Quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập trên địa bàn thành phố hồ chí minh

1.2 Những công trình nghiên cứu có liên quan đến phòng chống tai nạnthương tích và giáo dục phòng chống tai nạn thương tích trẻ em 191.3 Những công trình nghiên cứu có liên quan đến quản

riêng tác giả Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng và được trích dẫn đầy đủ theo quy định, không trùng lặp với các công trình khoa học đã công bố!

TÁC GIẢ LUẬN ÁN

Nguyễn Thụy Vũ

1.2 Những công trình nghiên cứu có liên quan đến phòng chống tai nạn

thương tích và giáo dục phòng chống tai nạn thương tích trẻ em 191.3 Những công trình nghiên cứu có liên quan đến quản lý hoạt động

giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở trường mầm non 241.4 Khái quát kết quả của các công trình khoa học đã công bố và

những vấn đề đặt ra luận án cần giải quyết 31

Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

PHÒNG CHỐNG TAI NẠN THƯƠNG TÍCH CHO TRẺ Ở

2.1 Những vấn đề lý luận về hoạt động giáo dục phòng chống tai

nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập 372.2 Những vấn đề lý luận về quản lý hoạt động giáo dục phòng

chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài

2.3 Các yếu tố tác động đến hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục

phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non

Chương 3 CƠ SỞ THỰC TIỄN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

PHÒNG CHỐNG TAI NẠN THƯƠNG TÍCH CHO TRẺ Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON NGOÀI CÔNG LẬP TRÊN ĐỊA

3.1 Khái quát tình hình giáo dục mầm non ngoài công lập thành

3.3 Thực trạng hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương

tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập thành phố

3.4 Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn 107

ngoài công lập thành phố Hồ Chí Minh 1243.6 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động giáo dục

phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm nonngoài công lập trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh 127

Chương 4 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

PHÒNG CHỐNGTAI NẠN THƯƠNG TÍCH CHO TRẺ

Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON NGOÀI CÔNG LẬP

4.1 Các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn

thương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập trên

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ

Bảng 3.1 19 trường mầm non ngoài công lập tham gia khảo sát trên

Bảng 3.2 Thực trạng về nhận thức của các lực lượng sư phạm trongnhà trường vềcác loại tai nạn thương tích trẻ thường gặp ở

Bảng 3.3 Thực trạng các thời điểm xảy ra tai nạn thương tích cho trẻtại các trường mầm non ngoài công lập 86Bảng 3.4 Thực trạng việc thực hiện mục tiêu giáo dục phòng chốngtai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài

công lập thành phố Hồ Chí Minh hiện nay 87Bảng 3.5 Thực trạng nhận thức của các lực lượng sư phạm về mứcđộ cần thiết của hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn

thương tích cho trẻ ở trường mầm non ngoài công lập 89Bảng 3.6

Kết quả đánh giá của các lực lượng sư phạmvề việc thựchiện các nội dung giáo dục phòng chống tai nạn thươngtích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập thànhphố Hồ Chí Minh hiện nay

90

Bảng 3.7

Đánh giá mức độ thường xuyên của các lực lượng sư phạm

về việc tham dự các chuyên đề, chương trình bồi dưỡng cáckiến thức, kỹ năng hoạt động giáo dục phòng chống tainạn thương tích cho trẻ trong các trường mầm non ngoàicông lập trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh hiện nay

92

Bảng 3.8 Đánh giá của các lực lượng sư phạm về thực trạng tổchức thực hiện những yêu cầu về đảm bảo an toàn phòng

chống tai nạn thương tích trong khi tổ chức cho trẻ ăn 93Bảng 3.9 Đánh giá của các lực lượng sư phạm về việc tổ chức giấcngủ đảm bảo an toàn phòng chống tai nạn thương tích

thương tíchcho trẻ tại các trường mầm non ngoài công lậpBảng 3.15

Kết quả đánh giá của các lực lượng sư phạm về cách thứchoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích chotrẻ ở các trường mầm non ngoài công lập thành phố HồChí Minh hiện nay

104

Bảng 3.16

Thực trạng về kết quả giáo dục các lực lượng sư phạm vềhoạt động phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở cáctrường mầm non ngoài công lập thành phố Hồ Chí Minhhiện nay

106

Bảng 3.17

Kết quả đánh giá của các lực lượng sư phạmvề công tácxây dựng kế hoạch giáo dục phòng chống tai nạn thương tíchcho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập thành phố HồChí Minh hiện nay

108

Bảng 3.18

Kết quả đánh giá của các lực lượng sư phạm về thực trạng

tổ chức thực hiện kế hoạch các hoạt động giáo dục phòngchống tai nạn thương tích cho trẻở các trường mầm nonngoài công lập thành phố Hồ Chí Minh hiện nay

111

Bảng 3.19

Kết quả đánh giá của cán bộ quản lý về công tác chỉ đạothực hiện hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thươngtích cho trẻ của Hiệu trưởng ở các trường mầm non ngoàicông lập hiện nay

117

Bảng 3.22

Kết quả đánh giá của các lực lượng sư phạm về mức độtham gia hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thươngtích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập thànhphố Hồ Chí Minh

119

Bảng 3.23

Kết quả đánh giá của các lực lượng sư phạmvề đảm bảo

cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuậttronggiáo dục phòngchống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm nonngoài công lập thành phố Hồ Chí Minh hiện nay

122

Bảng 3.24

Kết quả đánh giá của các lực lượng sư phạm về thực trạngcác yếu tố ảnh hưởngđến quản lý hoạt động giáo dụcphòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trườngmầm non ngoài công lập tại thành phố Hồ Chí Minh

125

Bảng4.2 Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện quản lýhoạt động phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các

Bảng4.3 Tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 168Bảng4.4 So sánh giá trị trung bình giữa tính cần thiết và tính khả thicủa các biện pháp 169Bảng4.5 So sánh tương quan thứ hạng giữa tính cần thiết và tính khảthi của các biện pháp 170Bảng4.6 Thống kê kết quả thử nghiệm của các biện pháp 176Bảng4.7 Phân bố (tần suất, tần suất tích lũy) về điểm của nhóm đốichứng và nhóm thử nghiệm về trình độ kiến thức 177Bảng4.8 Kết quả về trình độ kỹ năng, thái độ củalực lượng sưphạm nhà trường 179

Đồ thị 4.1 Đồ thị biểu diễn số liệu về tính cần thiết của các biện pháp 164

Đồ thị 4.2 Đồ thị biểu diễn số liệu về tính khả thi của các biện pháp 137

Đồ thị 4.3 Đồ thị biểu diễn tương quan về giá trị trung bình giữatính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 169

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trẻ em là chủ nhân tương lai của đất nước, là nguồn nhân lực tương lai của mỗiquốc gia, là nguồn yêu thương to lớn nhất trong cuộc sống hạnh phúc của mỗi gia đình.Dành cho trẻ em nói chung, trẻ mầm non nói riêng sự quan tâm chăm sóc đầy đủ nhất,với những gì tốt đẹp nhất luôn là mong muốn cao cả của từng gia đình, của toàn xã hội

Vì vậy, trong chiến lược phát triển của mỗi quốc gia luôn đặt chính sách giáo dục lênhàng đầu, coi giáo dục mầm non là trọng tâm ưu tiên quan trọng nhất

Các nghiên cứu về đặc điểm lứa tuổi của trẻ mầm non cho thấy, trẻ từ 0 đến 6tuổi ý thức thơ dại, cơ thể non nớt, chưa thể tự bảo vệ được mình trước những tác độngxấu từ bên ngoài; chưa nhận thức được những nguy cơ và hiểm họa đối với bản thân.Toàn bộ sự an toàn của trẻ phụ thuộc vào những người xung quanh, nhất là những ngườitrực tiếp chăm sóc, giáo dục trẻ Trong khi đó, trẻ mầm non đang trong giai đoạn hìnhthành ngôn ngữ, dần phát triển ý thức nên trẻ rất hiếu động, luôn tìm tòi khám phá thếgiới xung quanh bằng những thử nghiệm trực tiếp; bắt chước những hành vi của ngườilớn và bạn bè một cách máy móc Đặc biệt là trẻ thường cho vào miệng để nếm mọi đồvật mà chúng nhìn thấy; sờ mó, cắn, cấu, vận hành các vật dụng của người lớn… màkhông thể biết chúng chứa đựng những nguy cơ, những hiểm họa gì Đây là lý do làmcho trẻ mầm non dễ gặp tai nạn nguy hiểm đến sự an toàn thân thể, thậm chí nguy hạiđến tính mạng mà người chăm sóc, giáo dục trẻ không thể lường trước hết được Theo sốliệu thống kê của Viện Bỏng Quốc gia, năm 2005, có tới 1.885 (chiếm 60%) bệnh nhânbỏng nhập viện là trẻ em dưới 15 tuổi, đặc biệt có 1.200 bệnh nhân là trẻ em dưới 6 tuổi,chiếm 1/3 tổng số bệnh nhân… cho thấy trách nhiệm của giáo dục mầm non đối với vấn

đề bảo đảm an toàn, phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ là vô cùng quan trọng

Về mục tiêu giáo dục mầm non của Việt Nam, Trung ương Đảng đã xác địnhphấn đấu đến năm 2015 hoàn thành phổ cập giáo dục cho trẻ 5 tuổi và phấn đấu trước

2020 phải miễn học phí giáo dục mầm non (Nghị quyết số 29-NQ/TW) Điều đó cónghĩa là, mạng lưới các cơ sở giáo dục mầm non phải đáp ứng nhu cầu chăm sóc giáodục cho toàn bộ trẻ mầm non Tuy nhiên, theo số liệu được nêu tại Hội nghị giáo dụcmầm non toàn quốc tại Hà Nội 6/2002 của Chính phủ thì cả nước mới có 9630 cơ sởgiáo dục mầm non thu hút 2,5 triệu trẻ trong năm học 2001-2002, chiếm khoảng 26% sốtrẻ trong độ tuổi, trong đó có 60% số trẻ được giáo dục chăm sóc ở các cơ sở giáo dục

mầm non ngoài công lập Điều đó có nghĩa là, phần lớn trẻ mầm non hiện đang đượchưởng sự chăm sóc, giáo dục trong các cơ sở giáo dục ngoài công lập Nhưng điều kiệncủa các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập chưa thể đáp ứng yêu cầu Gần đây, báoTin tức điện tử ngày 18/4/2016 đã nêu vấn đề “Mầm non ngoài công lập “Cứu” công lậpnhưng rất khó quản lý” đã mô tả thực trạng sự gia tăng dân số ở các khu công nghiệp,khu chế xuất đã tăng mạnh nhu cầu gửi trẻ mà các cơ sở giáo dục mầm non công lậpkhông thể đáp ứng Do đó nhiều cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập không đảm bảođiều kiện vẫn hoạt động, dẫn đến nhiều vụ việc mất an toàn với trẻ, thậm chí gây cho trẻthương tích rất thương tâm, gây bức xúc trong dư luận.

Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế của vùng đồng bằng sông CửuLong và cả nước có tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh, thu hút đông đảo lực lượng laođộng cả nước đến làm ăn sinh sống Đi kèm với đô thị hóa là tăng trưởng nhu cầu giáodục, nhất là giáo dục mầm non trong các khu công nghiệp, khu chế xuất Số lượngtrường mầm non ngoài công lập phát triển khá ồ ạt riêng tại thành phố Hồ ChíMinh hiện có hơn 1.000 trường mầm non, trong đó công lập 431 trường Hiệnthành phố có 1.551 nhóm lớp, trong đó còn 121 nhóm lớp chưa được cấp phép và

485 hộ gia đình giữ trẻ, trong khi nguồn nhân lực (giáo viên) chưa đáp ứng nhu cầutuyển dụng tại các trường Rất nhiều cơ sở sử dụng bảo mẫu chưa qua trường lớpđào tạo đứng lớp Chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ tại các trường mầm non ngoàicông lập chưa đảm bảo (chế độ dinh dưỡng, điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bịkhông đúng theo Qui định của Bộ Giáo dục và Đào tạo ) Rõ ràng, tình hình phòngchống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập ở thành phố

Hồ Chí Minh hiện đang là điểm nóng

Để hạn chế, loại trừ tai nạn thương tích cho trẻ mầm non ở các cơ sở giáodục mầm non ngoài công lập phải tiến hành đồng bộ và quyết liệt nhiều giải pháp cả

về giáo dục, tổ chức, quản lý và đảm bảo Nhưng vấn đề quan trọng trước tiên làgiáo dục bồi dưỡng nhận thức, xây dựng ý thức trách nhiệm, tình cảm yêu thươngtrẻ em đồng thời cần nâng cao kiến thức, kỹ năng phòng chống tai nạn thương tíchcho đội ngũ là những người tiếp xúc trực tiếp với trẻ, trực tiếp chăm sóc, giáo dụctrẻ Đây là lực lượng hàng ngày trực tiếp chăm sóc, giáo dục trẻ mầm non, quyếtđịnh trực tiếp đến chất lượng giáo dục trẻ, gắn liền với mọi hoạt động của trẻ, do đó

có vai trò quan trọng nhất trong hướng dẫn, giáo dục trẻ biết tự bảo vệ bản thân,nhận biết những mối đe dọa và nguy hiểm, dạy trẻ những kỹ năng ban đầu và cầnthiết để phòng tránh những tai nạn thương tích có thể gây ra cho trẻ Đồng thời lựclượng này còn phát hiện kịp thời, ngăn chặn hiệu quả, loại trừ chính xác và nhanhchóng các nguy cơ gây ra tai nạn thương tích cho trẻ Khi có tai nạn đáng tiếc xảy

ra, đây cũng là lực lượng hỗ trợ trẻ kịp thời thoát khỏi nguy hiểm cũng như cứuchữa, khắc phục hậu quả Vì vậy, chú trọng giáo dục phòng chống tai nạn thươngtích cho trẻ mầm non đối với đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên cáctrường mầm non nói chung, các trường mầm non ngoài công lập nói riêng là đặc biệtthiết thực trong chăm sóc, giáo dục trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập

Giáo dục bồi dưỡng ý thức, rèn luyện các kỹ năng cho đội ngũ cán bộ quản

lý, giáo viên và nhân viên về phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ mầm nonkhông dừng lại ở giáo dục về ý nghĩa, tầm quan trọng bảo đảm an toàn cho trẻ màđiều quan trọng là giáo dục cho đội ngũ này hiểu sâu sắc về trẻ để cảm thông vàyêu thương; hiểu biết về trách nhiệm luật pháp đối với chăm sóc và bảo vệ trẻ; có

kỹ năng về phòng chống và loại trừ nguy cơ tai nạn thương tích đối với trẻ Đây làhoạt động có mục đích cao cả, có mục tiêu rất cụ thể và thiết thực, có nội dung đadạng phong phú với những yêu cầu phức tạp về điều kiện phương tiện và lựclượng tiến hành Vì thế cần được tổ chức, quản lý một cách khoa học và chặt chẽmới cho kết quả thiết thực

Các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập, trong đó có các trường mầm nonngoài công lập ở thành phố Hồ Chí Minh chiểm tỷ lệ cao (trên 60% tổng số các cơ

sở giáo dục mầm non của thành phố) Những năm qua các trường mầm non ngoàicông lập này đã hỗ trợ hiệu quả trong đáp ứng nhu cầu chăm sóc, giáo dục trẻ trênđịa bàn thành phố Nhưng các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập tại thành phố

Hồ Chí Minh còn nhiều thiếu sót trong hoạt động giáo dục phòng chống tai nạnthương tích cho trẻ Cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và cha mẹ học sinh trong các

cơ sở mầm non ngoài công lập chưa thật sự quan tâm và ý thức cao trong việc bảo vệ,phòng ngừa tai nạn thương tích cho trẻ em, còn thiếu kiến thức, thiếu hiểu biết về cácbiện pháp giáo dục, ngăn ngừa cũng như chưa nhận thức được các nguy cơ gây tai nạnthương tích cho trẻ Mặc dù hàng năm các trường vẫn tổ chức và tham gia các đợt tập

huấn, bồi dưỡng giáo viên mầm non của Phòng Sở Giáo dục và Đào tạo và Sở Giáodục và Đào tạo thành phố tổ chức, nhưng sự chuyển biến không nhiều, thậm chí còn đểxảy ra có nhiều vụ gây sự quan tâm rộng rãi của dư luận Sự hạn chế này thể hiện việcquản lý, tổ chức giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầmnon ngoài công lập còn nhiều thiếu sót Điều đó cho thấy vấn đề quản lý hoạt độnggiáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài cônglập cần phải nghiên cứu kỹ hơn, tìm những biện pháp quản lý hiệu quả hơn đểphù hợp với tình hình hiện nay.

Từ những vấn đề lý luận và thực tiễn nói trên, với cương vị của bản thân

là hiệu trưởng một trường mầm non ngoài công lập thâm niên ở thành phố Hồ ChíMinh, tôi thấy vấn đề “Quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thươngtích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập” vừa có ý nghĩa lý luận, vừa

có giá trị thực tiễn thiết thực Vì vậy, tôi đã chọn đề tài: “Quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh” làm đề tài luận án tiến sĩ

của mình với mong muốn tìm ra các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòngchống tai nạn thương tích hiệu quả góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàndiện cho trẻ ở lứa tuổi mầm non nhất là tại các cơ sở mầm non ngoài công lập tạithành phố Hồ Chí Minh

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn về quản lý hoạt động giáo dụcphòng chống tai nạn thương tích cho trẻ mầm non, luận án đã đề xuất các biện phápchủ yếu quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở cáctrường mầm non ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh, góp phần nângcao chất lượng giáo dục toàn diện đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện Giáodục và Đào tạo hiện nay

Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện mục đích nghiên cứu nói trên, đề tài cần thực hiện các nhiệm vụ sau đây:

- Làm rõ cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạnthương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập

- Đánh giá thực trạng hoạt động giáo dục và quản lý hoạt động giáo dục phòngchống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập trên địa bànthành phố Hồ Chí Minh.

- Đề xuất các biện pháp chủ yếu quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tainạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập trên địa bàn thành phố

Hồ Chí Minh

- Khảo nghiệm và thử nghiệm các biện pháp quản lý hoạt động giáo dụcphòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập trênđịa bàn thành phố Hồ Chí Minh

3 Khách thể, đối tượng, phạm vi nghiên cứu và giả thuyết khoa học

Khách thể nghiên cứu

Hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trườngmầm non

Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở cáctrường mầm non ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

Phạm vi nghiên cứu

Về nội dung nghiên cứu

Luận án tập trung nghiên cứu những cơ sở lý luận và thực tiễn về hoạtđộng giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ; quản lý hoạt động giáodục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lậptrên cơ sở đó tìm những biện pháp quản lý có hiệu quả đối với hoạt động giáodục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lậptrên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

Về khách thể khảo sát

Luận án tập trung điều tra, khảo sát tại 19 cơ sở mầm non ngoài công lập tại

10 quận, huyện trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh Trong đó, tổng số khách thểkhảo sát: 240 người, gồm: Cán bộ Phòng Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đàotạo; Hiệu trưởng; Phó hiệu trưởng: 30 người; Giáo viên, nhân viên: 210 người

Nội dung khảo sát về tình hình thực hiện hoạt động giáo dục phòng chống tainạn thương tích và quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích chotrẻ ở các trường mầm non ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

Về thời gian nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu trong thời gian từ tháng 6 năm 2015 đến nay

Giả thuyết khoa học

Quản lý một cách khoa học hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thươngtích sẽ bảo đảm cho trẻ hưởng thụ các tác động giáo dục có chất lượng và an toàn ởtrường mầm non ngoài công lập Trong những năm qua, hoạt động giáo dục phòngchống tai nạn thương tích và quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạnthương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hồ

Chí Minh đã được quan tâm, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế Nguyên nhân chủ yếu là

biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích chưa thực sựphù hợp Nếu Hiệu trưởng nhà trường thực hiện tốt kế hoạch hóa các hoạt động giáodục; chỉ đạo thực hiện kế hoạch giáo dục nghiêm túc và hiệu quả; hướng dẫn giáoviên dạy trẻ những kỹ năng tự phòng chống tai nạn thương tích cho mình; chú trọngxây dựng môi trường an toàn; phối hợp có hiệu quả với gia đình, chính quyền địaphương và các tổ chức xã hội trong quá trình giáo dục, đồng thời quản lý khoa học

và hiệu quả kết quả giáo dục đã thực hiện thì sẽ quản lý tốt hoạt động giáo dục cáclực lượng sư phạm của nhà trường về phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở cáctrường mầm non ngoài công lập, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mầm nontrên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh hiện nay

4 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu luận án luôn quán triệt những nguyên lý cơ bản củachủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong nghiên cứu các vấn đề về giáo dục

và quản lý hoạt động giáo dục; vận dụng những quan điểm của Đảng Cộng sản ViệtNam trong xem xét phát triển giáo dục mầm non Đồng thời luận án sử dụng cácphương pháp tiếp cận chủ yếu sau đây trong quá trình nghiên cứu:

Tiếp cận hệ thống

Giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ mầm non là một hệ thốnggồm nhiều thành tố cấu trúc luôn ràng buộc, tác động qua lại với nhau Cần xem xétđầy đủ các thành tố với vị trí, vai trò tương ứng trong hệ thống để xác định biện phápquản lý phù hợp

Tiếp cận lịch sử lôgic

Giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoàicông lập cần được tiến hành trên cơ sở kế thừa những thành tựu giáo dục và quản lýgiáo dục mầm non qua các thời kỳ, đồng thời phù hợp với những điều kiện, hoàn cảnhthời gian không gian xác định của sự nghiệp công nghiệp hóa đang diễn ra trên địa bànthành phố Hồ Chí Minh hiện nay

Tiếp cận quá trình giáo dục

Quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ là một quá trình giáodục bồi dưỡng và quản lý đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên trong nhàtrường nhằm mục đích làm cho đội ngũ này có đầy đủ kiến thức, kỹ năng và thái độđúng chuẩn mực trong bảo đảm sự an toàn cho trẻ trong thời gian được chăm sóc, giáodục tại nhà trường

Tiếp cận chức năng quản lý

Dựa vào chức năng của hoạt động quản lý, luận án sẽ xác định các nội dungquản lý; đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạnthương tích cho trẻ ở trường mầm non

Quan điểm thực tiễn

Luận án sẽ phân tích thực trạng quản lý giáo dục của các trường mầm non ngoàicông lập trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh; xem xét sự tác động của môi trườngkinh tế xã hội thành phố và điều kiện hoàn cảnh cụ thể của các trường để đề xuất biệnpháp quản lý phù hợp

Phương pháp nghiên cứu

Quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả luận án đã sử dụng phối hợp các phươngpháp nghiên cứu sau đây:

Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Nghiên cứu tài liệu về quản lý, tài liệu liên quan đến giáo dục phòng chốngtai nạn thương tích cho trẻ mầm non và các tài liệu liên quan đến vấn đề nghiên cứu.Trên cơ sở đó tiến hành phân tích, tổng hợp, hệ thống tài liệu để xây dựng khung lýluận làm nền tảng cho quá trình nghiên cứu

Đồng thời, luận án đã thu thập và phân tích các tài liệu khoa học, các văn bản Chỉthị, thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo, UBND thành phố Hồ Chí Minh, Sở Giáo dục và

Đào tạo về quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở cáctrường mầm non ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh để xác định các nộidung quản lý, các yếu tố tác động đến quản lý hoạt động giáo dục của đề tài.

Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp quan sát

Quan sát các biểu hiện của hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thươngtích; quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích của giáo viên,nhân viên các trường mầm non ngoài công lập

Phương pháp điều tra

Để điều tra thực trạng quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạnthương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập, chúng tôi sử dụng cácbảng hỏi dành cho các đối tượng: cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên với sốlượng người được hỏi là 150 người là cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên ngànhgiáo dục mầm non của 19 trường, lớp mầm non ngoài công lập của 10 quận trên địabàn thành phố

Phương pháp nghiên cứu sản phẩm

Nghiên cứu những sản phẩm của hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thươngtích ở các trường mầm non để khẳng định được kết quả của biện pháp quản lý hoạt độnggiáo dục phòng chống tai nạn thương tích ở các trường mầm non ngoài công lập

Phương pháp phỏng vấn sâu

Bổ sung, kiểm tra và làm rõ những thông tin đã thu thập được thông quaphương pháp điều tra Qua đó tìm hiểu thêm những biện pháp quản lý hoạt độnggiáo dục phòng chống tai nạn thương tích xác hơn thực trạng biện pháp quản lý hoạtđộng giáo dục phòng chống tai nạn thương tích của Hiệu trưởng các trường mầmnon ngoài công lập Ngoài ra, có thể tìm hiểu thêm các nhân tố ảnh hưởng tới thựctrạng đó cũng như những khuyến nghị của họ Đồng thời những thông tin này cũnggiúp cho nhà nghiên cứu có thêm căn cứ để khẳng định tính trung thực, độ tin cậycủa kết quả nghiên cứu

Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia

Tham khảo ý kiến của các lãnh đạo và chuyên viên Sở Giáo dục, Phòng Giáodục, các đồng chí hiệu trưởng, giáo viên lâu năm, các nhà quản lý… để có thêm

thông tin tin cậy đảm bảo tính khách quan cho các kết quả nghiên cứu Đặc biệt xin ýkiến đóng góp cho những đề xuất biện pháp nhằm quản lý có hiệu quả việc đổi mớiquản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích ở địa bàn nghiên cứu.

Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

Qua các hoạt động: viết sáng kiến kinh nghiệm về đổi mới quản lý hoạt độnggiáo dục phòng chống tai nạn thương tích; các hội thảo, trao đổi kinh nghiệm về đổimới quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích … Từ đó, đề xuấtcác biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích phù hợp

Phương pháp khảo nghiệm

Qua nghiên cứu thực tiễn khảo nghiệm mức độ cần thiết, tính khả thi và thửnghiêm sự phù hợp của các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai

nạn thương tích cho trẻ mầm non.

Các phương pháp bổ trợ

Sử dụng một số công thức toán học như tính tỷ lệ phần trăm, điểm bìnhquân; tính hệ số tương quan; sử dụng hàm Spearman; tính độ lệch chuẩn… đểthống kê số lượng, chất lượng quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạnthương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập trên địa bàn thành phố

Hồ Chí Minh và xử lý số liệu, định lượng kết quả nghiên cứu nhằm đưa ra nhữngkết luận phục vụ công tác nghiên cứu

5 Đóng góp mới của luận án

Luận án đã có những đóng góp sau đây:

Làm rõ hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích và quản lý hoạtđộng giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ mầm non là việc làm cấpbách cần thực hiện trong giai đoạn hiện nay ở các cơ sở mầm non ngoài công lập trênđịa bàn thành phố Hồ Chí Minh

Làm sáng tỏ, bổ sung và cụ thể hóa các khái niệm về giáo dục phòng chốngtai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập; xác định rõ các nộidung quản lý, chỉ rõ các yếu tố tác động đến quản lý hoạt động giáo dục phòngchống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập

Đề xuất hệ thống 6 biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tainạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập phù hợp với điều

kiện của thành phố Hồ Chí Minh, góp phần nâng cao chất lượng quản lý giáo dụcmầm non và chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ mầm non trên địa bàn thành phố

Hồ Chí Minh

6 Ý nghĩa lý luận, thực tiễn của luận án

Về mặt lý luận: Phát triển hệ thống lý luận về hoạt động giáo dục phòng

chống tai nạn thương tích, quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thươngtích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập làm cơ sở cho việc đề xuất cácbiện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ởcác trường mầm non ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh nhằmquản lý hiệu quả hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở cácnhà trường, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ ở các trườngmầm non ngoài công lập

Về mặt thực tiễn: Kết quả khảo sát, điều tra cung cấp những số liệu trung

thực giúp các nhà trường nhận rõ, đánh giá đúng tình hình hoạt động giáo dụcphòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập trênđịa bàn thành phố Hồ Chí Minh Những biện pháp được đề xuất trong luận án lànhững gợi ý, giúp các nhà lãnh đạo, các cấp quản lý tham khảo áp dụng trong thựctiễn đào tạo ở nhà trường, góp phần nâng cao chất lượng bảo vệ, chăm sóc, giáo dụctrẻ tại các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập

7 Cấu trúc của luận án

Luận án được kết cấu gồm: Mở đầu; phần nội dung với 4 chương, 15 tiết; phầnkết luận; danh mục các công trình khoa học đã công bố của tác giả có liên quan tới luậnán; danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1.1 Những công trình nghiên cứu có liên quan đến tai nạn thương tích ở trẻ em

Hiện nay trên thế giới, tai nạn thương tích được coi là kẻ thù giết người nguyhiểm và chịu trách nhiệm cho hơn 900.000 ca tử vong trẻ em và thanh niên dưới 18tuổi mỗi năm (WHO, 2008) [56] Do đó, tai nạn thương tích ở trẻ em đã trở thành vấn

đề sức khỏe cộng đồng mang tính toàn cầu, thu hút sự quan tâm nghiên cứu của nhiềunhà nghiên cứu, chuyên gia y tế công cộng và giáo dục

Bước sang thập niên 1980, các tổ chức quốc tế đã nỗ lực nâng cao sức khỏetrẻ em nói chung và phòng chống tai nạn thương tích ở trẻ nói riêng thông qua nhiềuvăn bản có giá trị trên phạm vi quốc tế

Vào tháng 11/1989, Công ước của Liên Hợp Quốc về Quyền Trẻ em đã đặt

ra một tiêu chuẩn quốc tế mới cho việc tôn trọng trẻ em và quyền của trẻ em (LiênHợp Quốc, 1989) [41] Công ước nhấn mạnh đến trách nhiệm của xã hội để bảo vệtrẻ em (từ khi sinh ra cho đến 18 tuổi) và cung cấp cho trẻ em các hỗ trợ và dịch vụphù hợp Công ước còn tuyên bố thêm rằng trẻ em có quyền được hưởng mức độcao nhất về y tế và một môi trường an toàn, không phòng tai nạn thương tích và bạolực Phần lớn các quốc gia trên thế giới đã phê chuẩn Công ước, và nó đại diện mộtlời tuyên bố hùng mạnh về các quan điểm tập thể về các trách nhiệm với trẻ em

Vào tháng 9/2000, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đã thông qua các Mục tiêuPhát triển Thiên niên kỷ Mục tiêu thứ tư là giảm 2/3 tỷ lệ tử vong của trẻ em dưới 5tuổi, từ năm 1990 đến năm 2015 (United Nations, 2000) [92] Vì số lượng lớn trẻ

em dưới một tuổi tử vong là do các bệnh truyền nhiễm và các nguyên nhân sơ sinh,nên tai nạn thương tích chỉ chiếm khoảng 1,5-2,0% số ca tử vong ở độ tuổi này Tuynhiên, đối với trẻ từ 1-4 tuổi, tai nạn thương tích là một nguyên nhân tử vong đáng

kể hơn, chiếm trên 6% trong số tất cả các ca tử vong Các quốc gia thành viên củaLiên Hợp Quốc cam kết đến năm 2015 sẽ đạt được tất cả các Mục tiêu Phát triểnThiên niên kỷ Không phải tất cả các quốc gia đều đạt được mục tiêu thứ tư nếu họkhông đưa công tác phòng ngừa tai nạn thương tích vào các chương trình của mình

Sự sinh tồn của trẻ em đã trở thành một vấn đề quan trọng trên phạm vi toàncầu, là một phần của sự phát triển rộng lớn hơn đối với sức khỏe và tình trạng khỏemạnh của trẻ em và thanh niên, được mô tả “Là vấn đề đạo đức cấp bách, khó xử nhất

của thiên niên kỷ mới” (WHO, 2003) [93] Các tài liệu của Bellagio đưa ra những ướctính mới về số lượng và các nguyên nhân tử vong ở trẻ em, bao gồm các tai nạn vàthương tích, và cho rằng 2/3 trong số gần 11 triệu ca tử vong hàng năm ở trẻ em dưới

15 tuổi có thể phòng ngừa được bằng cách thực hiện 23 biện pháp can thiệp đã đượckiểm chứng và chi phí hiệu quả (Jones, 2003) [75] Để đạt được hiệu quả nhất, các nỗlực phòng ngừa tai nạn thương tích phải được lồng ghép vào các sáng kiến sức khỏe trẻ

em rộng lớn hơn

Về các nguyên nhân gây tử vong ở trẻ em, theo số liệu cập nhật của WHO(2008) đến năm 2004, đại đa số các trường hợp thương tích ở trẻ em được xácđịnh là do hậu quả của việc va chạm giao thông đường bộ, đuối nước, bỏng, ngã

và ngộ độc – hay còn gọi là các thương tích không chủ ý, chiếm 60% trong tổng

số các ca tử vong do thương tích ở trẻ em Còn một loại hình khác có tên là cácthương tích không chủ ý khác, bao gồm ngạt thở, bị nghẹt, tắc khí quản, động vậthoặc rắn cắn, giảm thân nhiệt và chứng thân nhiệt cao; nhóm này chiếm 31% số

ca tử vong ở trẻ em [21]

Vậy điều gì làm cho trẻ em dễ bị thương tích? Trẻ em không phải là nhữngngười lớn thu nhỏ Khả năng thể chất và nhận thức, mức độ phụ thuộc, các hoạtđộng và các hành vi nguy cơ, tất cả đều thay đổi về cơ bản khi chúng lớn lên (Prüss-Ürsün và Corvalán, 2006) [86] Khi trẻ em phát triển, tính tò mò và mong ước đượcthử nghiệm của chúng không phải lúc nào cũng tương xứng với khả năng hiểu biết

và ứng phó với nguy hiểm Ở vào khoảng 3 tháng tuổi trẻ sẽ biết lẫy và lăn, và khiđược khoảng 6 tháng tuổi, chúng biết ngồi dậy và bắt đầu biết bò khi được khoảng 9tháng tuổi Trẻ với lấy các vật dụng, túm lấy và cho vào miệng Tới 18 tháng tuổi,chúng đi lại và khám phá thế giới Do vậy, sự phát triển và hành vi của trẻ có liênquan chặt chẽ đến các thương tích cụ thể Ví dụ, ngộ độc có liên quan đến hành vicầm lấy đồ vật và cho vào miệng của trẻ em từ 1-3 tuổi, trong khi ngã có liên quanđến giai đoạn tập đi (Bartlett, 2002) [68]

Trẻ em không chỉ chịu ảnh hưởng bởi tai nạn thương tích xảy ra với bản thânchúng, mà còn bị tác động do thương tích xảy ra với những người khác Điều nàyđặc biệt đúng khi bố mẹ hay những người chăm sóc chúng qua đời hoặc bị tàn tật dotai nạn thương tích, cũng như của các thành viên khác trong gia đình, và trẻ em bị

ảnh hưởng bởi các chi phí và nguồn thu nhập gia đình bị mất đi do hậu quả của tainạn thương tích (Rahman và cộng sự, 2005 [87]; Grossman, 2000 [73]).

Nghiên cứu về mối quan hệ giữa giới tính và tai nạn thương tích ở trẻ em, kếtquả cho thấy trẻ em trai có xu hướng bị thương tích thường xuyên hơn và nghiêmtrọng hơn so với trẻ em gái (Baker và cộng sự, 1992 [67]) Những khác biệt về giớitính trong tỷ lệ thương tích xuất hiện ngay trong năm đầu tiên của cuộc đời đối vớihầu các loại hình thương tích (Rivara và cộng sự, 1982 [88]) Số liệu từ các quốc giađang phát triển chỉ ra rằng, từ khi được sinh ra, nam giới có tỷ lệ thương tích cao hơn

so với nữ giới, đối với tất cả các loại hình thương tích (Spady và cộng sự, 2004) [89]

Ở Việt Nam, trong quá trình đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đấtnước, cùng với những thành tựu về kinh tế, chính trị và xã hội, công tác bảo vệ chămsóc giáo dục trẻ em cũng đã được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm Bằng chứngthể hiện là nguồn lực cho trẻ em được Nhà nước đầu tư nhiều hơn, pháp luật và các chủtrương chính sách về bảo vệ chăm sóc giáo dục trẻ em ngày càng được hoàn thiện, trẻ

em ngày càng được bảo vệ và chăm sóc tốt hơn Tuy nhiên, Việt Nam đang trong quátrình chuyển đổi nền kinh tế, do đó, cũng giống như các nước khác trong khu vực, tìnhhình tai nạn thương tích nói chung và tai nạn thương tích trẻ em nói riêng đang diễn rahết sức phức tạp và ngày càng gia tăng (Đỗ Thanh Thái, 2014) [49] Thực tế đã cónhiều công trình nghiên cứu bàn về các đặc điểm cũng như tình hình tai nạn thươngtích trẻ em ở Việt Nam, từ đó đưa ra cái nhìn đúng đắn rằng tai nạn thương tích trẻ em

là một vấn đề y tế công cộng quan trọng, đòi hỏi toàn xã hội phải xây dựng và triểnkhai các chiến lược để giảm gánh nặng của vấn đề này

Bàn về yếu tố tuổi và giới tính liên quan đến tai nạn thương tích trẻ em, cácđiều tra ở Việt Nam đều chỉ ra rằng nhóm bé trai có nguy cơ tai nạn thương tíchkhông gây tử vong cao hơn so với bé gái, với tỷ lệ trong nhóm bé trai cao gấp 2-3lần nhóm bé gái ở nhiều khu vực trong cả nước (Nguyễn Trọng Hà và cộng sự,

2009 [44]) Điều này cũng tương tự các phát hiện trong “Báo cáo tử vong do tai nạnthương tích” của Bộ Y tế (Bộ Y tế, 2008) [21] Báo cáo này cho thấy nhóm nam từ0-19 tuổi bị tử vong do tai nạn thương tích nhiều gấp 2 lần so với nhóm nữ cùng lứatuổi Nguy cơ tai nạn thương tích cao ở bé trai so với bé gái cũng được nhận thấy ởnhiều nước khác và được cho rằng có liên quan đến tính hiếu động hơn, xu hướngthực hiện hành vi có nguy cơ của bé trai cao hơn so với bé gái, và một thực tế nữa là

cha mẹ và cộng đồng thường ít hạn chế bé trai hơn bé gái đối với các hoạt độngtrong nhà và ngoài cộng đồng (Paden, 2008) [84].

Bàn về mối quan hệ giữa tình trạng kinh tế - xã hội với tai nạn thương tíchtrẻ em, Nguyễn Xuân Thành và các cộng sự (2005) đã tiến hành theo dõi một nhómgồm 24.874 người thuộc 5.801 hộ gia đình (được phân loại ở các mức thu nhập cao,thu nhập trung bình và và thu nhập thấp theo dữ liệu của chính quyền địa phươngnăm 1999) trong năm 2000 để xác định và đánh giá về các tai nạn thương tíchkhông chủ ý Kết quả cho thấy nghèo đói là một yếu tố nguy cơ đối với thương tíchkhông chủ ý nói chung Khi xem xét các loại thương tích khác nhau, các tác giảnhận định nghèo đói là một nguy cơ trong môi trường gia đình, công việc nhưng lạikhông ảnh hưởng tới thương tích ở trường học Kết quả cho thấy các xã thuộc vùngnúi có nguy cơ thương tích cao hơn đối với gia đình và công việc Nhìn chung,nghèo đói có liên quan với bệnh tật, thương tích [90]

Từ các nghiên cứu về tai nạn thương tích trẻ em, có thể rút ra một số nhận xét:

Thứ nhất, tai nạn thương tích đã sớm được công nhận là kẻ thù giết người nguy

hiểm đối với trẻ em, là vấn đề sức khỏe cộng đồng mang tính toàn cầu, thu hút sự quantâm của nhiều nhà nghiên cứu cũng như các tổ chức quốc tế Nỗ lực chung của cáccông trình là mang đến một sự nhận thức đúng đắn, rằng trẻ em là đối tượng dễ bị ảnhhưởng bởi tai nạn thương tích, đặc biệt các tai nạn thương tích ảnh hưởng trực tiếp tới

sự sống còn của trẻ Do đó, ở tất cả các quốc gia, trẻ em có quyền được hưởng mức độcao nhất về y tế và một môi trường an toàn, không tai nạn thương tích và bạo lực

Thứ hai, các công trình nghiên cứu trên thế giới đã đưa ra được một bức

tranh đầy đủ và hệ thống về vấn đề tai nạn thương tích trẻ em, trong đó xác địnhnguyên nhân gây tai nạn thương tích ở trẻ em gồm hai loại hình chủ yếu là cácthương tích không chủ ý, như thương tích tai nạn giao thông, đuối nước, bỏng, ngã,ngộ độc; và các thương tích không chủ ý khác, như ngạt thở, bị nghẹt, tắc khí quản,động vật hoặc rắn cắn, giảm thân nhiệt và chứng thân nhiệt cao Các nghiên cứucũng nhấn mạnh các yếu tố quan trọng liên quan đến khả năng xảy ra tai nạn thươngtích bao gồm tuổi, giới tính, môi trường nguy hiểm, tình trạng kinh tế - xã hội, yếu

tố thường có mối liên hệ với nhận thức hạn chế về nguy cơ và giám sát đối với trẻ,tình trạng được tiếp cận với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe, điển hình là dịch vụ cấpcứu và chăm sóc trước viện…

Thứ ba, ở Việt Nam, cùng với quá trình đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa

đất nước, tình hình tai nạn thương tích trẻ em diễn biến ngày càng phức tạp và có xuhướng gia tăng, như là một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tử vong và tàntật ở trẻ Đồng nhất quan điểm với các nhà nghiên cứu và các tổ chức quốc tế, trên cơ

sở phân tích các đặc điểm liên quan đến tai nạn thương tích cũng như tình hình tai nạnthương tích trẻ em ở Việt Nam, các công trình nghiên cứu trong nước xác định nguyênnhân tai nạn thương tích gây tử vong hàng đầu ở trẻ em nước ta là đuối nước, tai nạngiao thông, ngộ độc, ngã, bỏng và động vật cắn, từ đó khẳng định tai nạn thương tíchtrẻ em là một vấn đề y tế công cộng quan trọng, đòi hỏi sự quan tâm của toàn xã hội

1.2 Những công trình nghiên cứu có liên quan đến phòng chống tai nạn thương tích và giáo dục phòng chống tai nạn thương tích trẻ em

Tai nạn thương tích có thể phòng chống hoặc kiểm soát được Ann M.Veneman, Giám đốc điều hành UNICEF đã nhấn mạnh: “Chúng ta có một nhiệm vụbảo vệ trẻ em trước các thương tích và bạo lực Trẻ em sống trong một thế giới dongười lớn sắp đặt, nhưng chúng có các nhu cầu đặc biệt và dễ bị tổn thương hơnngười lớn trước các nhân tố nào đó trong môi trường của chúng mà có thể đặt chúngvào nguy cơ bổ sung của thương tích” (WHO, 2008) [57] Do đó, vấn đề phòngchống và giáo dục phòng chống tai nạn thương tích rất quan trọng và nhiều nhànghiên cứu đã bàn luận khá sâu về vấn đề này ở tầm vĩ mô (quốc gia, đa ngành)cũng như ở phương diện giáo dục cụ thể

Theo WHO (2008), để phòng chống tai nạn thương tích trẻ em thì cần cóchiến lược dự phòng, có thể thực hiện ở nhiều bước khác nhau và thường dựa vàocác yếu tố nguy cơ tiếp xúc trước, trong và sau khi gây tai nạn thương tích trẻ em,

có thể chia thành 3 cấp độ phòng chống gồm: dự phòng cấp 1 là loại bỏ các yếu tốnguy cơ hoặc không tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ; Dự phòng cấp 2 là khi xảy ratai nạn thương tích giảm mức độ nghiêm trọng của thương tích; Dự phòng cấp 3 làsau khi tai nạn thương tích xảy ra giảm thiểu hậu quả tàn tật, tử vong nhờ sơ cấpcứu, điều trị tích cực chấn thương và các biện pháp phục hồi chức năng Cả 3 cấp độ

dự phòng đều phải được tiếp cận và phối hợp mật thiết để giảm thiểu tối đa nguy cơgây tai nạn thương tích cho trẻ cũng như những trường hợp tử vong [57]

Nhiều nước trên thế giới đã đồng nhất quan điểm về tính hữu ích của môhình dự phòng trong phòng chống tai nạn thương tích trẻ em Theo Barss và cộng sự(1998), một chương trình can thiệp phòng chống tai nạn thương tích hiệu quả cần

tuân theo các bước: (1) Xác định vấn đề tai nạn thương tích hàng đầu; (2) Phân tíchhoàn cảnh xảy ra tai nạn thương tích; (3) Xác định ưu tiên tai nạn thương tích cầncan thiệp; (4) Xác định biện pháp phòng chống tai nạn thương tích và kế hoạch canthiệp; (5) Can thiệp; (6) Đánh giá sau can thiệp [69] Còn Holder và cộng sự (2001)cho rằng phương pháp y tế công cộng là một cách tiếp cận toàn diện tập trung vào

cả yếu tố cá nhân và môi trường, cũng như kêu gọi được sự tham gia của nhiều bênliên quan quan tâm đến phòng chống tai nạn thương tích, bao gồm các bước: (1)Đánh giá quy mô và các yếu tố nguy cơ của vấn đề sức khỏe từ những nguồn số liệusẵn có; (2) Xây dựng các can thiệp phù hợp dựa trên việc phân tích những thông tin

về yếu tố nguy cơ sẵn có; (3) Đánh giá các can thiệp để cho thấy hiệu quả trong việcgiảm gánh nặng của vấn đề sức khỏe [74]

Với bản chất tự nhiên của các loại hình thương tích liên quan, việc phòngchống tai nạn thương tích trẻ em phải là trách nhiệm được chia sẻ giữa các chínhphủ, các tổ chức phi chính phủ, các cơ quan giáo dục, các tổ chức quốc tế và cácngành kinh doanh Ngoài ra, một cách tiếp cận đa ngành là thật sự cần thiết Cácngành giao thông, pháp luật, giáo dục và môi trường cùng đóng vai trò lớn trongviệc phòng chống tai nạn thương tích trẻ em Trong đó, việc giáo dục phòng chốngtai nạn thương tích tại các trường học là trách nhiệm được giao cho ngành giáo dục,các cơ sở đào tạo và cán bộ trong hệ thống giáo dục

Đối với trẻ em, khi bước vào giai đoạn đi học tức là trẻ đã có sự thay đổi môitrường sống, bắt đầu rời khỏi môi trường gia đình để dành nhiều thời gian hơn với bạn bètrang lứa và các sinh hoạt tại trường học và cộng đồng Trong thời kỳ này, trẻ có thể họchỏi để tự khẳng định bản thân, xây dựng được niềm tin vào bản thân, tự đánh giá bảnthân và có định hướng về những hành vi tốt và không tốt Giai đoạn này có ảnh hưởngrất lớn đến sự phát triển về tinh thần, trí tuệ và xã hội sau này của trẻ (Csikszentmihalyi

và Schneider, 2000) [71] Do đó, việc giáo dục hoạt động phòng chống tai nạn thươngtích cho trẻ ở trường mầm non không chỉ có tác dụng giảm tỷ lệ tai nạn thương tích hiệntại mà còn có tác dụng thay đổi hành vi an toàn cho thế hệ tương lai

Nhóm trẻ em dưới 5 tuổi có nguy cơ tử vong vì lửa nhiều gấp 2,5 lần so vớicác nhóm trẻ khác Nghiên cứu của McConnell, Leeming và Dwyer (1996) đánh giáthực nghiệm về một chương trình chữa cháy an toàn dành cho trẻ mẫu giáo, liênquan đến 10 cơ sở chăm sóc trẻ và 443 trẻ thuộc các độ tuổi từ 3, 4 và 5 tuổi Cáctrẻ tại 6 trung tâm được tham gia một chương trình đào tạo chữa cháy an toàn 18

tuần có tên là Kid Safe (An toàn trẻ nhỏ) Các trẻ tại bốn trung tâm còn lại được chỉđịnh vào nhóm so sánh Tất cả trẻ được kiểm tra trước bằng một thước đo toàn diện

về kiến thức chữa cháy an toàn trước khi bắt đầu tham gia công trình nghiên cứu Ởmỗi lứa tuổi, trẻ em ở nhóm đào tạo cho thấy lợi ích kiến thức lớn hơn đáng kể sovới trẻ thuộc nhóm so sánh Điều thú vị là, nhóm trẻ 3 tuổi cho thấy sự thay đổi lớnnhất trong các nhóm tuổi Những phát hiện này cho thấy sự hỗ trợ đào tạo, giáo dục

về an toàn chữa cháy cho trẻ mầm non là một chiến lược quan trọng nhằm phòngngừa tai nạn thương tích cho trẻ ở độ tuổi này [81]

Theo Maureen và Sandy (2016), các tai nạn thương tích không chủ ý gây ramột mối đe dọa đáng kể đối với sức khỏe của trẻ Mặc dù thay đổi môi trường, tăngcường giám sát của cha mẹ và pháp luật là những biện pháp quan trọng để ngănngừa thương tích trẻ em, giáo dục trẻ em về an toàn được coi là một thành phầnchính và thiết yếu để phòng chống hiệu quả Trong nghiên cứu thử nghiệm này, 301trẻ mẫu giáo đã tham gia một chương trình đào tạo kỹ năng và hành vi để phòngchống tai nạn thương tích Những trẻ tham gia được kiểm tra trước và sau khi biết

về các quy tắc an toàn chung liên quan đến việc đi xe, băng qua đường, bị lạc hoặc

ở một mình, chơi với súng và lửa Kết quả cho thấy trước khi tham gia thử nghiệm,trẻ thiếu những hiểu biết liên quan đến an toàn, sau khi đào tạo đã có sự gia tăngđáng kể kiến thức về quy tắc an toàn Kết quả củng cố vai trò của giáo dục trẻ mẫugiáo trong nhiều lĩnh vực an toàn như là một chiến lược quan trọng để phòng chốngcác tai nạn thương tích không chủ ý [80]

Các hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ em ở trườngmầm non là một giải pháp được xem là khả thi và hiệu quả nhằm giảm thiểu tai nạnthương tích ở trẻ Trẻ em học cách cư xử qua cả sự chỉ dẫn và quan sát từ cha mẹ, giáoviên, người thân, bạn bè… và những người đóng vai trò làm hình mẫu cho cách ứng xửcủa chúng và qua quan sát Hành vi của trẻ sẽ được củng cố và điều chỉnh bởi nhữnghậu quả do những hành động của chúng mang lại và sự đáp ứng của người khác đối vớihành vi của chúng Trẻ nhỏ học cách ứng xử qua quan sát và tương tác với xã hội hơn

là chỉ từ những lời chỉ dẫn Do vậy, Budara (1977) cho rằng trẻ nhỏ cần được dạy dỗcác kỹ năng thông qua quá trình hướng dẫn, tập luyện (lặp lại nhiều lần) và phản hồihơn là chỉ nói lý thuyết [70]

Tổ chức WTO Châu Mỹ - Pan American Health Organization (2001) cho rằngngười cung cấp cho trẻ em những kỹ năng sống cần thiết vừa phải có chuyên môn vừa

phải có trách nhiệm Kinh nghiệm cho thấy những người giảng dạy các kỹ năng sống

có hiệu quả thường là các nhà hoạt động xã hội, giáo viên và các nhà tâm lý học Họ cóvai trò rất quan trọng trong việc quyết định sự thành công của chương trình [85]

Ở Việt Nam, việc phòng chống và giáo dục phòng chống tai nạn thương tíchtrẻ em trong nhiều thập kỷ qua đã đạt được nhiều thành công Nhờ các chiến dịchtruyền thông, tai nạn thương tích đã được đưa vào chương trình hành động củanhiều Bộ, ban, ngành Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản tạo cơ sở quan trọng đểđưa ra những thay đổi pháp lý hỗ trợ cho những nỗ lực phòng chống ở Việt Nam,điển hình như Chính sách Quốc gia Phòng chống tai nạn thương tích năm 2001; Kếhoạch phòng, phòng chống tai nạn thương tích trẻ em giai đoạn 2009-2010; Chươngtrình phòng chống tai nạn thương tích trẻ em giai đoạn 2013-201; Chương trìnhphòng chống tai nạn thương tích trẻ em giai đoạn 2016-2020; Tăng cường công tácphòng chống tai nạn thương tích tại cộng đồng giai đoạn 2011-2015…

Ngày 4/5/2012, Lễ công bố kết quả khảo sát quốc gia tai nạn thương tích tạiViệt Nam được tổ chức tại Hà Nội đã nêu rõ: tai nạn thương tích là một vấn đề sứckhỏe cộng đồng tại Việt Nam với tỷ lệ tử vong và thương tích cao so với các bệnh lâynhiễm và không lây, trong đó, tai nạn giao thông đường bộ và đuối nước là nhữngnguyên nhân hàng đầu gây tử vong cho cộng đồng Trong đó, 5 nguyên nhân tai nạnthương tích gây tử vong hàng đầu ở nhóm trẻ em/vị thành niên từ 0 -19 tuổi là: tai nạngiao thông, ngã, động vật tấn công, vật sắc và bỏng (Đăng Doanh, 2012) [28] Chính vìvậy, việc phòng chống và giáo dục phòng chống tai nạn thương tích là một vấn đề hếtsức cấp bách hiện nay, đòi hỏi toàn xã hội phải hành động thiết thực để ngăn chặnnhững nguy cơ tai nạn thương tích de dọa đến tính mạng và sức khỏe của trẻ em

Theo Nguyễn Thúy Quỳnh, Lê Vũ Anh và Nguyễn Đức Quang (2010), tai nạnthương tích trẻ em có thể xảy ra đối với tất cả các lứa tuổi và là vấn đề y tế công cộngđược quan tâm hiện nay Tại các nước đang phát triển nói chung và Việt Nam nóiriêng, so với các nguyên nhân tử vong do bệnh truyền nhiễm và không truyền nhiễm,tai nạn thương tích trẻ em đang trở thành nguyên nhân tử vong hàng đầu đối với trẻ.Tai nạn thương tích trẻ em hoàn toàn có thể phòng tránh được thông qua các biện phápkhác nhau, trong đó nâng cao kiến thức, kỹ năng phòng chống tai nạn thương tích vàtạo dựng môi trường học tập, vui chơi an toàn là không thể thiếu Để thực hiện các biệnpháp đó, hướng tiếp cận dựa vào nhà trường được xem là khả thi và hiệu quả [47]

Từ các nghiên cứu về phòng chống và giáo dục phòng chống tai nạn thương tích trẻ em, có thể rút ra một số nhận xét:

Thứ nhất, các nghiên cứu trên thế giới đã chỉ ra tất cả các loại tai nạn thương

tích trẻ em đều có thể phòng chống hoặc kiểm soát được Việc phòng chống tai nạnthương tích trẻ em phải là trách nhiệm được chia sẻ giữa các chính phủ, các tổ chứcphi chính phủ, các cơ quan giáo dục, các tổ chức quốc tế và các ngành kinh doanh.Trên bình diện quốc tế, các can thiệp phòng chống tai nạn thương tích trẻ em chủ yếudựa vào giáo dục, thực thi luật pháp và kỹ thuật (thay đổi sản phẩm và môi trường).Ngoài ra, giám sát trẻ em được công nhận rộng rãi là biện pháp rất quan trọng trongviệc bảo vệ trẻ khỏi bị hại

Thứ hai, đối với hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích trẻ em,

điều này không chỉ có tác dụng giảm tỷ lệ tai nạn thương tích hiện tại mà còn có tácdụng thay đổi hành vi an toàn cho thế hệ tương lai Nhiều công trình nghiên cứutrên thế giới khẳng định, để phòng chống tai nạn thương tích trẻ em thì cần có chiếnlược dự phòng, các công cụ và các chương trình can thiệp phòng chống tai nạnthương tích hiệu quả để phân tích các hành vi cá thể và các yếu tố nguy cơ rộng hơn

về văn hóa – xã hội có liên quan tới tai nạn thương tích và phát triển các chiến lượccan thiệp toàn diện Các chiến lược, chương trình này không chỉ cần đề cập đến cáchoạt động can thiệp đơn thuần tác động đến cá nhân, mà còn xem xét các nhân tốkhác ảnh hưởng đến kiến thức, hành vi của cá nhân như điều kiện môi trường, giađình, cộng đồng và xã hội liên quan đến trẻ Tuy nhiên, dù thay đổi môi trường,tăng cường giám sát của cha mẹ và pháp luật là những biện pháp quan trọng đểngăn ngừa thương tích trẻ em, giáo dục trẻ em về an toàn được coi là một thànhphần chính và thiết yếu để phòng chống hiệu quả Các kết quả nghiên cứu cho thấytrước khi tham gia thử nghiệm về giáo dục phòng chống tai nạn thương tích, trẻthường thiếu những hiểu biết liên quan đến an toàn, sau khi đào tạo đã có sự giatăng đáng kể kiến thức về quy tắc an toàn Điều đó củng cố vai trò của giáo dục trẻmẫu giáo trong nhiều lĩnh vực an toàn như là một chiến lược quan trọng để phòngchống các tai nạn thương tích không chủ ý Kinh nghiệm cho thấy những ngườigiảng dạy các kỹ năng sống có hiệu quả thường là các nhà hoạt động xã hội, giáoviên và các nhà tâm lý học Họ có vai trò rất quan trọng trong việc quyết định sựthành công của chương trình

Thứ ba, ở Việt Nam, việc phòng chống tai nạn thương tích và giáo dục

phòng chống tai nạn thương tích trẻ em trong nhiều thập kỷ qua đã đạt được nhiềuthành công Nhờ các chiến dịch truyền thông, phòng chống tai nạn thương tích đãđược đưa vào chương trình hành động của nhiều Bộ, ban, ngành; đồng thời Chínhphủ đã ban hành nhiều văn bản tạo cơ sở quan trọng để đưa ra những thay đổi pháp

lý hỗ trợ cho những nỗ lực phòng chống Tai nạn thương tích trẻ em hoàn toàn cóthể phòng tránh được thông qua các biện pháp khác nhau, trong đó nâng cao kiếnthức, kỹ năng phòng chống tai nạn thương tích và tạo dựng môi trường học tập, vuichơi an toàn là không thể thiếu Để thực hiện các biện pháp đó, hướng tiếp cận dựavào nhà trường được xem là khả thi và hiệu quả

1.3 Những công trình nghiên cứu có liên quan đến quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở trường mầm non

Chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ là tiền đề quan trọng để nhà trường mầm nonphát huy tầm ảnh hưởng của mình đến với cộng đồng Chất lượng chăm sóc, giáo dụccủa nhà trường có đảm bảo tốt thì vai trò của nhà trường mới được phụ huynh và cộngđồng thừa nhận Do đó, vấn đề quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạnthương tích cho trẻ ở trường mầm non đóng vai trò đặc biệt quan trọng

Phòng chống tai nạn thương tích dựa vào cộng đồng can thiệp nhằm vào trẻ

em và thanh thiếu niên thường bao gồm thành phần trường học (Klassen và cộng sự,

2000 [76]; Towner và Dowswell, 2002) [91] Đối với trường mầm non, đây là địa điểmquan trọng cần tập trung vào việc phòng chống tai nạn thương tích trẻ em bởi các tìnhhuống cần sơ cứu thường xảy ra ở đó Thời gian đáp ứng trong các tình huống khẩncấp là rất quan trọng, nhưng việc sơ cứu cần phải được thực hiện đúng cách để ngănngừa các biến chứng và tránh tử vong (Engeland và cộng sự, 2002) [72]

Theo WHO (2008), để triển khai các chương trình phòng chống tai nạnthương tích cho trẻ thì đòi hỏi sự tham gia và cam kết của nhiều nhóm tham gia,trong đó có giáo viên và các lãnh đạo cộng đồng, với các biện pháp giáo dục cụ thể:Cần dạy phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ trong trường học từ khi còn nhỏ;đảm bảo rằng trường học, sân chơi, và các đường đến trường là an toàn; xây dựng

và duy trì một địa điểm công cộng an toàn và thể thao an toàn và các cơ sở giải trí;khuyến khích phòng chống ở trường đại học và lồng ghép chủ đề với các chươngtrình chuyên môn hiện có; phát triển nghiên cứu về phòng chống tai nạn thương tích

ở trẻ em trong các môi trường giáo dục; tính đến cả trẻ em và thanh niên khi thựchiện các can thiệp về thương tích trẻ em tại cấp cộng đồng [57].

Trong trường mầm non, người gần gũi nhất với trẻ và người đầu tiên áp dụng sơcứu đầu tiên thường là giáo viên Theo báo cáo của Li và cộng sự (2012), mức độ kiếnthức sơ cứu của các giáo viên mầm non nhìn chung thấp [77] Do đó, điều quan trọng

là các giáo viên mầm non phải được cung cấp kiến thức sơ cứu và huấn luyện thựchành, cũng như việc giảng dạy, đào tạo về sơ cứu cơ bản nên mang tính bắt buộc trongcác trường học (Campbell, 2012) Quy định về tập huấn cấp cứu cho các nhà cung cấpdịch vụ giữ trẻ có thể đóng góp vào việc đảm bảo sức khỏe và sự an toàn của trẻ trongmôi trường giáo dục mầm non (Rassin và cộng sự, 1991) Năm 2005, Học viện Nhikhoa Hoa Kỳ (AAP) đã cung cấp khóa đào tạo quốc gia về cấp cứu trẻ dành cho ngườichăm sóc và giáo viên (PedFACTs) Khóa học PedFACTs được thiết kế để cung cấpcho người chăm sóc và giáo viên sự nhận thức và sự tự tin rằng họ cần phải chăm sóchiệu quả cho trẻ bị thương Năm 2007, chương trình PedFACTs đã được triển khai ởThượng Hải – Trung Quốc Chương trình nhằm mục đích trang bị cho giáo viên cáckiến thức và kỹ năng hỗ trợ đầu tiên thích hợp để chăm sóc trẻ tốt hơn Theo Li vàcộng sự (2014), việc giáo viên thu nhận kiến thức cấp cứu trong ngắn hạn và dài hạn đãđược cải thiện đáng kể nhờ vào việc tham dự các PedFACTs Kết quả nghiên cứu củacác tác giả nhấn mạnh, để duy trì các cấp độ kiến thức sau khi hoàn thành cácPedFACT, cần triển khai các sáng kiến địa phương nhằm cải thiện việc lưu giữ kiếnthức, đồng thời khuyến nghị rằng việc cung cấp một chương trình có cấu trúc liên tụcnhư PedFACTs cần được thực hiện ở các trường mầm non [78]

Obeng (2009) xem xét các loại tai nạn thương tích mà giáo viên mầm nonlàm việc ở Indiana, Hoa Kỳ, được cho là phổ biến nhất trong lớp học mầm non (3-6tuổi), các nguyên nhân gây thương tích cũng như các biện pháp phòng ngừa quantrọng mà họ đã thực hiện để ngăn chặn chấn thương Theo kết quả phân tích, cácgiáo viên mầm non cho rằng biện pháp phòng ngừa tai nạn thương tích lớp học quantrọng nhất là “giám sát chặt chẽ trẻ”, tiếp đó là “đảm bảo an toàn lớp học”, “cảnhbáo trẻ”, “thiết lập và thực thi các quy tắc” trong lớp học, “mô hình hóa hành vi xãhội” và “các hoạt động vận động an toàn” Kết quả này có thể được sử dụng để giúpcải thiện kiến thức của giáo viên mầm non về tai nạn thương tích nói chung vàthương tích trong lớp học nói riêng [82]

Orton và cộng sự (2016) đã xem xét bằng chứng về tác động của các chươngtrình giáo dục trong các trường học nhằm phòng chống tai nạn thương tích khôngchủ ý ở trẻ em và thanh thiếu niên Phòng chống tai nạn thương tích ở trẻ em rấtquan trọng vì chấn thương thường gặp ở lứa tuổi này, có thể gây ảnh hưởng nghiêmtrọng và lâu dài đến trẻ và gia đình Trường học có khả năng là một môi trường tốtcung cấp các chương trình giáo dục nhằm phòng chống tai nạn thương tích xảy ra.

Do đó, các tác giả đã tiến hành đánh giá các kết quả từ 27 công trình nghiên cứu(với 12 cuộc khảo sát về 73.557 trẻ em đến từ Mỹ, Trung Quốc, Australia, Canada,

Hà Lan, Vương quốc Anh, Israel, Hy Lạp và Brazil, bao gồm cả nam và nữ từ 4-18tuổi) về tính hiệu quả của việc giáo dục trẻ về phòng chống tai nạn thương tích, cảithiện kiến thức của chúng về phòng ngừa thương tích và cải thiện hành vi của chúngliên quan đến an toàn Kết quả củng cố quan điểm các chương trình giáo dục phòngchống tai nạn thương tích dựa trên trường học có thể cải thiện kỹ năng an toàn, hành

vi an toàn và kiến thức an toàn của trẻ [83]

Ở Việt Nam, theo phân tích của Bộ Y tế (2005), tai nạn thương tích ở trườnghọc xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau: (1) Các nguyên nhân liên quan đến

cơ sở vật chất và điều kiện sinh hoạt tại trường; (2) Thầy cô giáo và học sinh khôngđược hướng dẫn về môi trường an toàn và dự phòng chấn thương; (3) Do nhiềutrường học không có người được đào tạo về công tác y tế học đường và không có đủphương tiện cấp cứu cần thiết nên làm trầm trọng thêm các ca chấn thương xảy ratại trường Để đảm bảo môi trường an toàn, các trường học cần thực hiện tốt cácbiện pháp dự phòng chấn thương theo khuyến cáo của Chương trình phòng chốngtai nạn thương tích của Bộ Y tế [23]

Đối với vấn đề quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tíchcho trẻ ở trường mầm non, Bộ Giáo dục và Đào tạo (2010) đã ban hành Thông tư số13/2010/TT-BGDĐT ngày 15/4/2010 quy định về xây dựng trường học an toàn,phòng chống tai nạn thương tích trong cơ sở giáo dục mầm non Theo đó, cán bộquản lý và giáo viên các cơ sở mầm non công lập và mầm non ngoài công lập cầnthực hiện nghiêm túc quy chế nuôi dạy trẻ và phòng tránh tai nạn thương tích chotrẻ Cán bộ quản lý các trường, các nhóm trẻ gia đình cần kiểm tra, đôn đốc giáoviên phải có ý thức và cần tiên lượng những tai nạn có thể xảy ra với trẻ, đồng thời

có kỹ năng xử lý tai nạn cho trẻ Thông tư này đã nêu rõ 4 tiêu chuẩn về trường học

an toàn, phòng chống tai nạn thương tích như sau: “(1) Nhà trường có Ban chỉ đạocông tác y tế trường học, hàng năm xây dựng và triển khai thực hiện kế hoạch phòngchống tai nạn thương tích của nhà trường Có cán bộ chuyên trách hoặc kiêm nhiệm

về công tác y tế trường học, được tập huấn để thực hiện tốt các hoạt động sơ cứu, cấpcứu tai nạn thương tích Giáo viên, cán bộ công nhân viên được cung cấp những kiếnthức cơ bản về các yếu tố nguy cơ và cách phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ.(2) Môi trường xung quanh trường an toàn và có hiệu quả (3) Giảm được các yếu tốnguy cơ gây thương tích cho trẻ trong nhà trường (80% nội dung theo bảng kiểmtrường học an toàn được đánh giá là đạt) (4) Trong năm không có trẻ bị tử vong hay

bị thương tích nặng phải nằm viện do tai nạn thương tích xảy ra trong trường” [15]

Trong những năm qua, quy mô mạng lưới trường, lớp mầm non ngoài cônglập càng phát triển, đáp ứng tốt hơn nhu cầu gửi trẻ của các bậc phụ huynh, gópphần giảm tình trạng quá tải trong các trường mầm non công lập Tuy nhiên, côngtác quản lý các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập vẫn còn những tồn tại, hạnchế cần khắc phục Các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập, đặc biệt là cácnhóm lớp độc lập tiềm ẩn nguy cơ không đảm bảo an toàn về thể chất, tinh thần chotrẻ em Do đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo (2013) đã ban hành Công văn Số1933/BGDĐT-GDMN về Tăng cường quản lý các cơ sở giáo dục mầm non ngoàicông lập, trong đó nhấn mạnh cơ quan quản lý phải phối hợp với các tổ chức, ban,ngành liên quan, chính quyền địa phương tổ chức thanh tra, kiểm tra (thường xuyên,đột xuất) hoạt động của các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập trên địa bàn;kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi sai phạm và kiên quyết đình chỉ cácnhóm lớp tư thục không đảm bảo các điều kiện về chăm sóc giáo dục và nuôi dưỡngtrẻ; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến kiến thức, kỹ năng chăm sóc giáodục và nuôi dưỡng trẻ cho các bậc cha mẹ và cộng đồng [9]

Tiếp đó, năm 2016, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 234/QĐ-TTg vềPhê duyệt Chương trình phòng chống tai nạn thương tích trẻ em giai đoạn 2016-2020,trong đó một trong những nội dung được nhấn mạnh là xây dựng “Trường học antoàn phòng, chống tai nạn, thương tích trẻ em”, bao gồm: (a) Xây dựng thí điểm,đánh giá và nhân rộng mô hình Trường học an toàn phòng chống tai nạn thương tíchtrẻ em tại các trường mầm non, trường tiểu học, trung học cơ sở Tổ chức hoạt độngngoại khóa cho học sinh về phòng chống tai nạn thương tích trẻ em; (b) Triển khaicác hoạt động can thiệp, cải tạo môi trường học tập, vui chơi nhằm giải thiểu nguy cơ

gây tai nạn, thương tích trong trường học; (c) Rà soát và hoàn thiện các tiêu chuẩnTrường học an toàn Tổ chức kiểm tra, giám sát, đánh giá công nhận các trường họctiêu chuẩn Trường học an toàn phòng chống tai nạn thương tích trẻ em [53].

Ngoài ra, một số công trình nghiên cứu đã tiến hành khảo sát về tai nạnthương tích trẻ em ở trường mầm non, từ đó đề xuất các biện pháp phòng chốngtai nạn thương tích phù hợp với đặc thù môi trường mầm non Theo Đào ThịMinh Tâm (2014), tình hình tai nạn thương tích ở trẻ em trong các cơ sở giáodục mầm non ở nước ta, đặc biệt là ở các nhóm trẻ gia đình, các trường mầm non

tư thục, diễn biến khá phức tạp Do cơ sở vật chất không đảm bảo yêu cầu, sốlượng trẻ quá đông, trong khi trẻ lại rất hiếu động, tò mò, chưa có kinh nghiệmnên rất dễ xảy ra các tai nạn thương tích Mặt khác, một số giáo viên mầm nonchưa được tập huấn để xử lý các tình huống cấp bách, chưa có kinh nghiệm, kỹnăng xử lý cấp cứu trẻ còn yếu dẫn đến chưa đảm bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ,công tác phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ chưa tốt Đặc biệt, các nhómtrẻ tự phát, tuy không có giấy phép nhưng cũng tham gia giữ trẻ, có những ngườitrông trẻ mà chưa qua một lớp đào tạo nào về mầm non, nên không nắm bắt đượcđặc điểm tâm sinh lý của trẻ, không biết cách chăm sóc, giáo dục trẻ phù hợp, kếtquả là vẫn còn những trường hợp xảy ra tai nạn, dẫn đến thương tích, thậm chígây tử vong cho trẻ Do đó, tác giả khuyến nghị một số biện pháp quản lý phòngchống tai nạn thương tích cho trẻ trong các cơ sở giáo dục mầm non, trong đó tậptrung vào biện pháp quản lý giáo dục, đó là cần tăng cường giáo dục truyềnthông nhằm nâng cao nhận thức của giáo viên mầm non và những người trông trẻ

về xây dựng trường học an toàn, phòng chống tai nạn thương tích Cụ thể, cầntăng cường các hình thức tuyên truyền giáo dục bằng nhiều hình thức như tờ rơi,băng rôn, áp phích, khẩu hiệu; trang bị tài liệu, sách vở có liên quan đến việcđảm bảo an toàn cho trẻ trong trường mầm non; tuyên truyền trực tiếp qua cácphương tiện truyền thông của trường, lớp nhằm nâng cao nhận thức cán bộ, giáoviên, nhân viên về tầm quan trọng của việc đảm bảo an toàn cho trẻ, về các biệnpháp đảm bảo an toàn cho trẻ mầm non; nâng cao năng lực cho các cấp lãnh đạo,cán bộ, giáo viên của ngành giáo dục về các nội dung phòng chống tai nạnthương tích, như: mở các lớp tập huấn về kỹ năng xử trí các tai nạn thường gặp ởtrẻ em; tăng cường công tác kiểm tra các kỹ năng chăm sóc, xử trí các tai nạnthường gặp ở trẻ em Hàng năm, các trường mầm non; tổ chức lồng ghép nội

dung giáo dục phòng chống tai nạn thương tích, xây dựng trường học an toànvào các hoạt động nhà trường Tác giả nhấn mạnh, đảm bảo an toàn phòng chốngtai nạn thương tích cho trẻ trong các cơ sở giáo dục mầm non là việc đóng vai tròquan trọng và hết sức cấp bách trong công tác chăm sóc giáo dục và nuôi dưỡngtrẻ hiện nay Các cơ sở cần thực hiện nghiêm túc các biện pháp nhằm đảm bảo antoàn phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ, góp phần nâng cao hiệu quả chămsóc giáo dục trẻ trong trường mầm non [48].

Trong bối cảnh đã và đang có rất nhiều rủi ro xảy ra đối với trẻ, nhất là tại cácnhóm, lớp mầm non tư thục, nhằm thực hiện chương trình hợp tác giữa Bộ Giáo dục vàĐào tạo với Unicef giai đoạn 2015-2016, Bộ Giáo dục và Đào tạo (2016) đã tổ chứchội thảo “Đảm bảo an toàn cho trẻ trong cơ sở giáo dục mầm non – Thực trạng và giảipháp”, trong đó đánh giá công tác đảm bảo an toàn cho trẻ trong cơ sở giáo dục mầmnon, công tác quản lý, chỉ đạo và triển khai xây dựng trường học an toàn, phòng chốngtai nạn thương tích cho trẻ tại trường mầm non; công tác quản lý bữa ăn bán trú, chămsóc sức khỏe cho trẻ; quản lý hoạt động của nhóm, lớp mầm non độc lập tư thục… Từ

đó, Hội thảo đề xuất các giải pháp: (a) Thực hiện nghiêm túc Thông tư số BGDĐT ngày 15/4/2010 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Quy định về xâydựng trường học an toàn, phòng tránh tai nạn thương tích trong cơ sở giáo dục mầmnon; xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, môi trường “học bằng chơi”cho trẻ tại trường, lớp mầm non, đảm bảo an toàn tuyệt đối về thể chất và tinh thần chotrẻ; (b) Kiểm soát chặt chẽ nguồn thực phẩm và thực hiện nghiêm các quy định về vệsinh an toàn thực phẩm trong các bếp ăn tại các cơ sở giáo dục mầm non; (c) Ngànhgiáo dục phối hợp với chính quyền địa phương và các tổ chức, ban, ngành liên quan, tổchức thanh tra, kiểm tra (thường xuyên, đột xuất) hoạt động của các cơ sở giáo dụcmầm non, đặc biệt là các nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập tư thục trên địa bàn; kịp thờiphát hiện, chỉ đạo khắc phục những yếu tố nguy cơ gây mất an toàn đối với trẻ; xử lýnghiêm những cơ sở để xảy ra tình trạng mất an toàn đối với trẻ; (d) Tăng cường bồidưỡng, nâng cao ý thức trách nhiệm, đạo đức nghề nghiệp, tình yêu thương trẻ trongđội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý; có biện pháp giảm áp lực làm việc cho giáo viênmầm non, thường xuyên bồi dưỡng, nâng cao trình độ, năng lực chuyên môn, nghiệp

13/2010/TT-vụ cho đội ngũ giáo viên; (e) Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức, kỹnăng chăm sóc, giáo dục trẻ, phòng tránh tai nạn thương tích cho người chăm sóc trẻ,các bậc cha mẹ và cộng đồng; (g) Các cơ sở đào tạo giáo viên mầm non cần rà soát, đổi

mới chương trình đào tạo giáo viên mầm non, chú trọng giáo dục đạo đức, kỹ năngnghề nghiệp cho sinh viên trong cơ sở đào tạo; quản lý chặt chẽ các cơ sở đào tạo giáoviên mầm non, đảm bảo đầu ra có chất lượng [10].

Từ các nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ em ở trường mầm non, có thể rút ra một số nhận xét:

Thứ nhất, các nghiên cứu khẳng định trường học là một môi trường lý tưởng

để cung cấp các chương trình can thiệp đến sức khỏe của trẻ Trường mầm non làđịa điểm quan trọng cần tập trung vào việc phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ

em bởi các tình huống cần sơ cứu thường xảy ra ở đó Để triển khai các chươngtrình phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ thì đòi hỏi sự tham gia và cam kết củanhiều nhóm tham gia, trong đó có giáo viên và các lãnh đạo cộng đồng

Thứ hai, dựa trên các khảo sát về tai nạn thương tích trẻ em ở trường mầm non,

các nghiên cứu trên thế giới đã đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dụcphòng chống tai nạn thương tích phù hợp với đặc thù môi trường mầm non Trong đó,quản lý hoạt động giáo dục cần tập trung vào người gần gũi nhất với trẻ và người đầutiên áp dụng sơ cứu đầu tiên, đó là đội ngũ giáo viên Điều quan trọng là các giáo viênmầm non phải được cung cấp kiến thức sơ cứu và huấn luyện thực hành, cũng như việcgiảng dạy, đào tạo về sơ cứu cơ bản nên mang tính bắt buộc trong các trường học.Ngoài ra, một trong những công cụ hiệu quả nữa là hoạch định hệ thống an toàn cho trẻtại các cơ sở chăm sóc trẻ Nhìn chung, các kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng đểgiúp cải thiện kiến thức của giáo viên mầm non về tai nạn thương tích nói chung vàthương tích trong lớp học nói riêng, củng cố quan điểm các chương trình giáo dụcphòng chống thương tích dựa trên trường học có thể cải thiện kỹ năng an toàn, hành vi

an toàn và kiến thức an toàn của trẻ

Thứ ba, ở Việt Nam, nhiều văn bản pháp lý, chương trình truyền thông, giáo

dục sức khỏe cộng đồng được ban hành đã tạo cơ sở quan trọng để đưa ra nhữngthay đổi pháp lý hỗ trợ cho những nỗ lực phòng chống tai nạn thương tích trẻ emnói chung và tai nạn thương tích ở trẻ tại các trường mầm non nói riêng Theo đó,các thành phần liên quan đến hoạt động quản lý giáo dục phòng chống tai nạnthương tích cho trẻ ở trường mầm non bao gồm cán bộ quản lý, đội ngũ giáo viên vànhân viên Mô hình “Trường học an toàn, phòng chống tai nạn thương tích trẻ em”

đã được Chính phủ quán triệt xây dựng trong Chương trình phòng chống tai nạn

thương tích trẻ em giai đoạn 2016-2020 Ngoài ra, một số công trình nghiên cứuđưa ra khuyến nghị về các biện pháp quản lý phòng chống tai nạn thương tích chotrẻ trong các cơ sở giáo dục mầm non, trong đó tập trung vào biện pháp quản lý giáodục đối với giáo viên mầm non và trẻ Theo đó, cần tăng cường giáo dục truyềnthông nhằm nâng cao nhận thức của giáo viên mầm non và những người trông trẻ

về xây dựng trường học an toàn, phòng chống tai nạn thương tích; đồng thời cầnlồng ghép giáo dục các kiến thức, kỹ năng về an toàn và phòng chống tai nạnthương tích cho trẻ trong các hoạt động chăm sóc giáo dục và nuôi dưỡng trẻ tạitrường Điều này sẽ giúp cho việc tiếp nhận những kiến thức về an toàn dễ dàng,bên cạnh đó việc rèn luyện kỹ năng trong môi trường hàng ngày sẽ trở thành thóiquen và nhu cầu của trẻ về việc đảm bảo an toàn cho mình và người khác

1.4 Khái quát kết quả của các công trình khoa học đã công bố và những vấn đề đặt ra luận án cần giải quyết

1.4.1 Khái quát các kết quả các công trình khoa học đã công bố

Từ các nghiên cứu về phòng chống tai nạn thương tích trẻ em nói chung vàquản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ em ở trườngmầm non nói riêng, có thể rút ra một số nhận xét:

Thứ nhất, tai nạn thương tích đã sớm được công nhận là kẻ thù giết người nguy

hiểm đối với trẻ em, là vấn đề sức khỏe cộng đồng mang tính toàn cầu, thu hút sự quantâm của nhiều nhà nghiên cứu cũng như các tổ chức quốc tế Nỗ lực chung của các côngtrình là mang đến một sự nhận thức đúng đắn, rằng trẻ em là đối tượng dễ bị ảnh hưởngbởi tai nạn thương tích, đặc biệt các tai nạn thương tích ảnh hưởng trực tiếp tới sự sốngcòn của trẻ Do đó, ở tất cả các quốc gia, trẻ em có quyền được hưởng mức độ cao nhất

về y tế và một môi trường an toàn, không tai nạn thương tích và bạo lực

Thứ hai, nguyên nhân gây tai nạn thương tích ở trẻ em gồm hai loại hình chủ

yếu là các thương tích không chủ ý Các yếu tố quan trọng liên quan đến khả năngxảy ra tai nạn thương tích bao gồm tuổi, giới tính, môi trường nguy hiểm, tình trạngkinh tế - xã hội, yếu tố thường có mối liên hệ với nhận thức hạn chế về nguy cơ vàgiám sát đối với trẻ, tình trạng được tiếp cận với các dịch vụ chăm sóc sức khỏe,điển hình là dịch vụ cấp cứu và chăm sóc trước viện… Các loại tai nạn thương tíchtrẻ em đều có thể phòng chống hoặc kiểm soát được Việc phòng chống tai nạnthương tích cho trẻ em phải là trách nhiệm được chia sẻ giữa các chính phủ, các tổchức phi chính phủ, các cơ quan giáo dục, các tổ chức quốc tế và các ngành kinh

doanh Trên bình diện quốc tế, các can thiệp phòng chống tai nạn thương tích chotrẻ em chủ yếu dựa vào giáo dục, thực thi luật pháp và kỹ thuật (thay đổi sản phẩm

và môi trường) Ngoài ra, giám sát trẻ em là biện pháp rất quan trọng trong việc bảo

vệ trẻ khỏi bị hại Ở Việt Nam, cùng với quá trình đổi mới, công nghiệp hóa, hiệnđại hóa đất nước, tình hình tai nạn thương tích trẻ em diễn biến ngày càng phức tạp

và có xu hướng gia tăng, như là một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tửvong và tàn tật ở trẻ Các nguyên nhân tai nạn thương tích gây tử vong hàng đầu ởtrẻ em nước ta là đuối nước, tai nạn giao thông, ngộ độc, ngã, bỏng và động vật cắn,

từ đó khẳng định tai nạn thương tích trẻ em là một vấn đề y tế công cộng quantrọng, đòi hỏi sự quan tâm của toàn xã hội

Thứ ba, hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích trẻ em có tác dụng

giảm tỷ lệ tai nạn thương tích hiện tại, thay đổi hành vi an toàn cho thế hệ tương lai Đểphòng chống tai nạn thương tích trẻ em thì cần có chiến lược dự phòng, các công cụ vàcác chương trình can thiệp phòng chống tai nạn thương tích hiệu quả để phân tích cáchành vi cá thể và các yếu tố nguy cơ rộng hơn về văn hóa – xã hội có liên quan tới tainạn thương tích và phát triển các chiến lược can thiệp toàn diện Các chiến lược,chương trình này không chỉ cần đề cập đến các hoạt động can thiệp đơn thuần tác độngđến cá nhân, mà còn xem xét các nhân tố khác ảnh hưởng đến kiến thức, hành vi của cánhân như điều kiện môi trường, gia đình, cộng đồng và xã hội liên quan đến trẻ Ở ViệtNam, việc phòng chống tai nạn thương tích và giáo dục phòng chống tai nạn thươngtích trẻ em trong nhiều thập kỷ qua bước đầu đạt được những thành công nhất định.Tuy nhiên, cần có nhiều biện pháp khác nhau phù hợp với đặc thù của trường mầm nonngoài công lập nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng phòng chống tai nạn thương tích vàtạo dựng môi trường học tập, vui chơi an toàn cho trẻ là việc không thể thiếu

Thứ tư, quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ

ở trường mầm non không chỉ có tác dụng giảm tỷ lệ tai nạn thương tích hiện tại màcòn có tác dụng thay đổi hành vi an toàn cho thế hệ tương lai Dạy trẻ em những kỹnăng sống cần thiết phải là các nhà hoạt động xã hội, giáo viên và các nhà tâm lýhọc Họ có vai trò rất quan trọng trong việc quyết định sự thành công của chươngtrình phòng chống tai nạn thương tích ở trẻ mầm non

Thứ năm, ở Việt Nam, nhiều văn bản pháp lý, chương trình truyền thông,

giáo dục sức khỏe cộng đồng được ban hành đã tạo cơ sở quan trọng để hỗ trợ pháp

lý cho những nỗ lực phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ nói chung và tai nạn

thương tích ở trẻ tại các trường mầm non nói riêng Các thành phần liên quan đếnhoạt động chăm sóc, giáo dục, đảm bảo an toàn cho trẻ ở trường mầm non, bao gồmcán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên ở các trường mầm non công lập và ngoài cônglập cần thực hiện nghiêm túc quy chế nuôi dạy trẻ và phòng chống tai nạn thươngtích cho trẻ Mô hình “Trường học an toàn phòng chống tai nạn thương tích cho trẻem” đã được Chính phủ quán triệt xây dựng trong Chương trình phòng chống tainạn thương tích cho trẻ em giai đoạn 2016-2020.

Những luận điểm có tính kế thừa

Trên cơ sở tìm hiểu tổng quan các vấn đề đã được nghiên cứu liên quan đến

đề tài của một số tác giả trong và ngoài nước về hoạt động giáo dục phòng chống tainạn thương tích cho trẻ ở trường mầm non và quản lý hoạt động giáo dục phòngchống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập, một số luậnđiểm cơ bản cần được quan tâm:

Một là, các công trình nghiên cứu về hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn

thương tích cho trẻ em ở các trường mầm non là những công trình đã nghiên cứunhững vấn đề lý luận được xây dựng trên cơ sở thực tiễn của hoạt động phòngchống tai nạn thương tích cho trẻ em, thực tiễn của các trường mầm non nói chung

và mầm non ngoài công lập nói riêng, góp phần làm phong phú kho tàng lý luận quản

lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ em ở các trườngmầm non Đây là những cơ sở có giá trị định hướng cho quá trình nghiên cứu đề tàiluận án của chúng tôi

Hai là, qua các nghiên cứu trong và ngoài nước của nhiều tác giả đã đề cập

về rất nhiều hoạt động quản lý trong các nhà trường, tuy nhiên vấn đề về quản lýhoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ em ở các trường mầmnon nói chung và quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích chotrẻ em ở các trường mầm non ngoài công lập nói riêng ít được đề cập đến

Ba là, các công trình nghiên cứu trong nước đã tập trung nhấn mạnh và khẳng

định rõ vị trí, vai trò quan trọng của việc đảm bảo an toàn phòng chống tai nạn thươngtích cho trẻ trong trường mầm non Nhận thấy sự cần thiết đó, chúng tôi đã tiến hànhnghiên cứu, vận dụng và đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòngchống tai nạn thương tích cho trẻ em ở các trường mầm non ngoài công lập với mongmuốn góp phần đảm bảo và không ngừng nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục –

nuôi dưỡng trẻ tại các trường mầm non ngoài công lập theo mục tiêu đã đặt ra, nhằmđáp ứng nhu cầu xã hội.

Những vấn đề còn chưa được đề cập nghiên cứu

Thứ nhất, trong những năm gần đây, với các chủ trương chính sách của Đảng

và Nhà nước về phát triển giáo dục mầm non và xã hội hóa giáo dục, loại hình cơ sởgiáo dục mầm non ngoài công lập có xu thế ngày càng phát triển nên cấn quan tâmnghiên cứu quản lý các hoạt động của các cơ sở mầm non ngoài công lập

Tuy nhiên, việc quản lý các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập hiện nay

có những khó khăn và bất cập: Tình trạng không ổn định về số lượng, đặc biệt làchất lượng chăm sóc, giáo dục và đảm bảo an toàn cho trẻ chưa được thực hiện chặt

chẽ; việc quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ chưa thường xuyên và nghiêm túc Vì thế, cần tăng cường quản lý giáo dục phòng chống

tai nạn thương tích cho trẻ ở các cơ sở giáo dục ngoài công lập này

Thứ hai, quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho

trẻ em ở các trường mầm non ngoài công lập mới chỉ được nghiên cứu về phòngchống tai nạn thương tích cho trẻ chung chung Không có các nghiên cứu cụ thể

về quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở cáctrường mầm non nói chung và mầm non ngoài công lập nói riêng

Thứ ba, biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích

cho trẻ em ở các trường mầm non ngoài công lập chỉ được đề cập như là những nétchấm phá trong báo cáo, trong các bài viết, điểm qua tình hình và đề xuất đơn lẻ quacác hội thảo chuyên đề, chưa có nghiên cứu chuyên sâu điển hình

3.4 Những vấn đề đặt ra luận án cần tập trung giải quyết

Từ kết quả nghiên cứu tổng quan, luận án chúng tôi tập trung giải quyết cácvấn đề chủ yếu sau đây:

Một là, nghiên cứu giải quyết những vấn đề lý luận về tai nạn thương tích,

hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích và quản lý hoạt động giáo dụcphòng chống tai nạn thương tích cho trẻ tại các trường mầm non ngoài công lập trênđịa bàn thành phố Hồ Chí Minh

Hai là, xác định mục tiêu, nhiệm vụ, nội dung quản lý hoạt động giáo dục

phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ tại các trường mầm non ngoài công lập trên

địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.

Ba là, điều tra, khảo sát, phác họa bức tranh thực trạng về hoạt động giáo dục

phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ và quản lý hoạt động giáo dục phòng chốngtai nạn thương tích cho trẻ tại các trường mầm non ngoài công lập trên địa bàn thànhphố Hồ Chí Minh, từ đó làm cơ sở, nền tảng thực tiễn để đề xuất các biện pháp quản

lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầmnon ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

Bốn là, nghiên cứu đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng

chống tai nạn thương tích cho trẻ tại các trường mầm non ngoài công lập trên địabàn thành phố Hồ Chí Minh sao cho phù hợp và đạt hiệu quả, phù hợp với đặc điểmtừng trường, địa phương

Như vậy, nghiên cứu tìm kiếm các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòngchống tai nạn thương tích cho trẻ tại các trường mầm non ngoài công lập là góp phầnnâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục và nuôi dưỡng trẻ tại các cơ sở mầm non nóichung và mầm non ngoài công lập trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

Những kết quả nghiên cứu trên và nhiều vấn đề còn chưa được giải quyết củacác nhà khoa học trong và ngoài nước làm chỗ dựa quan trọng để chúng tôi xâydựng cơ sở lý luận cho việc thực hiện đề tài luận án

Kết luận chương 1

Từ tổng quan các công trình nghiên cứu các tác giả trên thế giới và ở ViệtNam về tai nạn thương tích đối với trẻ em, hoạt động giáo dục phòng chống tai nạnthương tích cho trẻ em và quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thươngtích cho trẻ ở trường mầm non, cho thấy:

Tai nạn thương tích đối với trẻ, nhất là trẻ ở lứa tuổi mầm là rất dễ xảy ra, để lạihậu quả tiêu cực đối với trẻ Phòng chống tai nạn thương tích đối với trẻ mầm non là vấn

đề lớn có tính toàn cầu, là chính sách ưu tiên của các quốc gia Việt Nam đã quan tâmnghiên cứu phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ mầm non gắn liền với các chínhsách phát triển giáo dục và thực hiện quyền trẻ em theo hiến chương của Liên Hiệp quốc.Phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ mầm non còn là mối quan tâm của cha mẹ họcsinh, của nhà trường và toàn xã hội và được xem như mối quan tâm thường xuyên, làtrách nhiệm của gia đình, nhà trường cũng như toàn xã hội

Để phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non nói chung

và mầm non ngoài công lập nói riêng cần tập trung xây dựng môi trường giáo dụccủa nhà trường thành môi trường an toàn đối với trẻ Đội ngũ cán bộ quản lý, giáoviên và nhân viên của nhà trường là lực lượng chủ yếu, trực tiếp thực hiện phòngchống tai nạn thương tích cho trẻ thông qua quá trình thực hiện nhiệm vụ chức tráchchăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ theo cương vị được phân công Lực lượngnày cần được giáo dục về phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ một cách cănbản; cần được bồi dưỡng nâng cao thường xuyên và cần được giám sát chặt chẽ

Hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ mầm non nói chung,trong các cơ sở mầm non ngoài công lập nói riêng cần được quản lý chặt chẽ, tổ chứcchu đáo và khoa học Các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục phòng chống tai nạnthương tích cho trẻ mầm non phải hướng vào nâng cao nhận thức cho các lực lượng sưphạm trong các nhà trường; bảo đảm yếu tố an toàn trong mọi điều kiện phương tiện vậtchất, môi trường vật lý trong chăm sóc giáo dục và nuôi dưỡng trẻ

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

PHÒNG CHỐNG TAI NẠN THƯƠNG TÍCH CHO TRẺ

Ở TRƯỜNG MẦM NON NGOÀI CÔNG LẬP 2.1 Những vấn đề lý luận về hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non ngoài công lập

2.1.1 Khái niệm phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở trường mầm non

 Tai nạn thương tích ở trẻ mầm non

Trẻ em nói chung, trẻ mầm non nói riêng chưa có khả năng tự bảo vệ,chưa cảm nhận được những nguy cơ không an toàn nên dễ vướng vào những tainạn Trong khi đó, cơ thể còn non nớt nên những tổn thương thường để lại dichứng rất nặng nề cho tương lai của trẻ Vì vậy, làm thế nào để loại trừ mọi khảnăng và nguy cơ nguy hiểm, bảo đảm cho trẻ được an toàn, tránh được mọi tainạn thương tích là trách nhiệm của mọi người, đặc biệt là những người trực tiếpchăm sóc, giáo dục trẻ

Đảm bảo an toàn cho trẻ là tạo ra những điều kiện chắc chắn để giữ gìn được,

thực hiện được hoặc có được những thứ cần thiết nhằm loại trừ những nguy cơ có thểgây tổn hại cho đối tượng Đảm bảo an toàn cho trẻ trong trường mầm non bao gồm 2mặt: Đảm bảo an toàn về tâm lý và an toàn về thể chất Điều đó có nghĩa là, cần tạo ramọi điều kiện để trẻ luôn có cảm giác an tâm, đồng thời trong môi trường vật chất xungquanh trẻ không có những nguy hiểm đe dọa đến tính mạng, sức khỏe của trẻ (kể cảnguồn gây ô nhiễm và bạo lực)

Tai nạn là rủi ro bất ngờ xảy ra, gây thiệt hại lớn cho con người [36], là sự

kiện xảy ra không mong đợi, không theo ý muốn, hay không may mang đến Nhữngtai nạn thường gây nên chấn thương, tổn thương hay thiệt hại nào đó cho con người.Trong những trường hợp đặc biệt, tai nạn có thể để lại thương tích hoặc gây tửvong Vì vậy, tai nạn hiểu đúng nhất là một sự kiện gây ra hay có tiềm năng gây rathương tích [57] Tổ chức y tế thế giới quan niệm: “Tai nạn” là những sự kiện xảy

ra ngoài ý muốn, do những tác nhân bên ngoài, gây tổn thương/thương tích về thểchất hay tinh thần cho nạn nhân (Tổ chức Y tế thế giới – WHO 2008) [57]