Luận văn thạc sỹ - Quản lý chi ngân sách cấp xã ở huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La

1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Quản lý ngân sách là một bộ phận của quản lý kinh tế xã hội và là khâu quản lý mang tính tổng hợp. Quản lý ngân sách được coi là hợp lý, có hiệu quả nếu nó được tạo ra bởi một cơ chế quản lý thích hợp, có tác động tích cực tới quá trình phát triển kinh tế xã hội theo mục tiêu đã được hoạch định. Việc quản lý, sử dụng nguồn tài chính ở các cấp ngân sách nhất là ngân sách cấp xã (cấp ngân sách cuối cùng) có ảnh hưởng trực tiếp đến phát triển kinh tế xã hội của địa phương cấp huyện. Thu ngân sách trên địa bàn huyện Mai Sơn mới chỉ đáp ứng được dưới 10% nhiệm vụ chi ngân sách, vì vậy quản lý ngân sách cấp xã tại huyện Mai Sơn chủ yếu là quản lý chi ngân sách. Những năm gần đây huyện Mai Sơn đã thực hiện nhiều giải pháp quản lý như thực hiện phân cấp mạnh nhiệm vụ chi cho ngân sách cấp xã để chủ động trong việc thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng của địa phương. Phân bổ và sử dụng nguồn lực tài chính công được cải thiện theo hướng công khai, minh bạch, nâng cao hiệu quả, góp phần phát triển kinh tế xã hội, xóa đói, giảm nghèo. Các công trình kết cấu hạ tầng kỹ thuật, kinh tế xã hội trên địa bàn các xã không ngừng được đầu tư, xây dựng. Điện, đường, trường, trạm được xây dựng, duy tu, sữa chữa, phục vụ nhu cầu ngày càng cao của xã hội và lợi ích của cộng đồng dân cư ngày càng được đáp ứng ở mức cao hơn. Có 01/21 xã đạt chuẩn nông thôn mới; tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 4% - 5% so với năm 2011; thu nhập bình quân đầu người tăng từ 14 - 15 triệu đồng/năm so với năm 2011. Bên cạnh những kết quả đạt được, trong công tác quản lý ngân sách xã của chính quyền địa phương trên địa bàn huyện Mai Sơn vẫn còn bộc lộ nhiều điểm hạn chế, yếu kém như: Nguồn thu tại xã thấp, các khoản thu tại xã còn thất thoát, còn để nợ dây dưa kéo dài, chưa có biện pháp đôn đốc thu. Việc xây dựng dự toán còn mang tính hình thức, chưa sát với tình hình thực tế của địa phương; chi ngân sách ở phần lớn các xã chưa bám sát vào dự toán và năm ngân sách để điều hành, chi quản lý hành chính chưa chặt chẽ, còn lãng phí, các khoản chi an sinh xã hội, đảm bảo xã hội chưa được ưu tiên, còn chậm; thực hiện quản lý các loại quỹ thu trên địa bàn còn yếu, còn để sảy ra sai phạm; việc lập, chấp hành và kế toán, quyết toán ngân sách cấp xã còn nhiều bất cập, dễ nảy sinh tiêu cực, gây thất thoát, lãng phí. Nhu cầu chi ngân sách không ngừng tăng, khả năng tích lũy ngân sách địa phương cho đầu tư phát triển thấp; chi ngân sách chưa hiệu quả, vẫn còn dàn trải, không trọng tâm, trọng điểm…. Vì vậy chưa đạt được mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện nhiệm kỳ 2011 - 2016 đã đề ra, như: Xã đạt nông thôn mới 01/04 xã bằng 25% theo kế hoạch, tỷ lệ hộ nghèo giảm chậm, đến năm 2016 đạt 19,4% so với 25,99% năm 2011; thu nhập bình quân đầu người năm 2016 đạt 29,7 triệu đồng so với 17,8 triệu đồng năm 2011. Nhận thức rõ những điều còn hạn chế nêu trên đề tài “Quản lý chi ngân sách cấp xã ở huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La” được chọn để nghiên cứu với mục đích tăng cường quản lý chi ngân sách ở huyện Mai Sơn, góp phần vào định hướng phát triển kinh tế - xã hội hợp lý, bền vững và phù hợp với đặc điểm của địa phương trong xu thế hội nhập. 2. Tổng quan tình hình nghiên cứu Những năm qua Nhà nước rất quan tâm tới công tác quản lý ngân sách xã nhất là từ khi Luật Ngân sách được ban hành và có hiệu lực, nhiều văn bản hướng dẫn, quy định đã được ban hành, sửa đổi bổ sung cho phù hợp với điều kiện thực tiễn. Bên cạnh đó có nhiều đề tài nghiên cứu về công tác quản lý ngân sách ở cấp độ địa phương như: Luận văn thạc sĩ kinh tế năm 2002 của tác giả Hoàng Trung Lương, Trường Đại học kinh tế Quốc dân nghiên cứu về “Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý ngân sách xã qua hệ thống Kho bạc nhà nước”. Luận văn nghiên cứu về ngân sách xã trong hệ thống Ngân sách nhà nước và quản lý ngân sách xã qua Kho bạc nhà nước. Đánh giá thực trạng công tác quản lý ngân sách xã qua hệ thống Kho bạc Nhà nước từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện. Luận văn thạc sĩ kinh tế năm 2006 của tác giả Trần Văn Hảo, Trường Đại học kinh tế Quốc dân nghiên cứu về “Một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Hải Dương giai đoạn 2006-2010”. Luận văn đã phân tích thực trạng quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Hải Dương từ năm 2000 đến 2006, qua đó đưa ra một số giải pháp hoàn thiện cơ bản. Luận văn thạc sĩ kinh tế năm 2006 của tác giả Lương Tiến Thành, “Hoàn thiện công tác quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá”. Luận văn nghiên cứu những vấn đề cơ bản về quản lý ngân sách xã như: vai trò của ngân sách xã, quản lý ngân sách xã và những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách xã. Thực trạng công tác quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá như phân cấp quản lý ngân sách xã, lập dự toán, cân đối, quyết toán ngân sách xã. Tác giả đã đánh giá được những kết quả đã đạt được và những hạn chế, để từ đó đưa ra những giải pháp hoàn thiện hơn nữa công tác quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá. Luận văn thạc sĩ kinh tế năm 2012 của tác giả Vũ Minh Thông về "Quản lý thu chi ngân sách nhà nước của chính quyền cấp xã trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng”. Tác giả đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về ngân sách xã và quản lý ngân sách xã. Phân tích đánh giá thực trạng quản lý hoạt động thu chi ngân sách nhà nước tại chính quyền cơ sở cấp xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, chỉ ra những kết quả đạt được, những tồn tại hạn chế và nguyên nhân của những tồn tại hạn chế. Đề xuất một số giải pháp để đổi mới công tác quản lý ngân sách xã nhằm nâng cao hiệu quả và hiệu lực quản lý ngân sách nhà nước tại cấp xã. Đây không phải là một đề tài mới, song cùng với quá trình phát triển kinh tế, công tác quản lý Ngân sách xã cũng không ngừng thay đổi để phù hợp với thực tiến hiện nay. Luận văn thạc sĩ kinh tế năm 2015 của tác giả Thái Văn Hùng về “Quản lý ngân sách nhà nước cấp phường, xã thành phố Vinh, Nghệ An”. Tác giả đã kết hợp lý luận với thực tiễn để phân tích, đánh giá thực trạng quản lý thu chi ngân sách phường, xã ở thành phố Vinh trong thời gian qua; phân tích những mặt đã đạt được, hạn chế bất cập; nguyên nhân, kết quả và tồn tại. Đồng thời nghiên cứu tình hình quản lý thu chi ngân sách xã trên địa bàn trong thời gian gần đây để đưa ra những ý kiến đóng góp cho công tác quản lý ngân sách xã trên địa bàn thành phố Vinh ngày càng hoàn thiện hơn. Như vậy, Luận văn “Quản lý chi ngân sách cấp xã ở huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La” là đề tài mới, đảm bảo không bị trùng lắp với các nghiên cứu trước, cho đến nay chưa có một nghiên cứu nào có liên quan đến quản lý chi ngân sách nhà nước của chính quyền huyện Mai Sơn. Chính vì vậy việc nghiên cứu đề tài này sẽ đi sâu phân tích, đánh giá được những điểm mạnh, điểm yếu, những hạn chế, tồn tại trong công tác quản lý chi ngân sách nhà nước của chính quyền huyện Mai Sơn. Từ đó đưa ra một số giải pháp có thể áp dụng vào thực tiễn của ngân sách nhà nước nói chung và ngân sách cấp xã nói riêng. Theo đó, cho thấy việc nghiên cứu đề tài này là những vấn đề mới đang đặt ra vừa khó khăn, vừa đòi hỏi phải nghiên cứu những điều kiện đặc thù của địa phương để công tác quản lý chi ngân sách cấp xã có hiệu quả hơn. 3. Mục tiêu nghiên cứu - Xác định khung lý thuyết về quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã của chính quyền huyện. - Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý chi ngân sách cấp xã huyện Mai Sơn trong giai đoạn (2011 - 2016) để tìm ra những kết quả đã đạt được và những mặt hạn chế, yếu kém làm cơ sở thực tế đề xuất các giải pháp. - Đề xuất các giải pháp và một số kiến nghị để hoàn thiện hơn nữa công tác quản lý chi ngân sách cấp xã ở huyện Mai Sơn đến năm 2020. 4. Câu hỏi nghiên cứu của luận văn Những bất cập trong quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã ở huyện Mai Sơn là gì? Chính quyền huyện Mai Sơn cần phải làm gì và làm như thế nào để hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã? Cần thực nhiện những giải pháp nào để quản lý chi ngân sách nhà nước của chính quyền huyện Mai Sơn? 5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý chi ngân sách cấp xã của chính quyền huyện. - Phạm vi nghiên cứu: + Về nội dung: Lý luận và thực tiễn chi ngân sách cấp xã của chính quyền huyện, tiếp cận theo quá trình quản lý chi ngân sách của cấp xã trên địa bàn huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La. + Về không gian: 22 xã, thị trấn (21 xã và 01 thị trấn) trên địa bàn huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La. + Về thời gian: Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý chi trong giai đoạn 2011-2016 đề xuất giải pháp giai đến năm 2020. 6. Phương pháp nghiên cứu 6.1. Quy trình nghiên cứu Bước 1: Xác định đề tài và mục tiêu nghiên cứu. Bước 2: Tìm hiểu cơ sở lý luận và pháp lý để xác định khung nghiên cứu quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã. Bước 3: Khảo sát, thu thập dự liệu thứ cấp và sơ cấp để tiến hành phân tích, đánh giá thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã ở huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La. Bước 4: Báo cáo kết quả nghiên cứu và đưa ra những đề xuất, giải pháp và kiến nghị với các cấp, các ngành để hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã trên địa bàn huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La đến năm 2020, từ đó góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội của huyện.

  

-HOÀNG THỊ HỒNG

QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH CẤP XÃ

Ở HUYỆN MAI SƠN, TỈNH SƠN LA

HÀ NỘI - 2017

  

-HOÀNG THỊ HỒNG

QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH CẤP XÃ

Ở HUYỆN MAI SƠN, TỈNH SƠN LA

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ CÔNG

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS BÙI VĂN HƯNG

Tôi xin cam đoan luận văn " Quản lý chi ngân sách cấp xã ở huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La” là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi, có sự hướng dẫn từ

PGS.TS Bùi Văn Hưng

Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề tài này là trung thực và chưatừng được ai công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào trước đây Những sốliệu trong các bảng biểu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được chínhtác giả thu thập từ các nguồn khác nhau có ghi trong phần tài liệu tham khảo Tôixin chịu hoàn toàn trách nhiệm nội dung khoa học trong luận văn của mình

Tác giả

Hoàng Thị Hồng

Trong suốt thời gian qua, từ khi bắt đầu học tập đến nay, bản thân đã nhậnđược sự quan tâm, tạo điều kiện giúp đỡ của các Thầy, Cô giáo Trường Đại họcKinh tế quốc dân đã truyền kiến thức trong quá trình đào tạo trình độ thạc sỹ, nhờkiến thức này mà tôi có thể đủ điều kiện nghiên cứu và viết cuốn luận văn này.

Để hoàn thành luận văn này tôi đã nhận được sự hướng dẫn rất nhiệt tình củaPGS TS Bùi Văn Hưng cùng với những ý kiến đóng góp quý báu của các thầy côTrường đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành vàsâu sắc nhất tới những sự giúp đỡ quý báu đó

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo UBND huyện Mai Sơn; tập thểlãnh đạo và kế toán UBND các xã, thị trấn trên địa bàn huyện; các phòng, banchuyên môn của huyện; cùng toàn thể đồng nghiệp Phòng Tài chính - Kế hoạchhuyện đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này

Do thời gian có hạn và kinh nghiệm nghiên cứu khoa học chưa nhiều nênluận văn chắc chắn không tránh khỏi những sơ suất, thiếu sót Tôi rất mong nhậnđược ý kiến đóng góp của Quý Thầy, Cô, đồng nghiệp và các anh, chị học viên

Xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả

Hoàng Thị Hồng

LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ CHI NSNN CẤP XÃ CỦA CHÍNH QUYỀN HUYỆN 7

1.1 Ngân sách xã trong hệ thống ngân sách nhà nước và chi ngân sách nhà nước 7

1.1.1 Ngân sách nhà nước cấp xã trong hệ thống ngân sách nhà nước 7

1.1.2 Chi ngân sách nhà nước cấp xã 8

1.2 Quản lý chi NSNN cấp xã của chính quyền huyện 11

1.2.1 Khái niệm, mục tiêu và tiêu chí đánh giá quản lý NSNN cấp xã của chính quyền huyện 11

1.2.2 Nguyên tắc quản lý chi ngân sách xã của chính quyền huyện 13

1.2.3 Nội dung quản lý chi ngân sách cấp xã của chính quyền huyện 14

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách nhà nước đối với cấp xã 21

1.3.1 Yếu tố chính quyền huyện 21

1.3.2 Các yếu tố môi trường bên ngoài 22

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH CẤP XÃ TẠI HUYỆN MAI SƠN GIAI ĐOẠN 2011-2016 24

2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của Huyện Mai Sơn, Tỉnh Sơn La 24

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên 24

2.1.2 Đặc điểm phát triển kinh tế của huyện 24

2.1.3 Đặc điểm về văn hóa - xã hội 26

2.2 Bộ máy quản lý NSNN cấp xã của chính quyền huyện Mai Sơn 29

2.2.1 Cơ quan quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã ở huyện Mai Sơn 29

2.3 Thực trạng quản lý chi ngân sách cấp xã trên địa bàn huyện Mai Sơn giai

đoạn 2011 - 2016 33

2.3.1 Thực trạng về lập dự toán chi NSNN cấp xã 33

2.3.2 Thực trạng chấp hành dự toán chi NSNN cấp xã 37

2.3.3 Thực trạng quyết toán chi NSNN cấp xã 54

2.3.4 Thực trạng thanh kiểm tra chi NSNN cấp xã 58

2.4 Đánh giá quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã của chính quyền huyện Mai Sơn 61

2.4.1 Điểm mạnh về quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã 61

2.4.2.Điểm yếu về quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã 63

2.4.3 Nguyên nhân của những điểm yếu 65

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH CẤP XÃ CỦA CHÍNH QUYỀN HUYỆN MAI SƠN 68

3.1 Mục tiêu, phương hướng hoàn thiện quản lý chi NSNN cấp xã của chính quyền huyện Mai Sơn 68

3.1.1 Mục tiêu 68

3.1.2 Phương hướng hoàn thiện quản lý chi NSNN cấp xã của chính quyền huyện Mai Sơn 69

3.2 Giải pháp hoàn thiện quản lý chi NSNN cấp xã ở huyện Mai Sơn 70

3.2.1 Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác lập dự toán chi ngân sách cấp xã 70

3.2.2 Tăng cường quản lý công tác chấp hành chi ngân sách cấp xã 71

3.2.3 Hoàn thiện công tác quyết toán chi ngân sách nhà nước cấp xã 77

3.2.4 Tăng cường công tác thanh, kiểm tra về ngân sách xã 78

3.2.5 Giải pháp khác 79

3.3 Một số kiến nghị 82

3.3.1 Đối với UBND huyện 82

3.3.2 Kiến nghị với tỉnh Sơn La 83

KẾT LUẬN 85

Bảng 2.1 Thống kê đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý tài chính xã, thị trấn

huyện Mai Sơn 32Bảng 2.2 Bảng tổng hợp xây dựng dự toán chi ngân sách của các xã, thị trấn

từ năm 2011 - 2016 35Bảng 2.3 Đánh giá thực trạng lập dự toán chi ngân sách cấp xã trên địa bàn huyện 37Bảng 2.4 Bảng tổng hợp số liệu thu ngân sách 2011 - 2016 38Bảng 2.5 Bảng cơ cấu chi ngân sách cấp xã giai đoạn 2011 - 2016 41Bảng 2.6 Bảng tổng hợp chi ngân sách theo nội dung kinh tế 2011 - 2016 42Bảng 2.7 Bảng tổng hợp chi ngân sách của các xã, thị trấn từ năm 2011 – 2016 47Bảng 2.8 Kết quả thực hiện bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới đến hết năm

2016 được thể hiện như sau: 50Bảng 2.9 Đánh giá thực trạng chấp hành dự toán chi ngân sách cấp xã trên địa

bàn huyện 52Bảng 2.10 Đánh giá thực trạng chấp hành dự toán chi ngân sách cấp xã trên địa

bàn huyện 53Bảng 2.11 Số liệu quyết toán thu, chi ngân sách xã giai đoạn 2011 - 2016 56Bảng 2.12 Đánh giá thực trạng chấp hành quyết toán chi ngân sách cấp xã trên

địa bàn huyện 58Bảng 2.13 Tình hình thu hồi qua các cuộc thanh tra, thẩm tra quyết toán giai

đoạn 2011 - 2016 60

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Quản lý ngân sách là một bộ phận của quản lý kinh tế xã hội và là khâuquản lý mang tính tổng hợp Quản lý ngân sách được coi là hợp lý, có hiệu quảnếu nó được tạo ra bởi một cơ chế quản lý thích hợp, có tác động tích cực tới quátrình phát triển kinh tế xã hội theo mục tiêu đã được hoạch định Việc quản lý, sửdụng nguồn tài chính ở các cấp ngân sách nhất là ngân sách cấp xã (cấp ngânsách cuối cùng) có ảnh hưởng trực tiếp đến phát triển kinh tế xã hội của địaphương cấp huyện

Thu ngân sách trên địa bàn huyện Mai Sơn mới chỉ đáp ứng được dưới 10%nhiệm vụ chi ngân sách, vì vậy quản lý ngân sách cấp xã tại huyện Mai Sơn chủ yếu

là quản lý chi ngân sách Những năm gần đây huyện Mai Sơn đã thực hiện nhiềugiải pháp quản lý như thực hiện phân cấp mạnh nhiệm vụ chi cho ngân sách cấp xã

để chủ động trong việc thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng của địa phương Phân bổ và sử dụng nguồn lực tài chính công được cảithiện theo hướng công khai, minh bạch, nâng cao hiệu quả, góp phần phát triển kinh

-tế xã hội, xóa đói, giảm nghèo

Các công trình kết cấu hạ tầng kỹ thuật, kinh tế xã hội trên địa bàn các xãkhông ngừng được đầu tư, xây dựng Điện, đường, trường, trạmđược xây dựng,duy tu, sữa chữa, phục vụ nhu cầu ngày càng cao của xã hội và lợi ích của cộngđồng dân cư ngày càng được đáp ứng ở mức cao hơn Có 01/21 xã đạt chuẩn nôngthôn mới; tỷ lệ hộ nghèo giảm từ 4% - 5% so với năm 2011; thu nhập bình quânđầu người tăng từ 14 - 15 triệu đồng/năm so với năm 2011

Bên cạnh những kết quả đạt được, trong công tác quản lý ngân sách xã củachính quyền địa phương trên địa bàn huyện Mai Sơn vẫn còn bộc lộ nhiều điểm hạnchế, yếu kém như: Nguồn thu tại xã thấp, các khoản thu tại xã còn thất thoát, còn để

nợ dây dưa kéo dài, chưa có biện pháp đôn đốc thu Việc xây dựng dự toán cònmang tính hình thức, chưa sát với tình hình thực tế của địa phương; chi ngân sách ởphần lớn các xã chưa bám sát vào dự toán và năm ngân sách để điều hành, chi quản

lý hành chính chưa chặt chẽ, còn lãng phí, các khoản chi an sinh xã hội, đảm bảo xãhội chưa được ưu tiên, còn chậm; thực hiện quản lý các loại quỹ thu trên địa bàncòn yếu, còn để sảy ra sai phạm; việc lập, chấp hành và kế toán, quyết toán ngânsách cấp xã còn nhiều bất cập, dễ nảy sinh tiêu cực, gây thất thoát, lãng phí Nhucầu chi ngân sách không ngừng tăng, khả năng tích lũy ngân sách địa phương chođầu tư phát triển thấp; chi ngân sách chưa hiệu quả, vẫn còn dàn trải, không trọngtâm, trọng điểm… Vì vậy chưa đạt được mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộhuyện nhiệm kỳ 2011 - 2016 đã đề ra, như: Xã đạt nông thôn mới 01/04 xã bằng25% theo kế hoạch, tỷ lệ hộ nghèo giảm chậm, đến năm 2016 đạt 19,4% so với25,99% năm 2011; thu nhập bình quân đầu người năm 2016 đạt 29,7 triệu đồng sovới 17,8 triệu đồng năm 2011.

Nhận thức rõ những điều còn hạn chế nêu trên đề tài “Quản lý chi ngân sách cấp xã ở huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La” được chọn để nghiên cứu với mục

đích tăng cường quản lý chi ngân sách ở huyện Mai Sơn, góp phần vào định hướngphát triển kinh tế - xã hội hợp lý, bền vững và phù hợp với đặc điểm của địa phươngtrong xu thế hội nhập

2 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Những năm qua Nhà nước rất quan tâm tới công tác quản lý ngân sách xã nhất

là từ khi Luật Ngân sách được ban hành và có hiệu lực, nhiều văn bản hướng dẫn, quyđịnh đã được ban hành, sửa đổi bổ sung cho phù hợp với điều kiện thực tiễn Bên cạnh

đó có nhiều đề tài nghiên cứu về công tác quản lý ngân sách ở cấp độ địa phương như:

Luận văn thạc sĩ kinh tế năm 2002 của tác giả Hoàng Trung Lương, TrườngĐại học kinh tế Quốc dân nghiên cứu về “Giải pháp hoàn thiện công tác quản lýngân sách xã qua hệ thống Kho bạc nhà nước” Luận văn nghiên cứu về ngân sách

xã trong hệ thống Ngân sách nhà nước và quản lý ngân sách xã qua Kho bạc nhànước Đánh giá thực trạng công tác quản lý ngân sách xã qua hệ thống Kho bạc Nhànước từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện

Luận văn thạc sĩ kinh tế năm 2006 của tác giả Trần Văn Hảo, Trường Đạihọc kinh tế Quốc dân nghiên cứu về “Một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lýngân sách xã trên địa bàn tỉnh Hải Dương giai đoạn 2006-2010” Luận văn đã phân

tích thực trạng quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Hải Dương từ năm 2000 đến

2006, qua đó đưa ra một số giải pháp hoàn thiện cơ bản

Luận văn thạc sĩ kinh tế năm 2006 của tác giả Lương Tiến Thành, “Hoànthiện công tác quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá” Luận văn nghiêncứu những vấn đề cơ bản về quản lý ngân sách xã như: vai trò của ngân sách xã,quản lý ngân sách xã và những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách xã Thựctrạng công tác quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá như phân cấp quản

lý ngân sách xã, lập dự toán, cân đối, quyết toán ngân sách xã Tác giả đã đánh giáđược những kết quả đã đạt được và những hạn chế, để từ đó đưa ra những giải pháphoàn thiện hơn nữa công tác quản lý ngân sách xã trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá

Luận văn thạc sĩ kinh tế năm 2012 của tác giả Vũ Minh Thông về "Quản lýthu chi ngân sách nhà nước của chính quyền cấp xã trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng”.Tác giả đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về ngân sách xã và quản lýngân sách xã Phân tích đánh giá thực trạng quản lý hoạt động thu chi ngân sách nhànước tại chính quyền cơ sở cấp xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, chỉ

ra những kết quả đạt được, những tồn tại hạn chế và nguyên nhân của những tồn tạihạn chế Đề xuất một số giải pháp để đổi mới công tác quản lý ngân sách xã nhằmnâng cao hiệu quả và hiệu lực quản lý ngân sách nhà nước tại cấp xã Đây khôngphải là một đề tài mới, song cùng với quá trình phát triển kinh tế, công tác quản lýNgân sách xã cũng không ngừng thay đổi để phù hợp với thực tiến hiện nay

Luận văn thạc sĩ kinh tế năm 2015 của tác giả Thái Văn Hùng về “Quản lýngân sách nhà nước cấp phường, xã thành phố Vinh, Nghệ An” Tác giả đã kết hợp

lý luận với thực tiễn để phân tích, đánh giá thực trạng quản lý thu chi ngân sáchphường, xã ở thành phố Vinh trong thời gian qua; phân tích những mặt đã đạt được,hạn chế bất cập; nguyên nhân, kết quả và tồn tại Đồng thời nghiên cứu tình hìnhquản lý thu chi ngân sách xã trên địa bàn trong thời gian gần đây để đưa ra những ýkiến đóng góp cho công tác quản lý ngân sách xã trên địa bàn thành phố Vinh ngàycàng hoàn thiện hơn

Như vậy, Luận văn “Quản lý chi ngân sách cấp xã ở huyện Mai Sơn, tỉnhSơn La” là đề tài mới, đảm bảo không bị trùng lắp với các nghiên cứu trước, cho

đến nay chưa có một nghiên cứu nào có liên quan đến quản lý chi ngân sách nhànước của chính quyền huyện Mai Sơn Chính vì vậy việc nghiên cứu đề tài này sẽ

đi sâu phân tích, đánh giá được những điểm mạnh, điểm yếu, những hạn chế, tồntại trong công tác quản lý chi ngân sách nhà nước của chính quyền huyện MaiSơn Từ đó đưa ra một số giải pháp có thể áp dụng vào thực tiễn của ngân sáchnhà nước nói chung và ngân sách cấp xã nói riêng Theo đó, cho thấy việc nghiêncứu đề tài này là những vấn đề mới đang đặt ra vừa khó khăn, vừa đòi hỏi phảinghiên cứu những điều kiện đặc thù của địa phương để công tác quản lý chi ngânsách cấp xã có hiệu quả hơn

3 Mục tiêu nghiên cứu

- Xác định khung lý thuyết về quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã củachính quyền huyện

- Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý chi ngân sách cấp xã huyện Mai Sơntrong giai đoạn (2011 - 2016) để tìm ra những kết quả đã đạt được và những mặthạn chế, yếu kém làm cơ sở thực tế đề xuất các giải pháp

- Đề xuất các giải pháp và một số kiến nghị để hoàn thiện hơn nữa công tácquản lý chi ngân sách cấp xã ở huyện Mai Sơn đến năm 2020

4 Câu hỏi nghiên cứu của luận văn

Những bất cập trong quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã ở huyện MaiSơn là gì? Chính quyền huyện Mai Sơn cần phải làm gì và làm như thế nào để hoànthiện quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã? Cần thực nhiện những giải pháp nào

để quản lý chi ngân sách nhà nước của chính quyền huyện Mai Sơn?

5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Công tác quản lý chi ngân sách cấp xã của chínhquyền huyện

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Về nội dung: Lý luận và thực tiễn chi ngân sách cấp xã của chính quyềnhuyện, tiếp cận theo quá trình quản lý chi ngân sách của cấp xã trên địa bàn huyệnMai Sơn, tỉnh Sơn La

+ Về không gian: 22 xã, thị trấn (21 xã và 01 thị trấn) trên địa bàn huyện MaiSơn, tỉnh Sơn La

+ Về thời gian: Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý chi trong giai đoạn2011-2016 đề xuất giải pháp giai đến năm 2020.

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Quy trình nghiên cứu

Bước 1: Xác định đề tài và mục tiêu nghiên cứu

Bước 2: Tìm hiểu cơ sở lý luận và pháp lý để xác định khung nghiên cứuquản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã

Bước 3: Khảo sát, thu thập dự liệu thứ cấp và sơ cấp để tiến hành phân tích,đánh giá thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã ở huyện Mai Sơn, tỉnhSơn La

Bước 4: Báo cáo kết quả nghiên cứu và đưa ra những đề xuất, giải pháp vàkiến nghị với các cấp, các ngành để hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước cấp

xã trên địa bàn huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La đến năm 2020, từ đó góp phần thúc đẩyphát triển kinh tế, xã hội của huyện

6.2 Khung nghiên cứu

Mục tiêu của quản lý

- Quyết toán

- Kiểm tra, thanhtra

- Thực hiện chi đúngmục đích, theo quyđịnh của pháp luật

- Phù hợp với chiếnlược phát triển kinh

tế - xã hội của địaphương

- Nâng cao hiệu quảquản lý ngân sáchnhà nước

6.3 Nguồn dữ liệu

Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tổng quyết toán ngân sáchhuyện, ngân sách xã hàng năm, các số liệu về kết quả chi ngân sách của các xã,thị trấn trên địa bàn huyện Phương pháp xử lý dữ liệu thứ cấp, phân tích, tổnghợp, khái quát hóa

Dữ liệu sơ cấp thu được thông qua phương pháp điều tra

- Nội dung điều tra: Tập chung vào thực trạng và đánh giá quản lý chi ngânsách nhà nước cấp xã ở huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La

- Đối tượng điều tra gồm 50 người, gồm:

+ Các cán bộ được giao quản lý ngân sách xã (Cán bộ phòng Tài chính - Kếhoạch, Kho bạc Nhà nước): 10 phiếu

+ Chủ tịch, Phó chủ tịch UBND các xã, thị trấn trên địa bàn huyện: 40 phiếu

- Mẫu phiếu điều tra: 50 phiếu

- Phương thức phát phiếu: Trực tiếp

- Xử lý dữ liệu sơ cấp: Bằng phần mềm Excell

6.4 Phương pháp nghiên cứu

- Kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp nghiên cứuđịnh lượng thể hiện dưới dạng thống kê mô tả qua các bảng, biểu

7 Kết cấu của luận văn như sau

Ngoài phần lời mở đầu, kết luận, danh mục bảng biểu, luận văn được kết cấuthành 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã củachính quyền huyện

Chương 2: Phân tích thực trạng quản lý chi ngân sách cấp xã tại huyện MaiSơn giai đoạn 2011-2016

Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách cấp

xã của chính quyền địa phương huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ CHI NSNN CẤP XÃ

CỦA CHÍNH QUYỀN HUYỆN

1.1 Ngân sách xã trong hệ thống ngân sách nhà nước và chi ngân sách nhà nước

1.1.1 Ngân sách nhà nước cấp xã trong hệ thống ngân sách nhà nước

- Khái niệm Ngân sách nhà nước

Thuật ngữ “Ngân sách nhà nước” được sử dụng rộng rãi trong hoạt độngkinh tế - xã hội ở mọi quốc gia trên thế giới Ngân sách nhà nước là bảng liệt kê cáckhoản thu, chi bằng tiền trong một giai đoạn nhất định của mỗi quốc gia Sự hìnhthành và phát triển của Ngân sách nhà nước gắn liền với sự xuất hiện và phát triểncủa kinh tế hàng hóa - tiền tệ trong các xã hội được quản lý bởi một mô hình nhànước Nói cách khác ngân sách nhà nước là tổng hợp các khoản thu, chi của mộtnhà nước

Trong hệ thống tài chính, ngân sách nhà nước là bộ phận chủ đạo, là điềukiện vật chất quan trọng để Nhà nước thực hiện các nhiệm vụ của mình Mặtkhác nó còn là công cụ quan trọng để Nhà nước thực hiện điều tiết vĩ mô nềnkinh tế xã hội

Theo Điều 1 Luật Ngân sách nhà nước năm 2002 thì: Ngân sách nhà nước làtoàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyềnquyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng,nhiệm vụ của Nhà nước

- Các cấp ngân sách nhà nước hiện nay

Theo Luật Ngân sách nhà nước số 01/2002/QH11 (Điều 4) hay gần đây nhất

là Hiến pháp năm 2013 (Điều 55) và Luật Ngân sách nhà nước số 83/2015/QH13(Điều 6) thì ngân sách nhà gồm được tổ chức thành 4 cấp:

Ngân sách xã là một cấp cơ sở trong hệ thống ngân sách Nhà nước, nó đạidiện và đảm bảo tài chính cho chính quyền xã có thể chủ động khai thác những thếmạnh sẵn có để phát triển kinh tế, thực hiện các chính sách xã hội, giữ gìn an ninhtrật tự trên địa bàn xã.

Chi NSNN cấp xã trực tiếp gắn liền với người dân, trực tiếp giải quyết toàn bộmối quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền

tệ của chính quyền nhà nước cấp xã nhằm phục vụ cho việc thực hiện các chức danhcủa Nhà nước cấp cơ sở trong khuôn khổ đã được phân công, phân cấp quản lý

1.1.2.2 Đặc điểm của chi ngân sách nhà nước cấp xã

Chi ngân sách nhà nước cấp xã có những đặc điểm như sau:

Ngân sách Trung ương

+ Về bản chất, ngân sách cấp xã là hệ thống các quan hệ kinh tế giữa nhà nướcvới các chủ thể khác, phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền

tệ của chính quyền cấp xã nhằm phục vụ cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụcủa chính quyền nhà nước cấp cơ sở trong khuôn khổ đã được phân công, phân cấpquản lý

+ Về hình thức, quá trình vận động của quỹ ngân sách cấp xã cũng đượcnhìn nhận trên hai giác độ: quá trình huy động các nguồn thu và quá trình thựchiện chi Sự nhìn nhận về hình thức của ngân sách cấp xã còn được thể hiện thôngqua chu trình với các khâu: Lập, chấp hành, quyết toán NSX mà chính quyền cơ

sở ở các nơi đều phải tuân thủ

Một điểm khác biệt giữa ngân sách cấp xã với các cấp ngân sách khác trong

hệ thống NSNN, đó là: Ngân sách cấp xã vừa là một cấp ngân sách vừa là đơn vị dựtoán Ngân sách cấp xã là cấp ngân sách cuối cùng trong hệ thống ngân sách nhànước, dưới cấp xã không có đơn vị dự toán độc lập Chính quyền cấp xã vừa đồngthời thực hiện nhiệm vụ thu, phân bổ ngân sách lại vừa thụ hưởng kết quả, sử dụngngân sách được phân bổ

Ngân sách cấp xã bao gồm các khoản thu và chi, do vậy quản lý ngân sáchcấp xã là quản lý thu, chi ngân sách cấp xã Quản lý chi ngân sách cấp xã là hoạtđộng của chủ thể quản lý ngân sách cấp xã thông qua việc sử dụng các phương pháp,công cụ quản lý thích hợp để tác động và điều hành hoạt động chi của ngân sách cấp

xã nhằm đạt được các mục tiêu đã định

1.1.2.3 Nội dung của chi ngân sách nhà nước cấp xã

Chi ngân sách cấp xã gồm: chi đầu tư XDCB, chi thường xuyên và chi khác.HĐND tỉnh quyết định phân cấp nhiệm vụ chi cho ngân sách cấp xã Căn cứ chế độphân cấp quản lý kinh tế - xã hội của nhà nước, các chính sách chế độ về hoạt độngcủa các cơ quan nhà nước, Đảng Cộng sản Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội vànhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của cấp xã, khi phân cấp nhiệm vụ chi cho ngânsách cấp xã, HĐND cấp tỉnh giao cho ngân sách cấp xã thực hiện các nhiệm vụ chidưới đây:

- Chi đầu tư phát triển

+ Chi đầu tư xây dựng, nâng cấp, sửa chữa các công trình kết cấu hạ tầng kinh

tế - xã hội từ nguồn vốn đầu tư trong cân đối ngân sách xã theo phân cấp của cấp tỉnhtheo các lĩnh vực chi theo quy định

+ Chi đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội của xã từnguồn huy động đóng góp từ các cơ quan, tổ chức, cá nhân theo quy định của phápluật và Luật Đầu tư công cho từng dự án nhất định, do Hội đồng nhân dân xã quyếtđịnh đưa vào ngân sách xã quản lý theo các lĩnh vực chi được theo quy định

- Chi thường xuyên

+ Chi quốc phòng: Chi thực hiện chế độ, chính sách đối với lực lượng dânquân tự vệ và các khoản chi khác về dân quân tự vệ thuộc nhiệm vụ chi của ngânsách xã theo quy định của Luật Dân quân tự vệ; chi thực hiện việc đăng ký nghĩa

vụ quân sự, công tác nghĩa vụ quân sự khác thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách xãtheo quy định của Luật Nghĩa vụ quân sự; các khoản chi khác theo quy định củapháp luật;

+ Chi an ninh và trật tự an toàn xã hội: Chi tuyên truyền, vận động và tổchức phong trào bảo vệ an ninh, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn xã; các khoản chikhác theo quy định của pháp luật;

+ Chi sự nghiệp giáo dục: Hỗ trợ hoạt động giáo dục, đào tạo trên địa bàn xã;+ Chi sự nghiệp y tế: Hỗ trợ phục vụ chăm sóc sức khỏe nhân dân trên địabàn xã;

+ Chi hoạt động văn hoá, thông tin;

+ Chi hoạt động phát thanh, truyền thanh;

+ Chi hoạt động thể dục, thể thao;

+ Chi hoạt động bảo vệ môi trường, bao gồm thu gom, xử lý rác thải;

+ Chi các hoạt động kinh tế bao gồm: Duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa, cải tạo cáccông trình phúc lợi, các công trình kết cấu hạ tầng, các công trình khác do xã quản lý;

hỗ trợ khuyến khích phát triển các hoạt động kinh tế như: khuyến công, khuyến nông,khuyến ngư, khuyến lâm theo chế độ quy định; các hoạt động kinh tế khác;

+ Chi hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức chính trị vàcác tổ chức chính trị - xã hội; hỗ trợ hoạt động cho các tổ chức chính trị xã hội -

nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp theo quy định củapháp luật:

Chi hoạt động của các cơ quan nhà nước: Tiền lương cho cán bộ, côngchức; tiền công lao động và hoạt động phí đại biểu Hội đồng nhân dân; cáckhoản phụ cấp khác theo quy định của Nhà nước; công tác phí; chi về hoạt động,văn phòng, như: chi phí điện, nước, văn phòng phẩm, phí bưu điện, điện thoại,hội nghị, chi tiếp tân, khánh tiết; chi mua sắm, sửa chữa thường xuyên trụ sở,phương tiện làm việc và tài sản cố định khác; đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y

tế, kinh phí công đoàn cho cán bộ xã và các đối tượng khác theo chế độ quyđịnh; chi khác theo chế độ quy định;

Kinh phí hoạt động của tổ chức Đảng Cộng sản Việt Nam ở xã;

Kinh phí hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội ở xã (Mặt trận Tổ quốcViệt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Cựu chiến binh Việt Nam,Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam) sau khi trừ các khoản thutheo điều lệ và các khoản thu khác (nếu có);

Kinh phí hỗ trợ hoạt động cho các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổchức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp ở xã theo quy định của pháp luật;

+ Chi cho công tác xã hội do xã quản lý: Trợ cấp hằng tháng cho cán bộ xãnghỉ việc theo chế độ quy định (không kể trợ cấp hằng tháng cho cán bộ xã nghỉviệc và trợ cấp thôi việc 01 lần cho cán bộ xã nghỉ việc từ ngày 01 tháng 01 năm

1998 trở về sau do bảo hiểm xã hội chi trả); chi thăm hỏi các gia đình chính sách;trợ giúp xã hội và công tác xã hội khác;

+ Các khoản chi thường xuyên khác ở xã theo quy định của pháp luật

1.2 Quản lý chi NSNN cấp xã của chính quyền huyện

1.2.1 Khái niệm, mục tiêu và tiêu chí đánh giá quản lý NSNN cấp xã của chính quyền huyện

1.2.1.1 Khái niệm

Quản lý chi ngân sách cấp xã là một bộ phận trong công tác quản lý NSNNcấp xã và cũng là một bộ phận trong công tác quản lý ngân sách nói chung Xét theo

nghĩa rộng, quản lý chi NSNN cấp xã là việc sử dụng NSNN làm công cụ quản lýkinh tế - xã hội của chính quyền cấp xã thông qua các chức năng vốn có; theo nghĩahẹp, quản lý chi NSNN cấp xã là quản lý đầu ra của NSNN cấp xã thông qua cácnội dung chi tiêu và quy định cụ thể.

1.2.1.2 Mục tiêu

Mục tiêu của quản lý chi ngân sách xã là: Thực hiện chi đúng mục đích, theoquy định của pháp luật, phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địaphương, nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước

1.2.1.3 Tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện quản lý chi ngân sách xã

Căn cứ Luật Ngân sách nhà nước, các văn bản hướng dẫn thực hiện Luật vàcác nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh, các tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiệnquản lý chi ngân sách xã, như sau:

Thứ nhất, mức độ phù hợp với quy định của pháp luật Chi ngân sách nhànước nói chung và cấp xã nói riêng trước hết phải tuân thủ Luật Ngân sách Đồngthời, chi ngân sách còn phải thực hiện đúng các quy định của Quốc hội, Chính phủ,các bộ ngành, HĐND tỉnh…

Thứ hai, đáp ứng yêu cầu thực hiện các chức năng nhà nước cấp xã Đây làmục tiêu quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã Vì vậy, chi đúng, tiết kiệm là cầnthiết nhưng phải đáp ứng được yêu cầu hoạt động của chính quyền cấp xã, ngoàicông tác đảm bảo chi thường xuyên còn thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm như:Công tác xây dựng nông thôn mới, công tác xóa đói, giảm nghèo Trong lúc cácnguồn thu còn rất hạn chế, thực hiện tiêu chí này là thách thức không nhỏ

Thứ ba, giải ngân, thanh quyết toán nhanh Tăng cường cải cách hành chínhtrong tổ chức quản lý thu - chi ngân sách nhà nước, bảo đảm tính linh hoạt, gọn nhẹ,nhanh chóng

Thứ tư, việc lập dự toán ngân sách năm sau đảm bảo phù hợp, sát với khả năngngân sách, nhiệm vụ chi và tình hình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

Thứ năm, việc thực hiện chấp hành công tác chi theo dự toán đã được cấp cóthẩm quyền phê duyệt

Thứ sáu, chấp hành công tác thanh, quyết toán ngân sách xã đảm bảo theođúng mẫu biểu, số liệu và thời gian quy định

1.2.2 Nguyên tắc quản lý chi ngân sách xã của chính quyền huyện

- Quản lý chi NSX phải tuân thủ theo pháp luật: Trước hết phải thực hiệnđúng theo Luật NSNN, theo quy định chung của nhà nước, theo các Nghị định củaChính phủ, các Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính Chi NSX phải đúng chế độ,tiêu chuẩn, định mức chi tiêu quy định của nhà nước, phải được hạch toán đầy đủvào NSNN qua KBNN, tránh hiện tượng tự đặt ra các khoản thu trái quy định, chitiêu tuỳ tiện, gây lãng phí, thất thoát NSX

- Công tác quản lý NSX phải ngày càng được củng cố và hoàn thiện dựa trênnhững phương thức quản lý khoa học, tiên tiến phù hợp với điều kiện phát triển củatừng giai đoạn Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, việc ứng dụng những thành tựukhoa học công nghệ tin học vào quản lý NSX một cách đồng bộ là một yêu cầu cấpthiết, tránh tình trạng tụt hậu của công tác quản lý NSX so với khu vực quản lý nhànước nói chung

- Tất cả các khoản thu, chi của nhà nước đều phải phản ánh đầy đủ, rõ ràngtrong dự toán, quyết toán Ngân sách nhà nước để Hội đồng nhân dân xã quyết định

- Dự toán ngân sách phải được cơ quan có thẩm quyền quyết định cho từngnăm và việc sử dụng kinh phí đã được duyệt cũng giới hạn trong năm theo dự toán

đã được duyệt

- Các khoản chi chỉ được sử dụng cho đối tượng và mục đích đã được cơquan có thẩm quyền quyết định, được thể hiện qua việc phân bổ chi tiêu theo cáchphân loại trong mục lục ngân sách và các đơn vị chi tiêu phải tuân thủ theo đúngdòng, mục đã được ghi trong dự toán ngân sách

- Nguyên tắc đảm bảo cân đối ngân sách nhà nước: Ngân sách xã được cânđối với tổng số chi không được vượt quá tổng số thu

- Nguồn lực thì có hạn nhưng nhu cầu thì không có mức giới hạn Do vậy,trong quá trình phân bổ và sử dụng các nguồn lực khan hiếm đó luôn phải tính toánsao cho với chi phí ít nhất nhưng vẫn đạt kết quả đầu ra như dự kiến Cần thực hiện

ưu tiên cho các loại hoạt động hoặc theo các nhóm mục chi sao cho với tổng số chi

có hạn nhưng khối lượng công việc vẫn hoàn thành và đạt chất lượng cao

- Quản lý chi ngân sách đòi hỏi phải công khai, minh bạch xuất phát từ đòihỏi chính đáng của người dân với tư cách là người nộp thuế cho nhà nước Nộidung công khai theo các mẫu đã được Bộ Tài chính quy định Hình thức côngkhai chủ yếu là: Thông báo bằng văn bản cho các cơ quan hữu quan, phát hành

ấn phẩm; công khai trên trang thông tin điện tử Thời gian công khai cũng phảiđược quy định rõ

- Quản lý chi NSX phải được thực hiện thường xuyên, liên tục và toàn diện ởtất cả các khâu, từ khâu lập dự toán, chấp hành đến quyết toán NSX Việc lập dựtoán NSX cần thể hiện đầy đủ các quan điểm chủ yếu của chính sách tài chính quốcgia như: cơ cấu các nguồn thu, cân đối, bố trí các nội dung chi

1.2.3 Nội dung quản lý chi ngân sách cấp xã của chính quyền huyện

1.2.3.1 Lập dự toán chi ngân sách cấp xã

Hàng năm, trên cơ sở hướng dẫn của Trung ương, của Tỉnh, của huyện,UBND cấp xã lập dự toán thu, chi ngân sách năm sau trình HĐND cùng cấpquyết định

- Các căn cứ lập dự toán thu, chi ngân sách cấp xã, gồm:

+ Các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh,trật tự an toàn xã hội của xã;

+ Chính sách, chế độ thu NSNN, cơ chế phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chingân sách cấp xã và tỷ lệ phân chia nguồn thu do HĐND cấp tỉnh quy định;

+ Chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách do Chính phủ, Thủ tướngChính phủ, Bộ Tài chính và HĐND cấp tỉnh quy định;

+ Tình hình thực hiện dự toán NSX năm hiện hành và các năm trước

+ Dự báo những xu hướng và vấn đề có tác động đến NSX năm kế hoạch

- Trình tự lập dự toán thu, chi Ngân sách cấp xã

+ Kế toán NSX phối hợp với cơ quan thuế hoặc đội thu thuế xã tính toán cáckhoản thu NSNN trên địa bàn (trong phạm vi phân cấp cho cấp xã quản lý)

+ Các ban, ngành, đoàn thể thuộc UBND cấp xã căn cứ vào chức năngnhiệm vụ được giao và chế độ, định mức, tiêu chuẩn chi lập dự toán chi của đơn vị

tổ chức mình

+ Kế toán Ngân sách xã lập dự toán thu, chi và cân đối NSX trình UBND xãbáo cáo Chủ tịch và Phó Chủ tịch HĐND cùng cấp để xem xét gửi UBND huyện,Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Thời gian báo cáo dự toán NSX do UBND cấptỉnh, huyện quy định.

+ Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện làm việc với UBND xã về cân đốithu, chi NSX theo khả năng bố trí cân đối chung của ngân sách địa phương

- Quyết định dự toán thu, chi ngân sách cấp xã

+ Sau khi có quyết định giao nhiệm vụ thu, chi ngân sách của UBND cấphuyện, UBND xã hoàn chỉnh dự toán ngân sách xã và phương án phân bổ ngân sách

xã trình HĐND cấp xã quyết định Sau khi dự toán NSX được HĐND xã quyếtđịnh, UBND xã báo cáo UBND cấp huyện, Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện,đồng thời thông báo công khai dự toán NSX cho nhân dân biết theo chế độ côngkhai tài chính về NSNN

- Điều chỉnh dự toán thu, chi ngân sách cấp xã hàng năm (nếu có)

Trong các trường hợp có yêu cầu của UBND cấp trên để đảm bảo phù hợp với địnhhướng chung hoặc có biến động lớn về nguồn thu và nhiệm vụ chi, UBND cấp xã tiến hànhlập dự toán điều chỉnh trình HĐND cùng cấp quyết định và báo cáo UBND cấp huyện

1.2.3.2 Chấp hành chi ngân sách cấp xã

Căn cứ dự toán NSX và phương án phân bổ NSX cả năm đã được HĐND xãquyết định, UBND xã phân bổ chi tiết dự toán chi NSX theo Mục lục NSNN gửiKho bạc Nhà nước nơi giao dịch để làm căn cứ thanh toán và kiểm soát chi

Căn cứ vào dự toán cả năm và khả năng thu, nhu cầu chi của từng quý,UBND xã lập dự toán thu, chi quý (có chia ra tháng) gửi Kho bạc Nhà nước nơigiao dịch Đối với những xã có các nguồn thu chủ yếu theo mùa vụ, UBND xã đềnghị cơ quan tài chính cấp trên thực hiện tiến độ cấp số bổ sung cân đối trong dựtoán đã được giao (nếu có) cho phù hợp để điều hành chi theo tiến độ công việc.Chủ tịch UBND xã (hoặc người được uỷ quyền) là chủ tài khoản thu, chi NSX

Xã có quỹ tiền mặt tại xã để thanh toán các khoản chi có giá trị nhỏ Địnhmức tồn quỹ tiền mặt tại xã do Kho bạc Nhà nước huyện quy định cho từng loại xã.Riêng những xã ở xa Kho bạc Nhà nước, điều kiện đi lại khó khăn, chưa thể thực

hiện việc nộp trực tiếp các khoản thu của ngân sách cấp xã vào Kho bạc Nhà nước,định mức tồn quỹ tiền mặt được quy định ở mức phù hợp.

* Trách nhiệm của các cơ quan và cá nhân trong việc quản lý chi ngân sáchcấp xã:

Các tổ chức, đơn vị thuộc xã:

- Chi đúng dự toán được giao, đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức, đúng mụcđích, đối tượng và tiết kiệm, có hiệu quả

- Lập dự toán sử dụng kinh phí hàng quý (có chia tháng) gửi kế toán xã Khi

có nhu cầu chi, làm các thủ tục đề nghị kế toán xã rút tiền tại Kho bạc hoặc quỹ tại

xã để thanh toán

- Chấp hành đúng quy định của pháp luật về kế toán, thống kê và quyết toán

sử dụng kinh phí với Kế toán ngân sách xã và công khai kết quả thu, chi tài chínhcủa tổ chức, đơn vị

Kế toán ngân sách xã

- Thẩm tra nhu cầu sử dụng kinh phí của các ban ngành, đoàn thể của xã

- Bố trí kinh phí theo dự toán năm và dự toán quý để đáp ứng nhu cầu chi,trường hợp nhu cầu chi lớn hơn thu trong quý cần có biện pháp đề nghị cấp trêntăng mức trợ cấp cân đối hoặc tạm thời sắp xếp lại nhu cầu chi phù hợp vớinguồn thu, theo nguyên tắc ưu tiên chi lương và các khoản có tính chất lươngđầy đủ, kịp thời

Tham mưu cho Ủy ban nhân dân cấp xã kiểm tra, giám sát việc thực hiện chingân sách, sử dụng tài sản của các ban ngành, đoàn thể của xã, phát hiện và báo cáo

đề xuất kịp thời Chủ tịch UBND xã về những vi phạm chế độ, tiêu chuẩn, định mức

để có biện pháp đảm bảo thực hiện mục tiêu và tiến độ quy định

Chủ tịch UBND xã hoặc người được uỷ quyền quyết định chi:

- Việc quyết định chi ngân sách xã phải theo đúng chế độ, tiêu chuẩn và mứcchi trong phạm vi dự toán được phê duyệt, đồng thời người ra quyết định chi phảichịu trách nhiệm về quyết định của mình, nếu chi sai phải bồi hoàn cho công quỹ vàtuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm còn bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặctruy cứu trách nhiệm hình sự

- Việc thực hiện chi phải bảo đảm các điều kiện

+ Đã được phân bổ chi tiết trong dự toán được giao, trừ trường hợp dự toán

và phân bổ dự toán chưa được cấp có thẩm quyền quyết định và chi từ nguồn tăngthu, nguồn dự phòng ngân sách;

+ Đảm bảo chế độ, tiêu chuẩn, định mức quy định;

+ Được Chủ tịch UBND xã hoặc người được uỷ quyền quyết định chi

Căn cứ vào dự toán chi cả năm, dự toán quý có chia tháng và tiến độ côngviệc, Kế toán ngân sách xã làm thủ tục chi trình Chủ tịch UBND xã hoặc ngườiđược uỷ quyền quyết định gửi Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch, kèm theo các tàiliệu cần thiết theo quy định của pháp luật Việc thanh toán các khoản chi của ngânsách cấp xã bằng giấy rút dự toán ngân sách xã Trên giấy rút dự toán phải ghi cụthể, đầy đủ chương, loại, khoản, mục, tiểu mục theo quy định của Mục lục NSNN,kèm theo Bảng kê chứng từ chi; đối với các khoản chi lớn phải kèm theo hồ sơ, tàiliệu chứng minh Trường hợp thanh toán một lần có nhiều chương, thì lập thêmBảng kê chi, chi tiết theo Mục lục NSNN, trên Bảng kê ghi rõ số hiệu, ngày thángcủa giấy rút dự toán, đồng thời trên giấy rút dự toán phải ghi rõ số hiệu của Bảng

kê, tổng số tiền

Trường hợp thanh toán bằng tiền mặt, sử dụng giấy rút dự toán bằng tiềnmặt Kho bạc Nhà nước kiểm tra, nếu đủ điều kiện thì thực hiện thanh toán cho Ủyban nhân dân cấp xã

Trong những trường hợp thật cần thiết, như tạm ứng công tác phí, ứng tiềntrước cho khách hàng, cho nhà thầu theo hợp đồng, chuẩn bị hội nghị, tiếp khách,mua sắm nhỏ, được tạm ứng để chi Trong trường hợp này, trên giấy rút dự toánchỉ ghi tổng số tiền cần tạm ứng Khi thanh toán tạm ứng phải có đủ chứng từ hợp

lệ, kế toán ngân sách xã phải lập Bảng kê chứng từ chi và Giấy đề nghị thanh toántạm ứng gửi Kho bạc Nhà nước nơi giao dịch làm thủ tục chuyển tạm ứng sang thựcchi ngân sách

Các khoản thanh toán ngân sách cấp xã qua Kho bạc Nhà nước cho các đốitượng có tài khoản giao dịch ở Kho bạc Nhà nước hoặc ở ngân hàng phải được thựchiện bằng hình thức chuyển khoản (trừ trường hợp khoản chi nhỏ có thể thanh toán

bằng tiền mặt) Khi thanh toán bằng chuyển khoản, sử dụng giấy rút dự toán bằngchuyển khoản.

Đối với các khoản chi từ các nguồn thu được giữ lại tại xã, Kế toán ngânsách xã phối hợp với Kho bạc Nhà nước định kỳ làm thủ tục hạch toán ghi thu, ghichi vào ngân sách xã; khi làm thủ tục hạch toán ghi thu, ghi chi phải kèm theo Bảng

kê chứng từ thu và Bảng kê chứng từ chi theo đúng chế độ quy định

Chi thường xuyên

Ưu tiên thanh toán tiền lương, các khoản có tính chất lương cán bộ côngchức, cán bộ không chuyên trách cấp xã, bản, nghiêm cấm việc nợ lương và cáckhoản phụ cấp

Các khoản chi thường xuyên khác phải căn cứ vào dự toán năm được giao,khối lượng thực hiện công việc, khả năng của ngân sách xã tại thời điểm chi để thựchiện chi cho phù hợp với thực tế

Chi đầu tư XDCB

Việc quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản của NSX phải thực hiện đầy đủtheo quy định của Nhà nước về quản lý đầu tư và xây dựng cơ bản và phân cấp củatỉnh; việc cấp phát thanh toán, quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản của NSXthực hiện theo quy định của Bộ Tài chính

Đối với dự án đầu tư bằng nguồn đóng góp theo nguyên tắc tự nguyện, ngoàicác quy định chung cần phải bảo đảm:

+ Mở sổ sách theo dõi và phản ánh kịp thời mọi khoản đóng góp bằng tiền,ngày công lao động, hiện vật của nhân dân

+ Quá trình thi công, nghiệm thu và thanh toán phải có sự giám sát của Bangiám sát cộng đồng của xã, bản

+ Kết quả đầu tư và quyết toán dự án hoàn thành phải được thông báo côngkhai cho nhân dân biết

Thực hiện nhiệm vụ xây dựng cơ bản phải đảm bảo đúng dự toán, nguồn tàichính theo chế độ quy định, nghiêm cấm việc nợ xây dựng cơ bản, chiếm dụng vốndưới mọi hình thức

1.2.3.3 Quyết toán chi ngân sách cấp xã

Kế toán xã có trách nhiệm thực hiện công tác hạch toán kế toán và quyếttoán NSX theo Mục lục NSNN và chế độ kế toán NSX hiện hành; thực hiện chế độbáo cáo kế toán và quyết toán theo quy định Kho bạc Nhà nước thực hiện công tác

kế toán thu, chi quỹ NSX theo quy định; định kỳ hàng tháng, quý báo cáo tình hìnhthực hiện thu, chi NSX, tồn quỹ NSX gửi UBND xã; và báo cáo đột xuất khác theoyêu cầu của UBND xã

Thời gian chỉnh lý quyết toán NSX hết ngày 31 tháng 01 năm sau

Để thực hiện công tác khoá sổ và quyết toán hàng năm, Kế toán ngân sách xãthực hiện các việc sau đây:

Ngay trong tháng 12 phải rà soát tất cả các khoản thu, chi theo dự toán, cóbiện pháp thu đầy đủ các khoản phải thu vào ngân sách và giải quyết kịp thời cácnhu cầu chi theo dự toán Trường hợp có khả năng hụt thu phải chủ động có phương

án cắt giảm một số khoản chi chưa thực sự cần thiết để đảm bảo cân đối NSX

Phối hợp với Kho bạc Nhà nước huyện thực hiện đối chiếu tất cả các khoảnthu, chi NSX trong năm, bảo đảm hạch toán đầy đủ, chính xác các khoản thu, chitheo Mục lục NSNN, kiểm tra lại số thu được phân chia giữa các cấp ngân sách theo

tỉ lệ quy định

Đối với các khoản tạm thu, tạm giữ, tạm vay (nếu có) phải xem xét xử lýhoặc hoàn trả, trường hợp chưa xử lý được, thì phải làm thủ tục chuyển sangnăm sau

Các khoản thu, chi phát sinh vào thời điểm cuối năm được thực hiện theonguyên tắc: Các khoản thu phải nộp chậm nhất trước cuối giờ làm việc ngày 31/12,nếu nộp sau thời hạn trên phải hạch toán vào thu ngân sách năm sau Nhiệm vụ chiđược bố trí trong dự toán ngân sách năm, chỉ được chi trong niên độ ngân sách năm

đó, các khoản chi có trong dự toán đến hết 31/12 chưa thực hiện được không đượcchuyển sang năm sau chi tiếp, trừ trường hợp cần thiết phải chi nhưng chưa chiđược, phải được UBND xã quyết định cho chi tiếp, khi đó hạch toán và quyết toánnhư sau: Nếu thực hiện trong thời gian chỉnh lý quyết toán thì dùng tồn quỹ nămtrước để chi và quyết toán vào ngân sách năm trước; nếu được quyết định thực hiện

trong năm sau, thì làm thủ tục chuyển nguồn sang năm sau để chi tiếp và thực hiệnquyết toán vào chi ngân sách năm sau

Kế toán xã lập báo cáo quyết toán thu, chi NSX hàng năm trình UBND xãxem xét để trình HĐND xã phê chuẩn, đồng thời gửi Phòng Tài chính - Kế hoạchhuyện để tổng hợp

Quyết toán chi NSX không được lớn hơn quyết toán thu NSX Kết dư NSX

là số chênh lệch lớn hơn giữa số thực thu và số thực chi NSX Toàn bộ kết dư nămtrước (nếu có) được chuyển vào thu ngân sách năm sau theo chế độ quy định

Sau khi HĐND xã phê chuẩn, báo cáo quyết toán được lập thành 05 bản đểgửi cho HĐND xã, UBND xã, Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện, Kho bạc Nhànước nơi xã giao dịch (để làm thủ tục hạch toán thu kết dư vào ngân sách năm sau),lưu Kế toán ngân sách xã và thông báo công khai nơi công cộng cho nhân dân trênđịa bàn xã biết

Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện có trách nhiệm thẩm định báo cáoquyết toán thu, chi NSX, trường hợp có sai sót phải báo cáo UBND huyện yêu cầuHĐND xã điều chỉnh quyết toán

1.2.2.4 Thanh kiểm tra chi ngân sách cấp xã

Trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, Thanh tra huyện, Phòng Tàichính - Kế hoạch huyện có trách nhiệm kiểm tra việc thực hiện các chế độ thu, chi

và quản lý ngân sách, quản lý tài sản của Nhà nước của chính quyền cấp xã Cụ thể:

Thanh tra huyện:

- Trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện kế hoạch thanh tra hàng nămđối với cấp xã và các chương trình, kế hoạch khác theo quy định của pháp luật

- Tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật, chương trình, kế hoạchthanh tra sau khi được Ủy ban nhân dân cấp huyện hoặc Chủ tịch Ủy ban nhân dâncấp huyện phê duyệt

- Thông tin, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về lĩnh vực thanh tra,giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng; hướng dẫn chuyên môn,nghiệp vụ công tác thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũngcho cán bộ, công chức xã, phường, thị trấn

- Hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, thị trấn trongviệc thực hiện pháp luật về thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chốngtham nhũng.

Thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ thu, chi ngân sáchcủa Ủy ban nhân dân cấp xã

+ Yêu cầu các cơ quan có liên quan tham gia phối hợp thực hiện thanh,kiểm tra;

+ Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, Phòng Tài chính - Kế hoạch cấphuyện xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền xử lý các

vi phạm theo quy định của pháp luật;

+ Khi tiếp nhận các kiến nghị của Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện, cơquan có thẩm quyền phải xử lý và thông báo kết quả xử lý cho Phòng Tài chính -

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách nhà nước đối với cấp xã

1.3.1 Yếu tố chính quyền huyện

Hoạt động quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã chịu ảnh hưởng trực tiếp

từ các yếu tố thuộc về môi trường bên trong của chính quyền huyện, các yếu tố nàychủ yếu là:

Ý thức chấp hành quy định trong quá trình quản lý chi ngân sách của cán bộhuyện, đặc biệt là cán bộ chuyên quản cấp xã.

Ý thức thái độ của cán bộ công chức trong việc thực thi các quy định về quản

lý chi NSNN cũng rất quan trọng Trường hợp cán bộ công chức tuân thủ cácnguyên tắc trong quản lý chi NSNN sẽ giúp cho việc chi ngân sách đảm bảo antoàn, đúng quy định của pháp luật Ngược lại có thể dẫn đến tình trạng thất thoátNSNN, làm cho việc chi NSNN không đảm bảo tuân thủ các quy định của Pháp luật

và không mang lại hiệu quả kinh tế xã hội như mong muốn

Công tác phối hợp với các cơ quan Đảng và tổ chức chính trị: Công tác phốihợp của chính quyền cấp huyện với Huyên ủy, cơ quan các cơ quan Mặt trận tổquốc và các đoàn thể nhằm tăng cường định hướng trong quản lý chi ngân sách đốivới chính quyền cấp xã sẽ ảnh hưởng đến công tác lập dự toán cũng như trong quátrình kiểm soát chi của ngân sách cấp xã

Thu ngân sách và tiềm lực tài chính của huyện: Huyện có khả năng thungân sách và tiềm lưc tài chính tốt sẽ giảm được những thách thức đối với côngtác quản lý chi của chính quyền cấp huyện đối với cấp xã, sẽ chủ động trong việccấp bổ sung những khoản phát sinh ngoài dự toán cho chính quyền cấp xã khiphát sinh những nhiệm vụ chi đột xuất, cấp bách Ngược lại chính quyền cấphuyện thu ngân sách hạn chế và tiềm lực tài chính yếu sẽ khó khăn cho công tácđiều hành chi ngân sách

Công nghệ thông tin trong quản lý chi: Triển khai ứng dụng các phần mềmcông nghệ thông tin trong quản lý chi ngân sách nhà nước cho chính quyền cấp xã,

tổ chức tập huấn nâng cao trình độ tin học cho cán bộ quản lý chi ngân sách cấp xã

1.3.2 Các yếu tố môi trường bên ngoài

- Quản lý chi ngân sách cấp xã phụ thuộc chủ yếu vào các nhân tố sau:+ Nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của cấp xã trong từng thời kỳ: Mộttrong những đặc điểm của chi ngân sách nhà nước là để phục vụ các hoạt động kinh

tế, xã hội chung, mục tiêu là tăng trưởng và phát triển của toàn xã hội Do vậy cáckhoản chi ngân sách nhà nước sẽ tăng lên khi đất nước nói chung rơi vào khủng

hoảng kinh tế và kinh tế địa phương trì trệ cần sự trợ giúp của chính phủ để kíchthích sự tăng trưởng và ổn định nền kinh tế.

+ Khả năng tích tụ và tích lũy của nền kinh tế: Nếu khả năng này của nềnkinh tế tốt thì không những hạn chế được mức chi của ngân sách, mà ngược lại còncho thấy sự hoạt động tốt của nền kinh tế, một đồng bỏ ra có hiệu quả cho tăngtrưởng và phát triển, không lãng phí

+ Ảnh hưởng của các yếu tố tự nhiên, hạn hán, thiên tai, dịch bệnh: Chi ngânsách nhà nước luôn đảm bảo vì lợi ích chung và đảm bảo sự công bằng cho một bộphận những người có hoàn cảnh đặc biệt Khi trên địa bàn gặp thiên tai, thì việctăng chi tiêu để trợ cấp cho việc khắc phục những khó khăn, hậu quả, giữ ổn địnhkinh tế là điều tất phải làm của chi ngân sách nhà nước Và do đó, mức chi ngânsách cấp xã cũng sẽ tăng theo

+ Hiệu quả chi của Ban Tài chính cấp xã: Cũng giống như thu ngân sách nhànước, bộ máy Ban Tài chính cấp xã đạt hiệu quả tốt sẽ đảm bảo các nội dung chicủa xã tiết kiệm, hiệu quả, tránh lãng phí

CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH CẤP XÃ

TẠI HUYỆN MAI SƠN GIAI ĐOẠN 2011-2016

2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của Huyện Mai Sơn, Tỉnh Sơn La

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên

Mai Sơn có diện tích tự nhiên là 143.247 ha, có 8 km đường biên giớichung với huyện Xiềng Khọ, tỉnh Hủa Phăn nước CHDCND Lào; có 42Kmđường Quốc lộ 6 chạy dọc địa phận huyện Huyện có 22 đơn vị hành chính gồm

21 xã và 01 thị trấn

Huyện nằm trong vùng tam giác kinh tế Thành phố - Mai Sơn - Mường La;

có trục Quốc lộ 6 và Quốc lộ 4G, QL37, TL109, 110, là đầu mối giao thông quantrọng của tỉnh Sơn La và vùng Tây Bắc; huyện thuộc vùng kinh tế động lực dọcQuốc lộ 6, ngoài ra trên địa bàn còn có cảng Tà Hộc nên có nhiều cơ hội phát triển.Với diện tích đất đồi khá lớn nên nông nghiệp được xác định là ngành kinh tế giữvai trò chủ đạo, chiếm tỷ trọng cao trong GDP

Nguồn tài nguyên đất đai chưa được khai thác sử dụng lớn, khí hậu thuậnlợi, độ phì tự nhiên khá, thuận lợi cho phát triển sản xuất nông lâm nghiệp đadạng mang tính sản xuất hàng hoá lớn với nhiều loại cây trồng, vật nuôi có giátrị hàng hoá cao như: Bò thịt, cà phê, mía, cây ăn quả nhằm tăng nguồn ngânsách địa phương, giảm dần trợ cấp từ ngân sách cấp trên về chi thường xuyên,đạt sự chủ động cao trong việc thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội ở địa phương

2.1.2 Đặc điểm phát triển kinh tế của huyện

Qua quá trình xây dựng và phát triển, huyện đã hình thành 4 vùng kinh tế đặctrưng: Vùng kinh tế dọc Quốc lộ 6; kinh tế dọc Quốc lộ 4G, kinh tế vùng lòng hồSông Đà; kinh tế vùng cao, biên giới Trong những năm qua huyện đã phát huy mọinguồn lực, chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hướng tích cực, thực hiện chủ trương

“Tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững” theo Quyết định số 899/QĐ-TTg ngày 10/6/2013 của Thủ tướng Chính

phủ và Đề án “Phát triển và nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp hàng hóa của

tỉnh Sơn La đến năm 2020” Sản xuất cây lương thực chuyển dịch theo hướng sản

xuất hàng hoá; sản lượng lương thực có hạt bình quân hàng năm đạt 105,38 ngàn tấn;Chương trình phát triển cây công nghiệp chủ lực được triển khai thực hiện với quy

mô hợp lý, trọng tâm là: Cây cà phê, cây mía, cây cao su, sắn công nghiệp Đến năm

2016, tổng diện tích cây công nghiệp chủ lực đạt 10.798,5 ha bằng 2,18 lần so vớinăm 2010, trong đó: Cà phê 3.524 ha đạt 138,9% kế hoạch; Mía 4.237 ha đạt 120%

kế hoạch; Cao su 339 ha đạt 48,4%KH, sắn 3.445 ha đạt 114,8% kế hoạch.1

Quan tâm, đẩy mạnh đầu tư theo hướng hình thành các vùng chăn nuôi tậptrung, chăn nuôi theo hình thức trang trại; ứng dụng rộng rãi các khoa học kỹ thuậtmới để nâng cao năng suất, chất lượng từng bước nâng cao thu nhập Đến hết năm

2016, toàn huyện có 19.422 con bò đạt 77,7% kế hoạch; đàn trâu có 13.500 con đạt75% kế hoạch; đàn gia cầm 563 ngàn con đạt 56,3% kế hoạch Sản lượng thịt hơi cácloại đạt 9.920 tấn, đạt 113,2% kế hoạch.2 Trong lĩnh vực chăn nuôi, nhiều mô hìnhkinh tế trang trại, dịch vụ được nhân rộng, mang lại hiệu quả kinh tế cao.3

Bên cạnh đó, kinh tế lâm nghiệp đã có những bước phát triển đột phá, gópphần tăng thu nhập, góp phần xóa đói giảm nghèo Đến nay toàn huyện có diệntích tự nhiên trên 143.000 ha, trong đó rừng nguyên sinh gần 51.186,8 ha, rừngtái sinh 1.200 ha và rừng trồng 300 ha, độ che phủ đạt xấp xỉ 35,9%, nếu tính cả9.700 ha rừng trạng thái 1C sắp đủ tiêu chuẩn 2A thì độ che phủ của rừng toànhuyện đạt 43,5%

Công nghiệp chế biến và khai thác được chú trọng Một số nhà máy, cơ sởcông nghiệp được tiếp tục đầu tư và đi vào hoạt động ổn định như: Xi măng, míađường, tinh bột sắn Tổng giá trị sản xuất công nghiệp - xây dựng năm 2016 đạt1.036,6 tỷ đồng bằng 1,5 lần so với năm 2010; tốc độ tăng trưởng bình quân 5

năm (2011-2015) đạt 17%/năm đạt 97,2% KH (Một số sản phẩm công nghiệp

chủ yếu: Xi măng 1.383 ngàn tấn; gạch nung các loại 26,97 triệu viên, giảm 47%

1 Theo trang: https://maison.sonla.gov.vn/index.php?module=tinhoatdong&act=listbydm&cat=42

2 Theo trang: http://baosonla.org.vn/vi/bai-viet/mai-son-phat-trien-kinh-te-on-dinh-ben-vung-7378

3 Theo trang: http://vccinews.vn/prode/1763/huyen-mai-son-day-manh-chuyen-dich-co-cau-kinh-te.html

so với năm 2010; đá xây dựng các loại 1.181 ngàn m3, giảm 56,3% so với năm 2010; đường kết tinh 140.966 ngàn tấn, tăng 22,7% so với năm 2010)

Số dân được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh bình quân toàn huyện đạt93%, tăng 3,1% so với năm 2010 Thêm 01 xã được sử dụng điện lưới quốc gianâng tổng số xã có điện lưới quốc gia lên 22/22 xã, thị trấn, hiện nay toàn huyện có92,5% số hộ được dùng điện sinh hoạt tăng 6,3% so với năm 2010.4

Tuy nhiên, trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế vẫn còn những hạn chếnhư: Cơ sở hạ tầng còn thiếu đồng bộ, nguồn vốn đầu tư cho việc mở rộng sản xuất

và xây dựng các cơ sở chế biến nông lâm sản, dịch vụ còn thiếu Đội ngũ cán bộkhoa học kỹ thuật, cán bộ quản lý đang được đào tạo nhưng chưa thực sự đáp ứngyêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao trong giai đoạn hiện nay

2.1.3 Đặc điểm về văn hóa - xã hội

2.1.3.1 Về dân số

Dân số tính đến năm 2015 là 155.103 người, tốc độ tăng dân số bình quân là0,64% Mật độ dân số khoảng 320 /người/ km2 thấp hơn mật độ dân số chung củatoàn tỉnh 339 người/km2

Tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 2 - 3% /năm, tỷ lệ tăng dân số tự nhiên hằngnăm giữ ở mức 0,64%, tỷ lệ lao động qua đào tạo hàng năm là 1.163 lao động,8/22 xã đạt chuẩn quốc gia về y tế và đạt 4,5 bác sỹ/1 vạn dân trong đó có 5 xã đạtchuẩn quốc gia về y tế giai đoạn 2; 15/98 trường đạt chuẩn quốc gia.5

2.1.3.2 Về giáo dục - đào tạo

Hệ thống giáo dục phủ kín 3 bậc học với 180 điểm trường, cơ bản kiên cốhóa trường lớp; mầm non 53%, tiểu học 52,5%, Trung học cơ sở 82%, mở lớptới bản với hệ thống mầm non 6

Chất lượng giáo dục toàn diện được quan tâm và từng bước được nânglên Duy trì kết quả huyện đạt chuẩn quốc gia về phổ cập giáo dục trung học cơ

sở, toàn huyện có 23 trường đạt chuẩn Quốc gia (trong đó có 01 trường đạt

4 Theo trang: http://sonlatv.vn/tin-tuc-n3656/san-xuat-cong-nghiep-2016nhung-khoi-sac.html

5 Theo trang: http://sonla.gov.vn/dan-so

6 Theo trang: http://tinbds.com/son-la/mai-son

chuẩn mức độ 2), tăng 13 trường so với năm 2010 (đạt 88% kế hoạch); toànhuyện có 22/22 xã có Trung tâm giáo dục cộng đồng Tỷ lệ học sinh khá, giỏi ởcác cấp học ngày càng tăng số học sinh giỏi cấp tỉnh, cấp quốc gia 5 năm qua ởcác bậc học có trên 500 em.

Huy động nguồn vốn xã hội hoá xây dựng nhà bếp nấu ăn cho 05trường bán trú; toàn huyện có 10 trường bán trú đã tổ chức nấu ăn cho họcsinh, các em học sinh đều yên tâm học tập, giảm tình trạng học sinh bỏ học

Công tác đào tạo nghề và chuyển giao hướng nghiệp dạy nghề đượcquan tâm

2.1.3.2 Khoa học công nghệ

Tập trung chỉ đạo, hướng dẫn ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất,nhất là trong sản xuất nông nghiệp, góp phần tăng năng suất chất lượng câytrồng, vật nuôi; đã hình thành được một số mô hình có hiệu quả như: nhãn chínmuộn; chăn nuôi gia súc, gia cầm theo mô hình trang trại; sản xuất rau an toàntại xã Mường Bon; mô hình tưới nhỏ giọt kết hợp với bón phân hòa tan bằngcông nghệ Israel tại xã Chiềng Ban,

2.1.3.3 Y tế, chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân

Toàn huyện có 362 cán bộ y tế, dự kiến năm 2015 có 362 cán bộ y tế tăng20,07% so với năm 2010; duy trì tốt hoạt động của các trạm y tế xã, 100% số xã,thị trấn có nữ hộ sinh hoặc y sĩ sản nhi; 100% các bản có nhân viên y tế bản, tiểukhu; 19 xã, thị trấn có bác sĩ tăng 03 xã so với năm 2010; có 13 xã có trạm y tế

xã đạt tiêu chuẩn Quốc gia về y tế (trong đó có 07 xã đạt theo tiêu chí mới)

Công tác y tế dự phòng được quan tâm, đến hết năm 2015, tỷ lệ dân số mắcsốt rét còn 0,016%; tỷ lệ dân số mắc bệnh bướu cổ còn 0,07%; tỷ lệ tiêm chủng chotrẻ dưới 1 tuổi đạt 98%, tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng dưới 5 tuổi còn 21,7%

2.1.3.4 Văn hoá, thể thao và du lịch

Phong trào văn nghệ, thể dục, thể thao phát triển mạnh, toàn huyện có42% bản, tiểu khu đạt tiêu chuẩn văn hoá (tăng 9,2% so với năm 2010); 57% số

hộ đạt tiêu chuẩn văn hoá, đạt 94,3% kế hoạch; 100% số bản có đội văn nghệbản hoạt động thường xuyên Hiện nay toàn huyện có 22/22 xã, thị trấn có nhàvăn hoá xã, 340/456 bản có nhà văn hoá bản, đạt 74,5% kế hoạch.

Toàn huyện có 98% số hộ được xem các chương trình truyền hình,đạt 100% kế hoạch; 98% số hộ được nghe Đài tiếng nói Việt Nam, đạt98% kế hoạch

Huyện có nhiều điều kiện thuận lợi để đẩy mạnh phát triển thương mại,dịch vụ - du lịch theo hướng hiện đại Hệ thống dịch vụ đã có ở tất cả các xã,phục vụ tốt nhu cầu thiết yếu của nhân dân Hoạt động du lịch từng bước đượchình thành, quảng bá rộng rãi với nhiều điểm du lịch như đèo Pha Đin và ngã

ba Cò Nòi, rừng Dẻ, hồ Tiền Phong, khu sinh thái, du lịch làng bản sẽ là điểmđến hấp dẫn của du khách

2.1.3.5 Chính sách xã hội, xoá đói giảm nghèo, giải quyết việc làm và một

số vấn đề xã hội khác

Công tác xoá đói giảm nghèo được quan tâm bằng cách lồng ghép cácchương trình dự án như: Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo, chươngtrình 135, dự án giảm nghèo tỷ lệ hộ nghèo đến năm 2016 còn 19,4%; tạothêm việc làm cho 9.471 lao động

Triển khai thực hiện tốt Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 22/11/2012 của BanChấp hành Trung ương về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảohiểm xã hội, bảo hiểm y tế giai đoạn 2012 - 2020, năm 2015 cấp được 68.026 thẻ;hiện nay toàn huyện có 109.185 người tham gia bảo hiểm y tế chiếm 71,24%

Công tác phòng chống ma tuý có nhiều chuyển biến tích cực, hiện nay

tổng số người mắc nghiện trên địa bàn huyện 2.910 người (trong đó: Loại ra

khỏi danh sách quản lý 1.861 người, hiện đang quản lý 1.049 người); duy trì và

giữ vững các cơ quan, đơn vị đạt và cơ bản đạt 4 không về ma tuý Đến hết năm

2015, toàn huyện có 100% cơ quan, đơn vị; 13,6% các xã, thị trấn; 72,8% số bảntiêu khu đạt và cơ bản đạt tiêu chuẩn 4 không về ma túy

2.2 Bộ máy quản lý NSNN cấp xã của chính quyền huyện Mai Sơn

2.2.1 Cơ quan quản lý chi ngân sách nhà nước cấp xã ở huyện Mai Sơn

Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Mai Sơn là cơ quan trực thuộc UBNDhuyện, có chức năng tham mưu giúp UBND huyện thực hiện nhiệm vụ xây dựng

kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của huyện và quản lý điều hành hoạt độngngân sách huyện; chịu trách nhiệm trước HĐND và UBND huyện về nhiệm vụcủa mình và chịu sự chỉ đạo chuyên môn của Sở Tài chính và Sở Kế hoạch &Đầu tư tỉnh Sơn La

Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Mai Sơn gồm có 10 cán bộ vừa cótrình độ vừa giàu kinh nghiệm thực tiễn, có trách nhiệm cao với công việc Đểthực hiện tốt chức năng nhiệm vụ của mình, Phòng Tài chính - Kế hoạchhuyện tổ chức thành 2 bộ phận đảm đương nhiệm vụ công tác riêng trong mốiquan hệ chung

Trong bộ máy hoạt động của phòng có:

- 1 Trưởng phòng

- 2 Phó trưởng phòng

- 4 Cán bộ ở bộ phận Ngân sách nhà nước (trong đó gồm cả ngân sách xã)

- 3 Cán bộ ở bộ phận Kế hoạch - Đầu tư

Chức năng, nhiệm vụ chính về quản lý ngân sách cấp xã: Triển khai hướngdẫn và kiểm tra việc thực hiện các chính sách, chế độ về quản lý tài chính NSX, thịtrấn trên địa bàn huyện Nghiên cứu, đề xuất các biện pháp nhằm quản lý tài chính,

NSX theo đúng quy định Hướng dẫn UBND các xã, thị trấn xây dựng dự toán thu,

chi ngân sách hàng năm, tổng hợp dự toán NSX, thị trấn để xây dựng dự toán thu,

chi ngân sách huyện Hướng dẫn, kiểm tra công tác chuyên môn nghiệp vụ về quản

lý quỹ tiền lương của đội ngũ kế toán NSX, thị trấn Giúp trưởng phòng chỉ đạothực hiện việc theo dõi đánh giá đội ngũ kế toán NSX, thị trấn để có kế hoạch đào

tạo, bồi dưỡng Hướng dẫn, kiểm tra việc quản lý điều hành NSX theo đúng pháp luật và dự toán được giao Kiểm tra, đôn đốc và thẩm định quyết toán NSX, thị trấn

hàng năm, tổng hợp quyết toán NSX toàn huyện theo quy định

Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện sau khi tiếp nhận báo cáo từ Ủy bannhân dân cấp xã, đề nghị UBND cấp xã cung cấp thêm các chứng từ chi, tài liệukiểm chứng, đồng thời tổ chức xuống tận từng địa bàn, kiểm tra tình hình thựchiện quản lý chi ngân sách Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện cùng với UBND

xã đã xác định công tác quản lý NSX là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, cótầm chiến lược lâu dài, công tác quản lý chi ngân sách phải dựa trên nguyên tắcbảo đảm hiệu quả trên cơ sở tiềm năng, thế mạnh của từng xã nhằm thực hiện tốtmục tiêu phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội tại địa phương

2.2.2 Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý ngân sách xã

Ban Tài chính xã là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã,

có chức năng giúp UBND cấp xã thực hiện nhiệm vụ quản lý tài chính, ngânsách trên địa bàn xã theo phân cấp quản lý của Nhà nước Ban Tài chính xã chịu

sự chỉ đạo về chuyên môn của Phòng Tài chính - Kế hoạch cấp huyện

Nhiệm vụ quản lý tài chính, ngân sách của Ban Tài chính xã bao gồm:

- Giúp UBND xã xây dựng dự toán hàng năm theo hướng dẫn của Ủy bannhân dân cấp huyện, trình HĐND xã quyết định

- Lập dự toán phân bổ ngân sách xã, lập dự toán điều chỉnh trong trườnghợp cần thiết theo quy định, trình UBND xã xem xét đảm bảo quy định

- Phối hợp với cơ quan thuế trong việc quản lý thu ngân sách trên địa bàn,phối hợp với Kho bạc nhà nước trong việc thực hiện cấp phát đầy đủ, kịp thời,đúng chế độ, tiêu chuẩn cho các đối tượng thụ hưởng ngân sách

- Tổng hợp thu, chi ngân sách nhà nước trên địa bàn xã, lập báo cáo quyếttoán ngân sách xã theo quy định

- Báo cáo về tài chính ngân sách theo quy định

- Quản lý nguồn kinh phí được cấp trên ủy quyền

Cơ cấu tổ chức bộ máy Ban Tài chính xã gồm 03 người gồm:

- 01 Trưởng ban tài chính

- 01 Kế toán

- 01 Thủ quỹ