Tích hợp kiến thức liên môn trong quá trình dạy học văn bản “bài thơ về tiểu đội xe không kính” (phạm tiến duật) môn ngữ văn 9 – trường PTDTBT THCS hai bà trưng

Xuất phát từ thực tế đó, trong Sáng kiến kinh nghiệm này tôi muốn đề cập đếnkinh nghiệm Vận dụng kiến thức liên môn vào dạy văn bản “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” - Ngữ văn 9, tập 1

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn vấn đề nghiên cứu

Nói đến văn học là nói đến thế giới của ngôn từ và hình tượng Chính vì thếtrong mắt mọi người đôi lúc thế giới đó hiện lên vô cùng mơ hồ và khó hiểu Đặcbiệt là học sinh bậc THCS lại là người dân tộc khi mà vốn sống, vốn hiểu biết, vốn từngữ của các em quá ít thì thế giới đó lại càng mơ hồ và khó hiểu hơn bao giờ hết Có

lẽ vì thế mà các em chán học văn Trong lúc đó các môn học khác như: Toán học,Sinh học, Địa lí, Lịch sử, GDCD… kiến thức lại rất rõ ràng, cụ thể các em đọc là cóthể hiểu ngay chứ không mơ hồ như văn học Trong thời gian gần đây, trên phươngtiện thông tin đại chúng, trong các cuộc hội thảo khoa học có không ít ý kiến phànnàn về tình trạng dạy và học môn Ngữ Văn ở trong nhà trường phổ thông Tình trạng

đó đặt ra cho mọi giáo viên dạy môn Ngữ Văn một câu hỏi, một nhiệm vụ là làm thếnào để bồi dưỡng cho học sinh cách suy nghĩ để phát triển tư duy nhận thức, tư duysáng tạo và năng lực vận dụng Giờ Văn phải đem đến cho học sinh những hứng khởi

đam mê nhằm hạn chế tình trạng "chán học văn".

Thực ra để có một giờ học thành công cần phải có nhiều yếu tố mà trước hết là

sự chuẩn bị chu đáo của giáo viên và học sinh Đồng thời người thầy phải có lòngnhiệt tình say mê sáng tạo vì học sinh thân yêu

Xuất phát từ thực tế đó, trong Sáng kiến kinh nghiệm này tôi muốn đề cập đếnkinh nghiệm Vận dụng kiến thức liên môn vào dạy văn bản “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” - Ngữ văn 9, tập 1 nhằm đưa ra hệ thống câu hỏi, các hướng tích hợpvới các bộ môn khác nhằm giúp cho đồng nghiệp trong trường khai thác văn bản nàyđạt hiệu quả cao hơn Tôi rất mong sự tham khảo và bổ sung của đồng nghiệp

2 Lý do về mặt lý luận

Tích hợp kiến thức liên môn vào dạy học là dạy học những nội dung kiến thứcliên quan đến hai hay nhiều môn học Để đảm bảo hiệu quả của vận dụng kiến thứcliên môn thì phải hướng tới mục tiêu tích hợp Quá trình vận dụng kiến thức liên mônvào dạy học môn Ngữ văn là giúp học sinh lồng ghép những nội dung giáo dục cóliên quan như Lịch sử, Địa lí, GDCD, Âm nhạc, Mĩ thuật… vào trong Văn học.Ngoài ra còn giúp học sinh xử lý các nội dung kiến thức trong mối liên quan vớinhau, bảo đảm cho học sinh vận dụng tổng hợp các kiến thức đó một cách hợp lý đểgiải quyết các vấn đề trong học tập, trong cuộc sống, đồng thời tránh cho học sinhphải học lại nhiều lần cùng một nội dung kiến thức ở các môn học khác nhau Vì vậyviệc vận dụng kiến thức liên môn vào dạy học là một vấn đề khó đối với giáo viên dogiáo viên phải tìm hiểu sâu hơn những kiến thức thuộc các môn học khác để vậndụng phù hợp và có hiệu quả trong môn học của mình Tuy nhiên cách dạy học này

sẽ giúp cho giáo viên khả năng tự bồi dưỡng và nâng cao chuyên môn nghiệp vụ rấtnhiều Hơn nữa vận dụng kiến thức liên môn vào dạy học sẽ tạo nên những giờ họcsinh động, hấp dẫn, tạo động cơ, hứng thú học tập cho học sinh, học sinh được tăngcường vận dụng kiến thức tổng hợp vào giải quyết các tình huống thức tiễn, ít phảighi nhớ kiến thức một cách máy móc Chính vì những lý do trên nên tôi chọn nghiêncứu đề tài: Tích hợp kiến thức liên môn trong quá trình dạy học văn bản “Bài thơ về tiểu đội xe không kính" (Phạm Tiến Duật) môn Ngữ văn 9, tập 1.

phẩm mà chưa chú trọng đến việc tích hợp kiến thức các môn học có liên quan đếnnội dung bài dạy để học sinh có thể hiểu rộng và hiểu sâu hơn về tác phẩm văn họccũng như chưa giúp học sinh biết vận dụng những kiến thức đã học trong sách vởvào giải quyết các vấn đề trong thực tế cuộc sống Về phía học sinh, bên cạnh nhữnghọc sinh thích học văn, biết cách học văn thì vẫn còn rất rất nhiều những học sinhquen thụ động, quen nghe - chép, quen ghi nhớ và tái hiện lại kiến thức một cáchmáy móc, rập khuôn những gì giáo viên đã giảng Đa phần học sinh chưa chủ độngtìm hiểu, khám phá tác phẩm theo yêu cầu của giáo viên có chăng chỉ là đọc qua loatác phẩm rồi mở sách giải ra chép nội dung bài soạn để đối phó với giáo viên nên dẫntới tình trạng thiếu nhiều kiến thức về môn học cũng như khả năng thực hành nghe,nói, đọc, viết kém và cuối cùng là dẫn đến tình trạng chán học văn.

4 Đối tượng nghiên cứu

Một tác phẩm văn chương có thể xem như một kho báu vừa lộ thiên vừa bímật Nhiệm vụ của giáo viên là giúp cho học sinh biết cách mở và khám phá kho báu

ấy Nhưng bắt đầu từ đâu và như thế nào? Đó là một vấn đề nghệ thuật

“Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật là một tác phẩmviết thế hệ thanh niên thời kì chống Mỹ cứu nước gian khổ, ác liệt mà phơi phớiniềm tin - đặc biệt là lớp trẻ ở tuyến đường Trường Sơn Từ hình ảnh những chiếc xekhông kính, qua đó làm nổi bật hình ảnh những người chiến sĩ lái xe ở tuyến đườngTrường Sơn hiên ngang, dũng cảm, trẻ trung, sôi nổi Từ đó giáo dục các em lòngbiết ơn các anh hùng đã chiến đấu và hi sinh cho nền độc lập của nước nhà như ngàyhôm nay Vì thế đối tượng nghiên cứu của tôi trong đề tài này là đưa ra hệ thống câuhỏi để khai thác nội dung văn bản Bài thơ về tiểu đội xe không kính (Phạm tiến

Duật) theo hướng tích hợp liên môn.

5 Đối tượng khảo sát, thực nghiệm

Là 26 học sinh lớp 9A – Trường PTDTBT THCS Hai Bà Trưng Mặc dù lớpđược coi là lớp chọn của trường nhưng có 6 em là người dân tộc thiểu số, điều kiệnhọc tập còn nhiều khó khăn Một số em trong lớp chưa có ý thức cao trong học tập.

6 Phương pháp nghiên cứu

Để tiến hành tổ chức các hoạt động dạy học khi vận dụng kiến thức liên mônvào dạy văn bản “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật, tôi sửdụng các phương pháp nghiên cứu cơ bản sau:

- Phương pháp điều tra, khảo sát

- Phương pháp phân tích, so sánh

- Phương pháp thống kê, tổng hợp

7 Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu

7.1 Phạm vi nghiên cứu: Cách khai thác văn bản “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” (Phạm Tiến Duật) môn Ngữ văn 9, tập 1 theo hướng tích hợp liên môn

7.2 Kế hoạch nghiên cứu

- Thời gian nghiên cứu: 1 tháng

+ Thời gian bắt đầu: 02/10/2018

+ Thời gian kết thúc: 26/10/2018

II NỘI DUNG

1 Thực trạng vấn đề nghiên cứu

Nói đến văn học là nói đến thế giới của ngôn từ và hình tượng Chính vìthế trong mắt mọi người đôi lúc thế giới đó hiện lên vô cùng mơ hồ và khó hiểu đặcbiệt là các em học sinh bậc THCS khi mà vốn sống, vốn hiểu biết, vốn từ ngữ củacác em quá ít thì thế giới đó lại càng trở nên mơ hồ và khó hiểu hơn bao giờ hết Mặc

dù đổi mới PPDH đã lâu nhưng trong thực tế giảng dạy vẫn còn một số giờ văn tồntại phương pháp truyền thụ kiến thức một chiều, giáo viên lên lớp chủ yếu giảng giải,thuyết trình Học sinh chủ yếu là nghe, ghi, trả lời một số câu hỏi của thầy và họcthuộc lòng một cách máy móc Chính vì vậy các em không hiểu sâu về bộ môn, thậmchí còn chán ghét và sợ học văn

Năm học 2018 - 2019, tôi được nhà trường phân công nhiệm vụ giảng dạy bộmôn Ngữ văn ở lớp 9A Qua kết quả kiểm tra miệng và 15 phút, tôi nhận thấy đa sốhọc sinh chỉ đạt ở mức độ trung bình yếu Cụ thể như sau:

- Yếu, kém (từ 1 - 4 điểm): chiếm 19,2 %.

- Trung bình (từ 5 - 6 điểm): chiếm 57,7 %.

- Khá (từ 6,5 - 7,5 điểm): chiếm 15,3 %.

- Giỏi (từ 8 trở lên): chiếm 7,8 %

Trước tình hình chất lượng học tập bộ môn như vậy, tôi đã tiến hành tìm hiểunguyên nhân Bằng sự trao đổi trực tiếp và gián tiếp thông qua phiếu điều tra, tôi

nhận thấy đa số học sinh có tâm lý “không thích” môn Ngữ văn (Có biểu mẫu đính

kèm)

Tôi ã ti n h nh tìm hi u qua phi u i u tra v thu ến hành tìm hiểu qua phiếu điều tra và thu được kết quả thống ành tìm hiểu qua phiếu điều tra và thu được kết quả thống ểu qua phiếu điều tra và thu được kết quả thống ến hành tìm hiểu qua phiếu điều tra và thu được kết quả thống ều tra và thu được kết quả thống ành tìm hiểu qua phiếu điều tra và thu được kết quả thống ược kết quả thốngc k t qu th ngến hành tìm hiểu qua phiếu điều tra và thu được kết quả thống ả thống ống

kê nh sau :ư

Câu 1: Môn học mà em yêu thích nhất là:

Môn Toán Môn Văn Môn Tiếng

Anh

Câu 2: Em thích môn học trên vì:

Nội dung kiến thức rõ

Các hoạt động Mức độ hoạt động

Thường xuyên Đôi khi Ít khi

B Đọc thông tin SGK để trả lời câu hỏi 38,5 % 34,6 % 26,9 %

C Tự đọc và hiểu nội dung các tác phẩm 30,8 % 38,4 % 30,8 %

D Vận dụng kiến thức để luyện tập 46,1 % 30,8 % 23,1 %

E Tự tìm hiểu các từ ngữ khó hiểu trong khi

chuẩn bị bài

H Giải quyết vấn đề học tập dựa vào hiểu

biết thực tế của em

Nhìn vào bảng điều tra hứng thú có thể thấy các em yêu thích các môn họckhác như: Địa lí, Lịch sử, Sinh học…hơn môn Ngữ văn Vì một nguyên nhân thậtđơn giản là do kiến thức các môn học đó rõ ràng, dễ hiểu các em đọc là có thể hiểungay chứ không mơ hồ như văn

Chính vì thế để giúp các em có thể hiểu một cách đầy đủ, cụ thể và sâu sắchơn về thế giới văn học để rồi từ đó say mê, hứng thú hơn với môn Ngữ văn, tôi đãsuy nghĩ và mạnh dạn đưa ra kinh nghiệm: “Tích hợp kiến thức liên môn trong quá

trình dạy học văn bản “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” (Phạm Tiến Duật) môn

Ngữ văn 9 – Trường PTDTBT THCS Hai Bà Trưng”.

2 Mô tả các giải pháp

Để tiến hành tiết học văn bản: “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” (Phạm

Tiến Duật) có hiệu quả, tôi đã vận dụng kiến thức của một số môn học khác vào

trong quá trình dạy học như sau:

2 Kiến thức môn Địa lí

- Vận dụng kiến thức của Bài 28: Đặc điểm địa hình Việt Nam và Bài 30: Thực hành: Đọc bản đồ địa hình Việt Nam - Lớp 8 để xác định được vị trí chiến lược

của con đường huyết mạch Trường Sơn huyền thoại

- Xác định được những địa danh trọng điểm mà Mĩ thường ném bom nhằm cắtđứt các tuyến vận chuyển từ Bắc vào Nam

3 Kiến thức môn Giáo dục công dân

- Giáo dục các em lòng biết ơn đối với những người đã có công với đất nước

qua Bài 6: Biết ơn - Lớp 6.

- Xác định được nghĩa vụ, tinh thần trách nhiệm đối với Tổ quốc qua Bài 17:

Nghĩa vụ bảo vệ tổ quốc - Lớp 9.

- Thấy được vai trò, trách nhiệm của bản thân đối với đất nước trong quá

trình Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa đất nước qua Bài 11: Trách nhiệm của Thanh

niên trong sự nghiệp CNH - HĐH đất nước - Lớp 9.

- Biết được hậu quả của chiến tranh, mặt trái của sự phát triển KH-KT đãphát minh ra những loại vũ khí hiện đại nhằm hủy diệt con người Từ đó các em nhận

ra được ý nghĩa của việc bảo vệ môi trường bằng những hành động cụ thể qua Bài

14: Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên - Lớp 7.

4 Kiến thức môn Âm nhạc

Cảm nhận được âm hưởng hào hùng, mạnh mẽ tràn đầy khí thế của cả một

thời đại qua các bài hát: Tôi người lái xe của nhạc sĩ An Chung, Xe ta đi trong đêm

Trường Sơn của nhạc sĩ Tân Huyền, Trường Sơn đông - Trường Sơn tây, lời thơ

Phạm Tiến Duật, phổ nhạc Hoàng Hiệp, Cô gái mở đường của nhạc sĩ Xuân Giao

5 Kiến thức môn Mĩ thuật

Vận dụng kiến thức bài: Vẽ tranh đề tài bộ đội - Lớp 6 để vẽ về đề tài người lính

6 Kiến thức môn Sinh học

Vận dụng kiến thức môn Sinh học Bài: Ô nhiễm môi trường - Lớp 9 để thấy

được tác hại của các chất hóa học độc hại mà Mỹ rải xuống Việt Nam đã gây hậu quảnghiêm trọng đến sức khỏe con người cũng như hệ sinh thái

7.Kiến thức môn Toán

Tính được bình quân số kg bom mìn mà mỗi người dân Việt Nam phải hứng

chịu trong cuộc chiến tranh phi nghĩa mà Mỹ gây ra qua Bài 4: Số trung bình cộng Lớp 7

-* Thiết kế bài dạy:

Tiết 46 – 47 BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH

- Đặc điểm của thơ Phạm Tiến Duật qua một sáng tác cụ thể: chất hiện thực vàcảm hứng lãng mạn

- Hiện thực cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước được phản ánh trong tácphẩm: vẻ đẹp hiên ngang, dũng cảm, tràn đầy niềm lạc quan cách mạng… của nhữngcon người đã làm nên con đường Trường Sơn huyền thoại được khắc họa trong bàithơ

2 Kĩ năng

- Rèn luyện kĩ năng đọc - hiểu một bài thơ hiện đại

- Phân tích được vẻ đẹp hình tượng người chiến sĩ lái xe Trường Sơn trong bàithơ Biết liên hệ tới các tác phẩm khác để khắc họa thêm về vẻ đẹp người lính thờichống Mĩ, biết so sánh đối chiếu để tìm ra những nét chung và những nét riêng về vẻđẹp của thế hệ trẻ qua các tác phẩm

- Cảm nhận được giá trị ngôn ngữ, hình ảnh độc đáo trong bài thơ

- Rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức liên môn: Toán, GDCD, Địa lí, Lịch

sử, Âm nhạc, Sinh học, Mĩ thuật để giải quyết yêu cầu bài học Đồng thời vận dụngkiến thức đã học vào thực tiễn đời sống hiện nay

- Kỹ năng hoạt động nhóm, thu thập thông tin ngoài xã hội, thông tin thực tế,qua sách báo

- Có kĩ năng giao tiếp: phản hồi, lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ, cảmnhận của bản thân về nội dung nghệ thuật của bài thơ

- Xác định được vai trò trách nhiệm trong công cuộc xây dựng đất nước.

II Chuẩn bị

- Giáo viên:

+ Máy tính, máy chiếu; tranh ảnh; bản đồ VN, bản đồ về hệ thống con đườngTrường Sơn…, các đoạn video trình chiếu về hình ảnh những chiếc xe không kính và

những người chiến sĩ lái xe Trường Sơn trích trong bộ phim tài liệu “Con đường

Trường Sơn tuyến hậu cần huyền thoại- Tập 5” của Đài truyền hình Việt Nam.

+ Tài liệu tham khảo: Kiến thức từ các nguồn tư liệu SGK, STK “Đường

Trường Sơn - Con đường huyền thoại và thi ca” của Nguyễn Văn Thanh, Nhà thơ

Phạm Tiến Duật và bài thơ Tiểu đội xe không kính Văn học và tuổi trẻ số 15 (tháng

12/2006) Trang 8 Văn học và tuổi trẻ số 153 (tháng 12/2007) Trang 64 Dạy học

Ngữ văn 9 theo hướng tích hợp NXB Đại học Sư phạm Tổ hợp đề ôn tập Ngữ văn 9 THCS và thi vào lớp 10 NXB Đại học Quốc gia Hà Nội

- Học sinh: Soạn bài và tìm hiểu bài trước ở nhà; Sưu tầm tranh ảnh, tư liệutích hợp ở các môn học khác theo yêu cầu của giáo viên

III Tiến trình dạy học

- GV cho HS nghe một đoạn nhạc trong bài hát: Tôi người lái

xe của nhạc sỹ An Chung và hỏi:

H? Bài hát mà các em vừa nghe viết về ai, về thời kì nào của

dân tộc? Em cảm nhận thế nào về một thời không thể nào quên

qua bài hát?

- GV giới thiệu bài mới: Trong cuộc kháng chiến chống Mĩ,

đường Trường Sơn và núi rừng Trường Sơn đã trở thành nơi

hội tụ của tinh thần yêu nước, tinh thần đoàn kết, ý chí và sức

mạnh của con người: “Trường Sơn vượt núi băng rừng / Xe đi

trăm ngả, chiến công bốn mùa / Trường Sơn đông nắng tây

mưa / Ai chưa đến đó như chưa rõ mình” Đã có biết bao thế

hệ chiến sĩ, văn nghệ sĩ từng đi qua con đường này suốt dọc

chiều dài lịch sử của hai cuộc kháng chiến Tiêu biểu trong số

đó là tác giả Phạm Tiến Duật, anh được xem là “Con chim lửa

của Trường Sơn huyền thoại” Những tác phẩm thơ của anh

có sức mạnh tựa một sư đoàn Có nhiều bài thơ được các nhạc

sĩ phổ nhạc trở thành những bài ca đi cùng năm tháng Thi

phẩm Bài thơ về tiểu đội xe không kính mà cô, trò chúng ta tìm

hiểu hôm nay sẽ giúp các em cảm nhận rõ hơn về điều đó

* Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc – hiểu văn bản

- GV gọi HS đọc phần chú thích * SGK

H? Dựa vào phần chú thích SGK cùng với hiểu biết của em

I Giới thiệu tác giả, tác phẩm

1 Tác giả:

(1941-hãy giới thiệu một vài nét về nhà thơ Phạm Tiến Duật?

- GV trình chiếu chân dung nhà thơ Phạm Tiến Duật, một số

tác phẩm của ông và bổ sung thêm một số thông tin về tác giả

Phạm Tiến Duật

H? Trình bày hoàn cảnh ra đời của bài thơ?

HS hoạt động cặp đôi (2 phút)

H? Em hiểu gì về lịch sử dân tộc giai đoạn bài thơ ra đời?

H? Dựa vào kiến thức Địa lý, hãy trình bày sự hiểu biết của

em về dãy Trường Sơn và con đường Trường Sơn trong

cuộc kháng chiến chống Mỹ?

(Học sinh dựa vào kiến thức môn Lịch sử - Lớp 9 Bài 29 “Cả

nước trực tiếp chiến đấu chống Mĩ cứu nước (1965-1973”và

2007), quê ở huyệnThanh Ba, tỉnh PhúThọ

- Là nhà thơ trưởngthành trong khángchiến chống Mỹ

- Thơ ông thường viết

về người lính, nữTNXP trên tuyếnđường TS với giọngđiệu sôi nổi, trẻ trung,hồn nhiên mà sâu sắc

- Tác phẩm chính:

Vầng trăng - quầng lửa; Thơ một chặng đường

2 Tác phẩm

- Sáng tác năm 1969,giải Nhất cuộc thi thơcủa báo Văn nghệ, in

trong tập thơ "Vầng

trăng - quầng lửa

kiến thức môn Địa lí - Lớp 8 Bài 28: Đặc điểm địa hình Việt

Nam và Bài 30: Thực hành: Đọc bản đồ địa hình Việt Nam để

thảo luận và trình bày)

- GV bổ sung: năm 1969 là thời kì cuộc k/c chống Mĩ đang ở

giai đoạn gay go và ác liệt Giặc Mĩ leo thang bắn phá Miền

Bắc đồng thời điên cuồng đánh phá tuyến đường Trường Sơn

hòng cắt đứt mạch máu giao thông Bắc Nam

- GV trình chiếu lược đồ hệ thống con đường Trường Sơn

huyền thoại và hình ảnh bắn phá của đế quốc Mĩ

- GV bổ sung: Dãy Trường Sơn thuộc khu vực Miền Trung

kéo dài từ các tỉnh Bắc Trung Bộ đến Nam Trung Bộ Con

đường Trường Sơn là con đường vận chuyển chiến lược Bắc

Nam được khai thông năm 1959 Vận dụng nghệ thuật quân

sự, Việt Nam kiến thiết một hệ thống cầu đường gần

20.000km đường ô tô, 500km đường sông, 1.400km đường

ống xăng dầu… như trận đồ bát quái xuyên rừng núi Là căn

cứ chiến lược trực tiếp của 3 chiến trường Miền Nam, đông

bắc Campuchia, Hạ Lào với chiều dài trên 1.000km, chiều

rộng 100km gồm 21 tỉnh của 3 nước Là hậu phương lớn cho

tiền tuyến lớn MN MB với khẩu hiệu “Mỗi người làm việc

bằng hai”,“Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một

người” Từ đó, chi viện 1,3 triệu tấn vũ khí, vật chất thiết yếu,

đưa trên 2 triệu lượt người chi viện cho Miền Nam… Nhận rõ

đường Trường Sơn- HCM là con đường huyết mạch của cách

mạng Việt Nam, Mĩ tập trung đánh phá ngăn chặn quyết

liệt, tập trung 70% lực lượng phương tiện vũ khí kỹ thuật hiện

đại Nơi đây đã có 111.135 trận không kích, kể cả B52, 1.263

cuộc hành quân bằng các loại chiến tranh công nghệ cao như

điện tử, tự động hóa, hóa học, vi trùng với các loại vũ khí như

bom lade, cây nhiệt đới, bom từ trường, máy phát hiện mục

tiêu khuếch đại ánh sáng mờ, tia hồng ngoại…

- GV trình chiếu một số hình ảnh về đoàn tàu không số và

những hoạt động của nhân dân MB dành cho MN

II Đọc -hiểu văn bản

1 Đọc : - Văn bản

- Chú thích

2 Phân tích

- GV hướng dẫn học sinh đọc văn bản – GV đọc mẫu – Gọi

HS đọc bài thơ

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu chú thích trong SGK

H? Ngoài chú thích SGK, em hãy cho biết thế nào là “tiểu

đội"? từ “chông chênh” nghĩa là gì?

HS hoạt động cặp đôi (3 phút)

H? Hãy định chủ đề bài thơ? Cách đặt nhan đề có gì khác lạ?

H? Xác định thể thơ và phương thức biểu đạt chính của văn

bản? So sánh về số câu, khổ thơ, nhịp điệu… trong bài thơ với

bài thơ “Đồng chí” (Chính Hữu)?

- HS thảo luận theo cặp và trình bày kết quả thảo luận

- GV trình chiếu video hình ảnh những chiếc xe không kính

trích trong bộ phim tài liệu “Đường Trường Sơn tuyến hậu

cần huyền thoại – Tập 5” của Đài truyền hình VN.

a Hình ảnh những chiếc xe không kính

- Không có kính, không có đèn, không

có mui xe, thùng xe

có xước

-> Xe bị hư hại, trầntrụi biến dạng

-> Điệp từ, điệp ngữ,giọng điệu hồn nhiên,vui đùa, ngang tàng,

tự nhiên gần với vănxuôi

=> Chiến tranh vôcùng khốc liệt, nhữngchiếc xe dù bị biếndạng vẫn băng băng

ra chiến trường

H? Nhìn vào những thước phim tài liệu và nội dung bài thơ,

em hãy cho biết nổi bật trong bài thơ là hình ảnh nào ?

H? Những chiếc xe không kính được giới thiệu qua những câu

thơ nào? Với hình dáng ra sao?

H? Em có nhận xét gì về nghệ thuật, giọng điệu ở đây?

- GV bình giảng: Xưa nay, hình ảnh xe cộ, tàu thuyền được

đưa vào thơ thường lãng mạn hoá, thi vị hoá mang ý nghĩa

tượng trưng : “Thuyền ta lái gió với buồm trăng/Lướt giữa

mây cao với biển bằng” (Đoàn thuyền đánh cá - Huy Cận) H/

ảnh xe không kính vốn không hiếm trong chiến tranh nhưng

phải có hồn thơ nhạy cảm, với nét ngang tàng, tinh nghịch tác

giả mới cảm nhận được nét khác lạ của nó khiến nó trở thành

một hình tượng thơ thật độc đáo của thời chiến tranh chống

Mĩ

H? Từ hình ảnh những chiếc xe không kính gợi cho em suy

nghĩ gì về cuộc chiến tranh Mĩ gây ra ở Việt Nam?

H? Cuộc chiến đó đã để lại những hậu quả gì cho môi

trường và cuộc sống của con người Việt Nam?

(Học sinh vận dụng kiến thức môn Sinh học Lớp 9: Bài Ô

nhiễm môi trường cùng kiến thức Lịch sử Lớp 9 để trả lời)

- GV trình chiếu một số h/ả về hậu quả của chiến tranh

H? Trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam, Mỹ đã ném

khoảng 7,85 triệu tấn bom, trong khi đó dân số nước ta thời

kì này khoảng 39 triệu người Bằng kiến thức toán học hãy

cho biết trung bình mỗi người dân VN phải gánh trên vai

bao nhiêu kg bom mìn?

(Học sinh vận dụng kiến thức môn Toán Bài 4: Số trung bình

cộng - Lớp 7 để trả lời)

-GV bổ sung: Trong cuộc xâm lược phi nghĩa Việt Nam,

người Mỹ đã ném xuống đất nước hình chữ “S” tổng cộng

7,85 triệu tấn bom Cho tới nay, chiến tranh Việt Nam vẫn giữ

kỷ lục là cuộc chiến có số lượng bom được ném nhiều nhất

trong lịch sử thế giới, gấp gần 3 lần tổng số bom sử dụng trong

Chiến tranh Thế giới thứ 2, tương đương sức công phá của 250

quả bom nguyên tử mà Mỹ ném xuống Hiroshima Tính bình

quân mỗi người dân Việt Nam phải chịu đựng trên dưới 201

kg bom đạn Mặc dù chiến tranh đã lùi xa hơn 40 năm, hòa

bình được lập lại trên giải đất hình chữ S xinh đẹp nhưng hậu

quả của nó để lại vẫn khó lường: Tình trạng môi trường bị tàn

phá, ô nhiễm, nạn nhân của chất độc da cam, của bom mìn còn

sót lại trong lòng đất Có đến vùng quê, cũng như vùng sâu,

vùng xa của các tỉnh Thừa Thiên-Huế, Quảng Trị, Quảng

b Hình ảnh những chiến sĩ lái xe Trường Sơn