CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA CẦN PHẢI GẮN VỚI BẢO VỆ TÀI NGUYÊN, MÔI TRƯỜNG

Đảng Cộng sản Việt nam cho rằng hiện nay công nghiệp hóa, hiện đại hóa chính là con đường đẩy nhanh tốc độ phát triển nhanh lực lượng sản xuất trong suốt thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội, là cơ sở để cải biến thành công xã hội cũ thành xã hội mới, đem đến sự giàu có, ấm no, tự do, hạnh phúc, dân chủ, công bằng, văn minh cho mọi công dân Việt Nam.

VỚI BẢO VỆ TÀI NGUYÊN, MÔI TRƯỜNG

Tp Hồ Chí Minh, tháng 5 năm 2018

ĐIỂM SỐ

ĐIỂM

NHẬN XÉT

Ký tên

BẢNG PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ

DANH MỤC VIẾT TẮT

BVMT: Bảo vệ môi trường

CNH: Công nghiệp hóa

CNH – HĐH: Công nghiệp hóa - hiện đại hóa

CNXH: Chủ nghĩa xã hội

TP: Thành phố

TNHH: Trách nhiệm hữu hạn

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 2

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3

6 Kết cấu của đề tài 3

Chương 1 MỘT SỐ NHẬN THỨC VỀ TÀI NGUYÊN, MÔI TRƯỜNG VÀ MỤC TIÊU, QUAN ĐIỂM CÔNG NGHIỆP HÓA – HIỆN ĐẠI HÓA CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM THỜI KỲ ĐỔI MỚI 4

1.1 Một số nhận thức về tài nguyên, môi trường 4

1.1.1 Khái niệm và phân loại tài nguyên 4

1.1.2 Khái niệm và phân loại môi trường 5

1.2 Mục tiêu, quan điểm của công nghiệp hóa – hiện đại hóa Đảng Cộng sản Việt Nam thời kì đổi mới 6

1.2.1 Mục tiêu của CNH – HĐH 6

1.2.2 Quan điểm của CNH – HĐH 6

Chương 2 CÔNG NGHIỆP HÓA - HIỆN ĐẠI HÓA CẦN PHẢI GẮN VỚI BẢO VỆ TÀI NGUYÊN, MÔI TRƯỜNG 10

2.1 Công nghiệp hóa - hiện đại hóa có những tác động tiêu cực tới tài nguyên, môi trường 10

2.1.1 Cạn kiệt tài nguyên 10

2.1.2 Ô nhiễm môi trường 11

2.2 Bảo vệ tài nguyên, môi trường là bảo vệ điều kiện sống và hoạt động kinh tế lâu dài của con người 14

Chương 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GÓP PHẦN BẢO VỆ TÀI NGUYÊN, MÔI TRƯỜNG TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA - HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 16

3.1 Một số giải pháp về bảo vệ tài nguyên 16

3.2 Một số giải pháp về bảo vệ môi trường 16

3.3 Nhận thức bản thân về quan điểm của đảng về công nghiệp hóa, hiện đại hóa 21

3.3.1 Nhận định về tính đúng đắn của quan điểm 21 3.3.2 Trách nhiệm của thanh niên, sinh viên trong sự nghiệp công nghiệp hóa-hiện đại hóa 22

KẾT LUẬN 24TÀI LIỆU THAM KHẢO 26

cũ thành xã hội mới, đem đến sự giàu có, ấm no, tự do, hạnh phúc, dân chủ, công bằng, văn minh cho mọi công dân Việt Nam

Từ Đại hội Đảng lần thứ III, Đảng ta luôn coi công nghiệp hóa (CNH) là nhiệm vụ trung tâm của cả thời kỳ quá độ tiến lên chủ nghĩa xã hội (CNXH) Đảng ta xác định thực chất của CNH xã hội chủ nghĩa là “Quyết tâm thực hiện cách mạng kỹ thuật, thực hiện phân công mới về lao động xã hội là quá trình tích lũy xã hội chủ nghĩa để không ngừng thực hiện tái sản xuất mở rộng” Quan điểm này tiếp tục được các kỳ Đại hội Đảng tiếp theo củng cố và mở rộng

CNH là một giai đoạn tất yếu của mỗi quốc gia Đối với nước ta, từ một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, muốn tiến lên CNXH, nhất thiết phải trải qua CNH Công nghiệp hóa – hiện đại hóa (CNH – HĐH) giúp phát triển lực lượng sản xuất, tăng năng suất lao động Đây là thời kì tạo tiền đề vật chất để không ngừng củng cố và tăng cường vai trò của kinh tế nhà nước trong điều tiết sản xuất và dẫn dắt thị trường Đồng thời, CNH-HĐH là động lực phát triển kinh tế-xã hội, tạo điều kiện tăng cường củng cố an ninh-quốc phòng và là tiền đề cho việc xây dựng một nền kinh tế độc lập, tự chủ, đủ sức tham gia một cách có hiệu quả vào

sự phân công và hợp tác quốc tế

Tuy nhiên trong thời kỳ kinh tế hội nhập như hiện nay, đất nước đang đứng trước những khó khăn, thách thức và cả cơ hội lớn để phát triển Song song với quá trình CNH-HĐH, chúng ta đang phải chịu những áp lực về thay đổi cấu trúc

và mô hình phát triển do sự cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường ngày càng

2

lộ rõ Do đó, các mối quan tâm về môi trường cần được lồng ghép ngay từ quá trình ra các quyết định về phát triến kinh tế và xã hội Có nghĩa là, cần cụ thể hóa nội dung chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng thân thiện với môi trường Xuất phát từ những lý do trên, nhóm chúng em đã thực hiện bài luận với đề tài

“Công nghiệp hóa – hiện đại hóa cần phải gắn với bảo vệ tài nguyên, môi trường”

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Yêu cầu nghiên cứu

Phân tích và làm sáng tỏ mục tiêu, quan điểm CNH – HĐH của Đảng Cộng sản Việt Nam thời kỳ đổi mới

Làm sáng tỏ quan điểm CNH – HĐH phải đi đôi với bảo vệ tài nguyên, môi trường

Đưa ra một số giải pháp nhằm bảo vệ tài nguyên, môi trường trong quá trình CNH – HĐH ở nước ta hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng: nghiên cứu quan điểm của Đảng về quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Phạm vi: ở Việt Nam thời kỳ đổi mới

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận:

3

Quan điểm của Mác Lê-nin về CNH – HĐH

Tư tưởng Hồ Chí Minh về CNH – HĐH đất nước

Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp phân tích – tổng hợp: để rút ra những vấn đề liên quan đến đề tài

Ngoài ra, đề tài còn sử dụng các tư liệu trên internet

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Góp phần giúp sinh viên nhận thức được vai trò của quá trình CNH – HĐH đất nước

Nâng cao nhận thức về bảo vệ tài nguyên, môi trường trong thời kỳ tăng trưởng kinh tế

6 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, tiểu luận được chia làm 3 chương

Chương 1: Một số nhận thức về tài nguyên, môi trường và mục tiêu, quan điểm công nghiệp hóa – hiện đại hóa của Đảng Cộng sản Việt Nam thời kì đổi mới

Chương 2: Công nghiệp hóa – hiện đại hóa cần phải gắn với bảo vệ tài nguyên, môi trường

Chương 3: Một số giải pháp nhằm bảo vệ tài nguyên, môi trường trong quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay

4

Chương 1 MỘT SỐ NHẬN THỨC VỀ TÀI NGUYÊN, MÔI TRƯỜNG VÀ MỤC TIÊU, QUAN ĐIỂM CÔNG NGHIỆP HÓA – HIỆN ĐẠI HÓA CỦA

ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM THỜI KỲ ĐỔI MỚI 1.1 Một số nhận thức về tài nguyên, môi trường

1.1.1 Khái niệm và phân loại tài nguyên

"Tài nguyên là tất cả các dạng vật chất, tri thức được sử dụng để tạo ra của cải vật chất, hoặc tạo ra giá trị sử dụng mới của con người"

Tài nguyên là đối tượng sản xuất của con người Xã hội loài người càng phát triển, số loại hình tài nguyên và số lượng mỗi loại tài nguyên được con người khai thác ngày càng tăng

Người ta phân loại tài nguyên như sau:

Theo quan hệ với con người: Tài nguyên thiên nhiên, tài nguyên xã hội

Theo phương thức và khả năng tái tạo: Tài nguyên tái tạo, tài nguyên không tái tạo

Theo bản chất tự nhiên: Tài nguyên nước, tài nguyên đất, tài nguyên rừng, tài nguyên biển, tài nguyên khoáng sản, tài nguyên năng lượng, tài nguyên khí hậu cảnh quan, di sản văn hoá kiến trúc, tri thức khoa học và thông tin

Tài nguyên thiên nhiên được chia thành ba loại: tài nguyên tái tạo, tài nguyên không tái tạo và tài nguyên năng lượng vĩnh cửu:

Tài nguyên tái tạo (nước ngọt, đất, sinh vật v.v ) là tài nguyên có thể tự duy trì hoặc tự bổ sung một cách liên tục khi được quản lý một cách hợp lý Tuy nhiên, nếu sử dụng không hợp lý, tài nguyên tái tạo có thể bị suy thoái không thể tái tạo được Ví dụ: tài nguyên nước có thể bị ô nhiễm, tài nguyên đất có thể bị mặn hoá, bạc màu, xói mòn v.v

Tài nguyên không tái tạo: là loại tài nguyên tồn tại hữu hạn, sẽ mất đi hoặc biến đổi sau quá trình sử dụng Ví dụ như tài nguyên khoáng sản của một mỏ có thể cạn kiệt sau khi khai thác Tài nguyên gen di truyền có thể mất đi cùng với

sự tiêu diệt của các loài sinh vật quý hiếm

5

Tài nguyên năng lượng vĩnh cửu (Năng lượng mặt trời, gió, sóng, thủy triều) được nghiên cứu sử dụng ngày một nhiều, thay thế dần các nguồn năng lượng đang dần bị cạn kiệt và hạn chế ô nhiễm môi trường [5]

1.1.2 Khái niệm và phân loại môi trường

"Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất,

sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên." (Theo Điều 1, Luật Bảo vệ Môi trường của Việt Nam)

Môi trường sống của con người theo chức năng được chia thành các loại: Môi trường tự nhiên bao gồm các nhân tố thiên nhiên như vật lý, hoá học, sinh học, tồn tại ngoài ý muốn của con người, nhưng cũng ít nhiều chịu tác động của con người Đó là ánh sáng mặt trời, núi sông, biển cả, không khí, động, thực vật, đất, nước Môi trường tự nhiên cho ta không khí để thở, đất để xây dựng nhà cửa, trồng cấy, chăn nuôi, cung cấp cho con người các loại tài nguyên khoáng sản cần cho sản xuất, tiêu thụ và là nơi chứa đựng, đồng hoá các chất thải, cung cấp cho ta cảnh đẹp để giải trí, làm cho cuộc sống con người thêm phong phú

Môi trường xã hội là tổng thể các quan hệ giữa người với người Đó là những luật lệ, thể chế, cam kết, quy định, ước định ở các cấp khác nhau như: Liên Hợp Quốc, Hiệp hội các nước, quốc gia, tỉnh, huyện, cơ quan, làng xã, họ tộc, gia đình, tổ nhóm, các tổ chức tôn giáo, tổ chức đoàn thể, Môi trường xã hội định hướng hoạt động của con người theo một khuôn khổ nhất định, tạo nên sức mạnh tập thể thuận lợi cho sự phát triển, làm cho cuộc sống của con người khác với các sinh vật khác

Ngoài ra, người ta còn phân biệt khái niệm môi trường nhân tạo, bao gồm tất

cả các nhân tố do con người tạo nên, làm thành những tiện nghi trong cuộc sống, như ôtô, máy bay, nhà ở, công sở, các khu vực đô thị, công viên nhân tạo

Môi trường theo nghĩa rộng là tất cả các nhân tố tự nhiên và xã hội cần thiết cho sự sinh sống, sản xuất của con người, như tài nguyên thiên nhiên, không khí, đất, nước, ánh sáng, cảnh quan, quan hệ xã hội

6

Môi trường theo nghĩa hẹp không xét tới tài nguyên thiên nhiên, mà chỉ bao gồm các nhân tố tự nhiên và xã hội trực tiếp liên quan tới chất lượng cuộc sống con người Ví dụ: môi trường của học sinh gồm nhà trường với thầy giáo, bạn bè, nội quy của trường, lớp học, sân chơi, phòng thí nghiệm, vườn trường, tổ chức

xã hội như Đoàn, Đội với các điều lệ hay gia đình, họ tộc, làng xóm với những quy định không thành văn, chỉ truyền miệng nhưng vẫn được công nhận, thi hành và các cơ quan hành chính các cấp với luật pháp, nghị định, thông tư, quy định

Tóm lại, môi trường là tất cả những gì có xung quanh ta, cho ta cơ sở để sống

Đại hội X xác định mục tiêu cụ thể hiện nay là đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức để sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, tạo nền tảng để đến năm 2020 đưa nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại

1.2.2 Quan điểm của CNH – HĐH

Những quan điểm cơ bản của Đảng về CNH – HĐH thời kỳ đổi mới:

Một là, công nghiệp hóa gắn với hiện đại hóa và công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức

7

Công nghiệp hóa gắn với hiện đại hóa:

Đại hội Đảng lần thứ X cho rằng: “ Khoa học và công nghệ sẽ có bước tiến nhảy vọt và những đột phá lớn.” [1; tr.125] Kinh tế tri thức có vai trò nổi bật trong phát triển lực lượng sản xuất, cách mạng khoa học công nghệ tác động sâu rộng đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, xu thế và tác động toàn cầu hóa tạo

cơ hội và cũng là thách thức đối với đất nước Trong bối cảnh đó, nước ta phải tiến hành công nghiệp hóa theo kiểu rút ngắn, lựa chọn con đường kết hợp công nghiệp hóa với hiện đại hóa

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn liền với phát triển kinh tế tri thức:

Đại hội Đảng lần thứ X cho rằng ta tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa khi nền kinh tế tri thức đã phát triển, vì vậy không cần trải qua các bước tuần tự

mà phải tranh thủ lợi thế của các nước đi sau để đẩy mạnh công nghiệp hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức, coi kinh tế tri thức là yếu tố quan trọng của nền kinh tế và của công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Theo tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (CEO) “Kinh tế tri thức là nền kinh tế trong đó sự sản sinh ra, sự phổ cập và sử dụng tri thức giữ vai trò quyết định nhất đối với sự phát triển kinh tế, tạo ra của cải, nâng cao chất lượng cuộc sống.” [1; tr.126]

Trong nền kinh tế tri thức, những ngành dựa vào nhiều tri thức, dựa vào các thành tựu mới của khoa học, công nghệ có tác động to lớn đến sự phát triển nói chung như: công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, vật liệu mới; các ngành kinh tế truyền thống như nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ được ứng dụng khoa học, công nghệ cao

Hai là, công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế

8

Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nhiều thành phần kinh tế, công nghiệp hóa, hiện đại hóa không chỉ là công việc của Nhà nước mà

là sự nghiệp của toàn dân trong đó kinh tế Nhà nước là chủ đạo

Phương thức phân bố các nguồn lực để công nghiệp hóa, hiện đại hóa được thực hiện bằng cơ chế thị trường Trong đó ưu tiên những ngành, lĩnh vực có hiệu quả cao

Hội nhập kinh tế quốc tế nhằm nhằm khai thác thị trường thế giới để tiêu thụ các sản phẩm mà nước ta có nhiều lợi thế, sức cạnh tranh cao, thu hút vốn đầu tư nước ngoài, thu hút công nghệ hiện đại, học hỏi kinh nghiệm quản lý tiên tiến của thế giới

Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại để phát triển kinh tế và đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Ba là, lấy phát huy nguồn lực con người là yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững

Trong năm yếu tố chủ yếu để tăng trưởng kinh tế: vốn, khoa học và công nghệ, con người, cơ cấu kinh tế, thể chế chính trị và quản lý nhà nước thì con người là yếu tố quyết định Lực lượng cán bộ khoa học và công nghệ, khoa học quản lý và đội ngũ công nhân lành nghề giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa Để nguồn lực đáp ứng yêu cầu, cần đặc biệt chú ý đến phát triển giáo dục, đào tạo

Bốn là, khoa học và công nghệ là nền tảng và động lực của công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Muốn đẩy nhanh qúa trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức thì phát triển khoa học công nghệ là yêu cầu tất yếu và bức xúc Phải đẩy mạnh việc chọn lọc nhập công nghệ, mua sáng chế kết hợp với phát

9

triển công nghệ nội sinh Khoa học và công nghệ cùng với giáo dục đào tạo được xem là quốc sách hàng đầu, là nền tảng và động lực của công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Năm là, phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững; tang trưởng kinh tế đi đôi với thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội; bảo vệ môi trường tự nhiên, bảo tồn

10

Chương 2 CÔNG NGHIỆP HÓA - HIỆN ĐẠI HÓA CẦN PHẢI GẮN VỚI BẢO VỆ

TÀI NGUYÊN, MÔI TRƯỜNG

2.1 Công nghiệp hóa - hiện đại hóa có những tác động tiêu cực tới tài nguyên, môi trường

Việt Nam đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Nền kinh tế đang trên đà đi lên phát triển một cách mạnh mẽ Hàng trăm khu công nghiệp mới nổi lên, nhiều làng nghề truyền thống được khôi phục, trên con đường đi lên, chúng ta đã đạt được rất nhiều thành công Tăng trưởng GDP luôn đạt ở mức cao so với thế giới, nhiều hệ thống đường xá được xây dựng, nhiều khu đô thị, nhà cao tầng mọc lên Đời sống của người dân dần dần được cải thiện Tuy nhiên, song song với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa chính là

có những tác động hết sức tiêu cực tới tài nguyên và môi trường

2.1.1 Cạn kiệt tài nguyên

Do sự gia tăng dân số và nhu cầu đòi hỏi không giới hạn của con người đã sử dụng tài nguyên một cách bừa bãi, lãng phí và những nguồn tài nguyên đã bị tiêu thụ một cách mất cân đối giữa sự phát triển và công nghiệp hoá của thế giới Tài nguyên thiên nhiên bị cạn kiệt do khai thác quá mức

Cụ thể như là:

Tài nguyên rừng đang bị thu hẹp theo từng ngày, diện tích rừng tự nhiên che phủ giảm dần do khai thác trái phép, đất rừng bị chuyển qua đất nông công nghiệp, các loài sinh vật quý hiếm thì đứng trước nguy cơ tuyệt chủng rất cao (Theo thống kê thì ở Việt Nam có khoảng 100 loài thực vật và gần 100 loài động vật đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng)