Các sự cố xảy ra khi bơm hoạt động, hướng khắc phục, bảo trì bơm các loại

Các sự cố xảy ra khi bơm hoạt động, hướng khắc phục, bảo trì bơm các loại là tài liệu tổng hợp nghiên cứu của nhóm sv SPKT về các loại bơm, sự cố, và khắc phục...........................................................

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HCM

KHOA ĐÀO TẠO CHẤT LƯỢNG CAO



MÔN HỌC: BƠM QUẠT MÁY NÉN

ĐỀ TÀI BÁO CÁO: Các sự cố xảy ra khi bơm hoạt động, hướng khắc

phục, bảo trì bơm các loại

Giảng viên hướng dẫn TS Đặng Hùng Sơn

Tp Hồ Chí Minh ngày 4 tháng 12 năm 2018

THÀNH VIÊN NHÓM BÁO CÁO & BẢNG PHÂN CHIA CÔNG VIỆC

Nguyễn Đăng Khoa 16147046

Nguyễn Quang Minh 16147057

Huỳnh Minh Phước 16147076

Đánh giá của giảng viên:

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

……

………

………

………

……

………

………

………

……

LỜI CẢM ƠN

Trong qua trình hoàn thành tiểu luận này, chúng em đã sữ dụng tới tài liệu là cuốn “Bơm

quạt máy nén - TS Lê Xuân Hòa và Ths Nguyễn Thị Bích Ngọc” và một số tài liệu trê mạng

khác, chúng em xin chân thành cảm ơn

Chúng em cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến thầy TS Đặng Hùng Sơn, giảng viên bộmôn Bơm quạt máy nén – trường Đại học Sư phạm Kỹ Thuật thành phố Hồ Chí Minh người đãtận tình hướng dẫn, giảng dạy chúng em trong quá trình làm báo cáo

Chúng em cũng xin cảm ơn các thầy cô chuyên ngành Kỹ thuật Nhiệt đã cung cấp kiến thứccũng như tài liệu tham khảo để chúng em có thể hoàn thành bài báo cáo

Do kiến thức và kỹ năng còn hạn chế nên bào báo cáo không tránh khỏi những sai sót, rấtmong nhận được những ý kiến đóng góp, bổ sung từ thầy để chúng em có thể hoàn thiện hơn

Chúng em xin chân thành cảm ơn

Mục Lục

I BƠM LY TÂM 5

1) Sơ lược 5

2 Các sự cố thường gặp của bơm ly tâm khi hoạt động và hướng khắc phục 7

2.1 Không hút nước lên được khi khởi động máy bơm 7

2.2 Lưu lượng giảm, cột áp giảm 8

2.3 Bơm bị rung động và có tiếng ồn 9

2.4 Động cơ máy bơm nóng bất thường 11

2.5 Máy bơm không hoạt động dù có điện hoặc chạy phát ra tiếng o o, có mùi khét 12

2.6 Động cơ máy bơm nóng bất thường 12

2.7 Máy bơm không hoạt động dù có điện hoặc khi chạy có tiếng, có mùi khét 13

3 Bảo dưỡng: 13

II Bơm roto 14

1 Sơ lược: 14

2 Một số vấn đề thường gặp và hướng giải quyết từng loại bơm 15

2.1 Bơm bánh răng 15

2.2 Bơm trục vít 16

2.3 Bơm cánh gạt 18

Tài liệu tham khảo 19

GIỚI THIỆU CHUNG:

Có nhiều loại máy bơm nước với những công dụng khác nhau mà bạn cần biết, nó trở thành phương tiện cần thiết phục vụ trong sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, trong hệ thống cấpthoát nước của thành phố và hộ gia đình, trong nuôi trồng thủy sản Vì tầm quan trọng của máy bơm mà chúng ta nên tìm hiểu sơ lược về loại thiết bị này, sau đây chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về các sự cố thường gặp của các loại máy bơm, cũng như đưa ra cái phương pháp khắc phục và bảo dưỡng

Có thể chia bơm thành 2 loại chính: BƠM CÁNH DẪN VÀ BƠM THỂ TÍCH Trong, nộidung bài báo cáo này, nhóm em xin được nói về vài nét và một số vấn đề của 2 loại đại diện cho mỗi nhóm là:

 BƠM LY TÂM (nằm torng bơm cánh dẫn)

 BƠM ROTO (nằm trong bơm thể tích)

I BƠM LY TÂM

1) Sơ lược

Máy bơm ly tâm là loại máy bơm thủy lực cánh dẫn các hoạt động trên nguyên lý của lực

ly tâm, năng lượng thuỷ động của dòng chảy ra nhờ cánh quạt cơ năng của máy Theo đó, nước được dẫn vào tâm quay của cánh bờm và nhờ lực ly tâm, và được đẩy văng ra mép cánh bơm Sựkết hợp giữa lưu lượng, áp suất, gia tốc trọng trường và trọng lượng riêng của chất lỏng tạo thànhđộng năng khiến nước chuyển động

Hình 1.1: Cấu tạo bơm ly tâm

Trang 1

Nguyên lí hoạt động : Khi làm việc, bánh công tác quay, các phần tử chất lỏng trong bánhcông tác dưới ảnh hưởng của lực ly tâm bị dồn từ trong ra ngoài chuyển động theo các máng dẫn

và đi vào ống đẩy với áp suất cao hơn, đó là quá trình đẩy của bơm Đồng thời ở cửa vào của bánh cong6t ác xuất hiện một vùng có áp suất ở cửa vào của bơm, chất lỏng ở bể chứa lớn hơn

áp suất ở cửa vào của bơm, chất lỏng ở bể hút liên tục bị hút vào bơm theo ống hút Đó là quá trình hút của bơm Quá trình hút và đẩy của bơm là các quá trình liên tục , tạo nên dòng chảy liên tục qua bơm

Bộ phận dẫn hướng ra, có dạng xoắn ốc nên được gọi là buồng xoắn ốc, là dễ dẫn chất lỏng từ bánh công tác ra ống đẩy được điều hòa, ổn định và còn có tác dụng biến một phần động năng của dòng chất lỏng thành áp năng cần thiết

Hình 1.2: Chi tiết bơm ly tâm Cấu tạo bơm li tâm công xôn trục ngang:

1,6 - Cụp ống hút và ống đẩy; 2,3,17- Vòng chống lần lượt: vòng làm chặt, vòng bảo vệ, vòng kín nước;

4 - BXCT; 5 - Nút mồi nước; 7 - Vỏ máy với buồng xoắn; 8 - Giá góc;

9,14 - Ống lồng bảo vệ và đẩy; 10 - Vật chèn; 11,18 - Bích động và vỏ của vật chèn;

12 - Trục; 13 - Ổ trục bi cầu; 15 - Bệ tựa chứa hộp dầu; 16 - Nửa khớp nối trục;

19 - êcu; 20 - Nắp ép; 21 - Lỗ cân bằng áp lực dọc trục

Trang 2

2 Các sự cố thường gặp của bơm ly tâm khi hoạt động và hướng khắc phục

2.1 Không hút nước lên được khi khởi động máy bơm.

Hình 1.3: Bơm ly tâm bị lỗi hút nước

Nguyên nhân: của sự cố này liên quan đến phần hút của bơm trên đường ống hút và

trong bánh công tác của bơm, cụ thể:

- Chiều cao đặt bơm có quá cao

- Mực nước bể hút có quá thấp so với rọ lọc để không khí có thể lùa vào ống hút theo các xoáy

- Rọ lọc rác có thể bị tắc bám hẳn hoặc một phần Van một chiều có không làm việc

- Có chỗ nào bị nứt, hở trên đường ống hút như các vị trí mối nối

4 Kiểm tra lại nguồn nước,thay van một chiều

5 Mồi thêm nước vào buồng bơm chạy lại máy

6.Thay lại phớt khi máy bị hở

7 Thay thế cánh bơm

Trang 3

2.2 Lưu lượng giảm, cột áp giảm

Lưu lượng nước bị giảm có thể liên quan đến phần hút, phần đẩy và phần khu vực bánh công tác Thông thường những nguyên nhân gây giảm lưu lượng của bơm cũng liên quan đến hiện tượng giảm cột áp

Các nguyên nhân liên quan đến phần hút:

- Chiều cao đặt bơm có quá cao

- Mực nước bể hút có quá thấp so với rọ lọc

- Rọ lọc rác có thể bị tắc hoặc không đủ thông thoáng

- Có thể có chỗ bị hở trên đường ống hút

Các nguyên nhân liên quan đến phần đẩy:

- Đường ống xả có thể có các vị trí bị tắc

- Kiểm tra van xả có bị hỏng hoặc ở chế độ mở bình thường

Các nguyên nhân liên quan đến bánh công tác:

- Khe hở làm kín tại các vành mòn và khe hở tại ép túp tăng quá giới hạn

- Bánh công tác bị mòn, mẻ do xâm thực hoặc do các nguyên nhân cơ hóa,

Cách khắc phục

- Chỉnh sửa chiều cao ống hút cho hợp lí

- Kiểm tra vệ sinh bộ lọc rác

- Nếu bị hở thì nên dùng keo dán chỗ hở đó

- Nếu đường ống xả bị tắc nên vệ sinh thông thoáng cho đường ống

- Kiểm tra bánh công tác nếu bị mòn cần thay thế

Trang 4

Hình 1.4: Bơm ly tâm trục ngang một cửa vào 1- Đầu nối ống đẩy; 2- Đầu nối ống hút ;3- Buồng xoắn; 4- Vỏ bơm; 5- Ổ trục;

6- Chốt trục; 7- Trục; 8- Đế; 9- Buồng dầu; 10- Bích ép túp; 11- Vòng túp;

12- Vòng chia nước; 13- Đĩa chủ động; 14- Cánh bánh xe công tác; 16- Đai ốc;

15,20- Đệm chống thấm; 17- Chốt lắp bxct; 18- Lỗ giảm tải; 19- Ống bảo vệ trục.

Hình 1.5: Bánh xe công tác kiểu kín, dẫn nước vào một phía

2.3 Bơm bị rung động và có tiếng ồ n.

Nguyên nhân cơ khí:

- Mất cân bằng động: Thông thường dẫn tới phá hủy bánh công tác và ống lót trục mất đồng tâm

- Trục bị cong và biến dạng

- Mất đồng tâm trục giữa bơm và máy dẫn động

- Đường ống bị kéo căng gây ứng suất: Nguyên nhân từ thiết kế sai, thiếu bệ đỡ treo hoặc do sự giãn nở nhiệt của đường ống

- Khối lượng bệ máy bơm quá nhỏ

- Nhiệt sinh ra từ các bộ phận của bơm đặc biệt là trục

- Các bộ phận động cọ tiếp xúc với bộ phận tĩnh

Trang 5

- Vòng bi bị lỏng hoặc mòn.

- Các chi tiết lắp trên bơm bị lỏng ra

- Lỏng bulông chân máy

- Đóng cặn trên các bộ phận động gây mất cân bằng động

- Các chi tiết bơm bị phá hủy

Nguyên nhân công nghệ:

- Vận hành bơm ngoài điểm hiệu suất tối ưu (B.E.P)

- Sự hoá hơi của lưu chất

- Không khí đi vào hệ thống gây xâm thực hoặc mất áp

- Dòng chảy rối trong hệ thống (dòng chảy không phần tầng)

- Hiện tượng xâm thực, sự va đập thủy lực (water hammer) - … vv

Cách khắc phục rung động do nguyên nhân cơ khí:

Hình 1.5: Khắc phục sự cố bơm ly tâm

- Cân bằng động lại cho các thiết bị động: Nếu không có máy cân bằng động ở nhà máy, thì có thuê ngoài hoặc yêu cầu nhà sản xuất thiết bị tới giúp Vấn đề cân bằng là cần thiết khi lưu chất bơm là chất ăn mòn hoặc chất lỏng sệt, sẽ ăn mòn nhanh chóng các bộ phận động và gây mất cân bằng động Đối với bơm tốc độ cao thì sự ăn mòn càng xảy ra khốc liệt

Trang 6

- Trục bị cong: bạn có thể có nhiều cách uốn trục thẳng nhưng hầu hết sự cố gắng này đềukhông thành công, tốt nhất là nên thay trục mới.

- Cân chỉnh đồng tâm trục bơm và thiết bị dẫn động hợp lý, có thể sử dụng phương pháp cân chỉnh laser hoặc dùng đồng hồ so

- Đường ống hút bơm phải có bệ giá đỡ, khung treo

- Khối lượng nền móng bê tông của bơm phải nặng hơn 5 lần tổng khối lượng bơm, móngmáy và các thiết bị kết nối khác liên quan Và nền bê tông phải rộng hơn 75mm móng máy đối với bơm 375KW và 150 mm đối với bơm trên 375KW - Một inch (25,4mm) thép không rỉ sẽ giãn nở 0,001 inch cho mỗi 100oF thay đổi (tương đương 0,001mm/50oC) Sự giãn nở nhiệt có thể gây cho bánh công tác cọ vào thành bơm gây ra mài mòn ma sát ở vị trí có dung sai khe hở nhỏ, như vòng làm kín chịu mài mòn wear ring Thép Carbon giãn nở ít hơn thép không rỉ 30%

Vì vậy khi thiết lập giá trị khe hở phải đảm bảo sự giãn nở do nhiệt

- Vòng bi mòn hoặc lỏng có thể do lắp đặt sai hoặc dầu gối đỡ bị nhiễm nước từ bên ngoài Vòng làm kín khuất khúc hoặc vòng làm kín tiếp xúc là cách dễ nhất để giải quyết vấn đề này Khi lắp đặt vòng bi, sử dụng thiết bị gia nhiệt thích hợp để tránh làm vòng bi bị nhiễm bẩn

2.4 Động cơ máy bơm nóng bất thường

Nguyên nhân:

- Công suất máy bơm nước quá nhỏ

- Stato của động cơ (Stato gồm các cuộn dây của ba pha điện quấn trên các lõi sắt bố trí trên một vành tròn để tạo ra từ trường quay) được quấn bằng dây nhôm, điều này thường xuất hiện khi bạn mua máy bơm nước không có thương hiệu uy tín

- Bi hoặc bạc đạn kém

- Máy bơm bị kẹt

- Nước nguồn quá yếu

Khắc phục:

- Nếu xuất hiện tình trạng nóng trên máy bơm mới, bạn cần kiểm tra lại đường ống cấp nước trước và sau máy bơm xem có bị tắc không Trường hợp ống không tắc thì bạn cần thay thế ống cấp nước mới, việc này nên liên hệ thợ sửa chữa chuyên nghiệp

2 5 Máy bơm không hoạt động dù có điện hoặc chạy phát ra tiếng o o, có mùi khét.

Nguyên nhân:

- Tụ điện khô hoặc thủng

- Máy bị kẹt do cặn bẩn

- Nguồn điện bị mất pha mát

- Phao điện bị hỏng

- Nguồn điện cung cấp yếu

Khắc phục:

- Thay tụ điện khi phát hiện tụ khô hoặc thủng

- Vệ sinh lại buồng bơm nếu máy bị kẹt

- Sửa lại phao nước và nguồn điện khi hệ thống điện mất pha hoặc phao điện bị hỏng

- Tăng điện áp nguồn nếu nguồn điện yếu

2.6 Động cơ máy bơm nóng bất thường

Nguyên nhân:

- Công suất máy bơm nước quá nhỏ

- Stato của động cơ (Stato gồm các cuộn dây của ba pha điện quấn trên các lõi sắt bốtrí trên một vành tròn để tạo ra từ trường quay) được quấn bằng dây nhôm, điều này thường xuất hiện khi bạn mua máy bơm nước không có thương hiệu uy tín

- Bi hoặc bạc đạn kém

- Máy bơm bị kẹt

- Nước nguồn quá yếu

Hướng khắc phục:

- Nếu xuất hiện tình trạng nóng trên máy bơm mới, bạn cần kiểm tra lại đường ống cấp nước trước và sau máy bơm xem có bị tắc không Trường hợp ống không tắc thì bạn cần thay thế ống cấp nước mới, việc này nên liên hệ thợ sửa chữa chuyên nghiệp hỗ trợ

- Nếu nguyên nhân không xuất phát từ những điều trên, thì máy của bạn đã bị hư hỏng nặng, buộc phải thay máy khác

Trang 8

- Thay bi hoặc bạc đạn khi bơm kêu to

2.7 Máy bơm không hoạt động dù có điện hoặc khi chạy có tiếng, có mùi khét

Nguyên nhân:

- Tụ điện khô hoặc thủng

- Máy bị kẹt do cặn bẩn

- Nguồn điện bị mất pha mát

- Phao điện bị hỏng

- Nguồn điện cung cấp yếu

Hướng khắc phục:

- Thay tụ điện khi phát hiện tụ khô hoặc thủng

- Vệ sinh lại buồng bơm nếu máy bị kẹt

- Sửa lại phao nước và nguồn điện khi hệ thống điện mất pha hoặc phao điện bị hỏng

- Tăng điện áp nguồn nếu nguồn điện yếu

3 Bảo dưỡng:

– Máy bơm không cần có bảo dưỡng đặc biệt Nếu không sử dụng trong thời gian dài, đầu bơm và các ống dẫn nên được làm khô hoàn toàn Trước khi khởi động lại, bơm phải kiểm tra trục, đồng thời đổ đầy nước vào bơm và ống hút Nếu vòng bi bị dơ mòn thì phải thay bi mới,hàng năm phải bảo dưỡng toàn bộ phần bơm và động cơ theo định kỳ

– Động cơ bị rò điện: Nguyên nhân của hiện tượng này là chỗ nối dây, dây cuốn động

cơ bị chạm vỏ do hư hỏng cách điện Ngoài ra do dây cuốn động cơ bị ẩm hoặc nước chảy vào cũng có những biểu hiện tương tự, cần sấy khô hoặc sửa chữa chỗ nối dây

– Có dấu hiệu điện vào máy bơm như đèn chiếu sáng, nhưng máy không hoạt động: Nguyên nhân có thể điện áp nguồn quá yếu cần tăng điện áp Ngoài ra còn một số hỏng hóc sẽ dẫn đến những hiện tượng trên như: tụ điện trong mạch cuộn dây phụ của dây quấn động cơ bị hỏng cần thay tụ khác; phần cánh máy bơm bị kẹt, hỏng, vỡ hoặc do nguồn nước tạo cặn bám trên bề mặt cánh bơm cần phải vệ sinh và kiểm tra và thay cánh bơm khác; nếu do ổ bi động cơ

bị mòn nhiều gây lệch tâm trục cánh bơm động cơ điện tạo cho cánh bơm roto cọ xát với về mặt buồng bơm…

– Máy bơm chạy tốt nhưng không có nước chảy ra điều này chứng tỏ không có nước vào đầu ống hút do mất nước hoặc nguồn nước bị cạn Nếu chạy lâu sẽ dẫn tới hiện tượng cháy

Trang 9

máy bơm Ngoài ra cũng có thể do nguyên nhân mất nước mồi do van một chiều không kín Tốt nhất là xả hết không khí đọng trong buồng bơm và mồi lại nước cho máy Trường hợp miệng ốnghút nước vào máy bị tắc hoặc ống hút có chỗ bị gãy cần phải kiểm tra lại ống hút và thay thế.

– Máy chạy có tiếng ồn, lượng nước bơm ra tốt, đầu bơm không nóng: Nguyên nhân là

do ổ bi phần động cơ điện bị khô mỡ bôi trơn hoặc bị mòn và nước lọt vào cần phải vệ sinh, bôi dầu vào ổ bi Phần động cơ chạy có hiện tượng nóng, tiêu hao nhiều điện là do dây động cơ bị chập vòng, dây phải quấn lại

II Bơm roto

 Bơm chân không vòng nước (Không xét tới)

- Trong bơm roto, bộ phận làm việc chính trực tiếp trao đổi áp năng với dòng chất lỏng qua máy là bộ phận có chuyển động quay như bánh răng, cánh gạt, gọi chung là roto Rô to có chuyển động tròn đều tạo ra dòng chảy tương đối đều

Hình 4.1: Bơm roto trong thực tế

- Một số ưu điểm của Bơm Roto :

 Kết cấu đơn giản, kích thước nhỏ và gọn nhẹ, chỉ tiêu kinh tế tốt (rẻ)

 Làm việc chắc chắn, tin cậy và có tuổi bền cao

Trang 10

 Có thể làm việc với số vòng quay lớn

 Công suất trên một đơn vị trọng lượng lớn

2 Một số vấn đề thường gặp và hướng giải quyết từng loại bơm

Trang 11

Chặn dòng

đẩy

Do bị đầu ra bị chắn hoặc vướng, có thể gây hư ổ trục

Khắc phục các lỗi trên và thay bánh gãy

Gảy cổng

bởm

Kiểm tra chỉ số PSI ở bánhrăng, kiểm tra cổng van, kiểm tra cách sử dụng, kiểm tra độ dày ống

Vết bẩn ở

phần bỏ

Bảng 1

2.2 Bơm trục vít

Thường sử dụng nhiều trong công nghiệp vì có các ưu điểm:

 Độ tin cậy cao, kích cấu nhỏ gọn, chắc chắn

 Có thể làm việc với số vòng quay lớn

 Quá trình làm việc khá êm, tốc độ dòng chảy đều và ổn định

 Tuổi thọ của bơm cao

 Hiệu suất làm việc cao

Trang 12

Sai chiều roto, đầu hút không

mở hoặc áp suất giảm ở đầu hút cao, không khí lọt vào đầu hút, không thể đẩy khí rangoài đầu đẩy

Đảo chiều roto, kiểm tra đầu hút – ngõ vào nên kiểm tra

kỹ, hút không khí và kiểm trađầu đẩy

Kiểm tra khớp nối, điều chỉnh lại đường ống van, nhưtrên, kiểm tra xem có lỗ hở nào không để khắc phục

áp lực bộ đếm trong đầu xả cao

Kiểm tra lại áp suất và cài đặt cho đến khi nhiệt độ vận hành đạt, kiểm tra đầu đẩy

Ồn và rung Dòng chảy tới bơm không đủ, không đủ ống hỗ trợ, lọt

khí, cấp điện không đủ

Kiểm tra dòng chảy đủ áp chưa, kiểm tra ống rung trong bơm, kiểm tra đầu đảy

lỗ hở

Bảng 2

Trang 13