ưu, nhược điểm của các phương thức giải quyết tranh chấp giữa các thương nhân trong thương mại quốc tế.

Trong quan hệ thương mại quốc tế, việc tranh chấp thương mại là sự việc không thể tránh khỏi và đưa đến nhiều hậu quả bất. Để giải quyết tranh chấp thương mai quốc tế, luật quốc tế đã quy định bốn phương thức giải quyết tranh chấp trong thương mại quốc tế giữa các thương nhân là: thương lượng, hòa giải, trọng tài thương mại và tòa án. Mặc dù là những phưng án tối ưu để các thương nhân trong quan hệ thương mại quốc tế có thể chọn lựa để giải quyết tranh chấp nhưng mỗi phương thức lại mang những ưu điểm và hạn chế riêng. Sau đây em xin đi sâu vào tìm hiểu về vấn đề ưu, nhược điểm của các phương thức giải quyết tranh chấp giữa các thương nhân trong thương mại quốc tế.

MỞ ĐẦU

Trong quan hệ thương mại quốc tế, việc tranh chấp thương mại là sự việc không thể tránh khỏi và đưa đến nhiều hậu quả bất Để giải quyết tranh chấp thương mai quốc tế, luật quốc tế đã quy định bốn phương thức giải quyết tranh chấp trong thương mại quốc tế giữa các thương nhân là: thương lượng, hòa giải, trọng tài thương mại và tòa án Mặc dù là những phưng án tối ưu để các thương nhân trong quan hệ thương mại quốc tế có thể chọn lựa để giải quyết tranh chấp nhưng mỗi phương thức lại mang những ưu điểm và hạn chế riêng Sau đây em xin đi sâu vào tìm hiểu về vấn đề ưu, nhược điểm của các phương thức giải quyết tranh chấp giữa các thương nhân trong thương mại quốc tế

NỘI DUNG

I Khái quát chung

1 Khái niệm tranh chấp thương mại.

Tranh chấp thương mại là tranh chấp phát sinh giữa các quốc gia chủ yếu xuất phát từ việc không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ các nghĩa vụ đã cam kết trong trong quy ước quốc tế về thương mại Hay đơn giản hơn là các tranh chấp thương mại có yếu tố nước ngoài

2 Phương thức giải quyết tranh chấp thương mại

Giải quyết tranh chấp thương mại là việc các bên tranh chấp thông qua hình thức, thủ tục thích hợp tiến hành các giải pháp nhằm loại bỏ những mâu thuẫn, xung đột, bất đồng về lợi ích trong hoạt động thương mại nhằm bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của mình

Trên thế giới cũng như ở Việt Nam , tồn tại bốn phương thức giải quyết tranh

chấp thương mại phổ biến bao gồm thương lượng, hòa giải, trọng tài thương mại và tòa án

II Ưu điểm và hạn chế của các phương thức giải quyết tranh chấp

thương mại quốc tế giữa các thương nhân

1 Phương thức thương lượng trực tếp giữa các bên tranh chấp

Thông thường khi mới bắt đầu phát sinh tranh chấp, các bên thường nhanh chóng liên hệ, gặp gỡ nhau để thương lượng tháo gỡ những bất đồng với mục đích là gìn giữ mối quan hệ kinh doanh tốt đẹp và lâu dài hơn Đây được coi là hình thức thương lượng lại để đạt được sự thỏa thuận chung về bất đồng phát sinh vừa là một hình thức giải quyết tranh chấp

Đối với phương thức giải quyết tranh chấp này được thực hiện bởi cơ chế tự giải quyết thông qua việc các bên tranh chấp gặp nhau bàn bạc, thỏa thuận để tự giải quyết những bất đồng phát sinh mà không cần có sự hiện diện của bên thứ ba để trợ giúp hay phán quyết Qúa trình thương lựơng cũng không chịu sự ràng buộc bởi bất kì nguyên tắc pháp lý hay quy định ràng buộc nào của pháp luật về thủ tục giải quyết tranh chấp

Đây là hình thức ra đời rất sớm và thường được các thương nhân lựa chọn vì những mặt ưu điểm của nó sau đây:

a Ưu điểm

Ưu điểm nổi bật nhất chính là sự thuận tiện, đơn giản, nhanh chóng, tính linh hoạt, hiệu quả và ít tốn kém Măt khác thương lượng còn bảo vệ được uy tín cho các bên tranh chấp cũng như bí mật kinh doanh của các nhà kinh doanh Các nhà kinh doanh hơn ai hết tự biết bảo vệ quyền lợi của bản thân mình, hiểu rõ những bất đồng và nguyên nhân phát sinh tranh chấp nên quá trình đàm phán thương lượng để hiểu và thông cảm với nhau hơn để có thể thỏa thuận được các giải pháp tối ưu theo đúng nguyện vọng của mỗi bên mà không phải một cơ quan tài phán nào cũng có thể làm được

Bởi vậy, một khi thương lượng thành công, các bên vừa loại bỏ được những bất đồng đã phát sinh mà mức độ phương hại đến mối quan hệ kinh doanh giữa các bên cũng thấp, tăng cường sự hiểu biết và hợp tác trong tương lai

b Nhược điểm

Hình thức thương lượng chỉ thích hợp đối với hai bên có thiện chí muốn tìm giải pháp đối với tranh chấp Nếu có bên muốn dùng hình thức thương lượng để kéo dài thời gian thực hiện nghĩa vụ thì thương lượng chỉ làm tốn kém và kéo dài thời gian hơn

Hình thức giải quyết khép kín, không công khai có khi lại nảy sinh những tiêu cực, trái pháp luật

Mặt khác, pháp luật điều chỉnh giai đoạn thương lượng này chưa rõ, hiệu lực của thỏa thuận đôi bên có hiệu lực đến đâu, chế tài ra sao đối với một bên không chấp hành thỏa thuận lúc thương lượng, thương lượng này có được Tòa án công nhận hay không…cần phải làm đầy đủ các quy định như thế thì hình thức thương lượng mới có tác dụng, hiệu quả

2 Phương thức hòa giải các tranh chấp trong thương mại quốc tế

Hòa giải các tranh chấp trong thương mại quốc tế là đưa các bên tới người thứ ba được chính các bên lựa chọn để giải quyết tranh chấp Trong khi thực hiện hợp đồng các bên thường mong muốn đạt được lợi ích của mình mà đôi khi ảnh hưởng lợi ích của phía bên kia Vì thế xảy ra tranh chấp, để tránh những hậu quả đáng tiếc xảy ra có thể làm đổ vỡ hợp đồng, các bên tham gia cần có sự

tham gia của người thứ ba để dung hoà lợi ích của các bên tham ký kết gia hợp đồng

Bên trung gian hòa giải có thể là cá nhân, là tổ chức, là cơ quan Đây là hòa giải ngoài tố tụng nên pháp luật cũng không khẳng định cá nhân nào, tổ chức nào, cơ quan nào được làm trung gian hòa giải, mà đây là sự thống nhất đôi bên tranh chấp lựa chọn trung gian hòa giải

Đây là hình thức giải quyết tranh chấp rất có hiệu quả, được giới kinh doanh

ưa chuộng, giữ vai trò quan trọng trong việc giải quyết tranh chấp thương mại ở các quốc gia khác Phương thức hòa giải có nhưng ưu điểm và nhược điểm sau:

a Ưu điểm

Cũng giống như phương thức thưng lượng, hòa giải nhằm tại sự thuận tiện, linh hoạt và giữa gìn mối quan hệ hợp tác của hai bên Khi cả hai bên đều thống nhất thông qua bên thứ ba để tiến hành hòa giải là công bằng hợp lý nhất tránh trừơng hợp phải đưa nhau ra kiện tụng, tiết kiệm đực thời gian, chi phí và hòa khí đôi bên

b Nhược điểm

Cách thức giải quyết tranh chấp là do chính đôi bên thống nhất ý chí, người thứ ba có mặt là để hỗ trợ, để phân tích, để đối chiếu cho đôi bên hiểu rõ Về mặt nguyên tắc, bên thứ ba đứng làm trung gian hòa giải không có quyền quyết định mà chỉ sử dụng kỹ năng và áp dụng các biện pháp mang tính kỹ thuật để giúp các bên đạt được giải pháp trung hòa, còn giải pháp có đạt được hay không vẫn là sự tự định đoạt của đôi bên Vì vậy muốn phương thức có hiệu quả thì cần đến sự đồng thuận và tự giác thực hiện của cả hai bên

Hình thức giải quyết khép kín, không công khai có khi lại nảy sinh những tiêu cực, trái pháp luật

Ngoài ra, trong quá trình hào giải các bên phải trao đổi, cung cấp thông tin với người thứ ba về hoạt động kinh doanh của mỗi bên liên quan đến vụ tranh chấp nên uy tín cũng như bí quyết khinh doanh của mỗi bên dễ bị ảnh hưởng hơn so với phương thức thương lượng Bên cạnh đó, việc chi phí cho quá trình giải quyết tranh chấp thương mại bằng hòa giải cũng tốn kém hơn

so với thương lượng, bởi một hoặc các bên phải trả khoản dịch vụ phí cho người thứ ba làm trung gian hòa giải

3 Phương thức trọng tài thương mại

Trọng tài là thể thức giải quyết tranh chấp, theo đó các bên thỏa thuận đưa những tranh chấp ra trước một trọng tài viên hoặc ủy ban trọng tài để giải quyết

và trọng tài sau khi xem xét vụ việc sẽ đưa ra một phán quyết ràng buộc các bên tranh chấp Giải quyết tranh chấp trong kinh doanh bằng trọng tài là hình thức giải quyết tranh chấp thông qua hoạt động của trọng tài viên, với tư cách là một

bên thứ ba độc lập nhằm chấm dứt các xung đột bằng cách đưa ra một phán quyết buộc các bên tham gia tranh chấp phải thực hiện

Các quyết định và phán quyết của trọng tài có thể được tòa án công nhận và cho thi hành thông qua một thủ tục tư pháp Mặc dù phán quyết của trọng tài là kết qủa của sự thỏa thuận có tính chất riêng tư giữa các bên tranh chấp và do một hội đồng trọng tài ban hành nhưng giá trị bắt buộc của phán quyết trọng tài vẫn được pháp Luật quốc gia và quôc tế công nhận Nếu phán quyết của trọng tài không được các bên tự nguyện thực hiện thì nó sẽ được cưỡng chế thi hành theo một trình tự tư pháp cả ở trong nước lẫn ngoài nước

Đây là hình thức giải quyết tranh chấp rất phổ biến, được áp dụng rộng rãi do những ưu điểm và nhược điểm sau:

a Ưu điểm

Các quyết định trọng tài được công nhận quốc tế thông qua một loạt các công ước quốc tế được kí kết đặc biệt là công ước New York năm 1958

về thi hành quyết định trọng tài nước ngoài, hiện nay có khoảng 120 quốc gia là thành viên của công ước này Vì vậy, kết quả của việc giải quyết tranh chấp sẽ có cơ sở pháp lý rõ ràng và được các bên cam kết thực hiện

Cơ quan trọng tài hoàn toàn trung lập, các trọng tài viên có trình

độ chuyên môn cao Việc giải quyết tranh chấp được thực hiện bởi những nguoif

có kiến thức sâu rộng và quyết định sẽ đúng đắn và bình đẳng giữa các bên Trọng tài thương mại mang tính bí mật: các phiên họp giải quyết tranh chấp của trọng tài không được tổ chức công khai và chỉ có các bên nhận được quyết định Đây là một ưu điểm lớn của phương thức trọng tài khi các tranh chấp liên quan đến các bí mật thương mại và phát minh

b Nhược điểm

Giải quyết bằng phương thức trọng tài đòi hỏi chi phí tương đối cao, vụ việc giải quyết càng kéo dài thì phí trọng tài càng cao Việc thi hành quyết định trọng tài không phải lúc nào cũng trôi chảy, thuận lợi như việc thi hành bản án, quyết định của tòa án

4 Phương thức giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế tại Tòa án

Tòa án là phương thức giải quyết tranh chấp tại cơ quan xét xử nhân danh quyền lực nhà nước, được tiến hành theo trình tự, thủ tục nghiêm ngặt, chặt chẽ và bản án hay quyết định của tòa án về vụ tranh chấp nếu không có sự tự nguyện tuân thủ sẽ được bảo đảm thi hành bằng sức mạnh cướng chế của nhà nước Do đó, các đương sự thường tìm đến sự trợ giúp của tòa án như một giải pháp cuối cùng để bảo vệ có hiệu quả các quyền, lợi ích của mình khi họ thất bại trong việc sử dụng cơ chế thương lượng hoặc hòa giải và cũng không muốn vụ tranh chấp giữa họ được giải quyết bằng con đường trọng tài

Giair quyết tranh chấp thương mại quốc tế tại tóa án có những ưu điểm và hạn chế sau:

a Ưu điểm

Việc đưa tranh chấp ra xét xử tại tòa án có nhiều ưu điểm như: Trình tự, thủ tục tố tụng chặt chẽ, và hiệu lực phán quyết có tính khả thi cao hơn so với trọng tài Do là cơ quan xét xử của Nhà nước nên phán quyết của tòa án có tính cưỡng chế cao Nếu không chấp hành sẽ bị cưỡng chế, do đó khi đã đưa ra tòa án thì quyền lợi của người thắng kiện sẽ được đảm bảo nếu như bên thua kiện có tài sản để thi hành án

Nguyên tắc xét xử công khai có tính răn đe đối với những thương nhân kinh doanh vi phạm pháp luật

Các tòa án, đại diện cho chủ quyền quốc gia, có điều kiện tốt hơn các trọng tài viên trong việc tiến hành điều tra, có quyền cưỡng chế, triệu tập bên thứ ba đến tòa

b Nhược điểm

Việc lựa chọn phương thức tòa án có những nhược điểm nhất định vì thủ tục

tố tụng tại tòa án thiếu linh hoạt do đã được pháp luật quy định trước đó Phán quyết của tòa án thường bị kháng cáo Quá trình tố tụng có thể bị trì hoãn và kéo dài, có thể phải qua nhiều cấp xét xử, ảnh hưởng đến quá trình sản xuất,kinh doanh

Nguyên tắc xét xử công khai của tòa án tuy là nguyên tắc được xem là tiến bộ, mang tính răn đe nhưng đôi khi lại là cản trở đối với doanh nhân khi những bí mật kinh doanh bị tiết lộ và uy tín trên thương trường bị giảm sút Đối với các tranh chấp thương mại có yếu tố nước ngoài thì: Phán quyết của tòa án thường khó đạt được sự công nhận quốc tế Phán quyết của tòa án được công nhận tại một nước khác thường thông qua hiệp định song phương hoặc theo nguyên tắc rất nghiêm ngặt Mặc dù thẩm phán quốc gia có thể khách quan,

họ vẫn phải buộc sử dụng ngôn ngữ và áp dụng quy tắc tố tụng của quốc gia họ

và thường cùng quốc tịch với một bên

KẾT LUẬN

Trên đây là những kiến thức cơ bản nhất về các hình thức giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại, những ưu điểm và hạn chế của từng hình thức Không có phương thức nào là tuyệt đối và việc quyết định lựa chọn hình thức giải quyết tranh chấp nào không những phải được lựa chọn dựa trên cơ

sở ưu, nhược điểm của từng hình thức mà còn phải tùy vào từng trường hợp tranh chấp để tìm ra phương pháp thích hợp nhất, có lợi nhất

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1 Giáo trình Luật thương mại quốc tế - Trường Đại học luật Hà Nội

2 Luanvan.net.vn

3 https://phaply24h.net/bai-viet/trong-tai-thuong-mai-hinh-thuc-ban-chat-uu-diem-va-han-che