Vận dụng công tác tư vấn học đường và giáo dục kĩ năng sống nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục học sinh lớp chủ nhiệm

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAMbỏ giờ, xung đột với giáo viên, nghiện games, đua đòi, thích sự khẳng định mình, vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức ngày càng nhiều.., trong khi kiến th

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

bỏ giờ, xung đột với giáo viên, nghiện games, đua đòi, thích sự khẳng định mình,

vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức ngày càng nhiều , trong khi kiến thức về xã

hội, gia đình, sự hiểu biết về pháp luật, kĩ năng sống còn hạn chế …nên rất cần sự

hỗ trợ từ thầy cô, gia đình và cả bạn bè để các em có thể phát huy được mặt mạnh

và hạn chế được những điểm yếu

3.2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận sáng kiến

Mục đích của giải pháp

- Qua công tác tư vấn và giáo dục kĩ năng sống, bản thân tôi mong muốn

nắm bắt được tâm tư tình cảm của các em, những khó khăn mà HS đang mắcphải, cùng sẻ chia, động viên, và định hướng các em vượt qua khó khăn trong họctập cũng như trong cuộc sống, giúp HS tự trải nghiệm để nhận ra giá trị thật của

cuộc sống, tự trang bị cho mình những kỹ năng cần thiết Mục tiêu của tư vấn và

giáo dục kĩ năng sống chính là giáo dục HS tự nhận thức, tự kiểm soát hành vi

và cảm xúc, tự giúp đỡ chính mình và tự thay đổi bản thân, là cơ hội để xây dựng

quan hệ thầy - trò gắn bó, tập thể đoàn kết, tạo cơ sở để xây dựng nên lớp học thân thiện, HS tích cực góp phần nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp.

Nội dung giải pháp

- Tính mới của giải pháp là: Qua các phiếu tìm hiểu bằng phiếu

trắc nghiệm ở đầu năm học, bản kiểm điểm của cá nhân cuối học kì, qua giao tiếp, qua Blog, Zalo và Facebook… GVCN đã phát hiện được các “Vấn đề”,

“Các tâm sự riêng” của từng em Qua nghiên cứu, GVCN đã tìm ra giải pháp

hợp lý khắc phục những khó khăn của HS về mặt học tập, nhận thức, về tâmsinh lý sức khỏe, về hoàn cảnh gia đình và mối quan hệ với bạn bè, thầy cô, giađình, xã hội… một cách phù hợp và có hiệu quả, góp phần chia sẻ, động viên,uốn nắn kịp thời những nhận thức sai lệch, giúp HS vượt qua được những khó

khăn, lựa chọn cách giải quyết phù hợp và trang bị cho HS những kỹ năng sống

cơ bản để tự xử lý tốt các tình huống phát sinh trong cuộc sống

- Sau khi tham khảo tài liệu và đối chiếu với thực tế, bản thân đã

thực hiện một số giải pháp: “Vận dụng công tác tư vấn học đường và giáo dục kĩ

năng sống nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục học sinh lớp chủ nhiệm”

Thực hiện tốt cuộc phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông theo chỉ thị số

40/2008/ CT-BGDĐT kí ngày 22 -7 - 2008 của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Kịp thời thực hiện các chỉ đạo của Bộ và Sở giáo dục về việc giáodục đạo đức HS, ngăn chặn tích cực bạo lực trong học đường, và quản lí lớp họcbằng các biện pháp giáo dục kỉ luật tích cực

A- Tư vấn

Bước 1: Tìm hiểu, nắm vững những đặc điểm của từng HS của lớp

-GVCN tìm hiểu và nắm được các đặc điểm cơ bản về tâm lý, tính cách,thói quen, hành vi đạo đức, về năng lực nhận thức, về khả năng, về hoàn cảnhsống và các mối quan hệ với tập thể, với những người chung quanh…Qua đó,GVCN hiểu rõ, đầy đủ, chính xác về mỗi HS cũng như cả lớp

- Ví dụ: Ngay từ ngày đầu tiên gặp lớp chủ nhiệm, GVCN phải làm công tác

tư tưởng cho HS biết rằng thật sự cần thiết để GVCN hiểu tập thể lớp trong thời

gian ngắn nhất GVCN phải tạo niềm tin mình vừa là thầy cũng vừa là bạn có thể

chia sẻ những tâm tư thầm kín Yêu cầu HS cung cấp các thông tin: bản thân, giađình, quan hệ xã hội, bạn bè, tính tình, những tâm sự riêng đối với các thầy cô

giáo…( Xem Phụ lục 1)

Bước 2: Phân loại, xác định nội dung cần tư vấn

- GVCN đọc hết các phiếu tìm hiểu, phân loại và ghi lại vào sổ chủ nhiệmriêng

- Chẳng hạn:

+ Hướng nghiệp (15 trường hợp)

+ Thẩm mỹ (2 trường hợp)

+ Phương pháp học tập (25 trường hợp)

+ Quan hệ, giao tiếp, ứng xử (20 trường hợp)

+Tình bạn, tình yêu, giới tính, quan hệ với bạn khác giới (15 trường hợp)Bước 3: Lựa chọn thời điểm thích hợp

- GVCN dành thời gian gặp gỡ riêng (trước 15 phút đầu giờ, cuối tiết sinhhoạt lớp, giờ chơi, hoạt động ngoại khóa…), qua Blog, Zalo hoặc Facebook để tưvấn những khó khăn, vướng mắc mà các em đang đối mặt, nguyên nhân của những

suy nghĩ để có giải pháp tư vấn trực tiếp cho HS và kết hợp với gia đình (buổi họp phụ huynh, điện thoại, trực tiếp…) nhằm tìm cách giải quyết Việc tìm hiểu và tư vấn HS là việc làm thường xuyên, liên tục suốt năm học, và có thể là cả cấp học.

Bước 4: Tư vấn

4.a Tư vấn thông qua các hoạt động, phong trào

- Khuyến khích HS tham gia các hoạt động ngoại khóa, hội trại, thể thao,tham quan bảo tàng, chăm sóc di tích văn hóa, tham gia các câu lạc bộ tạo cơ hộibộc lộ những suy nghĩ, tình cảm, hành vi trong công việc, chia sẻ những khó khăn

và niềm vui cũng như hoàn thiện dần dần các kĩ năng một các tự nhiên như: tính

ích kỉ, ngại khó, rụt rè…sẽ nhường chỗ cho tính bao dung, tháo vát, tự tin HS có

được kĩ năng làm việc hợp tác, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng thích nghi,…

- Ví dụ: Em Thái hay cáu gắt, em Mỹ Tiên hay khó hiểu nay đã vui vẻ, hòađồng, thân thiện

4.b Tư vấn thông qua giáo dục hướng nghiệp

- GVCN giúp HS biết rõ năng lực bản thân để chọn nghề, khối thi phù hợpnăng khiếu, sở trường, lực học để rồi lựa chọn các ngành học phù hợp với khảnăng và nhu cầu của xã hội

- GVCN cung cấp các thông tin về khối thi, trường đào đạo, điểm chuẩn, cơhội nghề nghiệp Hướng dẫn HS xem thêm thông tin ở các tài liệu tuyển sinh

4.c Tư vấn thông qua giáo dục đạo đức

- GVCN dùng những cách thức khéo léo, tự nhiên, linh hoạt để HS nhậnthấy đó thực sự là những bài học về đạo đức và kĩ năng cần thiết, hữu ích chứkhông phải là những bài giảng khô khan, nhàm chán

- Ví dụ: Qua “Facebook” phát hiện em Thoa không tôn trọng mẹ, ít hòađồng, có nhiều suy nghĩ nông cạn… GVCN đã hướng dẫn HS của lớp tổ chức thi

hát về mẹ, thi diễn kịch “Tiều phu bỏ mẹ” và “Lên núi bán nhang” Em Thoa đã

dần thay đổi, hòa đồng với tập thể, không còn oán trách, và học tập tiến bộ

4.d Tư vấn thông qua giáo dục thẩm mỹ

- Ở lứa tuổi THPT, các em đã có ý thức làm đẹp Nhưng vì nhận thứcchưa đầy đủ về thẩm mỹ nên các em thường bắt chước theo thần tượng của mìnhtrên phim, ảnh một cách vô thức dẫn đến nhiều em ăn mặc phản cảm, đánh mấtbản sắc văn hoá dân tộc

- Chẳng hạn: GVCN phân tích tác hại của việc trang điểm, nhuộm tóc quásớm ở lứa tuổi mới lớn; em Tú, Vy thường xuyên trang điểm khi đi học naykhông còn tái phạm

4.e Tư vấn thông qua PHHS

- Thông qua các buổi họp PHHS, GVCN trao đổi những điểm mạnh vànhững điểm yếu của các em cũng như thu thập thêm một số thông tin từ phụ

huynh về từng cá nhân để có cách tư vấn kịp thời, hợp lí hơn ( Xem Phụ lục 2)

- GVCN tư vấn cho PHHS hình dung được công việc phải làm trong việc

phối hợp quản lí và rèn luyện đạo đức của HS trong từng học kì, năm học GVCN

giúp PHHS biết thêm về đặc điểm tâm lí của tuổi mới lớn, tình hình tệ nạn xã hội,

an ninh khu vực HS đang ở trọ…, cách PHHS tham gia hợp tác với nhà trường,với GVCN quản lí, rèn luyện đạo đức, hướng nghiệp cho HS

4.f Tư vấn trực tiếp

- GVCN chủ động gặp riêng các HS có những khó khăn về mặt nhận thức,học tập, về tâm sinh lý sức khỏe, về hoàn cảnh gia đình và mối quan hệ với bạn bè,

thầy cô, gia đình, xã hội sẵn sàng tư vấn khi các em có nhu cầu.

Em T Em rất nhút

nhát, khôngdám làm gìhết

GVCN phân tích về tầm quan trọng của tính tựtin, nhân tố ảnh hưởng đến sự tự tin Khuyến khích

em T mạnh dạn xung phong trả bài, làm bài tập, nhậnnhiệm vụ khi được giao, tham gia tốt các phong trào

* Kết quả: Mạnh dạn xung phong trả bài, làm bài

tập, nhận nhiệm vụ khi được giao, tham gia tốt cácphong trào TDTT

muốn họctốt mônTiếng Anhnhưng emhọc khôngtốt mônnày cholắm

GVCN tìm hiểu nguyên nhân vì sao HS họckhông tốt môn Tiếng Anh Có thể là ở nhà HSkhông có thời gian học tập, vì phải làm nhiều việchoặc HS có lỗ hỏng về kiến thức nên cảm thấy biquan GVCN đã động viên, chia sẻ và hướng dẫn HS

- Xác định xem thích hợp với cách học nào

- Tạo ra cho mình một môi trường tiếng Anh

*Kết quả: học Tiếng Anh có nhiều tiến bộ so với

năm học trước

Em H Mẹ GVCN hỏi thăm chuyện học hành và gia đình của

không hiểu

em, hay larầy, và sosánh emvới anh haicủa em Emrất buồn vìđiều đó

em Thông cảm với tâm trạng của em Em hãy suynghĩ xem mình có những hành động gì khiến mẹkhông hài lòng? Anh em có những điểm nào hơn em

mà mẹ lại muốn em phấn đấu? Khi em trả lời đượccác câu hỏi trên em sẽ hiểu tại sao mẹ lại so sánh emvới anh em Em hãy nhanh chóng thay đổi Đợi đếnlúc mẹ bình tĩnh, em và mẹ hãy nói chuyện, sự việc

sẽ bớt căng thẳng, mẹ sẽ hiểu em

*Kết quả: mẹ em H đã quan tâm nhiều đến việc

học của em, có nhiều sự thay đổi trong cách xử sự, em

đã lạc quan và học tập tiến bộ

có tình cảmvới một bạn

nữ, vậy em

bị đồng tínhphải

không?

GVCN hỏi thăm chuyện học hành, mối quan hệ bạn

bè và gia đình của em Gợi ý:

+ Có thể quá vội vàng khi nghĩ mình đồng tính

+ Đó có thể là xúc cảm, do quá thân thiết với bạn.Hãy bình tĩnh và không nên quá lo lắng vì ở lứa tuổicủa em thì đặc điểm tình cảm vẫn chưa ổn định, nênqua những biểu hiện trên chưa thể khẳng định được

là em đồng tính

+ Em cần tập trung vào việc học ở trường, học ngoạikhóa và tham gia các câu lạc bộ Cần xác định mụctiêu hiện tại là cố gắng học tập để có nghề nghiệp ổnđịnh

+ Nghĩ đến cha mẹ và dũng cảm vượt qua chínhmình

*Kết quả: em B đã thay đổi cách nghĩ, cư xử, tập

trung học tập

và ba em lihôn, em

GVCN tìm hiểu nguyên nhân, biết được em còn có

bà nội chăm sóc, lo chuyện học hành GVCN phântích em O còn may mắn hơn nhiều bạn khác, thể hiện

buồn vàđau khổkhông họcđược.

sự đồng cảm, thường xuyên quan tâm, an ủi, độngviên

*Kết quả: em O đã thay đổi cách nghĩ, hứa cố gắng

học để không phụ lòng gia đình và thầy cô

* Một số lưu ý:

- Để quá trình tư vấn đạt hiệu quả, GVCN phải tạo được lòng tin, sự thânthiện và hợp tác của HS Trong lần gặp gỡ đầu tiên cần giải thích cho HS làGVCN mong muốn giúp em vượt qua khó khăn, giải quyết được vấn đề mà emđang đối mặt, giúp em có suy nghĩ , cảm nhận tích cực về bản thân và giúp các emlựa chọn các phương pháp tối ưu

- Chăm chú lắng nghe, giao tiếp bằng mắt

- Nói ít, sử dụng những từ thể hiện đang lắng nghe và hiểu

- Cần thể hiện sự tôn trọng, thấu hiểu và thấu cảm

- Thỉnh thoảng sử dụng những câu hỏi ngắn để phản ánh lại cảm xúc của

HS

- Tập trung vào những mặt mạnh của HS, sử dụng những điểm này để khích

lệ các em, giúp các em hiểu rằng các em có thể vượt qua được những khó khănhiện tại của mình bằng chính khả năng của bản thân

- Không phê phán HS

- Khơi dậy những cảm xúc tích cực Chẳng hạn, với một sự kiện gây cho HScách nhìn tiêu cực, có thể gợi ý để các em có cách nhìn khác, tích cực hơn về sựviệc đó

- GVCN cần phối hợp chặt chẽ với nhóm bạn của HS, với PHHS, các giáoviên bộ môn, Đoàn thanh niên, Hội liên hiệp thanh niên, các tổ chức có liên quantrong việc hỗ trợ, giám sát việc học tập, rèn luyện, hướng nghiệp… của HS tronglớp

- Cần giữ bí mật thông tin tư vấn

B Giáo dục kĩ năng sống

- GVCN kết hợp với Ban cán bộ lớp, Ban cán sự lớp xây dựng chương trìnhsinh hoạt lớp hàng tuần, hàng tháng Mỗi tiết sinh hoạt lớp, dành nhiều nhất 15phút để tổng kết các hoạt động thi đua, phổ biến kế hoạch của trường, lớp Thờigian còn lại sẽ tổ chức các hoạt động: Hành trình vui học, Hái hoa dân chủ, Rung

chuông vàng, giáo dục kĩ năng sống… nhằm đa dạng hóa về nội dung và hình

thức, đáp ứng kịp thời những nhu cầu và hứng thú tham gia của HS vào các hoạtđộng Các em có cơ hội trải nghiệm những cảm xúc tích cực, tăng cường giao lưu,tạo bầu không khí thân mật, cởi mở, sẵn sàng đưa ra những quan điểm, chính kiếncủa mình và lắng nghe ý kiến của nhau một cách tôn trọng Qua đó, các em sẽ lĩnh

hội được nhiều điều, phát huy trí tuệ, kĩ năng sống…, góp phần hoàn thiện nhân

cách bản thân

- Ví dụ: Mỗi tuần GVCN kể hoặc cho các em thi kể về những tấm gương củanhững học sinh nghèo vượt khó, về những tấm lòng nhân ái… Cho các em sinhhoạt theo chủ điểm vào những ngày đặc biệt như: 20/10, 20/11, Tết, 8/3, (sưu tầmtrên mạng, báo, đời thật) Thông qua các cuộc thi, câu chuyện…GVCN vừa là

người hướng dẫn, vừa góp phần giáo dục nhận thức cho các em, là người tư vấn cho HS về kỹ năng, hướng cho HS tự xây dựng cho mình một mục đích sống,

một cuộc sống lành mạnh, không có tệ nạn xã hội, không bạo lực

1 Giáo dục kĩ năng thân thiện

- Chẳng hạn: Trong giờ sinh hoạt lớp, GVCN tổ chức cho HS tham

gia trò chơi “Trái bóng cười” Đầu tiên GVCN có thể bắt đầu bằng cách ném trái

bóng tới HS Lan và nói: “Cô ném bóng cho bạn Lan bởi vì cô muốn khen ngợi bạn

đã có nhiều tiến bộ trong học tập” Sau đó, Lan ném bóng cho một bạn khác vàchia sẻ bất cứ điều gì miễn là đặc điểm tốt của bạn ấy: “Em ném bóng cho bạnThơ vì bạn ấy vừa hiền, vừa học giỏi” Khuyến khích HS đưa ra những nhận xéttích cực về nhau, và học cách tiếp nhận những nhận xét với thái độ tôn trọng

- Giáo viên liên hệ: sau mỗi lời nói hoặc hành động của chúng ta

điều có nhiều hệ quả sau đó Ví dụ khi mình khen một ai đó, họ sẽ cảm thấy được quan tâm, tôn trọng, kết quả họ sẽ vui và muốn thân thiện với chúng ta Sống hoà

hợp và làm bạn với người khác là “kĩ năng” cần thiết Vì vậy, việc xác định hành

vi thân thiện và không thân thiện có ý nghĩa quan trọng vì đôi khi chúng ta hành động mà không suy nghĩ sẽ dẫn đến những hệ quả không như mong muốn Chính

vì vậy “kĩ năng lựa chọn” giúp chúng ta đưa ra được những lựa chọn đúng đắn hơn trong cuộc sống

2 Giáo dục kĩ năng giao tiếp

- GVCN chọn hai HS lên đóng vai (Giao trước kịch bản, thoả thuậntrước yêu cầu và nhiệm vụ của hoạt động này để các em có cơ hội chuẩn bị)

Tình huống: Lan muốn làm quen với Sơn - một người hàng xóm mới

chuyển nhà đến gần nhà Lan Lan đi ra và gặp Sơn đang đi về phía mình

Lan: Chào bạn, tôi là Lan Bạn mới chuyển đến ở gần nhà tôi phải không?

Sơn: Ừ đúng rồi Mình mới chuyển từ thành phố Bến Tre về nè.

Lan: Tôi nghe mẹ tôi nói thành phố Bến Tre đẹp lắm, có siêu thị nữa Bạn có đi xem phim ở siêu thị chứ?

Sơn: Mình cũng có xem vài lần rồi, phim coi ở đó đã lắm.

Lan: Ước gì tôi được mẹ dẫn đi.

Sơn: Ừ, nếu có cơ hội bạn đi xem cho biết.

Lan: Chắc vậy quá Tôi vui vì quen biết bạn Bữa nào tôi sẽ dẫn bạn đi quanh xóm mình và giới thiệu cho bạn những nơi bạn muốn biết.

Sơn: Ừ, bạn vui vẻ quá Hẹn gặp bữa nào nhé.

- GVCN khuyến khích HS thảo luận để nhận ra những ý sau đây:+ Nhìn thẳng người nói chuyện (duy trì giao tiếp bằng mắt), thể hiện

sự hứng thú và nhiệt tình khi nói chuyện

+ Chào người bạn, tự giới thiệu và đặt câu hỏi

+ Đặt các câu hỏi mở

+ Đưa ra những bình luận thân thiện

+ Kết thúc cuộc nói chuyện một cách vui vẻ và thể hiện ý muốn gặp

- Giáo viên liên hệ: giao tiếp là cả một nghệ thuật, với một vài người

điều này thật dễ dàng, nhưng với một số khác điều này lại rất khó khăn Giao tiếp giúp chúng ta hiểu nhau nhiều hơn, chúng ta có thể học nhiều điều mới từ người khác, giao tiếp tốt sẽ làm tăng chất lượng các mối quan hệ…

3 Giáo dục kĩ năng đưa yêu cầu

- Trò chơi: Cả lớp sẽ chơi trò chơi đối đáp

- Phổ biến luật của trò chơi:

+ Chia lớp thành hai nhóm, ngồi đối diện nhau Một nhóm có tên là

“Bà Lịch Sự” và nhóm kia có tên là “Ông Ngược Lại”

+ Nhóm “Bà Lịch Sự” phải đưa ra được các yêu cầu lịch sự, cònnhóm “Ông Ngược Lại” thì sẽ đưa ra yêu cầu giống nhóm kia nhưng bằng những

từ ngữ không lịch sự Sau mỗi yêu cầu đưa ra thì nhóm kia phải thực hiện mộthành động mô phỏng phù hợp yêu cầu đã đưa ra là lịch sự hoặc không lịch sự

+ Các thành viên trong nhóm sẽ lần lượt mô phỏng hành động đó từđầu đến cuối hàng Nhóm thua là nhóm lặp lại yêu cầu đã đưa ra trước đó hoặckhông thực hiện động tác mô phỏng phù hợp với yêu cầu lịch sự hay không lịch

Giáo viên liên hệ: Đưa ra yêu cầu là cả một nghệ thuật, một yêu cầu

lịch sự, rõ ràng sẽ mang lại cho ta những điều ta muốn hơn là một yêu cầu khiến người kia cảm thấy họ không được tôn trọng Ví dụ: bạn muốn nhờ bạn Nam hướng dẫn mình giải một bài toán khó, nếu bạn đưa ra lời đề nghị lịch sự bạn sẽ được bạn Nam giúp Ngược lại, khi bạn nói:”Ê, giải giúp bài này đi, tôi không

hiểu.”, bạn Nam có xu hướng không thích và trả lới:’ Quên đi, tôi không có nghĩa vụ phải giúp bạn” Do vậy, chúng ta nên đưa ra những đề nghị lịch sự và phù hợp để dễ dàng hoà hợp với mọi người hơn.

4 Giáo dục kĩ năng kiềm chế cảm xúc

- Chẳng hạn: Trong giờ SHL, GVCN cho HS diễn kịch câm

Bước 1: GVCN yêu cầu 5 HS tình nguyện lên bảng để thực hiện hoạtđộng

Bước 2: Giới thiệu hoạt động: GVCN cung cấp một hộp giấy có ghinhững cảm xúc bí mật (vui, buồn, hạnh phúc, đau khổ, giận dữ), mỗi một bạn tìnhnguyện sẽ bốc một cảm xúc Bạn ấy có nhiệm vụ mô tả hành động ngược lại nộidung được ghi trong mẫu giấy để các thành viên khác trong lớp đoán xem bạn ấyđang mô tả điều gì (Chỉ bằng cử chỉ, điệu bộ của cơ thể, không dùng lời hoặc chữviết) Nếu sau vài lần đoán HS đoán không được cảm xúc đang biểu diễn, GVCN

có thể trợ giúp

- Cho HS tham gia trò chơi “Thách bạn không cười”

- Phổ biến luật chơi: chia lớp ra làm 2 nhóm, nhóm 1 sẽ cử ra bạn A

“không cười”, thành viên của nhóm 2 sẽ dùng lời lẽ để thách bạn ấy không cười.Trong vòng 2 phút bạn A vẫn không cười thì đội 1 sẽ ghi điểm Nhóm nào cónhiều điểm hơn sẽ nhận được quà

Giáo viên liên hệ: Thông qua hoạt động chúng ta biết rằng thế giới

cảm xúc của con người rất phong phú, phức tạp, nhiều sắc thái, nhiều cung bậc Chúng ta phải biết quản lí cảm xúc bản thân mình Cảm xúc dễ chịu giúp chúng ta cảm thấy mình tốt hơn, an toàn và tránh rắc rối Cho dù có điều gì không hợp với

ý chúng ta, chúng ta cũng nên cố gắng kiềm chế để phòng tránh mất đoàn kết và bạo lực học đường nhằm xây dựng tập thể thật sự thân thiện.Khi chúng ta gặp vấn

đề, chúng ta nên ngưng cuộc hội thoại, lấy lại bình tĩnh, có thể tâm sự với một người tin cậy để xin lời khuyên của người đó Sau đó, tìm một thời điểm thích hợp

để bày tỏ suy nghĩ của mình.

3.3 Khả năng áp dụng của giải pháp