Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ BAP kết hợp với NAA đến khả năng nhân nhanh chồi .... Nghiên cứu ảnh hưởng của IAA đến khả năng tạo rễ của cây in vitro.. Hiện nay, đã có nhiều đơn vị n
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Em xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành đến thầy giáo PGS.TS Nguyễn
Văn Đính người đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ em trong suốt quá
trình thực hiện đề tài
Em xin trân trọng cảm ơn Ban Giám Hiệu Trường ĐHSP Hà Nội, Ban Chủ nhiệm khoa Sinh - KTNN trường ĐHSP Hà Nội 2 cùng tập thể cán bộ giáo viên Bộ môn TH, Phòng thí nghiệm Sinh lí học thực vật - Trường ĐHSP
Hà Nội 2 đã tạo điều kiện thuận lợi về thiết bị và phương tiện để em hoàn thành tốt khóa luận này
Trong suốt quá trình nghiên cứu, em còn nhận được sự chỉ bảo nhiệt
tình của TS La Việt Hồng - khoa Sinh KTNN cùng chị Nguyễn Thị Thu
Đông và anh Hà Đăng Chiến - Học viên Cao học K20 đã giúp đỡ, đóng góp ý kiến để em hoàn thành khóa luận, nhân đây em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến anh, chị
Trong thời gian thực hiện nghiên cứu, không tránh khỏi những thiếu sót
và hạn chế Kính mong được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo và các bạn để đề tài được hoàn thiện hơn
Em xin trân trọng cảm ơn!
Vĩnh Phúc, ngày 30 tháng 4 năm 2019
Sinh viên
Bạch Thị Kim Thảo
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của chính tôi Do tôi thực hiện, các số liệu, kết quả nghiên cứu trong khóa luận là trung thực và chưa được ai công bố
Vĩnh Phúc, ngày 30 tháng 4 năm 2019
Người thực hiện
BẠCH THỊ KIM THẢO
Trang 5DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BAP: 6-Benzyl amino purin IAA: β-Indole-acetíc acid MS: Murashige và Skoog NAA: α- Napthalene acelic acid Nxb: Nhà xuất bản
Tp.HCM: Thành phố Hồ Chí Minh
Trang 6MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2
3 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn 2
NỘI DUNG 3
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3
1.1 Giới thiệu chung về họ Phong lan 3
1.1.1 Vài nét về họ Phong lan 3
1.1.2 Nguồn gốc, phân bố và vị trí phân loại của lan Mokara 4
1.1.3 Đặc điểm hình thái 6
1.1.4 Điều kiện sinh thái 7
1.2 Giá trị lan Mokara 9
1.2.1 Giá trị kinh tế 9
1.2.2 Giá trị thẩm mỹ 11
1.2.3 Công dụng khác 11
1.3 Tình hình nghiên cứu nhân giống họ Phong lan trong và ngoài nước 11
1.3.1 Trên thế giới 11
1.3.2 Ở Việt Nam 12
CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 14
2.1 Đối tượng nghiên cứu 14
2.2 Phạm vi nghiên cứu, địa điểm và thời gian 14
2.3 Dụng cụ và thiết bị thí nghiệm 15
2.3.1 Dụng cụ 15
2.3.2 Thiết bị 15
Trang 72.4 Phương pháp nghiên cứu 15
2.4.1 Thí nghiệm 1: Khử trùng mẫu 15
2.4.2 Thí nghiệm 2: Tái sinh chồi 16
2.4.3 Thí nghiệm 3: Nhân nhanh chồi in vitro 16
2.4.4 Thí nghiệm 4: Ra rễ - tạo cây in vitro hoàn chỉnh 17
2.4.5 Thí nghiệm 5: Rèn luyện cây in vitro thích nghi với điều kiện môi trường 17
2.5 Phân tích thống kê số liệu 17
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 18
3.1 Tạo vật liệu khởi đầu cho nuôi cấy in vitro 18
3.2 Tái sinh chồi in vitro 20
3.3 Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ BAP kết hợp với NAA đến khả năng nhân nhanh chồi 22
3.4 Nghiên cứu ảnh hưởng của IAA đến khả năng tạo rễ của cây in vitro 24
3.5 Rèn luyện cây in vitro thích nghi với điều kiện môi trường 25
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 28
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 29
Trang 8DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1 Công thức thí nghiệm tạo vật liệu khởi đầu 15
Bảng 2.2 Công thức ảnh hưởng của BAP lên sự tái sinh chồi in vitro 16
Bảng 2.3 Công thức ảnh hưởng của NAA kết hợp với BAP đến khả năng nhân nhanh chồi in vitro 16
Bảng 2.4 Công thức ảnh hưởng của IAA đến khả năng hình thành rễ 17
Bảng 3.1 Hiệu quả của việc sử dụng javen để tạo vật liệu khởi đầu 19
Bảng 3.2 Ảnh hưởng của nồng độ BAP đến khả năng tái sinh chồi 22
Bảng 3.3 Ảnh hưởng của BAP kết hợp với NAA đến khả năng nhân nhanh chồi in vitro 23
Bảng 3.4 Ảnh hưởng của IAA đến khả năng ra rễ 24
Trang 9DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 1.1 Lan Arachnis, Ascoentrum và Vanda 4
Hình 1.2 Một số loại lan Mokara 6
Hình 2.1 Cây lan Mokara tại vườn thực nghiệm trường ĐHSPHN 2 14
Hình 2.2 Vườn lan Mokara tại vườn thực nghiệm trường ĐHSPHN 2 14
Hình 3.1 Mẫu cấy sạch sống sau 2 tuần quan sát 20
Hình 3.2 Mẫu cây in vitro được nuôi cấy trong môi trường B1 20
Hình 3.3 Cây in vitro được nuôi cấy trong môi trường có bổ sung MS + BAP + than hoạt tính (0,5 mg/l) + nước dừa 10% 23
Hình 3.4 Ảnh hưởng của IAA đến khả năng tạo rễ in vito 25
Hình 3.5 Cây in vitro sau 2 tuần rèn luyện 26
Trang 101
MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Họ Phong lan là một họ lớn của thực vật có hoa với hơn 800 chi và 25.000
loài Hoa lan được đánh giá cao bởi vẻ đẹp lôi cuốn, quyến rũ và sự đa dạng
về kích thước, hình dạng, màu sắc Hiện nay, hoa lan chiếm 8% thị phần trong ngành thương mại hoa thế giới và có tiềm năng thay đổi tình hình kinh tế của một quốc gia [24]
Trong vòng 10 năm trở lại đây, thị trường kinh doanh hoa lan tại Việt Nam đã và đang phát triển mạnh mẽ do nhu cầu cây cảnh trong nước tăng cao Tại Thành phố Hồ Chí Minh, việc sản xuất hoa lan tập trung chủ yếu ở huyện Củ Chi (188,1 ha) và huyện Bình Chánh (31,1 ha) với sản lượng hàng năm khoảng 6,7 triệu chậu, 68,9 triệu cành, giá trị khoảng 613,9 tỷ đồng
Trong đó, giống lan Mokara là nhóm giống chủ lực trong việc phát triển diện
tích và cung cấp sản phẩm hoa lan cắt cành tại Thành phố Hồ Chí Minh do hiệu quả cao, nhu cầu tiêu thụ của thị trường nội địa và xuất khẩu cũng rất lớn [24]
Số lượng hoa lan giống Mokara cung cấp cho Thành phố Hồ Chí Minh
chủ yếu được nhập khẩu từ Thái Lan và hầu hết không được kiểm định, nên đôi khi không đảm bảo về chất lượng Bên cạnh đó, chi phí đầu tư cây giống
lan Mokara cao cũng gây khó khăn cho việc mở rộng diện tích sản xuất Hiện
nay, đã có nhiều đơn vị nghiên cứu trong nước nhân giống và cung cấp giống
lan Mokara nuôi cấy mô, nhưng số lượng còn khiêm tốn và chưa đủ đáp ứng
cho nhu cầu của thị trường Vì vậy việc đầu tư xây dựng phòng nuôi cấy mô
tế bào thực vật để phục vụ cho nhân giống in vitro và hướng đến lai tạo các giống lan Mokara cũng như các giống lan khác là hết sức cần thiết trong giai
đoạn hiện nay và tương lai
Trang 112
Áp dụng nhân giống bằng kỹ thuật nuôi cấy mô là sự cần thiết vì có hệ số nhân cao, có thể nhân nhanh được hàng loạt các cây con giống có năng suất
và phẩm chất tốt như bố mẹ chọn lọc Từ một cây mẹ ban đầu ta có thể nhân
ra hàng ngàn cây con có kích thước và chất lượng đồng đều như nhau, giúp việc nhân giống được nhanh hơn Mặt khác, cây con ổn định về mặt di truyền, đồng thời giảm tác hại cho cây giống và đem lại hiệu quả thiết thực trong việc nâng cao chất lượng cây giống và giảm giá thành
Từ thực tế trên, chúng tôi đã chọn đề tài “Xây dựng quy trình nhân
giống hoa lan Mokara bằng kỹ thuật nuôi cấy mô”
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1 Mục đích nghiên cứu
Xây dựng quy trình nhân giống lan Mokara bằng kỹ thuật nuôi cấy mô có
hiệu quả
2.2 Nhiệm vụ và nội dung nghiên cứu
- Khử trùng mẫu, tạo vật liệu khởi đầu cho nuôi cấy in vitro
- Nghiên cứu tái sinh và nhân nhanh chồi in vitro
- Nghiên cứu ra rễ - tạo cây in vitro hoàn chỉnh
- Rèn luyện cây in vitro thích nghi với điều kiện môi trường
3 Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn
trồng lan Mokara
Trang 123
NỘI DUNG CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Giới thiệu chung về họ Phong lan
1.1.1 Vài nét về họ Phong lan
Vườn thực vật hoàng gia Kew liệt kê 880 chi và gần 22.000 loài được chấp nhận, nhưng số lượng chính xác vẫn không rõ (có thể nhiều tới 25.000 loài)
do các tranh chấp phân loại học Số lượng loài lan cao gấp 4 lần số lượng loài động vật có vú hay hơn 2 lần số lượng loài chim Nó chiếm khoảng 6 -11% số lượng loài thực vật có hoa [23] Các chi lớn nhất
là Bulbophyllum (khoảng 2.000 loài), Epidendrum (khoảng 1.500
loài), Dendrobium (khoảng 1.400 loài) và Pleurothallis (khoảng 1.000 loài)
Họ này cũng bao gồm chi Vanilla (chi chứa loài cây vani), Orchis (chi điển hình) và nhiều loài được trồng phổ biến như Phalaenopsis hay Cattleya [6]
Ngoài ra, kể từ khi du nhập các loài từ khu vực nhiệt đới vào trong thế kỷ XIX thì các nhà làm vườn châu Âu và Bắc Mỹ đã bổ sung thêm khoảng 100.000 loại cây lai ghép và giống cây trồng
Hoa lan được người tiêu dùng ưa chuộng vì vẻ đẹp đặc sắc và các hình thức đa dạng của chúng Cũng giống như cây lan, hoa lan hầu như có tất cả các màu trong cầu vồng và những kết hợp của các màu đó Hoa lan nhỏ nhất chỉ bằng hạt gạo trong khi hoa lan lớn nhất có đường kính khoảng 1m
Đa số các loại hoa lan được bán rộng rãi trên thị trường thường không có hương thơm nhưng trong tự nhiên có rất nhiều loại hoa lan có mùi thơm đặc
trưng Vanilla là một loại hoa lan có hương thơm được dùng trong các loại ẩm
thực của thế giới và có nguồn gốc từ Mêxico; trong khi đó có các loại hoa lan tỏa ra mùi như thịt bị hỏng để hấp dẫn các côn trùng [24]
Tại Việt Nam, hoa lan cũng rất đa dạng Theo giáo sư Phạm Hoàng Hộ, riêng lan rừng ở các tỉnh Nam Bộ đã biết là khoảng 500 loài khác nhau Một
số giống hoa có thể trồng được trong điều kiện khí hậu cận nhiệt đới của nước
Trang 134
ta như Dendrobium, Mokara, Cattleya, Vandaccous,… Trong đó lan Mokara
được trồng nhiều và có giá trị kinh tế cao Bên cạnh giá trị thẩm mỹ, lan
Mokara còn được sử dụng để tách chiết một số hợp chất phục vụ ngành công
nghiệp mỹ phẩm Ngoài ra, đối với y học loài hoa này cũng có nhiều giá trị nhất định.Với giá trị như vậy, lượng hoa tiêu thụ trong ước ngày càng lớn Hàng năm chúng ta phải nhập một số lượng lớn các giống hoa lan (kể cả giống và cành hoa) từ Thái Lan, Đài Loan, Trung Quốc [24]
1.1.2 Nguồn gốc, phân bố và vị trí phân loại của lan Mokara
- Nguồn gốc của lan Mokara
Năm 1969, lan Mokara Wai Liang – là một loại lan lai lần đầu tiên trên thế
giới và được ra đời ở Singapore, dưới bàn tay tài hoa của C.Y.Mok Đây là
loài lan lai giữa ba loài là Arachnis, Ascoentrum và Vanda [25]
Hình 1.1 Lan Arachnis, Ascoentrum và Vanda [24]
Mokara là giống lan lai từ ba giống Arachnis (lan bò cạp), Ascoentrum
và Vanda; vì vậy loài lan này mang các đặc tính nổi trội từ bố mẹ là: dạng hoa
và màu sắc đẹp từ Vanda, tăng trưởng nhanh từ Ascocenda (Ascocentrum x
Vanda) Lan Mokara là loài lan đơn thân, thân hình trụ dài, không có giả
hành [24]
- Sự phân bố của lan Mokara
Trang 145
Phần lớn hoa lan trên thế giới đều mọc tự nhiên ở vùng nhiệt đới và á nhiệt đới, nhất là ở Châu Á, Châu Phi, Châu Mỹ La-tinh Trên thế giới có từ 25.000 đến 30.000 loài hoa lan, gồm khoảng 800 chi
Loài lan Mokara được nhập từ Bangkok và Singapore, phân bố trên các
vùng thuộc Châu Á nhiệt đới, tập trung nhiều nhất ở Đông Nam Á với điều
kiện sinh thái vô cùng đa dạng Hiện nay lan Mokara được trồng với mục đích
thương mại ở nhiều nơi kéo dài từ Philippin đến Nam Á, Hawaii,…
Ở Việt Nam: thuộc vùng nhiệt đới của Thành phố Hồ Chí Minh cùng với các tỉnh miền Đông và Tây Nam Bộ có điều kiện khí hậu thích hợp cho loại
lan Mokara phát triển
Lâm Đồng là tỉnh có diện tích trồng lan và sản lượng lớn nhất cả nước, là nguồn cung cấp hoa lan chủ yếu cho Thành phố Hồ Chí Minh
Ở Củ Chi hiện nay mô hình trồng lan Mokara cũng được triển khai mạnh
Một số loài lan Mokara lai
Mokara Chark Kuan “Pink” pink with spot, Mokara Chark Kuan” Orange” orange with spot, Mokara Dinahn Shore red, Mokara Khaw Paik suan X Kultana Gold gold, MokaraWalter Oumea Pink pink, Mokara Mak Chin On red, Mokara Sayan dark pink, Mokara Khaw Paik Suan yellow, Mokara Chark Kuan Red red red, Mokara Yellow yellow, Mokara Orange
Trang 156
orange spot, Mokara Pink pink, Mokara Red red, Mokara New Nora Blue blue [24]
Hình 1.2 Một số loại lan Mokara
a Chark Kuan Super Pink; b Mokara Chark Kuan Pink; c Mokara Chark
Kuan Blooming size; d Mokara Chark Kuan Orange; e Mokara Dinah Shore; f Mokara Chao Praya Sunrise
1.1.3 Đặc điểm hình thái
Thân: lan Mokara là loài đơn thân, thân hình trụ dài, không có giả hành
Sự mọc dài của thân không có giới hạn nên cây thân phát triển vô hạn theo chiều thẳng đứng Sự phát triển này chỉ ngừng khi đỉnh ngọn bị tổn thương, khi đó chồi sẽ xẻ rách bẹ lá để mọc dài ra Các chồi này cũng sẽ phát triển vô hạn về phía đỉnh Thân mang cả lá và rễ
Trang 167
Lá: lan Mokara có lá dài hình lòng máng hay hình trụ, mọc cách ở hai
bên thân, lá dày và cứng
Rễ: rễ cây trần mọc từ thân xen kẽ với lá, rễ xẻ bẹ lá chui ra ngoài dọc
theo chiều dài của cây
Hoa: là loài hoa lưỡng tính có đối xứng hai bên Phát hoa mọc từ nách lá
giữa thân Hoa mẫu 3, bao hoa dạng cánh gồm 6 mảnh và có nhiều màu sắc: vàng, tím, cam, hồng, đỏ …
1.1.4 Điều kiện sinh thái
Nhiệt độ
Nhiệt độ tác động ảnh hưởng đến cây lan qua con đường quang hợp Cường độ quang hợp tăng tỉ lệ thuận với sự tăng của nhiệt độ Khi nhiệt độ tăng cao, nhu cầu dinh dưỡng ở cây cũng tăng lên [24] Vì vậy vào mùa nắng
ta nên tăng cường bón phân cho cây để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng này Tuy nhiên nếu nhiệt độ quá cao và cây hấp thụ được ánh sáng trực tiếp thì diệp lục sẽ bị tiêu hủy dẫn đến hiện tượng cây bị lá ngả vàng và phản ứng quang hợp bị đình chỉ Ngoài ra chất nguyên sinh trong tế bào cũng bị đặc quánh lại do mất nước, hậu quả của việc này là cây ngừng hô hấp và chết đi Trường hợp ngược lại, khi nhiệt độ quá thấp sẽ làm gia tăng thể tích nước trong tế bào, làm phá vỡ cấu trúc tế bào
Nhiệt độ thích hợp cho lan Mokara phát triển là từ 20-300C Ban ngày cây cần nhiệt độ không dưới 210C, ban đêm không dưới 18,50C Nhiệt độ là
yếu tố quan trọng quyết định sự ra hoa của lan Mokara
Độ ẩm
Mưa là yếu tố ảnh hưởng quan trọng nhất đối với ẩm độ, nhưng không phải là mưa to hay nhỏ mà chính là sự phân bố lượng mưa trong năm, mưa rải rác làm ẩm độ cao hơn mưa tập trung Nước mưa, từ không khí ẩm vào rễ, di chuyển qua thân và thoát hơi nước qua lá Sự di chuyển ấy có ý nghĩa rất quan trọng với lan vì nó giúp cho việc vận chuyển chất dinh dưỡng và các sản
Trang 178
phẩm do tạo thành trong cây được dễ dàng Lượng nước phải tưới cho lan là rất lớn
Cây thiếu nước vì hiện tượng thoát hơi nước qua lá Sự thoát hơi nước
là hiện tượng bốc hơi nên nó tùy thuộc vào độ ẩm Sự thiếu nước xảy ra vào mùa khô, lúc ấy là khô héo rụng đi, cường độ quang hợp thấp Tuy nhiên, không phải tất cả nước của cây đều bị thải ra ngoài Nước là yếu tố quan trọng chiếm tỉ lệ 60 - 90% trọng lượng của cây lan Phần lớn nước ở dạng tự do hòa tan các chất (như nước ở nhựa cây), chính sự thoát hơi nước này làm cây héo rụng đi
Rễ của Mokara là loại rễ trần (rễ phơi ra ngoài không khí) nên đòi hỏi độ
ẩm của vườn rất cao Cây lan Mokara không chịu úng nên cũng phải trồng
thật thoáng Vì đặc điểm là loài lan đơn thân, không có giả hành nên dễ mất nước Bổ sung nước cho cây bằng cách tưới ngày 2 lần vào lúc sáng và chiều mát Tăng cường tưới nước vào mùa khô để tránh rụng lá và giảm cường độ quang hợp làm cây sinh trưởng kém
Ánh sáng
Ánh sáng là yếu tố thiết yếu cho sự sinh trưởng của lan Ánh sáng đem năng lượng cần thiết cho phản ứng quang hợp, nhờ đó cây tạo được chất dinh dưỡng Khi thiếu ánh sáng, cây không tạo đủ dưỡng chất để sống
Vì cường độ quang hợp tỉ lệ với cường độ ánh sáng nên vào những ngày nắng, cây cần nhiều nước và muối khoáng hơn là lúc trời âm u Cho nên chúng ta phải chú ý tăng lượng nước tưới và phân bón vào mùa nắng, giảm lượng nước vào mùa mưa, không nên bón phân vào những ngày âm u, ít nắng
lan Mokara là loài ưa sáng trung bình, cường độ ánh sáng từ 50 - 60% là phù
hợp Trồng với quy mô lớn cần thiết kế giàn che bằng lưới để ánh sáng vừa phải, thích hợp cho cây sinh trưởng và phát triển
Trang 189
Độ thông thoáng và giá thể
Nhóm lan Mokara cần độ thông thoáng rất nhiều, nhất là trường hợp cây
trồng trong chậu vì hệ rễ của cây rất phát triển mà giá thể (chất trồng) lại bí
Vì vậy nên sử dụng chậu đất có nhiều lỗ thoát, bỏ một ít (rất nhỏ) chất trồng vào chậu hoặc không cần bỏ nhưng phải cung cấp dinh dưỡng đầy đủ và thường xuyên cho cây
Theo kinh nghiệm của anh Nguyễn Tấn Lập, một chủ vườn lan Mokara
ở Củ Chi, nên sử dụng giá thể là vỏ đậu phộng vì vỏ đậu phộng vừa giữa được
ẩm vừa tạo được độ thông thoáng cho cây lan [24]
Nhu cầu dinh dưỡng
Mokara cần dinh dưỡng khá cao và thường xuyên Nên kết hợp sử dụng
phân chuồng, phân cá và phân hỗn hợp N-P-K:30-10-10 hoặc 20-20-20, tùy
theo tuổi cây và tình hình sinh trưởng Do đặc điểm của Mokara là có hệ rễ
trần nên khi sử dụng phân bón nên sử dụng với liều lượng thấp và nồng độ loãng
Lưu ý vấn để vàng lá và tuột lá ở chân là do thiếu nước, thiếu dinh dưỡng (nhất là đạm)
1.2 Giá trị lan Mokara [24]
su 1,5 năm trồng từ hom cây) có thể cắt ngọn bán hoặc làm giống Gốc cây còn lại có thể cho 1 - 5 cây con từ nách lá Các cây con này có thể tách để trồng sau 4 - 6 tháng
Trang 1910
Nhìn chung khả năng tiêu thụ vẫn còn tốt so với sức sản xuất hoa lan
Mokara của thành phố hiện nay Trong những năm gần đây cho thấy tiêu thụ
hoa tăng cao từ tháng 10 cho đến tháng 3, thị trường bắt đầu lắng dịu từ tháng
4 đến tháng 10 Nhu cầu tiêu thụ hoa lan Mokara có thời điểm tăng rất cao
chủ yếu vào dịp cuối năm như trong các ngày lễ động thổ xây dựng, khai trương, khánh thành, cưới hỏi, hội nghị, tổng kết, ngày 8/3, ngày 20/10, ngày 20/11, Tết cổ truyền,…
Do nhập khẩu lan Mokara từ nước ngoài nên hiện nay giá của nó tăng khá cao so với năm 2004, trên 45.000 đồng/cành hoa Mokara Cho nên thời điểm này trồng lan Mokara hiệu quả cao vì cành hoa cắt và giống cây trồng
đang có nhu cầu lớn, được giá Bên cạnh đó, việc triển khai công tác nhân giống hoa lan Việt Nam sẽ giảm được lan nhập khẩu, góp phần phát triển kinh
tế đất nước Rất nhiều hộ dân ở nông thôn triển khai mô hình trồng lan
Mokara và đã thành công
“Cắt cành và nhân giống hoa lan Mokara mang lại hiệu quả kinh tế gấp
1,5 lần so với việc chỉ thu hoạch cành hoa” Đây là ý kiến của ông Nguyễn
Văn Lanh, nhà vườn tại Củ Chi (Thành phố Hồ Chí Minh) sau khi áp dụng
“mô hình sản xuất hoa cắt cành và nhân giống hoa lan Mokara” [24]
Đây cũng là dự án nghiên cứu do TS Dương Hoa Xô – Giám đốc Trung tâm Công nghệ sinh học Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện Dự án đã thực nghiệm tại 4 vườn hoa của người dân trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh với tổng diện tích hơn 14.000 m2 Các vườn nói trên đã cho năng suất hoa cao hơn từ 10,8 - 32,4% so với vườn không áp dụng mô hình
Hoa lan Mokara có nhiều hoa trên một cành, màu sắc rực rỡ, ra hoa
quanh năm Giá hoa trên thị trường khoảng 10.000 đồng/cành và thị trường xuất khẩu chính là Nhật Bản, Ý, Pháp, Đức và Mỹ
Trang 20Hoa lan nói chung và Mokara nói riêng, được dùng để trang trí nhà
cửa, sân vườn, bàn giấy, phòng làm việc, các buổi dạ hội và tặng nhau trong các dịp lễ Tết hoặc ngày cưới Tuy không được sử dụng nhiều như lan
Dendrobium, nhưng lan Mokara cũng có được những vị trí quan trọng trong
thẩm mỹ [24]
1.2.3 Công dụng khác
Nhiều dân tộc Trung và Nam Mỹ dung các bộ phận của một số loài cây hoa Lan làm thức ăn, nước uống thay trà, trị bệnh lở loét, táo bón, nhức đầu, bệnh suy dinh dưỡng của trẻ em, đan chiếu, đan rổ từ thân cây, làm kèn để
thổi trong các buổi đình đám hội hè Cây hoa lan Mokara cũng có công dụng
Năm 1960, Morel đã thực hiện bước ngoặt cách mạng trong sử dụng kỹ
thuật nuôi cấy đỉnh sinh trưởng trong nhân nhanh giống địa lan Cymbidium
mở đầu thành công trong sự nghiệp vi nhân giống thực vật [15] Vào năm
1964 ông tiếp tục thí nghiệm cắt nhỏ thể protocorm và cấy lại môi trường, từ một thể protocorm có thể sản xuất hơn 4.000 cây con/năm Từ kết quả thí nghiệm của Morel, rất nhiều giống lan đa thân đã được nhân vô tính thành
công như Cattleya (Scully, 1967) [21], Dendrobium (Sagawa, 1984) [17]
Maridass M và cộng sự (2010) đã tiến hành nhân giống in vitro chồi rễ của loài Dendrobium nanum Các chồi rễ được cấy lên môi trường cơ bản có