2 PHƯƠNG PHÁP NGUYÊM HÀM ĐỔI BIẾN SỐ .... PHƯƠNG PHÁP TÍNH TÍCH PHÂN 1.. Phương pháp đổi biến dạng 1... TÍCH PHÂN CÁC HÀM SỐ SƠ CẤP CƠ BẢN... Tích phân hàm lượng giác Một số dạng tích
Trang 2MỤC LỤC
NGUYÊN HÀM 2
PHƯƠNG PHÁP NGUYÊM HÀM ĐỔI BIẾN SỐ 6
PHƯƠNG PHÁP NGUYÊN HÀM TỪNG PHẦN 10
NGUYÊN HÀM HÀM ẨN 14
TÍCH PHÂN 18
SỬ DỤNG ĐỊNH NGHĨA, TÍNH CHẤT VÀ TÍCH PHÂN CƠ BẢN 26
PHƯƠNG PHÁP TÍCH PHÂN ĐỔI BIẾN SỐ 31
ĐỔI BIẾN SỐ DẠNG 1 31
ĐỔI BIẾN SỐ DẠNG 2 38
TÍCH PHÂN HÀM ẨN PHƯƠNG PHÁP ĐỔI BIẾN 38
TÍCH PHÂN HÀM ẨN ĐỔI BIẾN DẠNG 1 38
TÍCH PHÂN HÀM ẨN ĐỔI BIẾN DẠNG 2 41
TÍCH PHÂN HÀM ẨN ĐỔI BIẾN DẠNG 3 43
TÍCH PHÂN HÀM ẨN ĐỔI BIẾN DẠNG 4 45
TÍCH PHÂN HÀM ẨN ĐỔI BIẾN DẠNG 5 46
TÍCH PHÂN HÀM ẨN ĐỔI BIẾN DẠNG 6 47
TÍCH PHÂN TỪNG PHẦN 49
TÍCH PHÂN TỪNG PHẦN DẠNG 1: 49
TÍCH PHÂN TỪNG PHẦN DẠNG 2: 50
TÍCH PHÂN HÀM ẨN PHƯƠNG PHÁP TỪNG PHẦN 51
TÍCH PHÂN HÀM ẨN 58
GTLN, GTNN, BĐT - TÍCH PHÂN 65
ỨNG DỤNG TÍNH DIỆN TÍCH 70
ỨNG DỤNG TÍCH PHÂN VỚI HÀM SỐ 83
ỨNG DỤNG THỂ TÍCH Error! Bookmark not defined BÀI TOÁN THỰC TẾ VÀ ỨNG DỤNG DIỆN TÍCH Error! Bookmark not defined BÀI TOÁN THỰC TẾ VÀ ỨNG DỤNG THỂ TÍCH Error! Bookmark not defined ỨNG DỤNG THỰC TẾ KHÁC Error! Bookmark not defined
Trang 31) Nếu F x là một nguyên hàm của f x trên K thì với mỗi hằng số C , hàm số G x F x C
cũng là một nguyên hàm của f x trên K
2) Nếu F x là một nguyên hàm của hàm số f x trên K thì mọi nguyên hàm của f x trên K đều có dạng F x C , với C là một hằng số.
Do đó F x C C, là họ tất cả các nguyên hàm của f x trên K
8 cosxdx sinx C 21. cosax b dx a1sinax b C
Trang 49 sinxdx co sx C 22. sinax b dx a1cosax bC
10 tan x dx ln | cos |x C 23.tanax b dx a1ln cosax b C
11.cot x dx ln | sin |x C 24.cotax b dx a1ln sinax b C
12 2x dx x C
1
tancos 25. 2ax b dx a ax b C
tancos
13. 2x dx x C
1
cotsin 26. 2ax b dx a ax b C
cotsin
14. 1 tan 2x dx tanx C 27 1 tan 2ax b dx a1tanax b C
Trang 51 4
2
x x
sin x C. tanx 2 D. cotx 2
2 2
khi 02
Trang 6khi 02
2
khi 0
khi 02
Câu 14 (Chuyên Vinh Lần 3) Biết rằng xex là một nguyên hàm của f x trên khoảng ;
Gọi F x là một nguyên hàm của f x ex thỏa mãn F 0 1, giá trị của F 1 bằng
A 7
5 e2
2020. D
20192020
Trang 7Câu 20 (Chuyên Vinh Lần 3)Biết F x là nguyên hàm của hàm số f x x cos2 x
x
Hỏi đồ thị của hàm số y F x có bao nhiêu điểm cực trị?
2 Đổi biến dạng 2
Nếu : f x dx( ) F x( )C và với u t là hàm số có đạo hàm thì : f u du( ) F( ( )) t C
2.1 Phương pháp chung
Bước 1: Chọn x t , trong đó t là hàm số mà ta chọn thích hợp
Bước 2: Lấy vi phân hai vế : dx ' t dt
Bước 3: Biến đổi :
Trang 8x2 a2
Đặt a x sint.; với
2 2 hoặc
a x cost
Trang 9ln
x x
Trang 10f x dx
5
0( ) 4
C 2 6.2
D 2 3 6.2
x
f x
x
trên khoảng 0; Biết rằng giá trị lớn nhất của F x trên
khoảng 0; là 3 Chọn mệnh đề đúng trong các mệnh đề sau
Trang 11' ( )( )
Vậy I lnx Q x Q x dx
x
1( )
Trang 12
cossin
Vậy I = x x
x
cossin
x dx H
Trang 13ln 21
với , ,a b c là các số nguyên dương và các
phân số là phân số tối giản Tính giá trị của biểu thức S a b
2
4ln4
Trang 14Câu 17: (PHÂN TÍCH BL_PT ĐỀ ĐH VINHL3 -2019 )Biết rằng là một nguyên hàm của
trên khoảng Gọi là một nguyên hàm của thỏa mãn , giá trị của bằng
Câu 18: (Sở Lạng Sơn 2019)Cho hàm số y f x
Biết hàm số đã cho thỏa mãn hệ thức f x sinxdx = f x cosx xcosxdx Hỏi hàm số
49
12
5 e2
2
2
Trang 15NGUYÊN HÀM HÀM ẨN Câu 1: Cho hàm số f x( ) xác định trên \ 1
f
Giá trị của biểu thức f 1 f 3 bằng
2 ln3
2 ln3
215
215
215
Trang 16Câu 11: (Chuyên Ngoại Ngữ Hà Nội)Cho hàm số y f x liên tục và có đạo hàm trên đoạn 1;0,
đồng thời thỏa mãn điều kiện
Câu 12: (THPT LÝ THƯỜNG KIỆT – HÀ NỘI) Giả sử hàm số có đạo hàm liên tục trên
nhận giá trị dương trên khoảng và thỏa mãn với mọi Mệnh đề nào sau đây là đúng?
x
4 f 5 5 1 f 5 2 3 f 5 4 2 f 5 3
Trang 17b là phân số tối giản Mệnh đề
nào sau đây đúng?
A 9
5
Trang 18Câu 27: Cho hàm số f x liên tục trên và thỏa mãn 1 2 1 3
d
51
x x
34
x
C x
Trang 19Câu 36: (THPT NGHĨA HƯNG NĐ- GK2 - 2018 - 2019) Cho hàm số f x
f x dx( ) F x( ) F b( ) F a( )
* Nhận xét: Tích phân của hàm số f từ a đến b có thể kí hiệu bởi
b a
f x dx( ) hay
b a
3 PHƯƠNG PHÁP TÍNH TÍCH PHÂN
1 Phương pháp đổi biến
1.1 Phương pháp đổi biến dạng 1
Trang 20Bước 3: Chuyển tích phân đã cho sang tích phân theo u
udv uv b
a
b a
vu x dx'( ) và b
uv a
Trang 21* Cách đặt u và dv trong phương pháp tích phân từng phần.
Đặt u theo thứ tự ưu tiên:
b
x a
b a
P x( )lnxdx
b a
P x( )cosxdx
b x a
f x dx là vi phân một hàm số đã biết hoặc có nguyên hàm dễ tìm
3 TÍCH PHÂN CÁC HÀM SỐ SƠ CẤP CƠ BẢN
Trang 22( ) với P x và Q x là đa thức của x
Nếu bậc của P x lớn hơn hoặc bằng bậc của Q x thì dùng phép chia đa thức
Nếu bậc của P x nhỏ hơn bậc của Q x thì có thể xét các trường hợp:
Khi Q x có nghiệm bội
Trang 232 2
2
2Khi đó ta có :
Trang 242
;2
Trang 25Tích phân này chúng ta đã biết cách tính
3.3 Tích phân hàm lượng giác
Một số dạng tích phân lượng giác
Trang 26Nếu n chẵn thì sử dụng công thức hạ bậc
Nếu n 3 thì sử dụng công thức hạ bậc hoặc biến đổi
Nếu 3n lẻ (n2p thì thực hiện biến đổi: 1)
a Nếu m chẵn, n chẵn thì sử dụng công thức hạ bậc, biến đổi tích thành tổng
b Nếu m chẵn, n lẻ (n2p thì biến đổi:1)
c Nếu m lẻ
m2p1, n chẳn thì biến đổi:
d Nếu m lẻ, n lẻ thì sử dụng biến đổi 1.2 hoặc 1.3 cho số mũ lẻ bé hơn
Nếu m n là các số hữu tỉ thì biến đổi và đặt u, sinx
(*) Tích phân (*) tính được 1 trong 3 số là số nguyên
Trang 27SỬ DỤNG ĐỊNH NGHĨA, TÍNH CHẤT VÀ TÍCH PHÂN CƠ BẢN Câu 1 (Thuan-Thanh-Bac-Ninh) Biết
1
2 0
Trang 28Câu 9 (Chuyên Vinh Lần 3)Cho hàm số
2
0( ) sin
x
G x tdt Tính đạo hàm của hàm số G x( )
A. G x( ) 2 sin x x B. G x( )2 cosx x C G x( )cosx D. G x( )2 sinx x
Câu 10 (THPT NINH BÌNH – BẠC LIÊU LẦN 4 NĂM 2019) Biết rằng
x
e e
f x t tdt, tìm điểm cực trị của hàm số đã cho
Câu 13 (Thuận Thành 2 Bắc Ninh)Cho
4
2 1
3 2
3 2
Trang 29Câu 15 (Thị Xã Quảng Trị)Cho hàm số y f x liên tục trên đoạn 1;3 thỏa mãn
(với , , ) Tính giá trị của biểu thức
f x x
34
Trang 30 Tính f 2
A. f 2 10 B. f 2 20 C. f 2 10 D. f 2 20
Câu 26 Cho hàm số y f x có đồ thị C , xác định và liên tục trên thỏa mãn đồng thời các điều
kiện f x 0 x , f x x f x 2, và x f 0 2 Phương trình tiếp tuyến tại điểm có hoành độ x của đồ thị 1 C là
215
215
215
Trang 31Câu 31 Cho hàm số f x có đạo hàm liên tục trên đoạn 0;1, f x và f x đều nhận giá trị dương
trên đoạn 0;1 và thỏa mãn f 0 2,
Trang 32Câu 34 Cho hàm số y f x liên tục trên đoạn 0; 1, thỏa mãn
4 4
I f x dx g u du
Dấu hiệu nhận biết và cách tính tính phân
Trang 33Có f x( ) t f x( )
3 3
x dx I
e xdx I
I n
2 1
I n
Câu 3 (SỞ BÌNH THUẬN 2019) Tích phân 1 2
2 0
Câu 4 (CỤM TRƯỜNG SÓC SƠN MÊ LINH HÀ NỘI) Biết
1
2 0
Trang 34Câu 7 (ĐH Vinh Lần 1)Biết rằng , với là các số hữu tỉ
2 ln1
Trang 35Câu 16 (THPT NGÔ SĨ LIÊN BẮC GIANG NĂM 2018-2019 LẦN 01) Cho
3
0
ln 2 ln 33
1
d ln1
1 3cos
a
x x
Trang 36Câu 25 Cho biết
4
0
cos
ln 2sin cos
2213
2ln
3 3
2 3
2ln
Trang 37C
3 3
2 3
2ln
3 3
2 3
2ln
Câu 31 (THPT LÊ VĂN HƯU NĂM 2018-2019)Biết
2018
2018 2018 0
1cos2
2
6
d1
Câu 35 (THCS - THPT NGUYỄN KHUYẾN NĂM 2018-2019 LẦN 01)Cho f x là hàm số chẵn
trên đoạn a a; và k Giá trị tích phân 0
d
1 e
a kx a
f x x
f x x
a a
với a, b, c là các số nguyên dương, biết a c;
b d là các phân số tối giản Tính giá trị
Trang 38e
d e ln ee
x x
2 2
Trang 39A. 0 B.1 C.3 D.-1
ĐỔI BIẾN SỐ DẠNG 2
Câu 49 Biết rằng
2 4
1
d6
4 1
Câu 55 (CỤM TRẦN KIM HƯNG -HƯNG YÊN NĂM 2019) Cho hàm số y f x liên tục trên
đoạn 0; 4 và thỏa mãn điều kiện 2 2
2
20
10
Trang 41Câu 11 Cho hàm số f x liên tục trên thỏa mãn 16
Tính tích phân
4
d 11
Câu 16 Cho hàm số f x liên tục trên R và
2 1 4
0
ln 1 d1
Trang 42Câu 20 Cho hàm số y f x liên tục trên đoạn 1;3 thỏa mãn f 4x f x , x 1;3 và
( )
f x dx x
2d
x x
f x x
5
1d
f x x
8
4d
6
3
Trang 431d
Trang 44Câu 34 Xét hàm số f x liên tục trên 0;1 và thỏa mãn 2 1
TÍCH PHÂN HÀM ẨN ĐỔI BIẾN DẠNG 3
Cách giải: Lần lượt đặt t u x và t v x để giải hệ phương trình hai ẩn (trong đó có ẩn f x ) để suy ra hàm số f x (nếu u x x thì chỉ cần đặt một lần t v x ).
Trang 45Câu 40 Cho hàm số y f x liên tục trên và f x 2f 1 3x
1 2
1d
e
2
12018e
Câu 45 Cho hàm số y f x có đạo hàm liên tục trên , thỏa mãn 2
2f 2x f 1x 12x Phươngtrình tiếp tuyến của đồ thị hàm số y f x tại điểm có hoành độ bằng 1 là
f x x
bằng
Trang 463 2
TÍCH PHÂN HÀM ẨN ĐỔI BIẾN DẠNG 4
Câu 54 Cho f x và g x là hai hàm số liên tục trên 1,1 và f x là hàm số chẵn, g x là hàm số
π 4
2
2
π14
2
Trang 47Câu 56 Cho hàm số y f x là hàm lẻ và liên tục trên 4; 4 biết
TÍCH PHÂN HÀM ẨN ĐỔI BIẾN DẠNG 5
Bài toán: “ Cho 2
Trang 48d1
x I
x I
x I
trong đó b , c là hai số nguyên dương và b
c là phân số tối giản Khi đó b có giá trị thuộcc
khoảng nào dưới đây?
A. 11; 22 B. 0;9 C. 7;21 D. 2017; 2020
TÍCH PHÂN HÀM ẨN ĐỔI BIẾN DẠNG 6
Câu 69 Cho hàm số y f x có đạo hàm liên tục trên đoạn 1;4, đồng biến trên đoạn 1;4 và thỏa mãn
I f x x?
Trang 49f a
,
32
2 6
sin cos 2sin 2
Tính tích phân
4
4d
f x
x x
Trang 50Câu 1 (Hậu Lộc Thanh Hóa)Biết
3 2 0
11
c x
Trang 51Câu 7 (THPT CHUYÊN LÊ HỒNG PHONG NAM ĐỊNH NĂM 2018-2019 LẦN 01) Biết
2
1
1 2
1
p x
q x
x e dxme n
, trong đó m n p q, , , là các số nguyên dương và p
q là phân số tối giản
Câu 9 (Nguyễn Du Dak-Lak 2019)Cho tích phân
4
2 0
e+1 e+11
Trang 52Câu 16 (THPT PHỤ DỰC – THÁI BÌNH) Nghiệm dương a của phương trình
ln s in cos
d ln 2cos
ln s in cos
d ln 2cos
Trang 53Câu 2: (THPT NGÔ SĨ LIÊN BẮC GIANG NĂM 2018-2019 LẦN 01) Cho hàm số f x có đạo
hàm liên tục trên đoạn 0;1 thỏa mãn f 1 0,
1 2
0
13
x f x dx
1 3
Câu 9: (Chuyên Vinh Lần 2) Cho hàm số nhận giá trị dương, có đạo hàm liên tục trên
x
I xf x
110
20
110
120
Trang 54Câu 11: (KÊNH TRUYỀN HÌNH GIÁO DỤC QUỐC GIA VTV7 –2019)Cho hàm f x có đạo hàm
liên tục trên đoạn 1; 2 thỏa mãn f 2 =0,
2
2
1
1d45
d
f x x x
Trang 55A. 11
14512
M
và
1 2
f x x x
Câu 26: Cho hàm số f x có đạo hàm cấp hai f x liên tục trên đoạn 0;1 thoả mãn f 1 f 0 1
, f 0 2018 Mệnh đề nào dưới đây đúng?
Trang 56d8
Trang 57Câu 33: (Chuyên Vinh Lần 3)Cho hàm số có đạo hàm liên tục trên đoạn và thỏa mãn
0
9d2
Trang 58Câu 40: Cho hàm số f x có đạo hàm liên tục trên đoạn 0;1 thỏa mãn f 1 0,
1
0d
0
1( )
0
1d3
0
1d3
Trang 59Câu 48: (Chuyên Vinh Lần 3) Cho hàm số f x có đạo hàm liên tục trên đoạn 0; 3 thỏa mãn
1
0d
7
7
155
0
?
f x dx
7
3
815
5360
20360
Trang 60Câu 3: (KIM LIÊN HÀ NỘI NĂM 2018-2019 LẦN 03)Cho
0
2 d1
f x x
5ln
8ln
Trang 61Câu 11: (THPT Sơn Tây Hà Nội 2019)Cho hàm số f x( ) có đạo hàm, liên tục trên đoạn 1; 2 đồng thời
f x x
khoảng nào dưới đây?
2914;
Trang 62A 1
2018.2020. B.
12019.2020 . C.
12020.2021. D.
12019.2021
Câu 19: (Quỳnh Lưu Lần 1)Cho hàm số f x thỏa mãn các điều kiện f 1 2, f x 0, x 0 và
Câu 23: (Chuyên Vinh Lần 2)Giả sử hàm số có đạo hàm cấp trên thỏa mãn
Câu 25: (GIA LỘC TỈNH HẢI DƯƠNG 2019 lần 2)Cho hàm số f x xác định và có đạo hàm f x liên
tục trên đoạn 1;3 , f x 0 với mọi x 1;3 , đồng thời f x 1 f x 2 f x 2x12
Trang 63Câu 26: (Sở Nam Định)Cho hàm số y f x có đạo hàm đến cấp hai liên tục trên Biết rằng các tiếp
tuyến với đồ thị y f x tại các điểm có hoành độ x 1 , x 0 , x 1 lần lượt tạo với chiều dương của trục O x các góc 30° , 45 , 60
xf x x
Trang 64A 3 3 B 2 3.
C 3 D Chưa đủ dữ kiện tính f 0
Câu 39: (Đặng Thành Nam Đề 14)Cho hàm số f x( ) liên tục trên đoạn [0;1] thỏa mãn
2 ( )f x 3 (1f x) x 1x, với mọi x[0;1]. Tích phân
2
0
'2
Câu 41: (SGD-Nam-Định-2019)Cho hàm số y f x có đạo hàm đến cấp hai liên tục trên Biết rằng các
tiếp tuyến với đồ thị y f x tại các điểm có hoành độ x , 1 x 0 , x lần lượt tạo với chiều1
dương của trục Ox các góc 30° , 45 , 60
43
3
53
103
2 3
ln ( )x f x dx
5 2 1ln
3 33
5 2 1ln
3 33
5 2 1ln
3 3 3
3 3 3
Trang 654 1
375
f x
dx x
3
d 2 ln 2
21
Câu 48: (Đặng Thành Nam Đề 3)Cho hàm số f x( ) liên tục và nhận giá trị không âm trên đoạn [0;1] Giá trị
Trang 66Câu 49: (Đặng Thành Nam Đề 10)Cho hàm số f x có đạo hàm f x liên tục trên đoạn 1;e thỏa mãn
Câu 50: (Đề thi HK2 Lớp 12-Chuyên Nguyễn Du- Đăk Lăk)Cho hàm số f x thỏa mãn hai điều kiện
2017
2018
1 22
điều kiện đề bài.
2d
x
dưới đây, giá trị nào là lớn nhất?
Trang 67A. F 1 . B F 2 . C. F 3 . D. F 0 .
1 2
493
2
m m
Trang 68A. 31. B. 36. C. 122
1214
Câu 20: Cho hàm số f x có đạo hàm liên tục trên thỏa mãn f x f x 1, x và f 0 0.
Trang 69Câu 25: Cho hàm số có đạo hàm liên tục trên đồng thời thỏa mãn điều kiện với
x
định nào sau đây đúng?
A.Phương trình f x 0 có 1 nghiệm trên 0;1.
B.Phương trình f x 0 có đúng 3 nghiệm trên 0; .
C Phương trình f x 0 có 1 nghiệm trên 1; 2.
C.Phương trình f x 0 có 1 nghiệm trên 2;5.
Lời giải Chọn C
2
22
1
x f x dx
12
178
0
x f x dx
1
8
3 2 44
2 416
1max 2; min
75
35
Trang 70Kết hợp giả thiết ta có y f x liên tục trên 1; 2 và f 2 f 1 0 2 .
Từ 1 và 2 suy ra phương trình f x 0 có đúng 1 nghiệm trên khoảng 1; 2
7d375
x x
nhất bằng:
nhất bằng:
12
74
95
Trang 71Câu 37: Cho hàm số nhận giá trị không âm và liên tục trên đoạn đồng thời ta đặt
b - Diện tích hình phẳng giới hạn bởi đồ thị hàm số , liên tục trên đoạn
và hai đường thẳng , được xác định:
Trang 72- Nếu trên đoạn , hàm số không đổi dấu thì:
- Nắm vững cách tính tích phân của hàm số có chứa giá trị tuyệt đối
- Diện tích của hình phẳng giới hạn bởi các đường , và hai đường thẳng , được xác định:
DIỆN TÍCH HÌNH PHẲNG ĐƯỢC GIỚI HẠN BỞI CÁC ĐỒ THỊ
+) Nếu (1) vô nghiệm thì
+) Nếu (1) có nghiệm thuộc giả sử thì
Chú ý: Có thể lập bảng xét dấu hàm số trên đoạn rồi dựa vào bảng xét dấu
để tính tích phân
Trường hợp 2 Cho hai hàm số f(x) và g(x) liên tục trên đoạn [a; b] Diện tích hình phẳng giới
nhất và lớn nhất của phương trình
Phương pháp giải toán
( ), ( ), ,
y f x yg x xa xb ( ) ( )
b a
b a
Trang 73Câu 2: (Đề thi HK2 Lớp 12-Chuyên Nguyễn Du- Đăk Lăk)Diện tích hình phẳng được giới hạn bởi
đồ thị hàm số yx33x2, trục hoành và hai đường thẳng x , 1 x bằng 4
Câu 3: (Trung-Tâm-Thanh-Tường-Nghệ-An-Lần-2) Diện tích hình phẳng giới hạn bởi hai đồ thị
hàm số yx3, yx24x và trục 4 Ox (tham khảo hình vẽ) được tính theo công thức nào
Câu 4: (CHUYÊN HOÀNG VĂN THỤ HÒA BÌNH LẦN 4 NĂM 2019)Cho hàm số y f x có
đồ thị gồm một phần đường thẳng và một phần đường parabol có đỉnh là gốc tọa độ O như hình