Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS dur kmăn

Giáo viên và học sinh có ý thức khi tham gia đọc sách, tìm tòi, khám phánhững cái mới, cái hay trong cuốn sách phục vụ cho việc học tập, nâng cao dântrí, thẩm mỹ, mở rộng kiến thức… Bên

MỤC LỤC

Trang

Phần thứ nhất: MỞ ĐẦU 2

I Đặt vấn đề 2

II Mục đích (mục tiêu) nghiên cứu 3

Phần thứ hai: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 3

I Cơ sở lý luận của vấn đề 3

II Thực trạng vấn đề 4

III Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề 6

Giải pháp 1: Tìm hiểu nhu cầu đọc sách của học sinh từ đó tạo hứng thú đọc sách cho các em 6

Giải pháp 2: Hướng dẫn học sinh sử dụng sách báo 9

Giải pháp 3: Bông hoa tri thức 14

Giải pháp 4: Sử dụng sơ đồ tư duy 16

Giải pháp 5: Đa dạng hóa các hình thức tổ chức và hoạt động thư viện 18

IV Tính mới của giải pháp 22

V Phạm vi áp dụng 22

VI Phạm vi ảnh hưởng 22

VII Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm 22

Phần thứ ba: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 24

I Kết luận 24

II Kiến nghị 24

TÀI LIỆU THAM KHẢO 26

Phần thứ nhất: MỞ ĐẦU

I Đặt vấn đề

Thư viện là một bộ phận trọng yếu không thể thiếu trong nhà trường Đây

là nơi cung cấp cho bạn đọc các loại sách báo như sách tham khảo, sách thiếunhi, sách nghiệp vụ, sách giáo khoa… phục vụ cho việc học tập, nghiên cứu,giải trí sau những giờ học tập căng thẳng, làm việc vất vả của bạn đọc Với nhàtrường sách báo có ý nghĩa quan trọng vì sách báo là học liệu cần thiết, là ngườibạn gần gũi nhất của thầy và trò Giúp cho bạn đọc xây dựng thói quen đọc sách,tìm tòi, tự học, tự nghiên cứu, xây dựng văn hóa đọc trong nhà trường

Ngày nay với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, văn hóa đọc chính làthái độ, là cách ứng xử của bạn đọc đối với sách vở, hình thành nên thói quenđọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc Phải biết đọc sao cho hợp lý và bổ ích, đọc saocho phù hợp với quy luật tiếp nhận tri thức Trước sự phát triển như vũ bão củacác phương tiện truyền thông đại chúng các tiện ích xã hội như sách báo điện tử,internet, Facebook, youtube… tưởng chừng như không còn chỗ cho việc đọcsách Người đọc không còn hứng thú với sự đọc Bạn đọc chỉ cần “click chuột”thì hàng loạt thông tin sẽ hiện ra mà không cần phải đến thư viện ngồi hàng giờ

để tìm kiếm thông tin Nhưng làm thế nào để biết được những thông tin đó cóchính xác, có đúng hay không? Điều đó phụ thuộc rất nhiều vào sự chọn lọcthông tin của bạn đọc Sách in không cạnh tranh được với sách điện tử Các em

bị cuốn hút vào những trò chơi không lành mạnh đã ảnh hưởng đến tâm sinh lýcủa các em Các em không còn hứng thú đọc sách, không quan tâm đến sáchviệc đọc sách ngày càng giảm, các em lười đọc sách, ngại đọc sách, đọc sáchnhanh hơn, đọc lướt, thích đọc sách mỏng và thói quen đọc sách phai nhạt dần

Qua công tác tại trường THCS Dur Kmăn là một ngôi trường đóng trênđịa bàn có điều kiện kinh tế đặc biệt khó khăn, học sinh chủ yếu là người đồngbào, trình độ dân tri thấp các em đã bị lôi kéo vào những trò chơi, hoạt động vô

bổ trên mạng ảnh hưởng đến vấn đề học tập và thói quen đọc sách của các em.Điều đó đòi hỏi sự chung tay từ phía ban giám hiệu, giáo viên chủ nhiệm, giáoviên bộ môn để từng bước tác động lên các thế hệ học sinh, hướng các em tớicách tiếp cận tri thức hiệu quả và rèn luyện kỹ năng đọc theo đúng xu hướng màngành giáo dục đang hướng tới “Dạy và học theo định hướng phát triển năng lựchọc sinh”

Giáo viên và học sinh có ý thức khi tham gia đọc sách, tìm tòi, khám phánhững cái mới, cái hay trong cuốn sách phục vụ cho việc học tập, nâng cao dântrí, thẩm mỹ, mở rộng kiến thức… Bên cạnh đó việc đọc sách của một số họcsinh vẫn còn chưa chủ động, chưa tích cực lựa chọn những tài liệu phù hợp vớilứa tuổi, khối lớp mình, nhu cầu của mình, chưa khai thác hiệu quả vốn tài liệuhiện có của thư viện và những kiến thức trong sách Do đó hiệu quả mang lạichưa cao Mặt khác các em cũng chưa hiểu hết vai trò của thư viện, ý nghĩa, tácdụng của việc đọc sách mang lại

Là cán bộ thư viện trẻ công tác trong một ngôi trường vùng sâu vùng xa,điều kiện kinh tế đặc biệt khó khăn bản thân tôi luôn trăn trở, tìm ra những biệnpháp tích cực là làm thế nào để nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh Mặtkhác qua thực tiễn công tác tôi nhận thấy vai trò quan trọng và tác dụng to lớncủa việc đọc đối với bạn đọc Được sự quan tâm của Ban lãnh đạo nhà trường,các đoàn thể và sự tham gia tích cực, nhiệt tình của các bạn trong tổ cộng tácviên thư viện tôi đã mạnh dạn đưa ra sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện phápnâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn”nhằm nâng cao chất lượng dạy và học trong toàn trường.

II Mục đích (mục tiêu) nghiên cứu

Nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh cũng như nâng cao công tácphục vụ bạn đọc, hiệu quả hoạt động công tác thư viện ở trường THCS DurKmăn

Kích thích sự tìm tòi, khám phá, ham học hỏi, say mê nghiên cứu, tự giáchọc tập của các em học sinh Định hướng cho các em cách đọc sách khoa học vàmang lại hiệu quả, lựa chọn những tài liệu phù hợp với khả năng và sở thích củamình, tiếp thu được những giá trị của cuốn sách góp phần nâng cao nhận thức,

tư tưởng đạo đức cho các em từ đó góp phần nâng cao chất lượng dạy và họctrong nhà trường

Phần thứ hai: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lý luận của vấn đề

Sách là những tờ giấy có chữ hoặc hình ảnh được viết tay hoặc in ấn,được buộc hoặc dán với nhau về một phía Một tờ trong cuốn sách gọi là trangsách Sách bao gồm các giá trị văn hóa, tinh thần thuộc các hình thái ý thức xãhội và nghệ thuật khác nhau

Đọc sách là một hoạt động tinh thần hết sức phức tạp của cá nhân có sựtham gia của các yếu tố tâm lý như cảm giác, tri giác, biểu tượng, tư duy… trong

đó ngôn ngữ đóng vai trò cực kì quan trọng Là một loại hoạt động bên trong bịchi phối bởi tính chất các quá trình tâm lý của cá nhân và hệ thống tri thức kinhnghiệm của họ, hoạt động đọc hướng vào thay đổi chính chủ thể Kết quả củahoạt động đọc là tri thức, giá trị thẩm mỹ, kinh nghiệm xã hội trong sách báođược chủ thể lĩnh hội đã tác động, cải biến năng lực và các phẩm chất của chínhchủ thể Trong khi đó đối tượng của hoạt động tức là nội dung tri thức, kinhnghiệm trong sách báo không hề bị hao mòn hay mất mát đi

Hiện nay bạn đọc đang nhầm lẫn giữa việc đọc sách và xem sách Quaquá trình bạn đọc đọc sách tại thư viện tôi nhận thấy rằng một số bạn đọc chỉxem sách, xem lướt qua một số nội dung và hình ảnh trong sách mà không hiểuhết được giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật của cuốn sách mang lại Các bạncòn lại khi cán bộ thư viện hỏi ý nghĩa của cuốn sách mang lại thì lúc đó bạnđọc mới thực sự là đọc sách

Bám sát các điều theo quyết định số 61/1998/QĐ/BGD&ĐT ngày 6 tháng

11 năm 1988 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về quy chế tổ chức và hoạt động thưviện trường phổ thông

Bám sát các tiêu chuẩn theo quyết định số 01/2003/QĐ/BGD&ĐT ngày 2tháng 1 năm 2003 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc ban hành quy định tiêuchuẩn thư viện trường phổ thông

Bám sát và thực hiện theo công văn số 11185/GDTH ngày 17 tháng 12năm 2004 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc hướng dẫn thực hiện tiêu chuẩnthư viện trường phổ thông

Bám sát các văn bản chỉ đạo hướng dẫn công tác thư viện của Sở Giáodục và Đào tạo Đắk Lắk cũng như các văn bản chỉ đạo kế hoạch, hướng dẫn tổchức các hoạt động thư viện của Phòng Giáo dục và Đào tạo

Căn cứ kế hoạch, nhiệm vụ năm học 2018 – 2019 của trường THCS DurKmăn

Căn cứ quy chế việc làm của trường THCS Dur Kmăn và quy chế làmviệc của trường THCS Dur Kmăn năm học 2018 – 2019

Sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sáchcho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn” đã có rất nhiều người nghiêncứu về đề tài này, đưa ra nhiều giải pháp hay, có áp dụng hiệu quả Tuy nhiênđối với trường THCS Dur Kmăn thì chưa thực sự mang lại hiệu quả cao Vì họcsinh đa số là người dân tộc thiểu số, đọc chậm, nhận thức còn hạn chế, đọc chưathực sự đúng và chỉ có ý nghĩa xem sách Năm học 2016 – 2017 tôi bắt đầunghiên cứu đề tài sáng kiến kinh nghiệm này và đã mang lại hiệu quả nhưng kếtquả chưa như mong muốn Do đó năm học 2017 – 2018 và năm học 2018 –

2019 tôi tiếp tục nghiên cứu đề tài này nhằm tìm ra những giải pháp hay, mớigóp phần nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh cũng như nâng cao chấtlượng công tác thư viện

II Thực trạng vấn đề

Trường THCS Dur Kmăn là một ngôi trường đóng trên địa bàn xã có điềukiện kinh tế đặc biệt khó khăn, trình độ dân trí thấp Đa số học sinh là người dântộc thiểu số chiếm hơn 50% tổng số học sinh toàn trường Số lượt bạn đọc đếnmượn sách tại thư viện chưa nhiều, học sinh đa số là con em gia đình lao độngnghèo, ít được sự quan tâm của cha mẹ, phần lớn chưa thích đọc sách Kết quả

cụ thể thông qua sổ thống kê bạn đọc, sổ mượn sách của học sinh như sau:

Thời gian Số lượt bạn

đọc

Số vòng quaycủa sách

viện trường THCS Dur Kmăn” nhưng hiệu quả mang lại chưa cao nhưng đãgiúp cho các em học sinh biết cách tìm, lựa chọn những cuốn sách phù hợp, bổích, có thói quen đọc sách và có phương pháp đọc khoa học, thu hút bạn đọc đếnthư viện ngày nhiều hơn

Để giúp cho các em có phương pháp tự học thông minh, có kết quả gópphần nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường năm học 2018 – 2019 tôitiếp tục nghiên cứu đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp nâng caohiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn” nhằm tìm

ra những giải pháp, biện pháp tối ưu nhất để nâng cao hiệu quả đọc sách cho họcsinh

Thư viện trường THCS Dur Kmăn được xây dựng ở vị trí trung tâm nhàtrường thuận lợi cho việc mượn và đọc sách của công chức viên chức và họcsinh trong nhà trường Cơ sở vật chất tương đối đầy đủ phục vụ nhu cầu của bạnđọc với tổng diện tích là 50m2 Tuy phòng đọc của giáo viên và học sinh chungnhưng đảm bảo cho việc đọc của bạn đọc Thư viện hoạt động theo lịch (lịch đọc

và lịch mượn), mở cửa phục vụ 10 buổi/tuần đảm bảo cho các em đến thư viện ítnhất 2 lần/tuần Các khâu xử lý kĩ thuật như đăng kí, mô tả, phân loại, dán nhãn,đóng dấu, sắp xếp… đều được thực hiện đầy đủ và kịp thời Tuy nhiên vàonhững giờ cao điểm, những lúc ra chơi, buổi sinh hoạt chủ điểm, ngoại khóa,hoạt động ngoài giờ lên lớp thư viện vẫn chưa thể đáp ứng hết nhu cầu của bạnđọc Do đó hiệu quả của việc đọc sách mang lại cho các em học sinh chưa cao

Tổng số vốn tài liệu của thư viện là 4328 bản sách Sách bao gồm có sáchnghiệp vụ, sách tham khảo, sách thiếu nhi, sách giáo khoa, sách biển đảo, sáchđạo đức, sách Bác Hồ, sách giáo dục kỹ năng sống… cơ bản đa dạng đáp ứngnhu cầu của bạn đọc Nguồn sách bổ sung hàng năm còn hạn chế chủ yếu là sáchthiếu nhi (sách do nhà nước tài trợ) chưa phong phú nên chưa thỏa mãn và đápứng hết nhu cầu, hứng thú của các em học sinh Mặt khác thư viện chưa pháthuy được tối đa hiệu quả vốn tài liệu hiện có của thư viện

Ngoài các hoạt động đọc sách tại thư viện và mượn về nhà, thư viện còn

tổ chức rất nhiều các hoạt động bổ ích thu hút bạn đọc đến thư viện như tổ chứccác buổi chuyên đề giới thiệu sách, thi giới thiệu sách giữa các khối lớp, thi vẽtranh theo sách, giới thiệu sách thông qua các buổi phát thanh măng non… Do

đó sách được luân chuyển thường xuyên tới các em học sinh, số vòng quay củasách tăng lên đáng kể Các em học sinh ham đọc sách, yêu thích sách nhưngchưa biết lựa chọn những loại sách phù hợp với nhu cầu và sở thích của mình,chưa biết sử dụng thư viện, khai thác sách báo, tự học, tự bồi dưỡng bằng sáchbáo Số lượng học sinh tham gia đọc sách báo chưa nhiều còn rải rác ở các khốilớp và ý thức bảo quản sách chưa tốt Đa số các em học sinh còn ngại, bỡ ngỡ,không biết nên đọc loại sách gì? Đối với các em học sinh khối 6 các em thíchtìm đọc những loại sách truyện, sách có nội dung ngắn, truyện tranh, truyện cổtích Các em học sinh có học lực khá, giỏi thì các em lại thích đọc những loạisách tham khảo, sách ôn tập, sách bồi dưỡng học sinh giỏi, các loại sách nâng

cao Còn các em có học lực thấp thì các em thích đọc truyện thiếu nhi, tiểuthuyết, sách bài tập… Sau khi được cán bộ thư viện hướng dẫn, tư vấn cách lựachọn tài liệu và phương pháp đọc hiệu quả thì các em học sinh đã biết cách lựachọn tài liệu phù hợp với mình mang lại hiệu quả trong việc đọc sách, vận dụngtri thức trong sách vào thực tiễn cuộc sống.

Thư viện đã có nhiều biện pháp nhằm thu hút bạn đọc đến thư viện nhiềuhơn, đổi mới phương pháp phục vụ bạn đọc Song việc ham muốn đọc sách củabạn đọc vẫn chưa đạt hiệu quả cao Là một cán bộ thư viện trẻ chưa có nhiềukinh nghiệm nên tôi luôn băn khoăn, trăn trở là làm thế nào để nâng cao hiệuquả đọc sách cho học sinh trường THCS Dur Kmăn trong khi đa số học sinh làngười dân tộc thiểu số chiếm hơn 50% tổng số học sinh toàn trường, kinh phíđầu tư cơ sở vật chất, hoạt động thư viện ngày càng được quan tâm Đây thực sự

là một thử thách và nhiệm vụ nặng nề đối với tôi Tuy nhiên được sự quan tâm,giúp đỡ của ban lãnh đạo nhà trường, các đoàn thể, các thầy cô giáo và các emhọc sinh trong tổ cộng tác viên thư viện cùng với sự nỗ lực của bản thân nămhọc 2018 – 2019 tôi đã mạnh dạn tiếp tục nghiên cứu đề tài sáng kiến kinhnghiệm “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư việntrường THCS Dur Kmăn” nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động thư viện góp phầnnâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường

III Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề

Khi thực hiện đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp nâng caohiệu quả đọc sách cho học sinh tại thư viện trường THCS Dur Kmăn” tôi đã sửdụng một số giải pháp sau:

Giải pháp 1: Tìm hiểu nhu cầu đọc sách của học sinh từ đó tạo hứng thú đọc sách cho các em Để thực hiện giải pháp này tôi đã thực hiện các biện

pháp sau:

1 Điều tra về nhu cầu đọc sách của học sinh Bản thân tôi đã thực hiệnbằng cách phát phiếu điều tra về nhu cầu đọc sách cho hoc sinh Từ đó nắm đượcnhu cầu, sở thích đọc sách của các em học sinh, cách đọc sách để mang lại hiệu quả tốt nhất Sau đây

là mẫu phiếu điều tra:

TRƯỜNG THCS DUR KMĂN

THƯ VIỆN

PHIẾU ĐIỀU TRA

Họ và tên: ………

Lớp:………

Các bạn hãy khoanh tròn vào câu trả lời mà các bạn cho là đúng nhất:

Câu 1: Theo các bạn đọc sách như thế nào thì có hiệu quả?

a Vừa nằm vừa đọc

b Vừa nghe nhạc vừa đọc

c Đọc tại bàn và tập trung cao độ khi đọc

Câu 2: Các em thích đọc các loại sách gì nhất?

a Sách thiếu nhi, sách truyện tranh

b Sách tiểu thuyết

c Sách khoa học

d Sách phục vụ nhu cầu học tập, giải trí

Câu 3: Để lựa chọn một cuốn sách hay, phù hợp với nhu cầu của mình

các em cần phải?

a Xác định mục đích đọc của mình

b Tìm hiểu nội dung thông qua bạn bè

c Nhờ sự gợi ý của giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn và sự hướngdẫn của cán bộ thư viện

Thư viện xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của bạn đọc

2 Trò chuyện cùng với học sinh Cán bộ thư viện phải thường xuyên tròchuyện với học sinh để nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của các em thích đọcnhững loại sách nào và không thích đọc những loại sách nào Để làm được điềunày thì người cán bộ thư viện phải là người chịu khó, có lòng yêu nghề tha thiết,nhiệt tình, có tinh thần trách nhiệm cao trong công việc, phẩm chất đạo đứctrong sạch, toàn tâm toàn ý với công việc của mình Có tư tưởng tiên tiến hếtlòng vì học sinh thân yêu, có thái độ vui vẻ, hòa nhã, cởi mở, gần gũi với họcsinh, tạo mối quan hệ thân thiện khi phục vụ bạn đọc Ở từng lứa tuổi, từng khốilớp các em học sinh có đặc điểm tâm lý và nhu cầu đọc sách khác nhau Nắmđược đặc điểm tâm lý và nhu cầu của các em học sinh thì người cán bộ thư việnmới hướng dẫn các em lựa chọn, sử dụng sách báo phù hợp đáp ứng nhu cầu bạnđọc Chẳng hạn đối với các em học sinh khối 6, khối 7 các em thích đọc truyệntranh, truyện cổ tích, truyện về các nhân vật lịch sử, thiếu niên anh hùng, truyện

ngụ ngôn… Những cuốn sách này có nội dung ngắn, dễ đọc, dễ hiểu, đọc nhanh,các em thích xem hình ảnh hơn là nội dung và sau khi đọc xong có thể rút ra bàihọc kinh nghiệm cho mình Còn đối với các em học sinh khối 8, khối 9 các emthích đọc những cuốn sách mang tính xã hội, sách về giáo dục kỹ năng sống, kỹnăng giao tiếp, về tuổi vị thành niên, về quà tặng cuộc sống… Các em đã có ýthức tìm tòi, khám phá, nghiên cứu sâu hơn về các sách tham khảo, sách bài tập,sách bồi dưỡng học sinh giỏi phục vụ cho việc tập Từ đó tạo hứng thú đọc chocác em, thu hút bạn đọc đến thư viện ngày càng đông hơn.

3 Tổ chức buổi tọa đàm về sách với chủ đề “Chúng ta đang đọc sáchgì?” Thông qua buổi tọa đàm giúp bạn đọc định hướng rõ ràng hơn trong việclựa chọn một cuốn sách hay, sách có ý nghĩa Là nơi để những bạn đọc yêu sáchchia sẻ các quan điểm về sách và những khó khăn gặp phải trong quá trình đọc

và chọn sách Trong buổi tọa đàm chúng ta được lắng nghe những tâm sự, chia

sẻ bí quyết để chọn sách và cách áp dụng những gì đã đọc từ sách vào cuộc sốngcủa mình

4 Trao đổi cùng với đồng nghiệp Đây cũng là một trong những biệnpháp giúp cán bộ thư viện nắm được đặc điểm tâm sinh lý và nguyện vọng củacác em

Ý thức của cá nhân không những chi phối việc đọc mà còn cho thấy mức

độ, hiệu quả tác động của việc đọc đó Nếu ý thức tâm lý của cá nhân càng thấy

rõ sự cần thiết của việc đọc, càng tích cực đọc và không ngừng rèn luyện kỹnăng đọc, kỹ xảo đọc thì kết quả của việc đọc đối với họ sẽ càng lớn Ngược lạikết quả của việc đọc cũng sẽ hạn chế theo Chính ý thức tâm lý của cá nhân sẽ là

cơ sở quan trọng quyết định nên nhu cầu, hứng thú, mục đích, động cơ vàkhuynh hướng đọc của người đọc

Tâm lý của người đọc là trạng thái tâm lý được hình thành khi việc giaolưu lẫn nhau giữa chủ thể xã hội và ấn phẩm trở nên thường xuyên và có ảnhhưởng tới sự lựa chọn và lĩnh hội thông tin của người đọc Cấu trúc tâm lý củangười đọc khá phức tạp, bao gồm nhiều thành tố như vốn hiểu biết thực tiễn,kinh nghiệm sống, kinh nghiệm đọc, thói quen đọc, bề dày của kiến thức, tínhtình, giới tính, dân tộc, môi trường sống Cán bộ thư viện có thể nhận ra tâm lýngười đọc qua những xúc cảm, tình cảm, trạng thái tâm lý, hành vi của ngườiđọc trong quá trình giao lưu giữa người đọc và tài liệu Nó được biểu hiện trong

sự tìm kiếm thông tin, lựa chọn tài liệu, trong các yêu cầu đọc, trong phươngthức đọc (đọc lướt, đọc say mê, đọc nhanh…), trong sự lĩnh hội và đánh giá ấnphẩm, trong những định hướng tích cực hay tiêu cực đối với sách cũng nhưnhững định hướng tích cực hay tiêu cực trong việc đọc của người đọc

Việc đọc sách của con người chỉ có thể xảy ra khi chủ thể xã hội có nhucầu về nó Nhu cầu đọc là nhu cầu nâng cao sự hiểu biết bằng phương tiện là tàiliệu Khi nhu cầu đọc của bạn đọc được lặp đi lặp lại nhiều lần và trở thành thóiquen của người đọc thì lúc đó xuất hiện hứng thú đọc Hứng thú đọc là biểu thịthái độ lựa chọn tích cực của người đọc đối với một loại tài liệu nào đó có ý

nghĩa và hấp dẫn đối với họ Ví dụ quan sát một học sinh ngồi đọc sách nếu việcđọc gây cho em học sinh đó niềm say mê, hứng thú ta sẽ thấy em học sinh đóthực hiện trong trạng thái rất mải miết, hứng thú, dành toàn tâm, toàn ý cho việcđọc, đọc say sưa không dứt ra được, quên cả thời gian và đọc một mạch không

bỏ sót một chữ

Khi nhu cầu đọc và hoàn cảnh của người đọc thay đổi thì khuynh hướngđọc mới sẽ xuất hiện và có ảnh hưởng rất lớn tới việc lựa chọn và lĩnh hội thôngtin của người đọc theo hướng tích cực hay tiêu cực Do đó cán bộ thư viện phảibằng những hoạt động chuyên môn của mình tác động một cách tích cực, chủđộng tới việc đọc của người đọc giúp đỡ người đọc xây dựng, củng cố nhu cầu,hứng thú đọc đúng đắn, phù hợp khắc phục những khuynh hướng đọc lệch lạc,tiêu cực không phù hợp với mình

Tạo hứng thú đọc sách, gây không khí sôi nổi đọc sách trong toàn trường

và vận dụng những điều đã đọc vào việc học tập và rèn luyện tư tưởng đạo đức,tác phong Muốn làm được điều này cần có sự kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường

và đoàn thanh niên, đội thiếu niên mà thư viện phải làm nòng cốt, phải tổ chức

và chuẩn bị chu đáo sách báo để kịp thời phục vụ cho nhu cầu của bạn đọc

5 Tổ chức ngày hội đọc sách Thông qua ngày hội đọc sách cán bộ thưviện nắm được khuynh hướng đọc sách của các em từ đó đáp ứng nhu cầu đọcsách ngày càng cao của bạn đọc

Cán bộ thư viện quan sát học sinh theo từng độ tuổi, giới tính, khối lớpxem các em thường tập trung vào các gian (góc) sách nào? Sách được trưng bàytheo từng thể loại, chủ đề khác nhau đa dạng và phong phú

Thống kê sách mượn thông qua sổ thống kê bạn đọc, sổ mượn của họcsinh

Giải pháp 2: Hướng dẫn học sinh sử dụng sách báo

Là một trong những biện pháp quan trọng giúp cho học sinh biết cách lựachọn tài liệu phù hợp với khả năng và nhận thức của mình, có phương pháp đọckhoa học mang lại hiệu quả cao Hướng dẫn đọc sách không phải chỉ để bạn đọcnắm được kỹ năng đọc sách đơn thuần mà nhằm những mục tiêu giáo dục nhấtđịnh Thư viện cần xác định nhiệm vụ cụ thể đối với từng lứa tuổi, nhóm tuổithậm chí đối với từng học sinh cá biệt Công tác tuyên truyền và hướng dẫn sửdụng sách là một trong những mặt hoạt động quan trọng mang tính chất quầnchúng đồng thời cũng đòi một nhiệm vụ cao Mỗi cán bộ thư viện phải nhậnthức một cách đầy đủ về vị trí, tầm quan trọng của công tác này trong toàn bộcông tác thư viện Việc hướng dẫn học sinh đọc sách báo phải được tiến hànhthường xuyên, tuân theo những nguyên tắc khoa học, hợp lý thì hiệu quả củaviệc đọc sách sẽ được nâng cao, sách báo thực sự trở thành phương tiện giáo dục

có ảnh hưởng tích cực đến việc hình thành và phát triển nhân cách của các emhọc sinh Vì vậy tôi đã thực hiện một số biện pháp sau:

1 Tổ chức các buổi chuyên đề hướng dẫn phương pháp đọc sách cho họcsinh toàn trường cụ thể như sau:

Trước khi bạn đọc cần tìm đọc một cuốn sách nào đó thì bạn đọc cần phảithực hiện các bước:

Bước một, phải xác định mục đích đọc

Xác định được mục đích đọc sách sẽ giúp cho các em học sinh tránh đượctình trạng đọc tràn lan, tốn thời gian và công sức, có cách đọc hợp lý Từ đó giúpcác em trả lời được các câu hỏi “Đọc để làm gì? Đọc sách gì? Đọc những chỗnào và đọc như thế nào?” Mục đích đọc còn quyết định phương hướng khai thácmột vấn đề trong cùng một cuốn sách Ví dụ khi đọc cuốn sách viết về Bác Hồ

có bạn thì muốn tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của Bác, có bạn yêu thơ thìmuốn tìm hiểu các thể của Bác, có bạn yêu lịch sử thì lại tìm hiểu về lịch sử vẻvang của dân tộc… Vì vậy cần phải xác định rõ mục đích đọc sách rõ ràng, cụthể là việc làm quan trọng đầu tiên của mỗi chúng ta Để dạy tốt, học tốt giáoviên phải dạy theo sách và học sinh học và làm theo sách

Bước hai, lựa chọn sách hợp lý

Đứng trước vốn tài liệu phong phú hiện có của thư viện không phải aicũng lựa chọn cho mình được một cuốn sách phù hợp với mình Có nhiều cuốnsách tốt, có ích nhưng cũng không ít cuốn sách làm tốn thời gian, công sức củabạn đọc thậm chí gây ảnh hưởng xấu Tùy theo yêu cầu mà bạn đọc có thể lựachọn các loại sách khác nhau:

Theo yêu cầu của giáo viên: trong chương trình học hay sau mỗi tiết họcgiáo viên chỉ ra, gợi ý cho học sinh những sách cần tham khảo để củng cố thêmbài học, mở rộng kiến thức cho các em học sinh

(Chuyên đề hướng dẫn học sinh phương pháp đọc sách)

Từ nhu cầu, hứng thú của bản thân lựa chọn những cuốn sách mà mìnhthích, muốn đọc, muốn tìm hiểu để nâng cao vốn hiểu biết của mình hay để giảitrí.

Từ vốn tài liệu trong thư viện có thể cung cấp cho bạn đọc Bạn đọc đếnthư viện để có thể tìm chọn sách được nhanh chóng, dễ dàng thì bạn đọc nên tậndụng sự giúp đỡ, hướng dẫn, tư vấn của cán bộ thư viện và các bạn trong tổ cộngtác viên thư viện xem cuốn sách đó nằm ở vị trí nào trong kho Thông thườngtrong thư viện trường học sách được sắp xếp theo số đăng kí cá biệt và đượcchia làm các loại sách như sách nghiệp vụ, sách tham khảo, sách thiếu nhi, sáchgiáo khoa… Ngoài ra bạn đọc có thể tham khảo trên bảng giới thiệu sách, thưmục sách, sổ mục lục…

Bước ba, phương pháp đọc sách

Sau khi lựa chọn được cuốn sách mà mình cần thì bạn đọc phải có phươngphương pháp đọc sách khoa học để việc đọc đạt kết quả tốt đỡ tốn thời gian vàcông sức Đầu tiên các bạn nên tìm hiểu địa chỉ thông tin của cuốn sách để biếttên cuốn sách, tên tác giả, tên nhà xuất bản, năm xuất bản, lần xuất bản… đểcung cấp cho cán bộ thư viện sẽ giúp bạn tìm quyển sách một cách dễ dàng

Sau đó xem mục lục cuốn sách Mục lục sách là những nội dung chínhđược thể hiện trong cuốn sách

Tiếp theo xem lời giới thiệu, lời tựa, lời nói đầu để biết cuốn sách đề cậpđến vấn đề gì, đối tượng nào sử dụng cuốn sách có ích hơn cả, mục đích củacuốn sách mà tác giả muốn nói tới và phương pháp đọc sách có hiệu quả

Tiếp theo xem lời kết luận và tóm tắt ở cuốn sách để thấy rõ nội dung côđọng nhất, những kết luận chính và sự khẳng định của tác giả đối với những vấn

đề đã trình bày Đồng thời qua lời kết luận và tóm tắt bạn còn thấy vấn đề chưađược giải quyết đầy đủ, phương hướng phát triển tiếp tục của chúng

Tiếp sau đó đọc một vài đoạn trong cuốn sách Sau khi đã có được nhữngthông tin về nội dung, mục đích cuốn sách bạn sẽ trực tiếp tìm hiểu vào nội dungcuốn sách đó Bằng cách đọc qua một số đoạn, phát hiện những đoạn lí thú, cógiá trị nhờ đó mà bạn đọc có những nhận định về nội dung cuốn sách được chínhxác hơn tạo điều kiện cho các bước đọc tiếp theo

Cuối cùng là đọc thực sự (hay đọc đi sâu) vào nội dung cuốn sách Tùytheo mục đích đọc của mình và các loại sách báo khác nhau mà bạn đọc cónhững cách đọc, kỹ thuật đọc khác nhau nhằm đạt được mục đích đọc của mình

để lĩnh hội được những tri thức cần thiết áp dụng vào thực tiễn cuộc sống Ví dụđọc các loại sách khoa học và kỹ thuật đọc với mục đích học tập, nghiên cứuphải đọc một cách chủ động, nghiền ngẫm sâu sắc, đi sâu vào nội dung từng vấn

đề Còn đọc các loại sách truyện với mục đích giải trí bạn đọc có thể đọc nông,đọc lướt qua… Bạn đọc có thể có những cách đọc sau đây:

Đọc lướt qua: nhằm khái quát những khái niệm ban đầu và nội dung của

nó trong cuốn sách, nắm được những ý chính, sự việc chính… Khi đọc lướt qua

bạn đọc có thể bỏ qua một số trang, đoạn nào đó Cách đọc này sử dụng khi đọc

để tìm hiểu một vấn đề nào đó đã được chuẩn bị, cần làm rõ thêm hoặc tìmnhững cách diễn đạt khác nhau cho một vấn đề nhất định

Đọc có trọng tâm, trọng điểm, đọc từng phần là cách đọc từng đoạn, từngphần đã được lựa chọn từ trước nhằm tập trung thời gian và sức lực cho nhữngnội dung cần thiết, cho một vấn đề đã được chuẩn bị

Đọc toàn bộ nhưng không nghiền ngẫm kỹ: cách đọc này nhằm khái quáttoàn bộ cuốn sách chứ không đi sâu vào những nội dung cụ thể Khi đọc không

bỏ qua trang nào cũng không dừng lại để suy ngẫm ở nội dung nào mà chỉ nắmxem vấn đề đó đã được bàn tới và bàn ở mức độ nào

Đọc nghiền ngẫm nội dung cuốn sách: đây là một cách đọc quan trọngnhất, cần thiết nhất để lĩnh hội đầy đủ nội dung cuốn sách Từng nội dung, từngvấn đề được xem xét, tìm hiểu cặn kẽ có đối chiếu với kiến thức, kinh nghiệm vànhững cuốn sách khác về những vấn đề đã được đề cập trong đó Những nộidung tư tưởng của cuốn sách bạn đọc đánh giá, phê phán và hiểu đầy đủ, sâusắc

Đọc thụ động cũng có nghĩa là đọc toàn bộ hay đọc lướt nội dung cuốnsách nhưng bạn đọc hoàn toàn theo sự dẫn dắt của tác giả, chấp nhận hoàn toàn,nhìn nhận và xem xét vấn đề bằng con mắt của tác giả

Đọc chủ động: là cách đọc mà khi xem xét những tư tưởng của cuốn sách

đề cập người đọc luôn đối chiếu và đánh giá nó Mọi sự chấp nhận hay phản đốiđều được người đọc dựa trên cơ sở tự đánh giá đối chiếu với kiến thức, kinhnghiệm Từ đó rút ra được những kết luận cho bản thân mình

Đọc nông: là cách đọc chỉ khai thác nội dung tư tưởng của cuốn sách vàphù hợp với những cuốn sách giải trí, sách truyện tranh… đỡ tốn thời gian, côngsức

Đọc sâu: là cách đọc đòi hỏi nghiền ngẫm sâu sắc nội dung cuốn sách đểhiểu cặn kẽ, lĩnh hội có phê phán những tư tưởng mà cuốn sách đề cập đến

Đọc xen kẽ giữa các bộ môn Đọc sách là một loại lao động trí óc khácăng thẳng và chóng mệt mỏi Do đó việc thay đổi nội dung khi đọc là một cáchnghỉ ngơi tích cực nhất, chính đây là biện pháp để nâng cao hiệu suất khi đọcsách

Đọc có ghi chép, phân tích và có hệ thống Đây là một yêu cầu rất cầnthiết của việc đọc sách vì chỉ có qua ghi chép và phân tích thì các nội dung chủyếu của sách mới được khắc sâu Đặc biệt là đối với các em học sinh việc đọcsách có ghi chép và phân tích này sẽ giúp cho các em xây dựng được tác phongsuy nghĩ trước các vấn đề sẽ nêu ra và luôn luôn tự đặt ra cho mình những câuhỏi về nội dung mà mình đã đọc Như vậy sẽ giúp các em hiểu sâu sắc vấn đềđồng thời làm phong phú thêm nguồn tư liệu, thói quen tự học, tự nghiên cứu,tiếp thu kiến thức một cách vững chắc, đầy đủ và phù hợp với năng lực Bạn đọcnên ghi theo những gì bạn hiểu bằng chính giọng văn và cách suy nghĩ của mình

chắt lọc những ý tưởng từ sách Khi đó chúng ta sẽ nhớ lâu hơn, chắc hơn hoặcbằng cách sử dụng sơ đồ tư duy của mình bạn đọc có thể nắm được tổng quankiến thức từ cuốn sách đó Những chi tiết nào, nội dung nào bạn đọc cảm thấyquan trọng cho chính bản thân mình thì bạn đọc có thể ghi lại vào một cuốn sổ

cá nhân để khi nào cần đến có thể giở ra đọc, xem lại

Bước bốn, rèn luyện kỹ năng đọc và lĩnh hội sách

Kỹ năng đọc là khả năng hiểu, cảm thụ và lĩnh hội tác phẩm, biến tri thức,kinh nghiệm trong sách thành tri thức, kinh nghiệm cho chính bản thân mình đểvận dụng vào cuộc sống hàng ngày Kỹ năng đọc phụ thuộc vào nhiều yếu tố: trithức, kinh nghiệm, năng lực, tâm lý, nhu cầu của mỗi cá nhân

Ngày từ khi trở thành bạn đọc của thư viện, những lần tiếp xúc đầu tiêncán bộ thư viện cần phải hướng dẫn cách thức đọc cho bạn đọc để nắm vững nộidung cuốn sách Sau đó trong quá trình sử dụng thư viện cần rèn luyện và pháttriển cho các em kỹ năng đọc hiểu và cảm nhận sau khi đọc sách

Bạn đọc cần phải tập trung cao độ khi đọc sách Cố gắng định hướng toàn

bộ tâm trí một cách liên tục vào việc đọc Không suy nghĩ tản mạn ra khỏi nộidung cuốn sách, không để những công việc khác, những tác động bên ngoài làmảnh hưởng đến quá trình tư duy trong khi đọc Có như vậy thì việc đọc mớimang lại kết quả

Khi đọc sách bạn đọc chọn những nơi thoáng mát, sạch sẽ không gian yêntĩnh tránh ồn ào, những nơi có thể tập trung tư tưởng cao Không nên đọc sáchtrong tư thế nằm vì sẽ hại mắt và giảm khả năng ghi nhớ, tốt nhất là đọc tại bàn,ngồi thoải mái, ghi chép những nội dung cần thiết Đọc bằng mắt và óc chứkhông đọc bằng miệng, cố gắng khi đọc hiểu ý nghĩa của đoạn văn

Bạn đọc nên tập cho mình thói quen đọc sách hàng ngày để tăng tốc độđọc và tích lũy thêm kiến thức cho bản thân “kiến tha lâu sẽ đầy tổ” đồng thời

đó cũng là phương pháp giúp cho bạn đọc giải trí sau những giờ học tập căngthẳng, làm việc mệt nhọc

Bước năm, áp dụng những kiến thức đã học vào thực hành

Sau khi đọc xong một cuốn sách bạn đọc cần phải rút ra cho mình bài họckinh nghiệm hay cảm nhận sau khi đọc sách để áp dụng vào cuộc sống hoặc cóthể làm các bài tập trong sách Có như vậy thì những kiến thức đó mới trở thànhkiến thức của bạn đọc

2 Tập huấn cho các bạn trong tổ cộng tác viên thư viện phương pháp đọcsách mang lại hiệu quả cao nhất mà không phải bạn nào cũng biết cách đọc Sau

đó các bạn trong tổ cộng tác viên thư viện về hướng dẫn cho các bạn trong lớpmình Các em học sinh thường hay ngại, rụt rè khi hỏi giáo viên, cán bộ thư việnthông tin về một cuốn sách mà mình cần Với cách làm này thì bạn đọc có thể dễdàng tìm được sách theo nhu cầu và sở thích của mình