skkn phương pháp tự rèn luyện nghe tiếng anh hiệu quả

Có nhiều nguyên nhân khiến các em nghe không tốt tiếng Anh như sợ nghe tiếng Anh, chưa xác định được cách học phù hợp, chưa biết cách tạo ra môi trường học tiếng Anh, học từ vựng một các

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

MÔ TẢ SÁNG KIẾN

Mã số:

1 Tên sáng kiến: “Phương pháp tự rèn luyện nghe tiếng Anh hiệu quả”

(Nguyễn Thị Thu Thảo, @THPT Lê Hoài Đôn)

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: phương pháp giảng dạy.

3 Mô tả bản chất sáng kiến:

3.1 Tình trạng giải pháp đã biết:

Khi học tiếng Anh, ai cũng muốn nghe và nói tiếng Anh tốt để có thể giao tiếp với những người ngoại quốc nói tiếng Anh Trong tất cả sách giáo khoa ở các cấp học đều có kĩ năng nghe Có thể nói thời gian học khá dài nhưng hầu hết học sinh đều cảm thấy mình “không thể hoặc chưa thể” nghe tiếng Anh hiệu quả được Thậm chí có học sinh không thể nghe được một câu tiếng Anh khi giáo viên hỏi Có nhiều nguyên nhân khiến các em nghe không tốt tiếng Anh như sợ nghe tiếng Anh, chưa xác định được cách học phù hợp, chưa biết cách tạo ra môi trường học tiếng Anh, học từ vựng một cách máy móc và không cần thiết,… Hiện nay trong các lần kiểm tra định kỳ và học kỳ có yêu cầu kĩ năng nghe Do

đó, rèn luyện kỹ năng nghe tốt sẽ giúp các em học sinh đạt điểm cao trong các lần kiểm tra

3.2 Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến:

3.2.1 Mục đích của giải pháp:

Trên cơ sở nghiên cứu những khó khăn mà học sinh gặp phải trong quá trình học nghe tiếng Anh, giải pháp này giúp học sinh có thể định hướng được việc học của mình và tiết kiệm thời gian để tự rèn luyện cho mình khả năng nghe tiếng Anh hiệu quả

3.2.2 Tính mới của giải pháp:

- Giới thiệu phương pháp tự rèn luyện khả năng nghe tiếng Anh hiệu quả

- Áp dụng trong phạm vi từng lớp học ở 3 khối lớp 10, 11, 12 và áp dụng thường xuyên đối với học sinh

3.2.3 Bản chất của giải pháp:

3.2.3.1 Đối tượng và khách thể nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu: phương pháp tự rèn luyện nghe tiếng Anh hiệu quả

- Khách thể nghiên cứu: 86 học sinh của 2 lớp 10A1 và 10A2 thuộc nhóm học sinh có trình độ từ yếu đến giỏi

3.2.3.2 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp trắc nghiệm: cho học sinh nghe các bài nghe theo chủ đề Lần thứ nhất tiến hành trước khi phổ biến và yêu cầu học sinh vận dụng phương pháp tự rèn luyện nghe tiếng Anh hiệu quả mà tôi muốn nghiên cứu Lần thứ hai tiến hành sau khi tôi phổ biến và yêu cầu học sinh vận dụng phương pháp

- Phương pháp thống kê toán học: xử lý số liệu thu được bằng cách tính phần trăm, tính điểm trung bình

3.2.3.3 Thời gian thực hiện nghiên cứu: Từ 02/10/2017 đến 09/12/2017 3.2.3.4 Tiến hành khảo sát và kết quả ban đầu:

Tôi yêu cầu học sinh nghe và hoàn thành các bài tập tương ứng (xem phụ lục 1)

“Các em hãy nghe về các chủ đề thường gặp” Sau khi nghe tôi yêu cầu, rất nhiều học sinh nói “sao nghe được trời” Trong khoảng thời gian 10 phút các em thực hiện yêu cầu của tôi, tôi quan sát và nhận thấy các em hầu như không nghe được gì, một số em chưa chọn được đáp án nào cả, một số em thì chọn đáp án

vô tư – liên tục và đa số những đáp án đó là sai, một số em thì chọn được một hoặc hai đáp án mà thôi Sau đó các em lại nói “cho nghe lần nữa đi cô”, “một lần nữa đi cô”, “tour lại đi cô”…Thậm chí có một số em ngồi thờ thẩn, ngơ ngác không biết gì Sau đó, tôi gợi ý cho các em những chổ cần phải nghe cho chủ đề này thì các em có chuyển biến một chút Hết thời gian qui định tôi gọi các em để kiểm tra thì cũng phát hiện thêm rằng, các em toàn là nghe lan man và không

hiểu được bài nghe đang nói về cái gì Sau đó tôi thu bài của các em và chấm bài, lập bảng thống kê kết quả kiểm tra Kết quả như sau:

10A1 (45 hs)

22,

33,

10A2 (41 hs)

24,

29,

Qua số liệu thống kê bài kiểm tra thứ nhất, ta thấy tỉ lệ học sinh yếu kém rất cao Nhìn chung do lớp 10A1 là lớp chọn nên tỉ lệ yếu kém thấp hơn lớp 10A2, tuy nhiên, tỉ lệ yếu kém ở 2 lớp khá cao (trên 50%)

3.2.3.5 Giải pháp giải quyết vấn đề:

Bằng kinh nghiệm cá nhân và tham khảo một số sách, tôi giới thiệu và hướng dẫn học sinh phương pháp tự rèn luyện để nghe tiếng Anh hiệu quả như sau:

- Thứ nhất: Hãy lạc quan lên

Hãy tự tin vào chính bản thân mình bởi vì nếu các em mang trong mình cảm giác thiếu tự tin “em nghe không được”, “em nghe không hiểu”, “em kém lắm”, nhưng các em có biết rằng chính những suy nghĩ tiêu cực đó đã khiến các em cảm thấy nghe tiếng anh là cái gì đó rất khó khăn, rất xa vời và không thể nào nghe được Thay vì các em nói như vậy, các em nghĩ như vậy thì các em hãy lạc quan lên, điều gì các em muốn, các em tự tin mình sẽ làm được thì các em sẽ làm được

- Thứ hai: Kết hợp 3 trong 1

Các em nên tìm các tài liệu vừa có thể luyện nghe, đọc và vừa có thể luyện nói

Ví dụ: “The Voice of American News / VOA”, hoặc youtube với những phụ đề

bằng tiếng anh hoặc nghe các bài hát bằng tiếng anh (xem phụ lục 2) Sau khi có

tài lệu thì các em hãy làm theo 3 bước:

- Bước 1: Các em nghe 2-3 lần không có phụ đề, tùy theo sự kiên trì và mức độ khó của bài

- Bước 2: Các em mở phần tapescrip / phụ đề để đọc, nhớ là đọc để hiểu chứ không phải đọc để giải trí

- Bước 3: Sau khi các em nghe 2-3 lần rồi, đọc rồi thì bây giờ các em nghe lại một lần nữa nhưng lần này các em dừng lại ở mỗi câu và nói lại những gì mà các em vừa nghe được (Shadowing) Lúc đầu thì các em thấy mình như con vẹt nhưng dần dần thì các em tự thấy rằng mình nói và nghe tốt hơn bởi vì các em nói được thì chắc chắn các em sẽ nghe được Sau khi các em tiến bộ hơn một chút thì các em có thể dừng lại ở 2 hoặc 3 câu và tiếp tục nâng dần số câu lên

- Thứ ba: học từ và lấy kiến thức.

Điều vày liên quan đến nội dung nghe Ví dụ, khi nghe về thời tiết, các em cần

có những từ và kiến thức về thời tiết như: nhiệt độ, nắng, mưa, ngày, tháng, năm, mùa và so sánh thời tiết khác nhau ở nhiều nơi,… Muốn nghe về sức khỏe, các

em cần có từ và kiến thức về sức khỏe, đau, ốm, bệnh tật, khám bệnh,…

Khác với việc rèn luyện kĩ năng đọc và viết, trong khi rèn luyện kĩ năng nghe, các em cần có sẵn từ để có thể hiểu được bài nghe đó đang nói về cái gì và cố gắng học thật nhiều từ đồng nghĩa Các em sẽ không có đủ thời gian để tra từ điển, tra sách giáo khoa hay thậm chí không đủ thời gian để cố nhớ lại những từ ngữ mà các em đã biết hay học

Sau đây là gợi ý cách học từ mới để nhớ từ lâu: “Kiếm từ - Tiêu từ”

• Kiếm từ: Khi luyện nghe, gặp từ mới nào chưa biết, các từ có tần suất xuất hiện nhiều lần thì các em kiểm tra, ghi chú vào sổ tay học tiếng Anh hoặc đọc sách báo để lấy từ vựng và kiến thức mới Các em hãy chủ động nạp từ cho bản thân mình hằng ngày

• Tra từ: Các em hãy tra xem những từ đó có nghĩa là gì bằng các công cụ

uy tín như: Oxford, Cambridge hoặc Vdict để biết nghĩa tiếng việt, cách

sử dụng của từ đó trong từ điển, biết được tình huống sử dụng từ đó trong tiếng anh

• Sử dụng Google image để tìm hiểu từ vựng mới và tập đoán từ vựng bằng hình ảnh Học từ bằng hình ảnh sẽ giúp các em nhớ lâu hơn

• Tiêu từ: Vận dụng tất cả những gì các em vừa học, các em cố gắng tạo ra mọi tình huống để các em có thể sử dụng được từ đó như đặt câu với từ vựng mới và luyện tập nói với bạn bè, thầy cô

Lưu ý, khi học từ, đừng nên học những từ vựng rời rạc mà hãy học “cụm từ”

(xem phụ lục 3), hoặc học trong câu bởi vì trong văn hóa phương Tây và các

nước nói tiếng Anh, có những từ vựng luôn phải đi kèm với cụm từ của nó, và khi nghe mà các em nghe được những cụm từ đó thì các em sẽ hiểu ngay lập tức nội dung đó đang muốn nói gì

- Thứ tư: nghe thường xuyên, nghe bất chấp.

Để nghe tiếng Anh hiệu quả, bắt buộc phải nghe thường xuyên Những gì đã làm

ở trên sẽ là vô nghĩa nếu các em không thực tập vận dụng chúng thường ngày Khi luyện tập nghe, các em nên nhớ:

Tạo ra những cơ hội để thực hành Trong cuộc sống hằng ngày có rất nhiều

tình huống giúp cho các em có thể luyện nghe, đó là những bài nghe trên lớp, những lúc thảo luận nhóm hoặc thực hành theo cặp Hoặc các em có thể lập nhóm nghe - nói tiếng Anh trong lớp, thay vì giao tiếp với nhau bằng tiếng Việt, các em trong nhóm sẽ giao tiếp bằng tiếng Anh, hoặc có thể là xem các gameshows, các phim, tin tức thời sự và các bài hát bằng tiếng Anh, các em hãy tạo cho mình cơ hội nghe tiếng Anh càng nhiều càng tốt

Hãy tự tin và nghe bất chấp Những ai thiếu tự tin là do vốn tiếng Anh chưa

vững, dẫn đến sợ nghe sai hoặc không nghe được gì và bị người khác chê cười Hãy chấp nhận điều đó và xem nó là một điều hết sức bình thường bởi vì không

ai học tiếng Anh mà không nghe sai cả Học tiếng Anh nghe sai, nghe không hiểu là chuyện bình thường, chỉ có không chịu nghe mới là bất thường Hãy nói

ra suy nghĩ của mình bằng tiếng Anh về những gì mà các em vừa nghe Ngay cả khi cảm thấy không thoải mái hoặc thậm chí không chắc mình nghe có đúng không… cứ tự tin và cố gắng nghe ra những gì mình đang nghe

Sau đây là gợi ý cách luyện nghe thường xuyên, nghe bất chấp:

• Sáng sau khi ngủ dậy: nghe một mẫu truyện/phim/nhạc tiếng Anh (có phụ đề) và cố gắng hiểu nó

• Nghỉ trưa: nghe lại mẫu truyện/phim/nhạc đó và tuyệt đối không xem phụ

đề hoặc đáp án Cứ nghe đi nghe lại hoài và đoán xem những từ mình không nghe được là gì

• Trên đường đi học về: nhại đi nhại lại hoặc bắt chước nói theo mẫu truyện/phim/nhạc này (lẩm bẩm cứ như kiểu tự nói chuyện một mình vậy) Có thể các em không nhớ hết, nhưng cứ nói hết ra những gì các em nhớ được

• Tối trước khi đi ngủ: nghe lại mẫu truyện/phim/nhạc này một lần nữa với phụ đề Kiểm tra lại những từ mà các em không thể nhớ trước đó

Có rất nhiều nguồn để luyện nghe những mẫu truyện/phim/nhạc tiếng Anh Đây

là một số trang để luyện nghe khá tốt, nói rõ và chậm

http://www.rong-chang.com/supereasy/

http://www.englishlistening.com/index.php/listen-to-passages/

TED talk

http://spotlightenglish.com/listen/

www.studyphim.vn

www.studynhac.vn

-Thứ năm: Kỹ thuật đoán

Đoán là một trong những chiến thuật cực kỳ quan trọng trong quá trình nghe nhằm giúp các em biết được mình sắp được nghe gì, để giúp các em chủ động nghe thì các em hãy đoán dựa vào tình huống Trước khi các em nghe một chủ

đề nào đó thì các em hãy đọc thật kỹ câu hỏi và các phương án trả lời để đoán xem câu trả lời nào là khả thi nhất, nội dung nói về cái gì,… Thông thường thì một câu hỏi của bài nghe gồm: 1 câu hỏi và 3 hoặc 4 phương án trả lời (trong đó: 1 phương đúng, 1 phương án sai hoặc không được đề cập trong bài nghe, 1 hoặc 2 phương án dư thừa (redundance)) nhằm làm nhiễu thông tin khi các em nghe và những phương án thừa này thường có phát âm na ná với đáp án đúng

Vì vậy các em hãy cố gắng nghe thật chính xác và nhóm các phương án trả lời

có thông tin gần giống nhau lại thành một nhóm nhằm giúp các em dễ dàng loại được những phương án sai và chọn được câu trả lời đúng nhất

Ví dụ: What did Mr Ling do this morning?

A He paid a tax.

B He sent a fax.

C He took a taxi.

D He bought new shoes.

Như vậy, các em hãy nhóm A, B và C lại thành nhóm 1, D là nhóm 2 Sau đó các em nghe xem nhóm nào xuất hiện trong bài nghe, nếu các em nghe có thông

tin của nhóm 2 thì D chính là câu trả lời đúng, ngược lại nếu các em nghe có thông tin của nhóm 1 thì lập tức loại đáp án D, các em cần nghe tiếp và phân biệt cẩn thận là /tax/, /fax/ hoặc /taxi/ để chọn được câu trả lời đúng nhất

Một cách khác cũng cực kỳ hiệu quả không kém, đó là các em có thể đoán dựa vào những từ đồng nghĩa, những âm thanh, không gian, con người có liên quan

đến chủ đề mà các em đang nghe (xem phụ lục 4) nhằm giúp các em dễ dàng

hình dung được cuộc đàm thoại đang diễn ra ở đâu, với ai và với nội dung gì, từ

đó các em dễ dàng chọn cho mình một câu trả lời đúng nhất

Chính vì vậy, các em hãy đoán, đoán và đoán thật nhiều bởi vì khi các em đoán như thế sẽ kích thích não bộ chuẩn bị sẵn một lượng từ vựng và những tình huống có thể xảy ra nhằm giúp các em hoàn toàn chủ động trong quá trình nghe

3.3 Khả năng áp dụng của giải pháp:

Sáng kiến này có thể áp dụng và triển khai nhân rộng đối với tất cả học sinh tại các trường THPT, THCS, tiểu học hoặc những ai đang học tiếng Anh

3.4 Hiệu quả, lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng giải pháp:

Sau gần 3 tháng áp dụng phương pháp tôi đã nêu, học sinh có chuyển biến khá

tốt Tôi yêu cầu học sinh làm bài kiểm tra lần 2 (xem phụ lục 5) Không giống

lần đầu tiên, các em đã nhanh chóng vào cuộc Quan sát các em tôi thấy, các em

tự tin hơn và sẵn sàng cho bài nghe; các em đã biết cách vận dụng kỹ thuật đoán dựa vào câu hỏi và các phương án trả lời, ghi chú những từ đồng nghĩa ra giấy nháp Các em sử dụng tất cả các chiến thuật ở trên và sẵn sàng nghe với tâm thế thoải mái và tự tin nhất

Kết quả thu được như sau:

bình Kém 10A1 (45 hs)

10A2 (41 hs)

Từ bảng số liệu trên ta thấy, kết quả nghe có sự chuyển biến rõ rệt: tỉ lệ điểm từ

trung bình trở lên tăng lên, tỉ lệ điểm dưới trung bình giảm đáng kể Cụ thể, điểm dưới trung bình lần kiểm tra thứ 2 là 12,8% trong khi ở lần 1 là 51,2%; tỉ lệ điểm trên trung bình lần thứ 2 là 87,2% trong khi đó ở lần thứ 1 là 48,8% Qua kết quả nghiên cứu có thể kết luận rằng: hiệu quả học tập sau khi áp dụng phương pháp nêu trên sẽ tăng lên vượt bậc so với các trường hợp không theo các phương pháp nêu trên Do đó, giáo viên tiếng anh cần giới thiệu và hướng dẫn học sinh cách học, cách nghe, cách làm các bài tập nghe để giúp các em làm bài nghe hiệu quả và đạt được điểm cao trong các lần kiểm tra định kì và thi học kì, đặc biệt là, sau khi các em học tốt hơn môn nghe sẽ là động lực để các em học tốt hơn ở bộ môn tiếng Anh

3.5 Tài liệu kèm theo: 05 bảng phụ lục.

Bến Tre, ngày 26 tháng 02 năm 2018

Phụ lục 1:

Listen to the short talks and choose the right answer A, B, C or D.

1 Who is this message for?

A computer technicians B telephone operators

C lectron company staff D computer users

2 Where would you hear this talk?

C in a paint store D in an art class

3 What problem is the show about?

C employment policy D dressing for work

4 Where would you hear this announcement?

5 What in this review about?

6 Who is this talk for?

A vacation planners B shoppers

7 What is the speaker’s suggestion?

A go out for Valentine’s Day

B show love with whom you love

C buy gifts at Norby’s department store with great deals

D buy one get one free at Norby’s department store

8 How late is the train?

Listen to the short conversations and choose the right answer A, B, C or D Conversation 1:

9 What is the student’s name?

A Peter Smith B Peter Shmit C Pete Smith D Pete Shmit

10 What is his date of birth?

11 What is his home phone number?

12 What is his nationality?

13 What is his major?

A biology B geography C philosophy D psychology

Conversation 2:

14 What is the man looking for?

15 What is true about Art Department?

A It’s a big blue building B It has double doors

C It’s a big glass building D It has a big sign

16 The easiest thing is to go _ the building to get to the place he wants.

17 Where is the building the man is looking for?

A on the 4th floor of the tall building

B on the 4th floor of the science buildings

C on the 5th floor of the dining hall

D on the 5th floor of Art department

-THE

END -Phụ lục 2:

BÀI HÁT MY LOVE