyện tập thể dục qua các trò chơi: Thông quacác trò chơi các em được gì? trong mục tiêu của tiết dạy:

a) Khởi động thư giãn

b) Luyện tập các động tác đã học

c) Thư giãn cuối giờ

d) Rèn kỹ năng, kỹ xảo, giáo dục truyền thống

Qua quá trình giảng dạy tôi đã tìm tòi ra rất nhiều trò chơi, nhất là nhữngtrò chơi dân gian do ông cha ta để lại, tự sáng tạo các trò chơi mới, hoặc cải biếnnhững trò chơi tương tự khi những trò chơi đã biết không phù hợp tiết dạy

Ngay đầu năm học tôi đã khảo sát học sinh lớp 5A tham gia trò chơi trongchương trình học và đạt được kết quả như sau:

Rèn khả năng phản xạ, sự tập trung chú ý, nhanh nhẹn

khéo léo

Khả năng phản xạ, sự tập chung chú ý, nhanh nhẹn

khéo léo chưa cao

III Biện pháp tiến hành để giải quyết vấn đề

Từ những thực trạng trên bản thân tôi xin trình bày một số biện pháp nhưsau:

1. Điều tra đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi

Để có cơ sở khoa học cho việc lựa chọn các bài tập trò chơi vào tiết dạythể dục chúng ta cần tìm hiểu một số đặc điểm cơ bản về tâm sinh lý của lứa tuổinày có liên quan tới việc tập luyện TDTT nói chung và với việc phát triển sứcmạnh tốc độ nói riêng

- Đặc điểm về sinh lý ở lứa tuổi học sinh lớp 5

Ở tuổi này, cơ thể đang phát triển mạnh, ngày càng hoàn thiên về tâm sinh

lí Hành động của các em tương đối chủ động và có tính mục đích hơn kìtrước

Ở tuổi này là giai đoạn các em luôn muốn thể hiện mình là "người lớn"nên mọi hành động của các em đều bắt chước người lớn Chính điều này đã tạo

ra động lực cho các em hưng phấn trong quá trình hoạt động, khám phá và tìmhiểu thế giới xung quanh

Do quá trình hưng phấn và ức chế của các em thăng bằng hơn nên đã kéodài được thời gian tập trung chú ý, quá trình nhận thức của các em cũng đượcnâng cao rõ rệt Các em có thể nhận thức được cái hay, cái đẹp của sự vật, cáiđúng, cái sai của một vấn đề một cách bản chất hơn Tuy nhiên, những nhậnthức này còn có tỷ lệ chuẩn mực chưa cao và độ sâu sắc chưa đạt mức của người trưởng thành

Nắm vững được đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi của các em để sử dụng cácđối sách giảng dạy huấn luyện hợp lý là tiền đề của sự nâng cao hiệu quả giảngdạy huấn luyện của các giáo viên

2 Phương pháp tổ chức giáo viên

2.1 Công tác chuẩn bị của giáo viên trước khi lên lớp:

Trong quá trình giảng dạy môn Thể dục ở trường tiểu học công tác chuẩn

bị của giáo viên trước khi lên lớp cũng góp phần giúp tiết học được sinh độnghơn, giúp học sinh hứng thú hơn trong tập luyện Muốn vậy giáo viên cần chú ý

và thực hiện tốt một số điểm sau:

- Để giảng dạy một tiết Thể dục được tốt hơn thì ngoài nghiên cứu kếhoạch bài soạn và tập lại động tác thì sân tập, dụng cụ cũng đóng vai trò hết sứcquan trọng cho một giờ học Thể dục Vì vậy trước khi lên lớp giáo viên cần phảichuẩn bị sân tập, dụng cụ trước khi giờ học theo yêu cầu của kế hoạch bài soạn

Kiểm tra lại sân tập, dụng cụ nếu không được an toàn thì phải sửa chữa và

bổ sung kịp thời Mặt khác, người giáo viên cần phải chọn vị trí tập cho học sinh

một cách phù hợp như: tránh ánh nắng chiếu vào mặt học sinh, sân tập phải đảmbảo sạch và an toàn …

Ví dụ: Khi chơi trò chơi “Ném bóng trúng đích” Giáo viên cần chuẩn bịtrước những dụng cụ như bóng nhựa, sọt, …hay sân tập luyện còn cát bụi, đá thìgiáo viên cần vệ sinh ngay (tưới sân, lượm đá) để bảo vệ an toàn cho các em tậpluyện, tránh phản tác dụng khi tập luyện Thể dục

- Cũng như các môn học khác, bao giờ giáo viên cũng phải có kế hoạch cụthể, là giáo án mà ở đây muốn chọn được trò chơi phù hợp để đưa vào tiết dạy,trước tiên giáo viên cần tìm hiểu và nắm được:

2.2 Xác định rõ mục tiêu bài dạy:

Lượng kiến thức theo yêu cầu trong tiết dạy đó ít hay nhiều, yêu cầu vềlượng vận động trong tiết dạy ra sao, các dạng vận động đó là dạng nào (tay, chân, toàn thân )

2.4 Phân loại trò chơi phù hợp với nội dung tiết dạy:

- Tùy theo tính chất vận động của từng bài, giáo viên nên chọn trò chơicho phù hợp với nội dung học

- Có hai dạng trò chơi: Trò chơi động và trò chơi tĩnh

+ Trò chơi động: Dạng trò chơi đòi hỏi vận động toàn thân và được thayđổi vị trí của người chơi

+ Trò chơi tĩnh: là trò chơi chỉ vận động một bộ phận của cơ thể, vàkhông thay đổi vị trí của người chơi

- Theo mục đích của trò chơi: Tất cả các trò chơi đều có một mục đíchchung là giúp cho người chơi thư giãn, song trò chơi trong tiết dạy thể dục còn

+ Là bài tập củng cố: Thông qua trò chơi học sinh được củng cố lại nhữngkiến thức đã được học.

Theo thời gian trong tiết dạy: Chơi vào đầu giờ, giữa giờ hoặc cuối giờ.Như vậy căn cứ vào mục tiêu của bài thì chọn trò chơi theo mục đích

- Nếu trò chơi là một bài tập khởi động: Thì thường được tổ chức vào đầugiờ

+ Loại trò chơi này ta nên chọn để áp dụng vào những tiết dạy mà sựluyện tập của học sinh là sự vận động mạnh các cơ bắp và các khớp cơ Tấtnhiên vào đầu giờ học bao giờ giáo viên cũng cho học sinh khởi động toàndiện, song bài tập như thế có thể một số học sinh thực hiện còn hời hợt, thì sựkhởi động đó chưa đạt yêu cầu, nhất là các tiết học vào đầu buổi sáng khi các

em sau một đêm ngủ các cơ bắp nghỉ, cơ thể còn mệt mỏi uể oải.Nếu giáo viêncho tổ chức trò chơi sau khi thực hiện bài tập khởi động, các em sẽ thấy thoảimái, hưng phấn hẳn lên Khởi động có chất lượng hơn, thì vào bài tập luyện có

sự vận động mạnh các em sẽ thấy dễ dàng và còn tránh được các tai nạn nhưtrật khớp, đau cơ bắp sau khi tập luyện Do đó ta chọn trò chơi động là chủyếu Theo tính chất vận động của tiết dạy mà chọn nội dung trò chơi cho phùhợp với sự vận động đó Có thể thay đổi trò chơi cũ thành trò chơi mới nhưngphù hợp với nội dung bài

Ví dụ:

- Bài 47: Phối hợp chạy và bật nhảy ( SGV Thể dục lớp 5, trang 118).

Giáo viên cho học sinh chơi trò chơi “Nhảy đúng, nhảy nhanh” hoặc tròchơi “Nhảy ô tiếp sức” Trò chơi này giúp cho học sinh vui chơi, khởi động mộtcách tích cực hơn đồng thời tạo sự hưng phấn khi tập luyện và là bài tập bổ trợcho nội dung học tiếp theo “Phối hợp chạy và bật nhảy”

Hình 1 : Nhảy đúng, nhảy nhanh

Hình 1

Hình 2 : Nhảy ô tiếp sức.

Hình 2

- Bài 3: Đội hình đội ngũ - Trò chơi “Chạy tiếp sức” ( SGV Thể dục lớp

5, trang 45).

Nội dung tập hợp hàng dọc hàng ngang, dóng hàng, điểm số: Có thể thay trò

“Chạy tiếp sức” bằng trò chơi “Thi xếp hàng nhanh”

Qua trò chơi này giúp học sinh tập tích cực hơn kĩ năng tập hợp hàng, tác phong

kỉ luật, nhanh nhẹn, khẩn trương

Hình3: Thi xếp hàng nhanh

Hình 3

- Nếu trò chơi là bài tập luyện:

Theo yêu cầu của chương trình học ở lớp 5 thì loại trò chơi này chiếm đa

số các tiết Trong đó còn số ít tiết giáo viên tự chọn trò chơi

Trò chơi này giúp học sinh luyện tập kiến thức với tinh thần tự nguyện tựgiác, nên giáo viên phải chọn đúng trò chơi để đưa vào các tiết dạy thì tác dụngluyện tập sẽ được đạt hiệu quả cao

Tuy nhiên cần phải chú ý một số điểm sau:

- Đặc điểm tâm sinh lí của học sinh: Ở lứa tuổi tiểu học cơ thể chưa phát triểnhoàn chỉnh nên không thể lựa chọn trò chơi đòi hỏi phải dùng nhiều sức mạnh,trò chơi có qui tắc phức tạp và khi tổ chức trò chơi cần lưu ý số lượng học sinhnam, học sinh nữ, học sinh có sức khỏe yếu Vì vậy cần chọn trò chơi, tổ chứcchơi cho phù hợp và hấp dẫn

- Địa điểm, sân tập, dụng cụ: Giáo viên cần lưu ý số lượng học sinh tham gia,cấu trúc nội dung trò chơi, hình thức tổ chức chơi

- Thời gian và hoàn cảnh: Thời gian chơi quyết định tới cách lựa chọn trò chơi,mặt khác trò chơi chịu ảnh hưởng trực tiếp vào điều kiện hoàn cảnh (nắng, mưa

…) cụ thể để giáo viên chọn lựa các hình thức tổ chức và loại trò chơi cần thiết

Có như vậy giáo viên tổ chức giảng dạy theo hướng phân hóa đối tượnghọc sinh một cách tốt hơn

Ví dụ:

Trò chơi “Chạy tiếp sức” mà trong chương trình đã giới thiệu chỉ dùngluyện chạy nhanh và chỉ vận dụng một vài tiết còn lại giáo viên phải tự chọn.Cho nên giáo viên cần tìm các trò chơi phù hợp với tiết dạy

+ Trò chơi 1: “Nhanh lên bạn ơi!” (Hình 4)

Trò chơi này rèn luyện cho học sinh tố chất nhanh nhẹn, linh hoạt và cách

tổ chức phối hợp giữa các bạn trong nhóm Trò chơi này có nhiều hình thức tổchức khác nhau (hàng ngang, vòng tròn, tam giác …) tùy số lượng học sinh, sânbãi, dụng cụ

a b c

Hình 4

+ Trò chơi 2: (Hình 5) Vẽ 2 vạch giới hạn cách nhau 10m, ở chính giữa 2 vạch giới hạn vẽ một vòng tròn có đường kính 0,5m và để một vật nào đó bất kì (khăn, mẩu gỗ…) Khi bất đầu chơi, giáo viên gọi tên số nào thì hai em số đó chạy lên giành lấy vật trong vòng tròn, khi người của đội bạn đã cầm vật thì người cùng số phải chạy đuổi theo giành lấy lại vật bằng cách vỗ nhẹ vào người bạn Trong trường hợp này người cầm vật sẽ thua, còn nếu người cầm vật chạy qua vạch giới hạn thì là người thắng cuộc Sau đó vật để lại trong vòng tròn, trò chơi lại tiếp tục như thế cho đến người cuối cùng của hai đội

Với trò chơi trên giáo viên có thể tự đặt tên và hướng dẫn các em chơi, có thể chọn trò chơi nhẹ nhàng hơn

Đây là trò chơi hoàn thiện bài tập chạy nhanh

x 10m x

x x

x x

x x

x x

x x

Hình 5

Ngoài ra trong quá trình giảng dạy một số nội dung chúng ta có thể sử dụng trò chơi để giúp cho các em tập luyện được tích cực, tự giác hơn

- Nếu trò chơi có tính thư giãn đơn thuần: thì thường được tổ chức vào cuối giờ Chỉ áp dụng cho những tiết dạy mà giáo viên đã cho các em học sinh luyện tập nhiều lần, đảm bảo được yêu cầu của bài Nếu tiết dạy đòi hỏi lượng vận động lớn, giáo viên cho luyện nhiều, lúc các em đã thấm mệt Giáo viên nên tổ chức trò chơi tĩnh, chủ yếu để các em lấy tinh thần vui vẻ thoải mái, trường hợp này

có thể áp dụng cho các tiết luyện tập chạy Thời gian tổ chức các trò chơi này khoảng từ 5-7 phút cuối giờ

Ví dụ1: Trò chơi diệt con vật có hại H.6

Tập hợp lớp thành đội hình hàng ngang hay vòng tròn quay mặt vào tâm

- Khi giáo viên gọi tên những con vật có ích như :trâu, bò ,lợn, gà….thì tất cả học sinh im lặng Nếu em nào hô diệt thì phải hát hoặc múa 1 bài

- Khi giáo viên gọi tên những con vật hại như: ruồi, muỗi, gián ,kiến…thì tất cả học sinh hô to là “Diệt Diệt Diệt” và tay giả làm động tác đập ruồi , muỗi