Bài giảng điện tử ngữ văn 11 chiều tối hồ CHÍ MINH

Bức tranh thiên nhiên buổi chiều tốiChiều tối Mộ - Hồ Chí Minh - Chim mỏi: mang tâm trạng con ng ời + Chim mỏi mệt sau một ngày vất vả kiếm sống + Ng ời tù mỏi mệt sau một ngày bị đày

ChiÒu Tèi

Hå ChÝ Minh

ChiÒu tèi

(Mé)

- Hå ChÝ Minh

I TiÓu dÉn

1 §«i nÐt vÒ tËp: “Ngôc trung nhËt ký”

(1890-1969)

Bót tÝch trang ®Çu vµ trang cuèi tËp “ Ngôc trung nhËt ký”

Chiều tối

(Mộ)

- Hồ Chí Minh

I Tiểu dẫn

1 Đôi nét về tập: “Ngục trung nhật ký”

-Hoàn cảnh ra đời :

29/8/1942 10/9/1943

- Thể loại: Nhật ký bằng thơ

H ớng nội

H ớng ngoại

- Số l ợng: 134 bài

- Văn tự: Chữ Hán

2.Hoàn cảnh ra đời bài thơ:

Trên đ ờng chuyển lao từ Tĩnh

Tây đến Thiên Bảo,cuối thu

1942.

Chiều tối

(Mộ)

- Hồ Chí Minh

I Tiểu dẫn

1 Đôi nét về tập “Nhật ký trong tù”

II ĐỌC HIỂU VĂN

BẢN1 So s¸nh nguyªn t¸c víi b¶n dÞch th¬.

ChiÒu tèi

(Mé)

- Hå ChÝ Minh

I TIỂU

DẪN

倦 鳥 歸 林 尋 宿 樹 鳥 歸 林 尋 宿 樹 歸 林 尋 宿 樹 林 尋 宿 樹 尋 宿 樹 宿 樹 樹

孤 雲 慢 慢 度 天 空 雲 慢 慢 度 天 空 慢 慢 度 天 空 慢 慢 度 天 空 度 天 空 天 空 空

山 村 少 女 磨 包 粟 村 少 女 磨 包 粟 少 女 磨 包 粟 女 磨 包 粟 磨 包 粟 包 粟 粟

包 粟 粟 磨 包 粟 完 爐 已 烘 爐 已 烘 已 烘 烘

Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ,

Cô vân mạn mạn độ thiên không ;

Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc,

Bao túc ma hoàn lô dĩ hồng

Chim m i v rõng t×m ch n ng , ỏi về rõng t×m chốn ngủ, ề rõng t×m chốn ngủ, ốn ngủ, ủ, Chßm m©y tr«i nh gi a tÇng ẹ giữa tÇng ữa tÇng kh«ng; C« em xãm nói xay ng« t i, ốn ngủ,

Xay h t, lß than · r c h ng ết, lß than đ· rực hồng đ· rực hồng ực hồng ồng

(Người dịch: Nam Trân)

暮

Mộ

Chiều tối

- Câu 2: Bỏ chữ “cô”

Chữ “mạn mạn” dịch là “nhẹ”

-Câu 3:+ Bản dịch thêm chữ “tối”

+ Chữ “ thiếu nữ” dịch là “ cô em”

Dịch ch a sát

2 Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt Đ ờng luật

3 Bố cục:

- Hai câu đầu: Bức tranh thiên nhiên buổi chiều muộn

- Hai câu cuối: Bức tranh đời sống con ng ời

II Đ c hi u văn ọc hiểu văn ểu văn

b nản

1 So sánh nguyên tác với bản dịch thơ

Chiều tối

(Mộ)

- Hồ Chí Minh

I Tiểu dẫn

III T×m hiÓu bµi th¬

1. Bøc tranh thiªn nhiªn buæi chiÒu tèi

- §iÓm nh×n: BÇu trêi

ChiÒu tèi

(Mé)

- Hå ChÝ Minh

_ H×nh ¶nh C¸nh chim

Chßm m©y

I Bức tranh thiên nhiên buổi chiều tối

Chiều tối

(Mộ)

- Hồ Chí Minh

- Chim mỏi: mang tâm trạng con ng ời

+ Chim mỏi mệt sau một ngày vất vả kiếm sống

+ Ng ời tù mỏi mệt sau một ngày bị đày ải

Sự hoà hợp, cảm thông giữa tâm hồn nhà

thơ và cảnh vật thiên nhiên

- Chim về rừng Về với cuộc sống hàng

ngày gần gũi Gắn bó với hiện thực, sự sống Quan niệm: Cái đẹp là ở phía sự sống

* Hình ảnh : “chim bay về tổ”

Ước lệ, cổ điển

I Hai câu đầu: Bức tranh thiên nhiên buổi chiều tối

Chiều tối

(Mộ)

- Hồ Chí Minh

* Hình ảnh : “chòm mây” Hình ảnh :

“mạn mạn” : lững lờ

chầm chậm trôi

phong thái ung dung,

thanh thản

“ độ thiên không” :

giữa bầu không

không gian cao rộng, trong trẻo, êm ả

“cô vân” : lẻ loi

gợi buồn

Hình ảnh thơ vừa biểu hiện không gian vừa biểu hiện tâm trạng

B T×m hiÓu bµi th¬

I Bøc tranh thiªn nhiªn buæi chiÒu tèi

ChiÒu tèi

(Mé)

- Hå ChÝ Minh

A T×m hiÓu chung

chÊm ph¸, t¶ c¶nh ngô t×nh,

lÊy ®iÓm t¶ diÖn

Kh«ng gian bao la, yªn tÜnh

T©m hån ªm ¶, th th¸i

Nội

dung

Thiên nhiên vùng sơn cước đẹp

nhưng thoáng chút buồn

Con người: ung dung thư thái, nghị lực phi thường

Tình yêu thiên nhiên mà chiều sâu là tình yêu sự sống

Nghệ

thuật

III Tìm hiểu bài thơ

1 Bức tranh thiên nhiên buổi chiều tối

Chiều tối

(Mộ)

- Hồ Chí Minh

2: Bức tranh đời sống con ng ời

-Điểm nhìn : mặt đất

-Hình ảnh Cô gái xay ngô

Lò than rực hồng

* Hình ảnh : “ Thiếu nữ xóm núi xay ngô”

- Con ng ời: thiếu nữ xóm núi chủ thể,

trung tâm của bức tranh

- Công việc: Xay ngô Vất vả nặng nhọc

 Hình ảnh con ng ời trong lao động: Trẻ

trung, khoẻ mạnh, sống động

Hoài Thanh: “ Đó là hình ảnh tuyệt đẹp về

cuộc đời lao động vất vả mà vẫn ấm cúng

vẫn đáng quý đáng yêu”

Quan niệm: Cái đẹp là ở cuộc sống lao động

III Tìm hiểu bài thơ

1 Hai câu đầu: Bức tranh thiên nhiên buổi chiều tối

Chiều tối

(Mộ)

- Hồ Chí Minh

2 Hai câu kết: Bức tranh đời sống con ng ời

* Hình ảnh : “ Thiếu nữ xóm núi xay ngô”

- Hồ Chí Minh quên cảnh ngộ của mình, quan tâm, chia sẻ, cảm thông với cuộc sống nhọc nhằn, vất vả của ng ời dân nghèo

=> Lòng yêu th ơng con ng ời

- Đi p cu i đ u “ma bao túc”- “bao túc ma hoàn” : ệp cuối đầu “ma bao túc”- “bao túc ma hoàn” : ối đầu “ma bao túc”- “bao túc ma hoàn” : ầu “ma bao túc”- “bao túc ma hoàn” :

+ Nhịp tuần hoàn, sự nhịp nhàng, uyển chuyển trong động tác xay ngô + Cô gái chăm chỉ, cần mẫn với công việc

III Tìm hiểu bài thơ

1 Hai câu đầu: Bức tranh thiên nhiên buổi chiều tối

Chiều tối

(Mộ)

- Hồ Chí Minh

2 Hai câu kết: Bức tranh đời sống con ng ời

* Hình ảnh : “ Thiếu nữ xóm núi xay ngô”

- Nguyên tác không nói đến chữ tối mà trời tối tính hàm súc trong thơ Đ ờng

“Nguyên văn không nói đến tối mà tự nhiên nói đến Thời gian trôi dần theo cánh chim và làn mây, theo những vòng xoay của cối ngô, quay quay mãi… và đến khi cối xay dừng lại thì lò đã rực hồng tức trời tối, trời tối thì lò rực lên”

Lê Trí Viễn

III Tìm hiểu bài thơ

1 Hai câu đầu: Bức tranh thiên nhiên buổi chiều tối

Chiều tối

(Mộ)

- Hồ Chí Minh

2 Hai câu kết: Bức tranh đời sống con ng ời

* Hình ảnh : “ Thiếu nữ xóm núi xay ngô”

* Hình ảnh : “ lò than rực hồng”

Lò than rực hồng

hơi ấm

ánh sáng

Xua tan không khí giá lạnh,làm ấm lòng

ng ời

sáng lên: không gian

tối, khuôn mặt thiếu

nữ, tâm hồn nhà thơ

C nh sinh hoạt gia đình ấm cúng của ản

=> Tạo âm h ởng lạc quan

B Tìm hiểu bài thơ

I Hai câu đầu: Bức tranh thiên nhiên buổi chiều tối

Chiều tối

(Mộ)

- Hồ Chí Minh

A Tìm hiểu chung

II Hai câu kết: Bức tranh đời sống con ng ời

* Hình ảnh : “ Thiếu nữ xóm núi xay ngô”

* Hình ảnh : “ lò than rực hồng”

- Chữ “hồng”

“Với câu kết đặc biệt là chữ “hồng” ta cảm thấy tâm hồn Bác đang reo vui trên ngọn lửa nơi xóm núi để quên hẳn mình là ng ời tù ch a đ ợc dừng chân trên con đ ờng đầy ải tối tăm” (Nguyễn Đăng Mạnh)

* Hình t ợng thơ có sự vận

động:

Không gian Thời gian Tâm trạng

 Thời gian đêm tối mà không gian không hề tăm tối, con ng ời đã

thắp lên ngọn lửa tạo lên ánh sáng và hơi ấm

Sự vân động h ớng về sự sống và ánh sáng

III Tìm hiểu bài thơ

1 Bức tranh thiên nhiên buổi chiều tối

Chiều tối

(Mộ)

- Hồ Chí Minh

2 Bức tranh đời sống con ng ời

3 Tổng kết:

“ Chiều tối ”

Bức tranh cuộc sống con ng ời Bức tranh thiên nhiên

Lòng th ơng yêu con ng ời, khao khát hạnh phúc gia đình ấm cúng

Tình yêu thiên nhiên, khao khát

sống hoà cùng thiên nhiên

ý chí, nghị lực phi th ờng

a Nội dung

Vẻ đẹp cổ điển Vẻ đẹp hiện đại

- Khai thác thi đề phổ biến “ chiều tối”

- Thể thơ : Thất ngôn tứ tuyệt

- Văn tự: chữ Hán

- Bút pháp: tả cảnh ngụ tình không miêu tả mà chỉ gợi

-Có s v n đ ng c a c nh, sự vận động h ớng ự vận động của cảnh, sự vận động hướng ận động của cảnh, sự vận động hướng ộng của cảnh, sự vận động hướng ủa cảnh, sự vận động hướng ản

về sự sống

-Con ng ười là trung tâm, chủ thể trong bức tranh i là trung tâm, chủ thể trong bức tranh thiên nhiên

III Tìm hiểu bài thơ

1 Bức tranh thiên nhiên buổi chiều tối

Chiều tối

(Mộ)

- Hồ Chí Minh

2.Bức tranh đời sống con ng ời

3 Tổng kết:

a Nội dung

b Nghệ thuật: Đậm sắc thái cổ điển mà hiện đại

- Nghiêng về cảm hứng thiên nhiên, không gian

rộng lớn

-Nhân vật trữ tình không phải là ẩn sĩ mà là chiến

sĩ với chất thép trong con ng ời cách mạng

Bác Hồ về thăm quê hương năm 1957