Thông qua hoạt động tạo hình giúptrẻ phát triển các chức năng tâm lý, và khả năng tri giác các sự vật hiện tượngxung quanh, từ đó phát triển tư duy và quá trình đó làm phát triển óc tưởn
Trang 1Phần thứ nhất: MỞ ĐẦU
Việc thực hiện tốt các hoạt động tạo hình trong trường mầm non sẽ gópphần không nhỏ vào việc nâng cao chất lượng giáo dục nhằm phát triển toàndiện cho trẻ Những sản phẩm trẻ tạo ra rất đơn giản, ngộ nghĩnh sinh động Trẻbiết đánh giá khái quát cao, trẻ phản ánh ấn tượng của bản thân không phụ thuộcvào thực tế
- Lý do lý luận: Hoạt động tạo hình là một hình thức của phát triển thẩm
mỹ, là yếu tố quan trọng trong quá trình phát triển toàn diện của trẻ Hoạt độngtạo hình là một trong những hoạt động hấp dẫn đối với trẻ mầm non nó giúp trẻkhám phá một cách sinh động những gì mà trẻ nhìn thấy trong thế giới xungquanh trẻ Thế giới xung quanh trẻ tuy gần gũi nhưng chứa đựng bao điều mới lạđối với trẻ, trẻ dễ bị lôi cuốn trước những vật có nhiều màu sắc, hay một bứctranh sống động Chính vì vậy việc giáo dục thẩm mỹ cần được bồi dưỡng ngay
từ lứa tuổi mầm non vì trong mỗi sản phẩm không chỉ thể hiện kiến thức tư duycủa trẻ mà còn thể hiện sự ngộ nghĩnh đáng yêu, tình cảm, ước mơ của trẻ đặtvào mỗi sản phẩm đó Ở trường mầm non, trẻ 4- 5 tuổi được tham gia vào rấtnhiều các hoạt động phong phú nhằm phát triển toàn diện cho trẻ mầm non,trong đó hoạt động tạo hình là hoạt động vô cùng quan trọng không thể thiếu,tạo được sự hào hứng và thu hút trẻ rất cao Thông qua hoạt động tạo hình giúptrẻ phát triển các chức năng tâm lý, và khả năng tri giác các sự vật hiện tượngxung quanh, từ đó phát triển tư duy và quá trình đó làm phát triển óc tưởngtượng và ham muốn tạo ra cái đẹp sẽ góp phần không nhỏ vào việc nâng caochất lượng giáo dục trong nhà trường đối với từng lớp
- Lý do thực tiễn: Thực tế trên tại địa bàn, với đời sống kinh tế khó khăn,phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việc đưa các cháu đến học ở lớp mầmnon, đa số các cháu còn theo cha mẹ lên nương rẫy Trong quá trình áp dụng cácgiải pháp, biện pháp của đề tài tại lớp chồi 3 năm học 2017-2018 ở trường mầmnon Cư Pang về các kĩ năng trong hoạt động tạo hình của trẻ còn chưa cao
Trang 2Những trẻ đã tham gia lớp nhà trẻ, lớp mầm thực hiện các loại hình hoạt độngnhư: nặn, xé dán nhanh nhẹn hơn những trẻ chưa học Trẻ còn chưa tự tin thểhiện những ý tưởng của mình Đa số các cháu không biết cầm bút vẽ, di màutheo quán tính, việc trẻ tạo hình sáng tạo trên các vật liệu mở là hầu như không
có Vì vậy tôi gặp rất nhiều khó khăn trong khi tổ chức cho trẻ làm quen vớihoạt động tạo hình nói riêng và các hoạt động học tập và vui chơi ở trên lớp nóichung
Nhận thấy những lí do bất cập trên với mục đích giúp trẻ học tốt môn hoạtđộng tạo hình, đem đến cho học sinh lớp mình những giờ hoạt động tạo hình thậthấp dẫn và thú vị Năm học 2018-2019 tôi tiếp tục nghiên cứu thêm những giảipháp mới và tiếp tục áp dụng tại lớp chồi 3 trường mầm non Cư Pang Trên cơ
sở chỉ đạo, triển khai, hướng dẫn giáo viên chuẩn bị các tiết dạy theo phươngpháp lấy trẻ làm trung tâm của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Krông Ana và
sự giúp đỡ trực tiếp của chuyên môn nhà trường, việc học hỏi kinh nghiệm từđồng nghiệp, tôi đã tích lũy được một số kinh nghiệm và tiếp tục nghiên cứu, áp
dụng đề tài “Một số biện pháp sư phạm nhằm giúp trẻ 4-5 tuổi học tốt môn hoạt động tạo hình” tại lớp chồi 3 trường Mầm non Cư Pang.
II Mục đích nghiên cứu
Giúp giáo viên có cơ sở để dạy tốt hơn hoạt động tạo hình cho trẻ và cónhững đúc kết cho bản thân khi tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ 4 – 5 tuổi
Giúp trẻ biết sắp xếp bố cục bức tranh hợp lý, lựa chọn màu sắc phù hợp,biết sử dụng các nguyên vật liệu mở để tạo ra các sản phẩm đẹp, nâng cao khảnăng thẩm mỹ, nhận thức, phát triển nhân cách trẻ, giúp trẻ hứng thú tham giavào giờ học đạt kết quả cao
Phần thứ hai: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Sử dụng khái niệm phương pháp dạy học và phương pháp dạy học tích cựctrong giáo dục mầm non tại modul 20 Phương pháp giáo dục dạy học được hiểu
Trang 3là cách thức, là con đường hoạt động chung giữa người dạy và người học trongnhững điều kiện dạy học xác định, nhằm đạt tới mục đích dạy học Phương phápdạy học tích cực trong giáo dục mầm non là việc sử dụng và phối hợp một cáchkhéo léo, hợp lí các phương pháp dạy học khác nhau nhằm phát huy tối đa hoạtđộng tích cực nhận thức và sự hợp tác của người học Trong đó, người dạy làngười tổ chức, định hướng, tạo điều kiện; người học là người thực hiện, “thicông”.
Sử dụng các nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận, phương pháp phân
tích – tổng hợp tài liệu: Tham khảo các tài liệu môdul 5: Đặc điểm phát triển thẩm mỹ, những mục tiêu và kết quả mong đợi ở trẻ mầm non về thẩm mỹ.
Module 18: Lập kế hoạch giáo dục trẻ 3-6 tuổi
Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn, phương pháp quan sát hoạtđộng của trẻ: Phương pháp này giúp giáo viên nắm được những hoạt động củatrẻ từ đó vạch ra kế hoạch cụ thể trong quá trình chăm sóc và giáo dục trẻ
Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục: Có kế hoạch nghiên cứu kỹcác đề tài, phương pháp dạy trước đó, đúc kết kinh nghiệm cho bản thân trongchương trình giáo dục mầm non Kế thừa và áp dụng những biện pháp phù hợpvới trẻ tại lớp
Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động: Những sản phẩm giáoviên muốn trẻ hoàn thành trong tiết dạy, cho trẻ quan sát hình tượng, sau đó trẻ
tự suy nghĩ về chất liệu, hình dáng, màu sắc và thực hiện theo ý thích của mình.Dựa vào đó sẽ tìm hiểu mở rộng thêm nhiều chất liệu mở để trẻ có thể thoả sứcsáng tạo
Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm: Tổ chức các buổi tham quan theochủ đề, cho trẻ quan sát những hoạt động của mọi thứ xung quanh kèm theonhững câu hỏi mở giúp trẻ tri giác các sự vật, hiện tượng xung quanh từ đó pháttriền trí tưởng tượng, sáng tạo của trẻ Sau đó cho trẻ thực hành các hoạt độngtạo hình
Trang 4Phương pháp thống kê toán học: Thu thập và phân tích thống kê toánhọc Từ đó giúp giáo viên nắm được số liệu cụ thể để dễ dàng trong việc theodõi mức độ phát triển của trẻ.
Thực hiện công văn số 56/ KH- BGDĐT về việc triển khai chuyên đề
“Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” giai đoạn 2016- 2020 vớimục tiêu: Xây dựng trường mầm non đảm bảo yêu cầu về môi trường giáo dục(GD), công tác quản lí, chỉ đạo, hoạt động chăm sóc, giáo dục (CSGD) theoquan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
Thực hiện theo Quyết định số 2805/QĐ-BGDĐT ngày 15/8/2016 của BộGiáo dục và Đào tạo ban hành kế hoạch thực hiện Đề án “Tăng cường chuẩn bịtiếng Việt cho trẻ mầm non và học sinh tiểu học vùng dân tộc thiểu số giai đoạn2016-2020, định hướng đến 2025”
Theo tác giả Nguyễn Quang Uẩn trong Tâm lí học đại cương: “Tưởng tượng là một quá trình tâm lý phản ánh những cái chưa từng có trong kinh nghiệm của cá nhân bằng cách xây dựng những hình ảnh mới trên cơ sở những biểu tượng đã có” [9;tr.16] Khái niệm tưởng tượng sáng tạo xuất phát từ khái
niệm tưởng tượng Các nhà Tâm lý học có quan điểm không giống nhau vềtưởng tượng
Trong modul 5 nói về đặc điểm phát triển thẩm mĩ, những mục tiêu và kếtquả mong đợi ở trẻ mầm non về thẩm mĩ đã nói lên tầm quan trọng của giáodục thẩm mĩ trong sự phát triển nhân cách của trẻ Modul 18 lập kế hoạch giáodục 3 – 6 tuổi hướng tới việc giáo dục trẻ theo phương pháp lấy trẻ làm trungtâm, tôn trọng đời sống của trẻ và khuyến khích các hoạt động có tính chủ độngcủa trẻ, giáo viên có nhiệm vụ hướng dẫn, giáo dục trẻ trong khuôn khổ nhữngmục tiêu và kết quả của chương trình giáo dục mầm non
Bộ trắc nghiệm “Tư duy sáng tạo - vẽ hình( TSD-Z )” của KlausUrban vàHans G.jellen do Nguyễn Huy Tú việt hóa năm 2000 Bộ trắc nghiệm này có 2dạng ( form ) A và B, có thể đo khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân từ 4 tuổi trởlên
Trang 5Sử dụng các tiêu chí và chỉ số trong tài liệu hướng dẫn xây dựng kế hoạchgiáo dục trong các cơ sở mầm non do tác giả Nguyễn Thị Hiếu biên soạn Sửdụng tiêu chí 2, chỉ số 3: thể hiện các nội dung giáo dục theo chương trình Giáodục mầm non Chỉ số 4: Thể hiện các nội dung giáo dục gần gũi, phù hợp vớitrẻ, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương….
Theo chương trình giáo dục mầm non mới, mục tiêu của giáo dục mầmnon là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thànhnhững yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào lớp một (Điều 22Luật giáo dục, 2005) Kinh nghiệm sư phạm cho thấy, trong hoạt động tạo hìnhcủa trẻ mẫu giáo rất dễ xảy ra sự hình thành các hình ảnh sơ đồ rập khuôn, điềunày thường hạn chế sức sáng tạo, cản trở sự hoàn thiện sản phẩm của các em,làm mất đi vẻ sinh động, nét hấp dẫn, độc đáo của sản phẩm Nếu người lớnthường xuyên cung cấp các mẫu đồ hoạ có sẵn thì chẳng bao lâu các em sẽ trởnên lười quan sát, suy ngẫm, tưởng tượng, sẽ mất đi hứng thú, mất đi lòng tinvào bản thân trong công việc sáng tạo của mình Như vậy, các sự vật thật với vẻ
đa dạng, muôn màu, muôn vẻ của mình sẽ cung cấp cho trẻ nội dung sinh độngcủa nó
Đề tài nghiên cứu đã được áp dụng tại lớp Chồi 3 vào năm học 2017-2018với những giải pháp và biện pháp thiết thực đã thay đổi được một số kĩ năng ởtrẻ trong hoạt động tạo hình Khả năng chú ý, sáng tạo trong sản phẩm tạo hìnhđạt 29,4% tăng 19% so với đầu năm Khả năng phối hợp màu đạt 35,3% tăng22% so với kết quả bắt đầu khảo sát Tuy nhiên kết quả này chưa cao, vẫn chưathực sự hiệu quả với tình hình của lớp học, số trẻ đạt được yêu cầu chỉ chiếmkhoảng 40% trên tổng số cả lớp Chính vì vậy tôi đã tiếp tục thay đổi thêmnhững phương pháp mới áp dụng vào các hoạt động tại lớp chồi 3 năm học 2018- 2019
II Thực trạng vấn đề:
Lớp chồi 3 do tôi chủ nhiệm nằm trên địa bàn buôn Hma thuộc xãEaBông, là xã nằm trong khu vực đặc biệt khó khăn của huyện Krông Ana Tổng
Trang 6số học sinh là 34 cháu trong đó dân tộc thiểu số là 100% Do nằm trong địa bànkhó khăn, điều kiện thiếu thốn nên sự quan tâm của phụ huynh đến trẻ chưa cao,
đa số trẻ mới lần đầu đến trường, chưa học qua lớp 3 tuổi Vì vậy khi giáo viêngiao tiếp với trẻ đều rất khó khăn, trẻ còn nói chưa rõ tiếng phổ thông, rụt rètrước cô và các bạn
Trẻ em trong giai đoạn từ 3 đến 5 tuổi là giai đoạn vàng để phát triển tưduy, nhận thức nhưng do thời gian bận rộn trên nương rẫy nên phụ huynh cònchưa thực sự chú trọng việc học của con em, chưa có kiến thức và kĩ năng đểhướng dẫn trẻ phát huy khả năng sáng tạo của mình
Áp dụng những biện pháp đã nghiên cứu về các kĩ năng của trẻ trong cáchoạt động tạo hình của lớp chồi 3 năm học 2017-2018 tổng số là 34 trẻ Từ đótôi nắm được những ưu điểm cũng như tồn tại khi tổ chức hoạt động tạo hìnhcho trẻ, kết quả như sau:
- Khả năng phối hợp màu 14/34 41,2% 20/34 58,8%
- Biết sử dụng nguyên vật liệu từ thiên
nhiên.(nguyên vật liệu mở) 5/34 14,7% 29/34 85,3%
Qua những kết quả sau khi áp dụng những biện pháp đã nghiên cứu, các
kĩ năng của trẻ hoạt động trong môn làm quen với môn tạo hình còn chưa cao,theo tôi có những nguyên nhân sau:
Trang 7Trẻ lớp chồi 3 học sinh dân tộc thiểu số chiếm 100%, phần lớn các cháuchưa qua lớp mầm nên việc tiếp xúc với ngôn ngữ Tiếng Việt còn gặp nhiều khókhăn, đa số trẻ còn sử dụng ngôn ngữ tiếng mẹ đẻ trong giao tiếp trong các hoạtđộng học tập và vui chơi ở trên lớp Đời sống kinh tế của phụ huynh đặc biệtkhó khăn đa số là làm nông trên 70% là hộ nghèo của xã nên chưa tạo điều kiệntốt nhất để các cháu tham gia học.
Đồ dùng đồ chơi tuy đã được đầu tư nhưng vẫn chưa đáp ứng cho một sốhoạt động, đặc biệt là hoạt động tạo hình
Trẻ dùng bút sáp, bút chì màu là chủ yếu Trẻ không được làm quen vớimàu nước, bột màu, bút màu và các vật liệu mở Điều này làm hạn chế khả năngthể hiện những ý tưởng mới lạ về màu sắc và chất lượng Trẻ mầm non ở cùng
độ tuổi có khả năng sáng tạo không đồng đều nhau giữa các cá nhân
Một số phụ huynh vẫn chưa hiểu được tầm quan trọng của sự phát triểnnhân cách, tư duy của trẻ qua hoạt động tạo hình để kết hợp cùng với giáo viêntrong việc giáo dục và chăm sóc trẻ
Giáo viên còn chú tâm nhiều vào việc làm mẫu và kết quả sản phẩm củatrẻ, chưa sử dụng các vật liệu mở Do vậy điều quan trọng nhất là giáo viên phải
tổ chức tốt giờ học vẽ để lôi cuốn, kích thích hứng thú sáng tạo của tất cả các trẻ
Chính vì những khó khăn, hạn chế gặp phải như trên tôi đã xây dựng nhữnggiải pháp và biện pháp phù hợp với đặc điểm của trẻ cũng như phù hợp với tìnhhình địa phương nơi trẻ sinh sống, nhiệm vụ phải giải quyết trong quá trình lên kếhoạch:
- Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý và lập kế hoạch cho trẻ hoạt động Đểthực hiện giải pháp này cần tiến hành tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý củatrẻ, xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp với lứa tuổi của trẻ dựa theonhững tiêu chí trong tài liệu hướng dẫn xây dựng kế hoạch giáo dục
- Tạo môi trường gây hứng thú cho trẻ tham gia hoạt động tạo hình và tíchlũy kiến thức cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi, cần tiến hành xây dựng môi
Trang 8trường với tiêu chí “lấy trẻ làm trung tâm” phối hợp với xây dựng môitrường tăng cường tiếng Việt Nhằm giúp trẻ thành thạo trong phát âm,giao tiếp với bạn, giáo viên dễ dàng, tiếp thu và truyền đạt đúng ý củamình nhằm đạt kết quả cao hơn trong quá trình học.
- Xây dựng các hình thức tổ chức hoạt động tạo hình theo hướng tích hợp
và ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy Xây dựng kế hoạch tíchhợp các môn học khác trong giờ hoạt động tạo hình
- Sưu tầm đồ dùng, nguyên vật liệu mở để gây hứng thú cho trẻ trong hoạtđộng tạo hình, giáo viên nên chủ động, hướng dẫn học sinh chuẩn bịnguyên vật liệu mở trước giờ học Hợp tác, nhờ sự trợ giúp của phụ huynhgóp những đồ dùng sẵn có tại gia đình
- Tổ chức nhận xét sản phẩm, dạy trẻ nhận xét tranh Sử dụng sản phẩm củatrẻ vào các hoạt động, phong trào ở lớp, ở trường Cho trẻ quan sát và tựnhận xét về tranh của mình và bạn Sử dụng sản phẩm của trẻ vào ngàyhội, ngày lễ
III Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
* Giải pháp 1: Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý và lập kế hoạch cho trẻhoạt động Để thực hiện giải pháp này tôi có những biện pháp sau:
+ Trò chuyện, quan sát, tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lí của trẻ:
Khi bắt tay vào nghiên cứu đề tài việc đầu tiên là phải hiểu được đặcđiểm tâm sinh lý của trẻ, để biết trẻ cần gì và muốn gì Khi đến lớp có những trẻtrầm cảm, không muốn giao tiếp cùng các bạn trong giờ chơi hay không chú ýtrong giờ học cô nên tìm hiểu tại sao trẻ lại có những biểu hiện như vậy Có thểtrẻ đang mệt trong người hay gia đình có chuyện buồn, giáo viên cần trò chuyện,quan sát trẻ hoặc trao đổi với phụ huynh để tìm ra nguyên nhân Giáo viên cầnquan sát để hiểu được sở thích của trẻ, trẻ cần gì và muốn gì từ đó sẽ xây dựngbiện pháp tới từng trẻ
Trang 9Ví dụ: Khi tham gia tiết tạo hình “trang trí dây hoa” cô chuẩn bị những đồdùng bằng nhiều vật liệu như màu nước, màu sáp, hoa tươi, cô quan sát xem trẻthích sử dụng những vật liệu gì Sau đó tới hỏi trẻ tại sao con lại thích làm nhưthế này, để cho trẻ nói sở thích của trẻ, sau đó cô sẽ chỉnh sửa kế hoạch theo đặcđiểm của trẻ Có thể tổ chức hoạt động theo nhóm để trẻ hỗ trợ nhau cùng làm.
Tài liệu hướng dẫn thực hành áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làmtrung tâm trong hợp tác với cha mẹ chăm sóc giáo dục trẻ dựa theo tiêu chí 3:
Đa dạng các hình thức giao tiếp với cha mẹ trẻ, chỉ số 8: Có đa dạng các hìnhthức giao tiếp trực tiếp với phụ huynh Tôi đã chọn lọc và áp dụng những biệnpháp phù hợp Cụ thể trong quá trình đi phổ cập, được trực tiếp trao đổi với phụhuynh, là cơ hội đầu tiên để tìm hiểu về môi trường sống, tính cách của trẻ Trẻ
có năng khiếu bẩm sinh, nhanh nhẹn hay còn chậm, không hứng thú với hoạtđộng tạo hình từ đó lập kế hoạch giáo dục phù hợp với trẻ
Ví dụ: Trước giờ dạy hoạt động tạo hình “trang trí rèm cửa”, Cô sẽ cho trẻ điquan sát những chiếc rèm của các lớp, các phòng tại trường hoặc những tranhtrang trí rèm cửa trên internet rồi hỏi sở thích của từng trẻ thích trang trí theocách nào màu gì, trang trí bằng vật liệu gì? Sau đó cô sẽ phân nhóm để trẻ làmtheo sở thích, những bạn nào cùng sở thích sẽ cùng một nhóm, hỗ trợ cho nhau
Dựa theo tiêu chí 4: Tổ chức cuộc họp với cha mẹ trẻ đạt hiệu quả, chỉ số
10 : Thay vì trước đây chỉ họp đầu và cuối học kì, tôi thường xuyên tổ chức họpphụ huynh vào cuối tháng, cho phụ huynh quan sát sản phẩm tạo hình của cáccháu để cùng phụ huynh trao đổi về sự chuyển biến tâm lí của trẻ có tốt haykhông Trẻ thích điều gì, không thích điều gì cũng thể hiện phần lớn ở tác phẩm.Hoặc trao đổi hàng ngày qua điện thoại với phụ huynh Đa số phụ huynh của lớpvẫn còn rất trẻ nên tôi đã lập một nhóm trên facebook và trao đổi trực tiếp trênnhóm đó Phụ huynh rất hào hứng tham gia trao đổi
Trực tiếp trao đổi với phụ huynh mọi lúc mọi nơi khi có cơ hội tiếp xúcvới phụ huynh như vào các buổi sáng, chiều khi phụ huynh đưa đón trẻ Tại cácbảng tin của lớp sẽ để những thông tin của trẻ để phụ huynh dễ quan sát Trong
Trang 10mỗi sổ bé ngoan đặc điểm riêng của từng trẻ như màu sắc, món thức ăn, bạnthích chơi phát về nhà để phụ huynh hiểu thêm về con của mình.
Trong các buổi sinh hoạt đoàn kết thôn buôn, các buổi chuyên đề trường,cụm có sự góp mặt của phụ huynh Bản thân giáo viên sẽ tuyên truyền động viêncác bậc phụ huynh quan tâm đến việc học, việc phát triển về tâm sinh lí của trẻnhiều hơn nữa
+ Xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp với lứa tuổi của trẻ
Dựa vào tiêu chí thực hành áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trungtâm, Tôi lên kế hoạch cụ thể cho năm, tháng, tuần, những công việc phải làm đểhoàn thành mục tiêu đề ra Trong kế hoạch giáo dục năm học tôi bám vào cáctiêu chí như tiêu chí 1 với chỉ số 1: Mục tiêu phù hợp với sự phát triển của trẻ.Tiêu chí 3 chỉ số 5,6 về dự kiến chủ đề và các mốc thời gian thực hiện các chủđề
Ví dụ: Theo tiêu chí 1, chỉ số 1: trong năm học áp dụng các biện pháp vào trẻmục tiêu đề ra cuối năm: 100% trẻ hứng thú khi học môn tạo hình, 90% trẻ sửdụng thành thạo các đồ dùng như: Bút màu, màu nước, nguyên vật liệu mở…trong sản phẩm tạo hình của mình 95% trẻ biết nhận xét sản phẩm của mình vàcủa bạn và trẻ biết sáng tạo những sản phẩm độc đáo mới lạ
Kế hoạch tháng tôi áp dụng các tiêu chí như tiêu chí 5, chỉ số 12: Kế hoạchthể hiện các hoạt động phù hợp với hiểu biết, nhu cầu, hứng thú của trẻ Tiêu chí
6, chỉ số 14: Kế hoạch có nội dung phản ánh các nét văn hóa, truyền thống, tậpquán, ngôn ngữ của gia đình và địa phương
Ví dụ: Kế hoạch tháng 8: Cô tìm hiểu, làm quen với trẻ giúp trẻ có cảm giácgũi hơn Tạo những trò chơi liên kết trẻ với trẻ, trao đổi với phụ huynh về tính cách, cách sinh hoạt của trẻ để hiểu rõ hơn về tâm sinh lí
Tháng 9, tháng 10: Cô tiến hành chọn những đề tài tạo hình kích phù hợp với tình hình lớp Đưa ra những câu hỏi gợi mở để kích thích sự sáng tạo của trẻ.Sau đó cô quan sát cách tạo hình của từng trẻ, hướng trẻ tới những cái trẻ chưa
Trang 11làm được Sau mỗi giờ tạo hình cô cho trẻ trưng bày và nhận xét các sản phẩm
mà mình tạo ra Hỏi trẻ về ý tưởng của mình trong mỗi sản phẩm đó Trước mỗi tiết tạo hình cô cần trao đổi với phụ huynh về những gì mà trẻ sẽ được sắp tới, phối hợp với phụ huynh tìm những nguyên vật liệu mở giúp trẻ phát huy hết khảnăng tưởng tượng sáng tạo của trẻ
Tháng 11: Cô và trẻ cùng thực hiện các bài tập test sự sáng tạo qua bộ trắcnghiệm TSD – Z do Nguyễn Huy Tú việt hóa năm 2000 Bộ trắc nghiệm này
có hai dạng (form) A và B, có thể đo khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân từ 04tuổi trở lên Mỗi bộ trắc nghiệm có 6 họa cho trước (nửa đường tròn, điểm, gócvuông lớn, đường cong uốn lượn, đường gạch, chữ U nhỏ nằm ngoài khung hìnhchữ nhật) Từ những họa tiết đó trẻ sẽ tưởng tượng và hoàn thành bài vẽ củamình Dựa vào đó sẽ đánh giá được mức tư duy tưởng tượng của trẻ
Cứ như vậy cô tùy theo tình hình trẻ để xây dựng kế hoạch cụ thể cho từngtháng, đẩy dần sự phát triển của trẻ
Kế hoạch tuần xây dựng theo tiêu chí 9, chỉ số 24: Kế hoạch có dự kiếnnhững vật liệu, đồ dùng, đồ chơi cần chuẩn bị để trẻ khám phá, thử nghiệm vàsáng tạo ở các khu vực hoạt động khác nhau Chỉ ra những vật liệu, đồ dùng cótính kích thích và tạo cơ hội cho trẻ tích cực khám phá, thử nghiệm và sáng tạo ởcác khu vực hoạt động khác nhau
Kế hoạch ngày xây dựng theo tiêu chí 12, chỉ số 31,32 kế hoạch có các hoạtđộng trong lớp và ngoài trời, cũng xây dựng cụ thể cho hoạt động tạo hình mọilúc mọi nơi:
Ví dụ: thứ 2, trong hoạt động ngoài trời trẻ sẽ được quan sát khu vui chơi của
bé, cô hướng dẫn trẻ quan sát và giới thiệu bộ phận chức năng của những dồchơi Thứ 3 trẻ sẽ được tô màu chiếc cầu trượt, xích đu Thứ 4 đi quan sát góctạo hình của các bạn lớp khác…
Lớp 100% là học sinh đồng bào dân tộc thiểu số, trẻ đa số dùng tiếng mẹ
đẻ trong giao tiếp hàng ngày với cô và các bạn, trẻ nói không rõ lời, nói ngọng,nói lắp, nói mất dấu, diễn đạt câu chưa mạch lạc, rõ ràng Nên trong quá trình
Trang 12lên kế hoạch chủ đề tuần tôi lồng ghép tăng cường Tiếng Việt mọi lúc mọi nơicho trẻ dựa vào tiêu chí xây dựng môi trường tăng cường Tiếng Việt cho trẻ emngười dân tộc thiểu số Gồm 7 tiêu chí xây dựng môi trường học tập và hoạtđộng cho trẻ.
Sau khi xây dựng kế hoạch tôi tiến hành cùng trẻ xây dựng môi trườngtrong và ngoài lớp học
* Giải pháp 2: Tạo môi trường gây hứng thú cho trẻ tham gia hoạt độngtạo hình và tích lũy kiến thức cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi, với những biện pháp:
+ Xây dựng môi trường với tiêu chí “lấy trẻ làm trung tâm” phối hợp vớixây dựng môi trường tăng cường tiếng Việt
Do đặc điểm của lớp là 100% dân tộc thiểu số, trẻ giao tiếp với nhau hoàntoàn bằng tiếng mẹ đẻ Rất khó khăn cho giáo viên trong quá trình hướng dẫn trẻnên áp dụng tiêu chí 5,9, 7 và 10 tại môi trường xã hội trong các tiêu chí xâydựng môi trường tăng cường tiếng Việt cho trẻ em người dân tộc thiểu số: Luônquan tâm, trao đổi, lắng nghe trẻ, dùng những phương pháp trực quan như tranhảnh, vật thật, ngôn ngữ cơ thể để giải thích trẻ hiểu nghĩa của từ và câu nói củacô
Áp dụng tiêu chí thực hành áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trungtâm trong tổ chức hoạt động học cho trẻ mẫu giáo Chuẩn bị môi trường phù hợpvới khả năng của trẻ, không đưa ra quá nhiều mục đích trong một hoạt động học.Phải phù hợp nhu cầu, hứng thú của trẻ Trong quá trình học ở trường mầm nonchúng ta luôn phải xây dựng môi trường kích thích gây hứng thú cho trẻ ngoàimôi trường trong lớp học mà trẻ sẽ được đi tham quan, đi dạo hoặc xem tranh,ảnh, các bài vẽ… Đây chính là điều kiện thuận lợi để trẻ bộc lộ cảm xúc và hứngthú cá nhân với những gì chúng “tai nghe, mắt thấy” điều này đóng vai trò vôcùng quan trọng đối với chất lượng sản phẩm
Xây dựng môi trường trong lớp học: Áp dụng tiêu chí 1, chỉ số 2 trongxây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm đối với trẻ dân tộc thiểu số: Môitrường trong lớp học có đồ dùng đồ chơi, phương tiện, thiết bị phù hợp với trẻdân tộc thiểu số Tôi chú trọng trang trí theo hình thức động nhiều hơn tĩnh trẻ
Trang 13có thể tự do quan sát, cảm nhận Từ đó phát triển xúc giác, thị giác của trẻ, mộtyếu tố không thể thiếu trong việc phát triển tư duy sáng tạo và trí tưởng tượngcủa trẻ trong hoat động tạo hình Kết hợp với tiêu chí 5 trong tiêu chí xây dựngmôi trường tăng cường tiếng việt, mỗi sản phẩm tôi có kí hiệu riêng hoặc gắnchữ viết để trẻ làm quen với chữ cái Hoặc dùng những trò chơi nhẹ để trẻ phátâm.
Ví dụ: Tại góc địa phương cho trẻ xem đồ dùng dân gian bằng các chấtliệu khác nhau như: gỗ, nứa, thổ cẩm, đất nặn…trong đồ dùng có chứa nhữngchữ số, chữ cái như “cái mẹt” thì để chữ “e” để trẻ sẽ quan sát và nói lên tổngthể hình dáng hoặc miêu tả một số đặc điểm nổi bật của đồ vật
Khi cho trẻ xem tranh ảnh về các đồ dùng trong gia đình, giáo viên đưa racác câu hỏi để trẻ chú ý quan sát và ngay lúc đó trong đầu trẻ thể hiện lên nhữnghình ảnh về màu sắc chất liệu của đồ dùng
Do vậy việc tạo môi trường kích thích hứng thú học tập cho trẻ trong hoạtđộng tạo hình là rất quan trọng, ở lớp tôi thường xuyên trưng bày ở các góc nghệthuật, những tranh ảnh vẽ, xé dán đồ chơi vật mẫu sản phẩm mang tính nghệthuật
Ví dụ: Với chủ đề “Thế giới thực vật” Tôi trang trí nhiều các hình ảnhcác loài hoa, cây ăn quả và dưới mỗi hình ảnh có ghi các từ ghép tương ứng để
từ đó trẻ nhớ lâu hơn các loài hoa, quả, cây Và những chữ cái trong các từ Từ
đó sẽ giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, tập trung chú ý, mở rộng hiểu biết và trẻ cònđược làm quen với môi trường chữ viết
Tùy vào mỗi chủ đề trang trí góc sao cho phù hợp, hình ảnh sinh động gần gũi để trẻ dễ liên tưởng và làm vốn hình tượng cho trẻ
Khi vào tiết dạy vẽ ngôi nhà chủ đề “ngôi nhà của bé” tại góc chủ đề củalớp tôi trang trí những bức tranh ngôi nhà được tô màu thật đẹp, hay ngôi nhàđược xé dán bởi các hình học, ngôi nhà được trang trí bằng những hạt đậu đen…Những bức tranh đa dạng đó sẽ là những biểu tượng phong phú để trẻ phát huytrí tưởng tượng của mình vào bài vẽ của mình…
Trang 14Cho các cháu đi tham quan góc sản phẩm của các lớp khác để tăng thêm
sự hứng thú cho trẻ Xây dựng góc thư viện để trẻ có thể tìm hiểu, quan sátnhững tranh ảnh, sản phẩm trưng bày, cung cấp vốn biểu tượng cho trẻ
Như vậy, để trẻ có thể tưởng tượng sáng tạo tạo ra một sản phẩm củariêng mình thì việc giáo viên cung cấp cho trẻ những biểu tượng đầy đủ, cảmxúc là vô cùng cẩn thiết Điều này không có nghĩa là bắt trẻ phải mô tả giốngthật, mà tạo điều kiện cho các hình ảnh sáng tạo có tính nghệ thuật sẽ ra đời ởtranh của trẻ, các vật thật với vẻ đa dạng muôn màu, muôn vẻ sẽ cung cấp chotrẻ nội dung sinh động của nó, kích thích các xúc cảm tình cảm, giúp trẻ ghi nhớtốt hình ảnh và tạo đà cho tưởng tượng sáng tạo phát triển
Xây dựng môi trường ngoài lớp học: Xây dựng môi trường mọi lúc mọinơi, trong tầm nhìn của trẻ Khi trẻ đến trường sẽ được áp dụng theo phươngpháp “học bằng chơi, chơi mà học”, giáo viên hướng dẫn trẻ học một cách tựnhiên không gò bó, ép buộc trẻ
Ngoài hành lang trước cửa lớp của trẻ được trang trí những hình ảnh câycối, hoa lá, con vật, con người… đa dạng đầy đủ màu sắc với những chất liệukhác nhau Trên mỗi hình ảnh đều có những chữ cái kèm theo, điều này vừa giúptrẻ có tranh ảnh để trẻ quan sát, vừa tăng cường được Tiếng Việt cho trẻ Tương
tự trên mỗi đồ chơi, chiếc ghế hay chiếc bàn đều có những biểu tượng như hìnhvuông, hình tròn để trẻ dễ dàng nhận biết được
Xây dựng khu vui chơi riêng cho trẻ bằng những đồ dùng tự tạo như lốp
xe làm cổng để trẻ chui qua, quả bí làm bằng lọ sữa nhựa, gian bán hàng đượclàm bằng nứa, tre trưng bày những sản phẩm đặc trưng của địa phương Xungquanh khu vui chơi trồng những cây gần gũi với trẻ như cây chuối, cây bàng,cây mướp…Dưới mỗi đồ chơi đều kết hợp tăng cường tiếng Việt cho trẻ
Ví dụ: Có những con vật được làm bằng những chiếc rổ, nơm như congấu, con gà Dưới mỗi con vật sẽ có chữ cái tương ứng bằng những thẻ chữ rời
Ví dụ “con gà” cô sẽ rút thẻ chữ “a” ra và trẻ phải tìm đúng chữ “a” bỏ vô