Quản lý nhà nước về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước trên địa bàn tỉnh gia lai

Tuy nhiên, công tác quản lý nhà nước QLNN đối với thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước những năm qua còn bộc lộ nhiều mặt yếu kém, hạn chế trong việc ban hành và thực thi các chính sách, xâ

Công trình được hoàn thành tại TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ-ĐHĐN

Người hướng dẫn khoa học: TS Phạm Quang Tín

Phản biện 1: TS Nguyễn Hiệp

Phản biện 2: PGS.TS Nguyễn Thị Như Liêm

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp thạc sĩ (Quản lý kinh tế) họp tại Trường Đại học Kinh

tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 7 tháng 9 năm 2019

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin-Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, ĐHĐN

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đầu tư là động lực cho tăng trưởng và phát triển kinh tế, do vậy việc khuyến khích bảo đảm đầu tư trong và ngoài nước, đặc biệt đầu tư trực tiếp nước ngoài là vấn đề hết sức quan trọng Vốn đầu tư

từ các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế là nguồn vốn có sự phát triển và biến động thường xuyên khi nền kinh tế có sự chuyển biến

Trong thời kỳ đổi mới, mở cửa, thu hút vốn đầu tư được coi là một trong những biện pháp phát huy nội lực, khai thác ngoại lực nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) Thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước là một bộ phận quan trọng trong chính sách kinh tế của Đảng

và Nhà nước Việt Nam Mở rộng và nâng cao hiệu quả hoạt động thu hút vốn đầu tư là nhiệm vụ có tính lâu dài, gắn liền với công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hóa (CNH-HĐH) đất nước

Những thành tựu phát triển KT-XH của tỉnh Gia Lai trong

những năm qua, có sự đóng góp quan trọng của nguồn vốn đầu tư ngoài nhà nước Việc thu hút nguồn vốn từ khu vực ngoài nhà nước thực sự trở thành một nguồn vốn quan trọng cho phát triển, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH, HĐH, hình thành nhiều ngành nghề, sản phẩm mới, nâng cao năng lực quản lý và trình độ công nghệ, tạo thêm việc làm, góp phần mở rộng thị trường xuất khẩu, phát triển quan hệ kinh tế đối ngoại của tỉnh và khu vực Tây Nguyên Khu vực có vốn đầu tư ngoài nhà nước đã và đang trở thành một bộ phận kinh tế quan trọng của tỉnh, đóng góp ngày càng tăng trong tổng sản phẩm của tỉnh Gia Lai

Tuy nhiên, công tác quản lý nhà nước (QLNN) đối với thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước những năm qua còn bộc lộ nhiều mặt yếu kém, hạn chế trong việc ban hành và thực thi các chính sách, xây dựng và triển khai kế hoạch thu hút vốn đầu tư; thanh tra và giám sát cũng như xử lý sai phạm trong quá trình tổ chức hoạt động QLNN

Vì vậy việc nghiên cứu để tìm ra những giải pháp nhằm hoàn thiện QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước đối với tỉnh trở thành vấn đề cấp bách, tuy nhiên đến tại thời điểm này vẫn chưa có nhiều công trình nghiên cứu một cách hệ thống và chi tiết về vấn đề này tại địa bàn tỉnh Gia Lai Nhận thức tầm quan trọng đó nên tôi

chọn đề tài “Quản lý nhà nước về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước trên địa bàn tỉnh Gia Lai” làm Luận văn tốt nghiệp

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu tổng quát

Nghiên cứu thực trạng công tác QLNN và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện hoạt động QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước, góp phần thu hút mạnh mẽ hơn vốn đầu tư ngoài nhà nước, cũng như nâng cao hơn nữa sự đóng góp của vốn đầu tư ngoài nhà nước đến quá trình phát triển KT-XH tỉnh Gia Lai trong điều kiện hội nhập quốc tế

2.2 Mục tiêu chi tiết

- Hệ thống hóa, biện giải cơ sở lý luận QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước

- Đánh giá thực trạng công tác QLNN trong thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước trên địa bàn tỉnh Gia Lai; nhận diện những thành

công, hạn chế và nguyên nhân

- Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác QLNN trong thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước để góp phần phát triển KT-

XH tỉnh Gia Lai

3 Câu hỏi nghiên cứu

Để đáp ứng mục tiêu nghiên cứu toàn bộ Luận văn phải trả lời

ba câu hỏi nghiên cứu chi tiết:

1 Cơ sở lý thuyết nào thực hiện việc QLNN đối với thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước?

2 Thực trạng công tác QLNN đối với thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước trên địa bàn tỉnh Giai Lai trong những năm qua là như thế nào?

3 Gia Lai cần phải làm gì để hoàn thiện công tác QLNN về thu hút đầu tư ngoài nhà nước trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu: Công tác QLNN đối với thu hút

vốn đầu tư ngoài nhà nước của tỉnh Gia Lai

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Nội dung nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu quá trình QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước theo các nội dung lớn: Quá trình ban hành và phổ biến chính sách; quá trình lập kết hoạch và thực thi kế hoạch; quá trình thanh tra giám sát; quá trình xử lý sai phạm

- Không gian nghiên cứu: tại địa bàn tỉnh Gia Lai

- Thời gian nghiên cứu: Giai đoạn 2014-2018

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp nghiên cứu định tính

Sử dụng phương pháp định tính nhằm hệ thống hóa, lý giải đặc điểm, bản chất về công tác QLNN nói chung và QLNN đối với thu hút đầu tư nói riêng làm cơ sở để đánh giá thực trạng hoạt động QLNN đối với thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước trên địa bàn tỉnh Gia Lai

5.2 Phương pháp nghiên cứu định lượng

Để thấy rõ thực trạng quá trình QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước, Luận văn sử dụng phương pháp định lượng cho việc phân tích về quá trình ban hành và thực thi các chính sách nhà nước; quá trình lập kế hoạch và triển khai kế hoạch thu hút vốn đầu tư; quá trình kiểm tra và giám sát cũng như xử lý sai phạm trong quá trình tổ chức hoạt động QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước,.…

Sử dụng phương pháp định lượng thông qua các phương pháp thống kê mô tả dựa trên dữ liệu chuỗi thời gian Bao gồm các bước:

- Thu thập dữ liệu, số liệu qua các Báo cáo, tài liệu, văn bản chỉ đạo điều hành về các nội dung cần phân tích

- Tổng hợp, xử lý dữ liệu, nhằm đáp ứng mục tiêu nghiên cứu

và trả lời câu hỏi nghiên cứu bằng các phương pháp phân tích thống

kê mô tả: Bảng thống kê, biểu đồ thống kê, các chỉ tiêu phân tích kết cấu; các chỉ tiêu phân tích thống kê phân tích sự biến động dựa trên

dữ liệu chuỗi thời gian như: lượng tăng tuyệt đối liên hoàn; định gốc

và bình quân, tốc độ tăng liên hoàn; định gốc và bình quân nhằm phân tích thực trạng và nhận diện những thành công và hạn chế của quá trình QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước trên địa bàn

Gia Lai giai đoạn 2014-2018

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của Luận văn

- Về mặt lý thuyết: Luận văn nghiên cứu nhằm đưa ra được những lý luận về vốn đầu tư, vốn đầu tư ngoài nhà nước, vai trò của QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước, giúp cho người nghiên cứu sau về vấn đề này thuận lợi trong quá trình tra cứu và phát triển thêm

- Về mặt thực tiễn Luận văn hoàn thiện sẽ đóng góp được các mặt:

+ Đưa ra các quan điểm phát triển, định hướng phát triển, giải pháp thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước phù hợp với điều kiện phát triển của tỉnh Gia Lai

+ Hoàn thiện công tác huy động vốn và tăng cường thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước vào tỉnh Gia Lai Nâng cao hiệu quả huy động và sử dụng nguồn vốn, giảm tác động tiêu cực đối với nguồn vốn này trong nền kinh tế

+ Góp phần phát triển kinh tế xã hội tỉnh Gia Lai

+ Là tài liệu tham khảo cho các cơ quan QLNN về thu hút vốn đầu tư các tỉnh Tây Nguyên nói chung và tỉnh Gia Lai nói riêng trong việc hoạch định chiến lược và chính sách, cải thiện điều kiện vĩ mô cho việc thu hút vốn đầu tư phù hợp với xu hướng phát triển của tỉnh nhà + Là tài liệu tham khảo hoạch định chính sách thu hút đầu tư định hướng phát triển theo hướng bền vững tại địa phương

- Về mặt đào tạo: Luận văn là tài liệu tham khảo có giá trị trong việc đào tạo đại học và sau đại học khối ngành kinh tế, đặc biệt

là chuyên ngành quản lý kinh tế

7 Sơ lƣợc tài liệu nghiên cứu chính sử dụng trong nghiên cứu

Các tài liệu được tác giả sử dụng nghiên cứu chính trong Luận văn của mình bao gồm các giáo trình về Kinh tế đầu tư, QLNN về kinh tế

8 Tổng quan nghiên cứu

8.1 Các nghiên cứu trong nước

Việc QLNN đối với thu hút vốn đầu tư có vai trò rất quan trọng, chính vì vậy, có rất nhiều các tác giả trong nước nghiên cứu đến vấn đề này thể hiện qua một số công trình, đề tài

8.2 Các công trình nghiên cứu nước ngoài

Trên thế giới thì thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã xuất hiện từ rất lâu và có rất nhiều các công trình khoa học nghiên cứu về đầu tư trực tiếp nước ngoài và hiệu quả đầu tư trực tiếp nước ngoài đến KT-XH của các nước đi đầu tư và nước nhận đầu tư

8.3 Đánh giá về các công trình nghiên cứu

a Phương pháp nghiên cứu

Các nghiên cứu được thực hiện trên cơ sở sử dụng một số các phương pháp như sau: Phương pháp luận chung duy vật biện chứng và duy vật lịch sử; tiếp cận vấn đề mang tính hệ thống và logic Đồng thời, kết hợp hài hòa các phương pháp: Tổng hợp và phân tích; chuyên gia và kế thừa khoa học; thống kê và so sánh;

điều tra khảo sát, thu thập và xử lý thông tin…

b Kết quả thực hiện

Các công trình trên, đã góp phần hệ thống hoá về lý luận và cho ta một cái nhìn tổng quát QLNN về thu hút vốn đầu tư, thực trạng công tác QLNN đối với lĩnh vực thu hút đầu tư vốn ngoài nhà nước, hiệu quả hoạt động FDI, các giải pháp quản lý, thu hút vốn đầu tư trên bình diện quốc gia, địa phương

Tuy nhiên, các nghiên cứu chỉ tập trung vào QLNN về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), chưa có nghiên cứu cụ thể về QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước Tại địa bàn tỉnh Gia Lai, chưa có công trình nghiên cứu về QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước

c Các vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu

- Thứ nhất, làm rõ khái niệm, vai trò, nội dung của QLNN đối với lĩnh vực thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước

- Thứ hai, phân tích, đánh giá kết quả thực hiện QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước; ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân

- Thứ ba, đề xuất giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước tỉnh Gia Lai

9 Bố cục của đề tài

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về QLNN về thu hút vốn đầu

tư ngoài nhà nước

Chương 2: Thực trạng QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước tỉnh Gia Lai

Chương 3: Giải pháp nhằm hoàn thiện công tác QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước tại tỉnh Gia Lai

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QLNN VỀ THU HÚT VỐN

ĐẦU TƯ NGOÀI NHÀ NƯỚC 1.1 KHÁI QUÁT VỀ THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ NGOÀI NHÀ NƯỚC

1.1.1 Vốn đầu tư

1.1.2 Vốn đầu tư ngoài nhà nước

1.1.3 Thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước

1.2 KHÁI QUÁT VỀ QLNN VỀ THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ NGOÀI NHÀ NƯỚC

1.2.1 Khái niệm, đặc điểm QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước

a Khái niệm QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước

QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước là sự tác động liên tục, có tổ chức, định hướng mục tiêu vào quá trình thực hiện công tác thu hút vốn đầu tư của các cơ quan QLNN và các chủ thể đầu tư, bằng một hệ thống đồng bộ các biện pháp kinh tế - xã hội và các biện pháp khác nhằm đạt hiệu quả trong công tác QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước, gia tăng nguồn vốn đầu tư, nhằm đạt được mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội trong điều kiện cụ thể và trên cơ sở vận dụng sáng tạo những quy luật khách quan và quy luật đặc thù của đầu tư

b Đặc điểm QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước

- Thể hiện tính định hướng thông qua việc xây dựng và ban hành chính sách, kế hoạch, quy hoạch đối với đầu tư ngoài nhà nước

- Đồng bộ, thống nhất trong công tác quản lý hoạt động đầu tư tại Việt Nam

- Phân cấp, phân quyền thực hiện QLNN cụ thể theo tính chất quy mô dự án, địa bàn quản lý

- Phân định danh mục lĩnh vực ưu đãi đầu tư, địa bàn ưu đãi đầu tư, lĩnh vực đầu tư có điều kiện, danh mục

1.2.2 Vai trò của QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước

Vai trò QLNN đối với thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước được thể hiện thông qua các tác động đến các chủ thể quản lý và đối tượng quản lý, cụ thể những nội dung sau:

- Định hướng xây dựng cơ chế chính sách hữu hiệu nhằm thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước, để phát triển kinh tế - xã hội

- Tạo lập môi trường chính trị, pháp lý và môi trường kinh tế

vĩ mô ổn định Nhằm phát huy nguồn vốn từ nội lực, huy động nguồn vốn từ nước ngoài

- Cân đối hài hòa lợi ích của các thành phần tham gia nền kinh

tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hướng đến phát triển bền vững nền kinh tế địa phương, quốc gia

- Đảm bảo thực hiện hiệu quả các mục tiêu về an ninh quốc phòng, bảo vệ môi trường, cải thiện đời sống nhân dân, an sinh xã hội

1.2.3 Tiêu chí đánh giá hiệu quả QLNN về thu hút vốn đầu

tư ngoài nhà nước

- Tính phù hợp, khả thi của các chính sách về thu hút vốn đầu

tư ngoài nhà nước

- Tính phù hợp, hiệu quả của việc lập, triển khai kế hoạch thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước

Tỷ lệ thực hiện nội dung, chương trình so với kế hoạch; tỷ lệ kinh phí được thực hiện so với kế hoạch

- Tính hiệu lực, hiệu quả của công tác giám sát, xử lý, xử phạt hoạt động QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước

- Số lượng dự án có vốn đầu tư ngoài nhà nước được cấp phép

đầu tư; số vốn đăng ký đầu tư

1.3 NỘI DUNG QLNN VỀ THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ NGOÀI NHÀ NƯỚC

1.3.1 Ban hành và phổ biến chính sách đối với hoạt động thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước

Việc ban hành và phổ biến các cơ chế, chính sách về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước là một trong những nội dung quan trọng trong công tác QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước, cơ chế, chính sách được ban hành kịp thời, đúng chủ trương, đường lối của Đảng, nhà nước, phù hợp với thực tiễn sẽ góp phần hoàn thiện, bổ trợ các công tác khác như xây dựng và triển khai kế hoạch thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm hoạt động QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước

1.3.2 Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước

Trên cơ sở Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội, định hướng thu hút đầu tư của địa phương, xây dựng kế hoạch và triển khai các hoạt động thu hút vốn đầu tư như: hội nghị xúc tiến đầu tư; các hội thảo

chuyên đề; tiếp nhận và giải quyết các hồ sơ quyết định chủ trương đầu tư; giải quyết các vướng mắc cho các doanh nghiệp trong quá trình đăng ký đầu tư

1.3.3 Kiểm tra và giám sát hoạt động thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước

Việc kiểm tra, giám sát trong hoạt động QLNN về thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước sẽ góp phần hoàn thiện công tác QLNN đối với lĩnh vực này Kiểm tra, giám sát các chủ thể QLNN, các nhà đầu

tư nhằm đánh giá thực trạng, kết quả hoạt động, nhằm xử lý, chấn chỉnh kịp thời những sai phạm và có những kiến nghị, giải pháp cụ thể để khắc phục, hoàn thiện công tác QLNN

1.3.4 Xử lý vi phạm pháp luật trong hoạt động thu hút vốn đầu tư ngoài nhà nước

Việc xử lý vi phạm trong hoạt động QLNN về thu hút vốn đầu

tư ngoài nhà nước nhằm chấn chỉnh kịp thời những sai phạm và có những kiến nghị, giải pháp cụ thể để khắc phục, hoàn thiện công tác QLNN

1.4 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỚNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG QLNN

VỀ THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ NGOÀI NHÀ NƯỚC

1.4.1 Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật

1.4.2 Bộ máy tổ chức hành chính QLNN

1.4.3 Trình độ nguồn nhân lực làm công tác QLNN

1.4.4 Điều kiện tư nhiên, kinh tế - xã hội của địa phương

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1