Để góp phần thực hiện tốt chủ trương đổi mới giáo dục, khắc phục những hạn chế trong quá trình áp dụng phương pháp thảo luận nhóm, nâng cao tính tích cực của học sinh trong học tập bộ mô
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số ( do Thường trực Hội đồng ghi)……… …
1 Tên sáng kiến: Nâng cao hiệu quả hoạt động thảo luận nhóm trong dạy học môn Giáo dục công dân lớp 12
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Công tác giảng dạy
3 Mô tả bản chất của sáng kiến:
3.1 Tình trạng giải pháp đã biết:
Hiện nay nền kinh tế - xã hội ngày càng phát triển, hội nhập kinh tế ngày càng
mở rộng đòi hỏi nền giáo dục Việt Nam không ngừng cải tiến, đổi mới phù hợp với thế giới và các quốc gia trong khu vực Mặt khác, trong bối cảnh đó, nền giáo dục còn có những bất cập về chất lượng giáo dục, bên cạnh một số giáo viên sử dụng các phương pháp tích cực như sắm vai, vấn đáp, thảo luận nhóm vẫn còn nhiều giáo viên sử dụng phương pháp dạy học truyền thống, lạc hậu đã gây nên tình trạng thụ động trong học tập của học sinh dẫn đến chất lượng cũng như hiệu quả dạy học chưa
Trang 2cao Học sinh ít được lôi cuốn động viên khích lệ để hứng thú, tự giác học tập, gây nên tình trạng chán học, bỏ học ở một số học sinh học lực yếu kém
Thực hiện chủ trương đổi mới phương pháp dạy học nhằm khắc phục những hạn chế trên, hiện nay nhiều giáo viên đã sử dụng phương pháp thảo luận nhóm trong dạy học nhưng chưa mang lại hiệu quả cao Giáo viên không yêu cầu học sinh chuẩn bị đầy đủ trước khi thảo luận, các em chủ yếu là đọc sách giáo khoa và đến lớp giáo viên mới yêu cầu thảo luận Thông thường giáo viên sẽ chia theo dãy, theo tổ, số lượng nhóm thường là bốn dẫn đến số lượng học sinh trong một nhóm từ 10 đến 12 học sinh (đối với số lượng học sinh trung bình 42HS/lớp) với thời gian thảo luận thường từ 3 phút đến 5 phút, thì với số lượng học sinh đông như vậy sẽ dẫn đến có một số em không thảo luận, nói chuyện riêng và dẫn tới hiệu quả hoạt động thảo luận chưa cao Đôi khi, giáo viên chỉ chú trọng đến hình thức mà ít chú ý đến nội dung thực chất của buổi thảo luận
Hiện nay, ngành giáo dục đang nỗ lực thực hiện chủ trương đổi mới dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học, tăng cường giáo dục đạo đức và trang bị cho học sinh những kỹ năng sống cần thiết Để góp phần thực hiện tốt chủ trương đổi mới giáo dục, khắc phục những hạn chế trong quá trình áp dụng phương pháp thảo luận nhóm, nâng cao tính tích cực của học sinh trong học tập bộ
môn, tôi xin đề xuất giải pháp “Nâng cao hiệu quả hoạt động thảo luận nhóm trong dạy học môn Giáo dục công dân lớp 12”.
3.2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến:
Trang 3* Mục đích của giải pháp:
Trên cơ sở dự giờ các lớp tại đơn vị, đề tài đưa ra giải pháp, phương hướng để góp phần cụ thể hóa một trong những phương pháp dạy học tích cực – phương pháp thảo luận nhóm nhằm nâng cao năng lực tự học, tính tích cực của học sinh trong giờ Giáo dục công dân Qua đó, đề tài cũng góp phần nhỏ trong việc thực hiện chương trình đổi mới giáo dục hiện nay – chương trình giáo dục theo hướng phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh
* Nội dung giải pháp:
- Tính mới, điểm khác biệt so với giải pháp cũ:
Trong các tiết dạy học trước đây, giáo viên lên lớp chủ yếu sử dụng các phương pháp truyền thống cho nên thường dẫn tới nội dung khô khan, học sinh khó có thời gian được tự do phát biểu ý kiến riêng của mình về một vấn đề nào đó Trong các tiết học thường truyền thụ theo hình thức một chiều thầy nói – trò nghe nên làm cho không khí lớp học nặng nề, buồn chán Hoặc có một số giáo viên sử dụng hoạt động thảo luận nhóm trong dạy học nhưng phần lớp mang tính hình thức chưa chú ý nhiều đến nội dung, hiệu quả đạt được của hoạt động thảo luận
Điểm mới của đề tài là làm cho tiết học sinh động, hấp dẫn, thu hút sự chú ý của học sinh hơn, học sinh thể hiện sự tích cục của mình, được tự do trình bày ý kiến của mình về một vấn đề nào đó Đổi mới hình thức hoạt động thảo luận nhóm sẽ làm cho học sinh tự học và thể hiện tính tích cực nhiều hơn qua đó nâng cao chất lượng giảng dạy
Trang 4- Cách thức và các bước thực hiện giải pháp
Bước 1: Giáo viên chuẩn bị chủ đề, câu hỏi thảo luận
Trong từng tiết học giáo viên sẽ chuẩn bị nội dung thảo luận cho tiết học sau và phân công học sinh chuẩn bị
Số lượng nhóm và câu hỏi tùy theo nội dung từng bài, từng tiết học Khi xác định câu hỏi thảo luận, giáo viên cần quan tâm đén những nội dung mà học sinh có thể trả lời là gì? Năng lực cần hướng tới trong nội dung đó là gì? Ví dụ: Đối với bài
2 lớp 12: Thực hiện pháp luật, với nội dung “các hình thức thực hiện pháp luật” giáo viên sẽ chia thành 4 nội dung nhỏ tương ứng với bốn hình thức thực hiện pháp luật, phân nhóm và yêu cầu học sinh về nhà chuẩn bị từ đó hình thành năng lực tự học cho học sinh và ý thức chấp hành pháp luật
Bước 2: : Phân công nhóm thảo luận, hướng dẫn học sinh thảo luận
Giáo viên sẽ phân công nhóm thảo luận theo bàn gồm 2 học sinh/ nhóm và chuẩn bị một cuốn tập để ghi chép nội dung thảo luận Phân công 2 học sinh chung nhóm sẽ tạo thuận lợi cho các em trong quá trình thảo luận Thứ nhất, các em sẽ sắp xếp được thời gian để họp nhóm và thảo luận Thứ 2, các em sẽ không có tư tưởng dựa dẫm vào bạn khác Thứ 3, các em sẽ được tự do thể hiện quan điểm của mình về nội dung giáo viên yêu cầu trong tập ghi chép thảo luận Và mỗi khi kết thúc tiết học giáo viên sẽ kiểm tra tập của các em
Sau khi phân nhóm giáo viên sẽ giao nội dung thảo luận cho từng nhóm để các
em về nhà chuẩn bị và tiết sau lên trình bày Giáo viên sẽ gọi bất kỳ em nào trong
Trang 5nhóm để trình bày nội dung chuẩn bị ở nhà, việc làm này sẽ giúp các em không có tư tưởng rằng lần này bạn làm hết nội dung đến lần sau sẽ tới mình, mà bất kỳ em nào cũng có sự chuẩn bị để trình bày Cách thức tổ chức như thế có ý nghĩa quan trong trong việc tạo điều kiện để các em bộc lộ năng lực, tài năng, rèn kỹ năng, hợp tác, thuyết trình, giao tiếp
Trong quá trình thảo luận, nếu hoc sinh có vướng mắc thì có thể trao đổi với giáo viên qua các hình thức như gặp trực tiếp để hỏi hoặc thông qua mạng xã hội như facebook, zalo
Bước 3: Tổ chức thực hiện
Sau khi xác định nội dung và câu hỏi thảo luận giáo viên sẽ giao nhiệm vụ cho mỗi nhóm để về nhà chuẩn bị
Học sinh sau khi nhận nhiệm vụ sẽ tiến hành họp nhóm để thảo luận
Có thể gợi ý, hướng dẫn các em thực hiện nội dung thảo luận đã chuẩn bị theo trình tự như sau:
- Đọc nội dung yêu cầu thảo luận Trình bày quan điểm của nhóm về vấn đề thảo luận Tìm tranh, ảnh, số liệu minh họa để làm rõ vấn đề
- Các nhóm còn lại sẽ theo dõi để tham gia nêu suy nghĩ của nhóm mình, bổ sung, thảo luận về vấn đề có thể tranh luận để thống nhất nội dung
- Giáo viên trao đổi thêm và nhận xét, đánh giá; chốt lại nội dung bài học
Minh họa cụ thể bài 5: Quyền bình đẳng giữa các dân tộc, tôn giáo (2 tiết)
Trang 6- Phần chuẩn bị: Giáo viên phân công lớp ở 5 nội dung của Bài 5: Quyền bình đẳng giữa các dân tộc, tôn giáo (tiết 1)
Nhóm 1 Việt Nam có bao nhiêu dân tộc? Kể tên và tìm hình ảnh minh họa một
số dân tộc ở nước ta? Bình đẳng giữa các dân tộc được hiểu như thế nào?
Nhóm 2 Các dân tộc ở Việt Nam đều được bình đẳng về chính trị được thể hiện như thế nào? Cơ sở pháp lý thể hiện các dân tộc ở Việt Nam đều được bình đẳng về chính trị? Lấy số liệu minh họa cụ thể về số lượng đại biểu dân tộc thiểu số qua các
kỳ Quốc hội
Nhóm 3 Các dân tộc ở Việt nam đều được bình đẳng về kinh tế được thể hiện như thế nào? Các chính sách phát triển kinh tế đối với dân tộc thiểu số ở nước ta? Mục đích các chính sách đó là gì?
Nhóm 4 Các dân tộc ở Việt Nam đều bình đẳng về văn hóa, giáo dục được thể hiện như thế nào? Lấy ví dụ minh họa
Nhóm 5 Ý nghĩa của việc thực hiện bình đẳng giữa các dân tộc là gì?
- Học sinh sau khi thảo luận ở nhà sẽ lên bảng trình bày nội dung theo từng nhóm
- Đại diện của nhóm điều khiển yêu cầu các bạn phát biểu suy nghĩ của mình, nhận xét, bổ sung Các nhóm còn lại sẽ nhận xét, bổ sung, phản biện để thống nhất nội dung
- Giáo viên nhận xét và chốt lại nội dung bài học Phân công nhóm chuẩn bị cho tiết học sau
Trang 73.3 Khả năng áp dụng của giải pháp:
Những mô tả cụ thể về tiến trình, cách thực hiện phương pháp nêu ra trong sáng kiến nhằm phát huy tính tích cực của học sinh không phải là một việc khó, tốn thời gian mà giáo viên hoàn toàn có thể triển khai, áp dụng được đối với bộ môn trong các giờ lên lớp
Sáng kiến có thể áp dụng và triển khai nhân rộng trong các các tiết dạy bộ môn
ở nhiều đơn vị trên địa bàn trong và ngoài tỉnh Đề tài này là một trong những hoạt động để thực hiện công văn Số: 4612/BGDĐT-GDTrH V/v hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục phổ thông hiện hành theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh từ năm học 2017-2018 ngày 03 tháng 10 năm 2017 của Bộ Giáo dục và Đào tạo và Công văn số 2130/SGD&ĐT-GDTrH V/v hướng dẫn thực hiện chương trinh giáo dục theo hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh ngày 3 tháng 10 năm 2017 của Sở Giáo dục và Đào tạo
3.4 Hiệu quả, lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng giải pháp:
Khi sử dụng hoạt động này, các em không thể lười biếng và luôn có ý thức tự học ở nhà, chuẩn bị bài nhiều hơn thay vì chỉ đọc sách giáo khoa như trước đây, giúp các em cải thiện được khả năng thuyết trình trước tập thể, tự tin hơn trong giao tiếp, thể hiện được tính chủ động, tích cực trong học tập bộ môn Các em thể hiện tinh thần học tập tốt, đoàn kết, hòa đồng
Trang 8Ngoài những chuyển biến rõ rệt về thái độ học tập, thì từ đầu năm đến nay, ở các lớp có sử dụng phương pháp dạy học thảo luận nhóm thì tinh thần, thái độ học tập cũng như chất lượng bộ môn khá cao so với các lớp không áp dụng phương pháp trên
So sánh kết quả bộ môn trong học kì 1 năm học 2017 - 2018 giữa các lớp
được phân công giảng dạy (có áp dụng sáng kiến) với các lớp còn lại (không áp dụng sáng kiến)
phân công giảng dạy
Các lớp 12 còn lại
3.5 Tài liệu kèm theo gồm: Hình ảnh
Bến Tre, ngày 19 tháng 03 năm 2018
Trần Thị Cẩm Nhung, Trịnh Thị Lan
Trường THPT Phan Liêm, Ba Tri
Trang 9Một số hình ảnh hoạt động thảo luận nhóm trong tiết học
Học sinh lớp 12a2 (NH 2017 – 2018) trình này nội dung thảo luận
bài 5: Quyền bình đẳng giữa các dân tộc, tôn giáo (tiết 1)
Trang 10Học sinh lớp 12a2 (NH 2017 – 2018) bổ sung phần trình này của nhóm bạn
bài 5: Quyền bình đẳng giữa các dân tộc, tôn giáo (tiết 1)
Học sinh lớp 12a6 (NH 2017 – 2018) phần trình nội dung thảo luận
bài 5: Quyền bình đẳng giữa các dân tộc, tôn giáo (tiết 2)
Trang 11Học sinh lớp 12a6 (NH 2017 – 2018) bổ sung phần trình này của nhóm bạn
bài 5: Quyền bình đẳng giữa các dân tộc, tôn giáo (tiết 2)