Hoàn thiện hoạt động quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện tại phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai

Vì vậy, em lựa chọn đề tài: “hoàn thiện hoạt động quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện tại phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai” để làm đề tài luận văn thạc sỹ chuyên ng

Mã số: 60.34.02.01

Đà Nẵng - 2019

Công trình được hoàn thành tại

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn KH: PGS.TS Võ Thị Thúy Anh

Phản biện 1: TS ĐINH BẢO NGỌC

Phản biện 2: TS VŨ MẠNH BẢO

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Tài chính - Ngân hàng họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 7 tháng 9 năm 2019

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong những năm qua, cùng với quá trình hội nhâp kinh tế với khu vực và quốc tế, hoạt động của NSNN có vị trí hết sức quan trọng, thể hiện qua việc huy động và phân bổ nguồn lực hợp lý, đảm bảo cân đối thu chi, lành mạnh tình hình tài chính; đảm bảo thực hiện công bằng xã hội; thúc đẩy kinh tế phát triển nhanh, ổn định và bền vững, từ đó đưa nước ta từ một nước nông nghiệp, kém phát triển trở thành một nước công nghiệp Tuy nhiên, nguồn lực huy động phục

vụ cho phát triển của đất nước là có hạn, tình hình quản lý ngân sách thời gian qua vẫn còn thất thoát, lãng phí, tham nhũng, kém hiệu trong sử dụng vốn NSNN, gây bất bình trong dư luận xã hội và quần chúng nhân dân nên yêu cầu huy động và sử dụng có hiệu lực, hiệu quả các nguồn lực thông qua công cụ NSNN là hết sức cần thiết không chỉ ở cấp quốc gia mà đòi hỏi các cấp chính quyền địa phương phải thực hiện

Hiện nay, huyện Chư Sê Qua gần 10 năm thực hiện Luật NSNN, cân đối ngân sách huyện đang ngày càng vững chắc, nguồn thu ngân sách ngày càng tăng, không những đảm bảo được những yêu cầu chi thiết yếu của bộ máy quản lý nhà nước, sự nghiệp kinh

tế, văn hóa-xã hội, an ninh quốc phòng mà còn dành phần đáng kể cho đầu tư phát triển Huyện Chư Sê đang trong gian đoạn phát triển nóng định hướng trở thành thị xã vào năm 2020 Nhưng trong đó giai đoạn phát triển đó còn tồn tại nhiều khuyết điểm Thu ngân sách vẫn chưa bao quát các nguồn thu trên địa bàn, vẫn còn tình trạng thất thu Nguồn thu ngân sách bị lạm dụng gần đây khoản thu quỹ an ninh-quốc phòng, đền ơn đáp nghĩa, phòng-chống lụt bão và xây dựng cơ

sở hạ tầng nông thôn…bị thất thoát đến hàng trăm triệu đồng Việc

kiểm soát không kỹ các khoản thủ dẫn đến nhiều cá nhân lợi dụng để

vụ lợi Các khoản chi ngân sách còn thấp, chi đầu tư còn dàn trải, thiếu tập trung dẫn đến hiệu quả đầu tư còn thấp, gây lãng phí; chi thường xuyên còn vượt dự toán Đặc biệt các khoản chi sai chế độ ngân sách còn nhiều như làm thêm giờ quá số giờ quy định, chi phụ cấp sai đối tượng chính sách

Qua những sự việc trên em nhận thấy rằng việc hoàn thiện hoạt động quản lý NSNN câp huyện là vấn đề cấp thiết hiện nay nhất

là tại Huyện Chư Sê Qua đó có thể tìm ra các giải pháp phù hợp để đảm bảo việc vận hành ngân sách trong giai đoạn hiện nay, đồng thời đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội Huyện Chư Sê Vì vậy, em lựa chọn đề tài: “hoàn thiện hoạt động quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện tại phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai” để làm đề tài luận văn thạc sỹ chuyên ngành Tài Chính Ngân Hàng của mình

2 Mục tiêu của đề tài

2.1 Mục tiêu tổng quát

Vận dụng lý luận về NSNN, quản lý NSNN để phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động quản lý NSNN cấp huyện tại phòng Tài chính – kế hoạch huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai Từ đó đề xuất một số quan điểm, giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động quản lý NSNN cấp huyện tại phòng Tài chính – kế hoạch huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai trong thời gian tới

2.2 Mục tiêu cụ thể:

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý NSNN cấp huyện

- Phân tích, đánh giá hoạt động quản lý NSNN cấp huyện tại phòng Tài chính – kế hoạch huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai từ đó nhận diện những tồn tại

- Đề xuất khuyến nghị hoàn thiện hoạt động quản lý NSNN cấp huyện tại phòng Tài chính – kế hoạch huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai

2.3 Câu hỏi nghiên cứu

- Phân tích thực trạng công tác quản lý ngân sách trên địa bàn huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai năm 2016-2018? Những khó khăn, vướng mắc và những mặt hạn chế trong việc thực hiện quản lý thu và chi ngân sách tại địa phương là gì?

- Để hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai trong thời gian tới cần có giải pháp nào?

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu lý luận và thực trạng về hoạt động quản lý NSNN cấp huyện tại phòng tài chính- kế hoạch huyện chư sê, tỉnh gia lai, giai đoạn 2016-2018

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu nội dung công tác quản lý thu chi ngân sách như: lập, phân bổ, giao dự toán, chấp hành dự toán, kiểm soát thực hiện dự toán, quyết toán và thanh tra việc thu chi ngân sách

Phạm vi không gian: Đề tài nghiên cứu thực hiện tại Phòng Tài chính – kế hoạch huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai

Phạm vi thời gian: đánh giá thực trạng quản lý ngân sách tại huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai trong giai đoạn 2016-2018 Đây là giai đoạn có sự thay đổi từ thời kỳ ổn định ngân sách sang thời kỳ mới

Có nhiều thay đổi trong ngân sách

4 Phương pháp nghiên cứu

Các tiếp cận định tính dựa trên phương pháp diễn dãi về tình

hình thu chi NSĐP tại Phòng Tài chính – Kế hoạch huyện Chư Sê trong giai đoạn 2016- hiện nay Tác giả phân tích đánh giá thực trạng tại phòng Tài chính- kế hoạch huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai như sau: 4.1 Phương pháp thu thập dữ liệu:

Nguồn dữ liệu sơ cấp:

Để có số liệu sơ cấp để đánh giá khách quan về thực trạng và công tác quản lý ngân sách nhà nước tại phòng Tài chính- kế hoạch huyện Chư Sê, tác giả tiến hành khảo sát 30 cán bộ trực tiếp thực hiện công tác chấp hành thu chi ngân sách ở xã, thị trấn và các đơn vị

dự toán nhằm đưa ra khó khăn và vướng mắc trong lập và chấp hành

dự toán 5 cán bộ trực tiếp làm công tác lập dự toán kế hoạch tại phòng Tài chính – kế hoạch huyện nhằm đưa ra gợi ý hướng dẫn trong việc lâp, phân bổ và giao dự toán 5 cán bộ làm công tác thanh tra quyết toán tài chính để chỉ ra lỗi trong khâu thanh tra, kiểm tra, 2 cán bộ quản lý tài chính- ngân sách của UBND và HĐND nêu lên thực trạng chung của hoạt động quản lý NSNN hiện nay

Nguồn dữ liệu thứ cấp:

Nguồn dữ liệu từ Tabmiss (hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc ): các báo cáo tài chính về dự toán, thu, chi NSNN; Báo cáo quản trị theo nhiều tiêu thức phục vụ cho yêu cầu quản lý, điều hành NSNN Đảm bảo sự đồng bộ về dữ liệu thu, chi NSNN giữa KBNN và các cơ quan tài chính, thuế, hải quan Từ đó nhận diện rõ ràng hoạt động quản lý NSNN Các văn bản báo cáo thu, chi ngân sách và các quy định liên quan đến quản lý ngân sách trên địa bàn huyện

Nguồn dữ liệu bên ngoài:

Thông qua văn bản hướng dẫn, thông tư quy định, văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo của các cơ quan hữu quan nhằm hỗ trợ

đánh giá mức tác động bên ngoài nhằm khảo sát, so sánh để đưa ra các giải pháp phù hợp

4.2 Phương pháp xử lý số liệu

Số liệu sẽ được phân tích theo các số tuyệt đối dưới dạng bảng

và đồ thị theo thời gian để phản ánh thực trạng và sự biến động

5 Bố cục của luận văn

Ngoài những phần mở đầu và kết luận, phần nội dung của luận văn được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện

Chương 2 Thực trạng quản lý ngân sách Nhà nước cấp huyện tại phòng Tài chính –Kế hoạch huyện Chư Sê trong giai đoạn 2016-

2018

Chương 3 Khuyến nghị nhằm hoàn thiện hoạt động quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện tại phòng Tài chính – Kế hoạch huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai 8 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

CẤP HUYỆN 1.1 TỔNG QUAN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

1.1.1 Khái niệm ngân sách nhà nước NSNN là toàn bộ các

khoản thu chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoản thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết

định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước

Thứ tư, hoạt động NSNN là hoạt động phân phối lại các nguồn tài chính thông qua thu và chi NSNN Việc sử dụng ngân sách nhà nước được thực hiện theo nguyên tắc không hoàn trả trực tiếp là chủ yếu

1.1.3 Vai trò của ngân sách nhà nước

NSNN được đảm bảo, duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước NSNN đảm bảo tài chính cho bộ máy của nhà nước từ nhiều nguồn khác nhau trong xã hội, sau đó phân phối lại các nguồn tài chính theo

tỷ lệ hợp lý nhằm đảm bảo, duy trì hoạt động và sức mạnh của bộ

máy nhà nước

NSNN có vai trò là công cụ thúc đẩy tăng trưởng, ổn định và điều chỉnh kinh tế vĩ mô của nhà nước Nhà nước thông qua NSNN định hướng đầu tư phát triển, điều chỉnh cơ cấu của nền kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhà nước cũng có thể chống lạm phát bằng các công cụ tài khóa của mình như cắt giảm chi ngân sách, tăng thuế tiêu dùng, quản lý cung cầu

NSNN đóng vai trò quan trọng trong công bằng xã hội và giải quyết các vấn đề liên quan đến xã hội, dựa vào công cụ NSNN như sau: giảm bớt thu nhập cao bằng cách đánh thuế lũy tiến vào các đối tượng có thu nhập cao, đánh thuế tiêu thụ đặc biệt vào những hàng hóa dành cho người tiêu dùng có thu nhập cao; ngược lại, nhà nước

hỗ trợ cho các đối tượng có thu nhập thấp bằng cách giảm thuế, trợ giá cho những hàng hóa thiết yếu, thiết thực như lương thực, điện, nước và trợ cấp xã hội cho những người có thu nhập thấp

Chủ thể tham gia hoạt động chi ngân sách nhà nước cấp quận, huyện gồm có:

Tổ chức nhà nước hoạt động trong đơn vị sự nghiệp giáo dục, đào tạo, dạy nghề, y tế, thể dục thể thao, khoa học và công nghệ, văn hoá xã hội, cho các hoạt động sự nghiệp kinh tế của Nhà nước, hoạt

động hành chính nhà nước, chi cho Quốc phòng - An ninh và trật tự

an toàn xã hội thuộc phân cấp của quận, huyện

Các dự án đầu tư phát triển, các doanh nghiệp nhà nước ở địa phương

Cho vay các tổ chức nhà nước, cho vay nước ngoài

1.2.2 Quy trình và nội dung hoạt đông quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện

a Lập và giao dự toán ngân sách

b Chấp hành dự toán ngân sách

c Quyết toán ngân sách

d Thanh tra, kiểm tra trong quản lý NSNN

1.2.3 Các chỉ tiêu đánh giá kết quả hoạt động quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện

a Tiêu chí đánh giá kết quả hoạt động quản lý thu ngân sách

b Tiêu chí đánh giá kết quả hoạt đông quản lý chi ngân sách

1.3 NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HOẠT ĐỘNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP QUẬN, HUYỆN

1.3.1 Nhân tố bên trong

1.3.2 Các nhân tố bên trong ngân hàng

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN TẠI PHÒNG TÀI CHÍNH –KẾ HOẠCH,

HUYỆN CHƯ SÊ, TỈNH GIA LAI

2.1 TỔNG QUAN HUYỆN CHƯ SÊ

2.1.1 Giới thiệu về huyện Chư Sê

2.1.2 Tổng quan về tình hình kinh tế - xã hội

Tổng thu ngân sách 459.079 601.680 656.213 Tổng chi ngân sách 437.467 553.044 599.878

2.1.3 Những thuận lợi và khó khăn của huyện Chư Sê

2.2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN TẠI PHÒNG TÀI CHÍNH - KẾ HOẠCH HUYỆN CHƯ SÊ TRONG GIAI ĐOẠN 2016-2018

2.2.1 Giới thiệu phòng Tài chính – Kế hoạch huyện Chư Sê,

bộ máy tổ chức và chức năng, nhiệm vụ

Theo đó phòng Tài chính – kế hoạch huyện Chư Sê là đơn vị cấp huyện chịu sự quản lý trực tiếp của UBND huyện Chư Sê về tổ chức, biên chế, công tác chuyên môn nghiệp vụ, thực hiện chức năng tham mưu, giúp UBND huyện quản lý Nhà nước về lĩnh vực

tài chính theo quy định của Pháp luật

2.2.2 Thực trạng quản lý thu ngân sách nhà nước cấp huyện tại phòng Tài chính Kế hoạch huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai giai đoạn 2016-2018

a Thực trạng lập, phân bổ dự toán thu ngân sách huyện Chư

sát tình hình thực tế, không giao quá cao cũng như giao quá thấp

b Thực trạng chấp hành thu hành ngân sách huyện Chư Sê năm 2016-2018

Cơ cấu nguồn thu chưa thật sự vững chắc, còn phụ thuộc rất lớn vào phân cấp của tỉnh Từ năm 2015 trở lại đây để thực hiện ý kiến của Tỉnh ủy phải đảm bảo ngân sách huyện tự cân đối nên tỉnh

đã phân cấp thêm nhiều nguộn thu ngân sách huyện hưởng về Chi cục thuế quản lý thu thuế nhưng vẫn chưa đạt được kỳ vọng theo

mong muốn Nguồn thu từ các doanh nghiệp hầu như là không có

c.Thực trạng quyết toán thu NSNN tại huyện Chư Sê năm 2016- 2018

Công tác xét duyệt, tổng hợp báo cáo quyết toán thường chỉ dừng lại ở việc xác định số liệu trong năm của đơn vị mà chưa đi sâu phân tích, đánh giá số liệu quyết toán đó để làm cơ sở cho việc xây dựng định mức phân bổ ngân sách của các cơ quan tài chính, chưa rút ra những bài học kinh nghiệm cho việc chấp hành dự toán

để nâng cao chất lượng quản lý các khoản thu ngân sách

d Thực trạng thanh tra, kiểm tra thu NSNN hàng năm huyện Chư Sê

Trong thời gian qua, cùng với công cuộc kiểm tra, kiểm tra thuế đã đạt được những thành quả nhất định Nhiều trường hợp sai phạm có tính chất phức tạp cao, số tiền vi phạm về thuế lớn đã được phát hiện và xử lý kịp thời Ngoài ra UBND huyện thành lập nhiều

các đoàn liên ngành giữa cơ quan thếu và phòng Tài chính đi kiểm tra biên lai thu tiền từ cơ quan thu, nhờ vậy đã thu hồi nhiều khoản thu vượt định mức, thu khống và thu không nộp vào ngân sách, xử phạt hàng trăm triệu đồng

2.2.3 Thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện tại phòng Tài chính Kế hoạch huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai giai đoạn 2016- 2018

a, Căn cứ lập dự toán chi NSNN tại huyện Chư Sê giai đoạn 2016- 2018

Căn cứ lập dự toán chi thường xuyên:

Dự toán chi thường xuyên được lập trên cơ sở nhiệm vụ được giao, nhiệm vụ của cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, chế độ tiêu chuẩn, định mức chi do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định Việc lập dự toán ngân sách của các cơ quan nhà nước thực hiện chế

độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí quản

lý hành chính; đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy biên chế và tài chính thực hiện theo quy định của Chính phủ

b Căn cứ lập dự toán chi đầu tư XDCB:

Trên cơ sở số liệu ước thực hiện thu, chi ngân sách năm nay,

dự kiến thu chi ngân sách năm sau ( Năm kế hoạch), UBND huyện Chư Sê chỉ đạo lập kế hoạch nguồn vốn đầu tư cho năm kế hoạch, cụ thể như sau:

+ Dự kiến nguồn thu từ tiền sử dụng đất sẽ được thu trong năm

dự án

+ Nguồn vốn dự kiến đầu tư tỉnh cân đối cho huyện trong năm

kế hoạch

+ Nguồn vốn khác

b Thực trạng phân bổ, giao dự toán chi NSNN tại huyện Chư

Sê giai đoạn 2016 – 2018

Thực trạng lập và phê duyệt kế hoạch vốn đầu tư từ nguồn ngân sách nhà nước tại Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện đã có những chuyển biến tích cực, phù hợp với quy hoạch phát triển KT-

XH của huyện theo quy định của Nhà nước; trong quản lý ngân sách

về đầu tư đã có sự tổ chức phân cấp mạnh; quy trình phân bổ kế hoạch được triển khai nhanh, chặt chẽ, công khai, minh bạch, đảm bảo đúng quy định; thực hiện lồng ghép các nguồn vốn đầu tư trên địa bàn, nâng cao hiệu quả việc sử dụng nguồn vốn NSNN, hạn chế tình trạng thất thoát, lãng phí, từng bước khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, khối lượng nợ XDCB trên địa bàn huyện

Tuy nhiên vẫn còn một số tồn tại sau:

Việc lập, phân bổ dự toán thực hiện trong thời gian quá ngắn Theo quy định, thời gian từ khi có thông tư hướng dẫn lập dự toán năm sau của Bộ Tài chính là ngày 10/6/N đến khi UBND huyện tổng hợp nộp về Sở Tài chính và Sở Kế hoạch và đầu tư là ngày 10/7/N do

đó quá trình lập dự toán ở cấp dưới chỉ mang tính chất hình thức Hoạt động xây dựng dự toán của các đơn vị sử dụng NS còn chưa cao, bởi nhiều cán bộ chuyên môn ít được đào tạo bài bản, kiêm nhiệm nhiều, không căn cứ hướng dẫn của bộ tài chính,

c.Thực trạng chấp hành chi ngân sách nhà nước huyện Chư Sê

từ năm 2016-2018

Chấp hành chi xây dựng cơ bản: hiện nay các chính sách quản