QUẢN TRỊ các dự án đầu tư dầu KHÍ của TỔNG CÔNG TY THĂM dò KHAI THÁC dầu KHÍ

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂNĐề tài: Quản trị các dự án đầu tư dầu khí tại Tổng Công ty Thăm dò Khai thácdầu khí PVEP Những kết quả nghiên cứu đạt được: Thứ nhất, luận văn đã khái

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ

QUẢN TRỊ CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ DẦU KHÍ CỦA TỔNG CÔNG TY THĂM DÒ KHAI THÁC DẦU KHÍ

(PVEP)

Chuyên ngành: Quản trị Kinh doanh

LƯU THỊ THÙY LINH

Hà Nội, 2018

Mã số: 8340101

Họ và tên học viên: Lưu Thị Thùy Linh Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thu Thủy

Hà Nội, 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các thông tin vàkết quả nghiên cứu trong luận văn là do tôi tự thu thập, tìm hiểu, đúc kết và phân tíchmột cách trung thực Nguồn thông tin sử dụng trong luận văn được lấy từ các phòngnghiệp vụ, thực tiễn, báo cáo tổng kết hàng năm phù hợp với tình hình sản xuất kinhdoanh thực tế của Công ty

Học viên

Lưu Thị Thùy Linh

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình và tạo điều kiệncủa Tổng công ty Thăm dò Khai thác Dầu khí, Thầy cô giáo, bạn bè đồng nghiệp…Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc nhất tới tất cả các cá nhân, tập thể đã tạo điều kiệngiúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu luận văn này

Trước hết, tôi xin trân trọng cảm ơn sâu sắc đến Cô giáo hướng dẫn – PGS.TS.Nguyễn Thu Thủy – Phó Hiệu trưởng, Trường Đại học Ngoại Thương, người đã trựctiếp chỉ bảo, hướng dẫn và người đã toàn tâm toàn ý hướng dẫn và giúp đỡ tôi trongsuốt quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Tổng Công ty Thăm dò Khai thác Dầukhí, Ban Đầu tư Phát triển, các phòng chuyên môn, các Trưởng phòng đã tạo điềukiện thuận lợi cho tôi trong quá trình làm luận văn Trân trọng cảm ơn bạn bè, đồngnghiệp đã có nhiều giúp đỡ, hỗ trợ việc tìm kiếm tài liệu và có những góp ý thiết thựctrong quá trình thực hiên viết luận văn

Đồng thời, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy cô giáo trong KhoaQuản trị Kinh doanh, Trường Đại học Ngoại Thương đã cung cấp cho tôi những kiếnthức và nguồn thông tin bổ ích để tôi có thể học tập và hoàn thiện luận văn này

Do thời gian nghiên cứu có hạn, luận văn của tôi chắc hẳn không thể tránh khỏinhững sơ suất, thiếu sót, tôi rất mong nhận đuợc sự đóng góp của các thầy cô giáocùng toàn thể bạn đọc

Học viên

Lưu Thị Thùy Linh

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT v

DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ vii

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN ix

LỜI MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan 3

6 Kết cấu của đề tài nghiên cứu 5

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƯ, QUẢN TRỊ DỰ ÁN ĐẦU TƯ VÀ QUẢN TRỊ DỰ ÁN ĐẦU TƯ DẦU KHÍ 6

1.1 Những lý luận cơ bản về dự án đầu tư và quản trị dự án đầu tư 6

1.1.1 Tổng quan về dự án và dự án đầu tư 6

1.1.2 Quản trị dự án đầu tư 9

1.2.1 Khái niệm quản trị dự án đầu tư 9

1.2.2 Chức năng của quản trị dự án đầu tư 10

1.2.3 Nội dung quản trị dự án đầu tư 11

1.2.4 Các mô hình tổ chức quản trị dự án đầu tư tại Việt Nam 19

1.2.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý dự án đầu tư 23

1.2 Dự án đầu tư dầu khí và quản trị dự án đầu tư dầu khí 24

1.2.1 Tổng quan chung về dự án dầu khí 24

1.2.2 Quản trị dự án đầu tư dầu khí 30

1.3 Kinh nghiệm quản trị dự án đầu tư dầu khí của các công ty nước ngoài 33

1.3.1 Petronas 33

1.3.2 Mitra Energy 34

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ DẦU KHÍ TẠI PVEP 36

2.1 Giới thiệu về PVEP 36

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển 36

2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ của PVEP 37

2.1.3 Cơ cấu tổ chức và đội ngũ lao động 37

2.1.4 Một số kết quả hoạt động kinh doanh của PVEP từ khi hình thành tới nay

(giai đoạn 2007-2017) 39

2.2 Thực trạng quản trị dự án đầu tư dầu khí tại PVEP 42

2.2.1 Tổng quan về các dự án đầu tư dầu khí 42

2.2.2 Hệ thống văn bản pháp lý liên quan và thực trạng xây dựng và áp dụng các quy trình/quy chế nội bộ quản trị dự án đầu tư dầu khí của PVEP 43

2.2.3 Thực trạng về công tác quản trị dự án đầu tư tại PVEP 51

2.2.4 Nghiên cứu điển hình về công tác quản trị dự án đầu tư tại 02 dự án PVEP điều hành và PVEP không điều hành 75

2.3 Đánh giá việc quản trị dự án đầu tư dầu khí của PVEP 79

2.3.1 Đánh giá việc xây dựng và thực hiện quy định, quy trình và tổ chức thực hiện quản trị dự án đầu tư dầu khí 79

2.3.2 Đánh giá việc áp dụng các chỉ tiêu và công cụ trong quản trị dự án đầu tư dầu khí của Tổng công ty 81

2.3.3 Đánh giá hiệu quả của việc quản trị dự án đầu tư dầu khí tại PVEP 83

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN TRỊ CÁC DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI PVEP 85

3.1 Bối cảnh ngành thăm dò khai thác dầu khí tới năm 2020 và định hướng tới năm 2035 85

3.1.1 Cung cầu về dầu/khí và giá dầu/khí 85

3.1.2 Nhận định một số cơ hội và thách thức đối với PVEP 88

3.1.3 Dự báo đầu tư của PVEP tới 2020 và định hướng tới 2035 89

3.2 Những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị các dự án đầu tư dầu khí tại PVEP 91

3.2.1 Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp lý quản trị dự án đầu tư dầu khí 91

Hoàn thiện văn bản pháp lý: 91

3.2.2 Hoàn thiện, đổi mới hoạt động quản trị 94

3.2.3 Tăng cường trao đổi với các đơn vị, dự án để cải thiện chất lượng quản trị dự án đầu tư dầu khí 96

3.2.4 Cổ phần hoá PVEP và các công ty con đầu tư vào dự án 97

3.2.5 Cơ cấu lại lực lượng lao động 98

3.3 Kiến nghị 100

KẾT LUẬN 102

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 104

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ

Bảng 1 1: Các bước công việc của một dự án đầu tư

Bảng 1 2: Đơn giá chi phí các hạng mục chủ yếu thăm dò, khai thác dầu khí

Hình 1 1: Mô hình quản lý dự án của Petronas/PCSB

Hình 1 2: Mô hình quản lý dự án của Mitra

Sơ đồ 1 1: Chu kỳ dự án đầu tư

Sơ đồ 1 2: Chu trình quản trị dự án

Sơ đồ 1 3: Quy trình quản trị thời gian tiến độ

Sơ đồ 1 4: Quy trình quản trị chi phí

Sơ đồ 1 5: Quy trình quản trị chất luợng

Sơ đồ 1 6: Mô hình chủ đầu tư trực tiếp quản trị dự án

Sơ đồ 1 7: Mô hình chìa khóa trao tay

Sơ đồ 1 8: Mô hình chủ nhiệm điều hành dự án

Sơ đồ 1 9: Mô hình quản trị dự án theo chức năng

Sơ đồ 1 10: Mô hình tổ chức chuyên trách quản trị dự án

Sơ đồ 1 11: Mô hình quản trị dự án theo ma trận

Sơ đồ 1 12: Sơ đồ mô hình quản lý điều hành các dự án dầu khí của PVEP

Sơ đồ 1 13:Sơ đồ quản lý điều hành dự án theo Hợp đồng

Sơ đồ 1 14: Sơ đồ quản lý điều hành dự án theo giai đoạn dự án

Bảng 2 1: Bảng kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của PVEP từ năm 2007-2016

Bảng 2 2: So sánh mô hình quản trị dự án của PVEP và công ty nước ngoài

Bảng 2 3: Mức độ can thiệp quản lý của PVEP tùy vào hình thức điều hành

Bảng 2 4: Các yếu tố ảnh hưởng lớn đến việc chậm tiến độ

Bảng 2 5: Bảng đánh giá chất lượng các dự án

Bảng 2 6: Chi phí đầu tư (Capex), vận hành (Opex) của các dự án so với Báo cáo được duyệt

Bảng 2 7: Đơn giá thu nổ, xử lý địa chất 2D

Bảng 2 8: Đơn giá xây lắp cho cụm xử lý trung tâm

Bảng 2 9: Mức độ tiêu thụ nhiên liệu của các tàu chứa dầu

Hình 2 1: Trữ lượng xác minh và sản lượng khai thác của PVEP giai đoạn 2007-2016

Hình 2 2: Cơ cấu các dự án Dầu khí của PVEP trong giai đoạn 2007-2017

Hình 2 3: Quy trình quản trị dự án tại các cấp ở PVEP

Hình 2 4: Các công việc trong khâu triển khai dự án

Hình 2 5: So sánh giá thành đơn vị khai thác của PVEP và Nhà thầu nước ngoài (NTNN)

Hình 2 6: Hình Cơ cấu nhân sự của Tổng Công ty

Hình 2 7: So sánh Hiệu quả đầu tư Full cycle giữa FDP/BCĐT với cập nhật của các DA phát triển khai thác- Giả định giá dầu của WMK tại Q4/2017

Hình 2 8: So sánh kỳ vọng đầu tư của các dự án thời điểm lập BCĐT và thời điểm cập nhật tháng 12/2017

Hình 2 9: Đánh giá rủi ro dự án Lô 39, Peru

Sơ đồ 2 1: Mô hình tổ chức PVEP (30/12/2017)

Sơ đồ 2 2: Sơ đồ theo dõi tiến độ Lô 09-2/10

Hình 3 1: Dự báo giá dầu của Woodmackenzie

Hình 3 2: Dự báo giá khí giai đoạn 2013-2040

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN

Đề tài: Quản trị các dự án đầu tư dầu khí tại Tổng Công ty Thăm dò Khai thácdầu khí (PVEP)

Những kết quả nghiên cứu đạt được:

Thứ nhất, luận văn đã khái quát và tổng hợp được những lý luận cơ bản về sựcần thiết của việc quản trị các dự án đầu tư dầu khí trong công ty dầu khí thượngnguồn để người đọc có được cái nhìn tổng quan về nội dung này

Thứ hai, thông qua việc tổng hợp và phân tích các số liệu về tình hình triển khaicác dự án đầu tư dầu khí của PVEP, luận văn đã nêu ra được thực trạng công tác quảntrị dự án đầu tư dầu khí của PVEP bằng các chỉ tiêu về chất lượng, thời gian, chi phí Trên cơ sở đó, luận văn cũng đã đánh giá được những ưu điểm và những mặt còn hạnchế trong công tác quản trị các dự án đầu tư của PVEP

Thứ ba, trên cơ sở dự báo cung cầu, dự báo giá dầu khí, phân tích cơ hội tháchthức của PVEP và định hướng của PVEP về đầu tư đến năm 2035 đồng thời học hỏi

mô hình quản trị dự án đầu tư của các công ty dầu khí lớn thế giới, luận văn đã nêu rađược một số điểm có thể áp dụng được với PVEP để công tác quản trị dự án được tốthơn Ngoài ra, dựa vào các mặt còn tồn tại trong công tác quản trị dự án của PVEPluận văn cũng đề xuất được một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị các dự ánđầu tư dầu khí tại PVEP

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Tổng Công ty Thăm dò và Khai thác Dầu khí (PVEP) được thành lập vào tháng5/2007 trên cơ sở sát nhập 02 đơn vị thành viên là Công ty Thăm dò Khai thác Dầukhí và Công ty Đầu tư Phát triển Dầu khí PVEP là đơn vị thành viên của Tập đoànDầu khí quốc gia Việt Nam (Tập đoàn/PVN), hoạt động trong lĩnh vực thăm dò khaithác dầu khí, lĩnh vực hoạt động quan trọng và cốt lõi của Tập đoàn

Trong quá trình triển khai các nhiệm vụ được giao, PVEP không tránh khỏi cáctác động của các chu kỳ kinh tế, đặc biệt là các yếu tố nhạy cảm của môi trườngngành, đặc biệt là suy giảm giá dầu, giá khí, tăng giá nguyên vật liệu và giá cả cácthiết bị phục vụ công tác đầu tư, phát triển như thiết bị bề mặt, đường ống dẫndầu/khí, giếng khoan, trạm xử lý… Trong bối cảnh có nhiều biến động của môitrường đầu tư đó, Tổng Công ty đã từng bước nâng cao vai trò của quản trị điều hành,trong đó, PVEP cũng đã chú trọng tới cải thiện chức năng quản trị dự án đầu tư dầukhí

Để làm được việc đó, định kỳ hàng năm, PVEP đã đánh giá toàn bộ các dự ánhiện có để nhận định về các kết quả đạt được, những tồn tại, những điểm mạnh, điểmyếu của mình; đồng thời định hướng triển khai từng dự án cũng như xác định cácthiếu hụt để đề xuất các giải pháp phù hợp, đáp ứng mục tiêu trung và dài hạn màChiến lược đã đề ra Những đánh giá và đề xuất quyết liệt trong quá trình quản trị dự

án đầu tư dầu khí đã góp phần không nhỏ để PVEP luôn là doanh nghiệp có doanhthu cao và là doanh nghiệp đóng thuế cao nhất Việt Nam năm 2013

Trên cơ sở phát huy những kết quả đã đạt được từ thực tiễn hoạt động của TổngCông ty và các lý thuyết đã được học, nghiên cứu về quản trị dự án đầu tư, tôi đã

chọn đề tài “Quản trị các dự án đầu tư dầu khí của Tổng công ty Thăm dò khai thác dầu khí” để nghiên cứu trong luận văn Thạc sỹ của mình Tôi hi vọng sẽ đưa ra

một số giải pháp góp phần nâng cao hơn nữa hiệu quả quản trị dự án đầu tư thăm dòkhai thác dầu khí và được ứng dụng tại Tổng Công ty

2 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận văn bao gồm:

- Tổng hợp cơ sở lý thuyết quản trị dự án đầu tư và quản trị dự án đầu tư dầu

khí;

- Phân tích thực trạng quản trị các dự án đầu tư dầu khí tại Tổng công ty Thăm

dò Khai thác dầu khí (PVEP), đánh giá các thành công cũng như các tồn tại hạn chế

và nguyên nhân;

- Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả quản trị các dự án đầu tưdầu khí tại PVEP Việc nâng cao công tác quản trị dự án được luận văn nghiên cứu, đềxuất không chỉ ở công tác quản trị tại Tổng công ty mà còn cho các công ty con, đồngthời đề xuất phương án tối ưu chi phí giúp PVEP vượt qua giai đoạn khó khăn khi giádầu giảm sâu như hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là quản trị các dự án đầu tư dầu khí củaPVEP đến thời điểm 31/12/2017 Về đối tượng chủ thể tham gia quản lý dự án đầu tư,luận văn tập trung vào nghiên cứu bộ máy các phòng ban trực tiếp tham gia công tácquản lý dự án đầu tư tại Tổng công ty và các công ty con

4 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện đề tài tác giả đã thực hiện kết hợp các phương phápsau:

- Phương pháp thu thập số liệu: Để có số liệu phân tích cho nghiên cứu, tác giả

đã sử dụng các phương pháp thu thập số liệu sau:

+ Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu thứ cấp: sử dụng phương phápphân tích tổng hợp các dữ liệu thứ cấp từ các tài liệu học thuật về quản trị dự án đầu

tư nói chung và các tài liệu về quản trị dự án đầu tư dầu khí nói riêng của Tổng công

ty Thăm dò Khai thác Dầu khí Nghiên cứu giáo trình quản trị dự án đầu tư, các tàiliệu tham khảo từ tạp chí chuyên ngành, các tài liệu hội thảo được Tổng

công ty tổ chức nhằm trao đổi/nâng cao chuyên môn giữa các đơn vị trong ngành, cácthông tin từ internet liên quan đến vấn đề cần phân tích nghiên cứu.

+ Phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp nhằm rút ra các nhận xét đối vớivấn đề nghiên cứu

Luận văn được thực hiện dựa trên nguồn cơ sở dữ liệu dự án của PVEP, thamkhảo và kết hợp với một số thông tin từ Cổng thông tin của Tập đoàn Dầu khí Quốcgia Việt Nam (PVN) cùng số liệu trên các phương tiện thông tin đại chúng

5 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan

Quản trị dự án đầu tư để thực hiện công tác đầu tư dự án và lựa chọn cho quátrình đầu tư dự án được chính xác Quản trị dự án là hoạt động quan trọng trong quátrình hình thành và thực hiện dự án, là công cụ thực hiện và ra quyết định đầu tư phùhợp Có nhiều chủ thể tham gia và ảnh hưởng tới quá trình quản trị dự án đầu tư như:các doanh nghiệp với vai trò là chủ đầu tư, nhà nước mà đại diện là các cơ quan quản

lý nhà nước, các ngân hàng, các tổ chức tài chính tín dụng, các tổ chức tư vấn

Trên thế giới, các nghiên cứu về quản trị dự án đầu tư và quản trị dự an đầu tưdầu khí đã và đang được các phân tích và áp dụng để đảm bảo hiệu quả hoạt động củadoanh nghiệp trong bối cảnh có nhiều biến đổi của môi trường kinh doanh:

+Project Portfolio Management của của tác giả Porviz F.Rod;

+ Project Management for the Oil and Gas Industry: A World System

Approach của nhóm tác giả Adedeji B Badiru và Samuel O Osisanya

+ Project Management in the Oil and Gas Industry của tác giả Mohamed A El-Reedy.

Nghiên cứu về công tác quản trị dự án đầu tư trong nước đã có các công trìnhnghiên cứu và lý luận theo nhiều chủ đề cũng như các quá trình hoạt động quản trị dự

án đầu tư Tuy nhiên, nghiên cứu quản trị dự án đầu tư trong lĩnh vực dầu khí thìkhông nhiều, phạm vi và mức độ nghiên cứu tập trung chủ yếu ở việc xem xét, bàn

luận về các kỹ thuật phân tích đánh giá dự án, ở nội dung phân tích đánh giá hiệu quả kinh tế như:

- Nguyễn Đỗ Thành Công với đề tài “Phân tích và đánh giá hiệu quả kinh tế dự

án đầu tư tại Tổng công ty thăm dò khai thác dầu khí”, Luận văn thạc sỹ kinh tế, Đạihọc Quốc gia Hà Nội, năm 2015, đề tài đề cập đến việc nâng cao hiệu quả công tácđánh giá kinh tế dự án thăm dò khai thác tại Tổng công ty Thăm dò Khai thác Dầukhí, đưa ra những lý luận cơ bản về dự án đầu tư, dự án đầu tư dầu khí, phân tíchđánh giá hiệu quả kinh tế dự án đầu tư dầu khí, đánh giá thực trạng và đưa ra nhữnggiải pháp nhằm hoàn thiện công tác đánh giá hiệu quả kinh tế dự án tại Tổng công tyThăm dò Khai thác Dầu khí Đề tài tập trung chủ yếu vào việc công tác đánh giá hiệuquả kinh tế trong giai đoạn thực hiện dự án tại các dự án thuộc phạm

viquản lý của Tổng công ty và các công ty con

- Luận văn thạc sỹ của tác giả Đặng Thị Duyên với đề tài “Một số giải pháp

nhằm nâng cao hiệu quả quản lý cơ cấu đầu tư các dự án dầu khí của Tổng Công tyThăm dò Khai thác Dầu khí” năm 2014 tại Trường Đại học Ngoại thương đã kháiquát hóa những vấn đề về quản lý cơ cấu đầu tư áp dụng trong ngành dầu khí, qua đó

đề xuất một số giải pháp nâng cao quản lý cơ cấu các dự án đầu tư dầu khí tại PVEP.Tuy nhiên, đề tài hướng tới cơ cấu đầu tư mang tính chất tổng thể, tập trung vào tối

ưu danh mục đầu tư dự án hơn là các chức năng cụ thể của quản trị dự án

đầu tư

Các công trình đã nghiên cứu về quản trị dự án đầu tư thường tập trung vào kỹthuật phân tích đánh giá lợi ích và chi phí phục vụ cho mục đích tối đa hoá lợi nhuậnhoặc tiến hành phân tích đánh giá lợi ích và chi phí đối với dự án Nghiên cứu và thiết

kế quy trình nâng cao chất lượng công tác quản trị dự án đầu tư đáp ứng cho nhà quảntrị có những quyết định đúng đắn và kịp thời nắm bắt cơ hội đầu tư có hiệu quả, nângcao hiệu quả kinh tế dự án, quản trị từ khâu nghiên cứu, lập dự án, thực hiện đầu tư,vận hành và kết thúc vòng đời dự án, đội ngũ cán bộ nhân lực thực hiện, phươngpháp, quy trình thực hiện, vấn đề phân cấp quản lý đầu tư

Trong quá trình thực hiện tác giả đã kế thừa, học tập những ưu việt của các công trình nghiên cứu trước đó để hoàn thành luận án của mình.

6 Kết cấu của đề tài nghiên cứu

Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung nghiên của của đề tài bao gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về dự án đầu tư, quản trị dự án đầu tư và quản trị dự án đầu tư dầu khí

Chương 2: Thực trạng quản trị các dự án đầu tư dầu khí tại PVEP Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản trị các dự án đầu tư dầu khí tại PVEP

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƯ, QUẢN TRỊ DỰ ÁN ĐẦU TƯ VÀ QUẢN TRỊ DỰ ÁN ĐẦU TƯ DẦU

KHÍ 1.1 Những lý luận cơ bản về dự án đầu tư và quản trị dự án đầu tư 1.1.1 Tổng quan về dự án và dự án đầu tư

1.1.1.1 Dự án

Theo nghĩa chung nhất, chúng ta có thể hiểu dự án là một lĩnh vực hoạt độngđặc thù, một nhiệm vụ cần phải được thực hiện với phương pháp riêng, nguồn lựcriêng và theo một kế hoạch tiến độ nhằm tạo ra một thực thể mới Dự án không chỉ làmột ý định phác thảo mà có tính cụ thể và mục tiêu xác định Dự án không phải làmột nghiên cứu trừu tượng mà tạo nên một thực thể mới, là một nỗ lực có thời hạnnhằm tạo ra một sản phẩm hoặc dịch vụ duy nhất (PGS.TS.Từ Quang Phương, 2014 –Giáo trình quản lý dự án)

Trên phương diện quản trị, có thể định nghĩa dự án là những nỗ lực có thời hạnnhằm tạo ra những sản phẩm (dịch vụ) duy nhất Nỗ lực có thời hạn có nghĩa là mọi

dự án đầu tư đều có điểm bắt đầu và kết thúc xác định Một số đặc trưng cơ bản của

Theo một định nghĩa khác “Dự án là một tập hợp các công việc, được thực hiệnbởi một tập thể, nhằm đạt được một kết quả dự kiến, trong một thời gian dự kiến, vớimột kinh phí dự kiến” (Thư viện học liệu mở Việt Nam – VOER)

Dự án có thể được phân loại dựa trên từng khía cạnh đặc điểm của nó

- Xét về tài chính: Có dự án cần có vốn để tài trợ cho các hoạt động, có cái lạikhông – đó là dự án đầu tư và dự án không cần cấp vốn (dự án tự cấp) Đa số các dự

án qui mô lớn đều là các dự án đầu tư

- Xét về đặc điểm người tài trợ: Có dự án do nhà nước đầu tư cũng có dự án do

tư nhân, do 1 người, do 1 tổ chức phi chính phủ nào đó hoặc có những cái do nhiềuthành phần thực hiện Và chúng sinh ra những khái niệm liên quan khác tùy vào têngọi và cách vận hành Ví dụ: dự án BOT

- Xét về cách định nghĩa: Có dự án theo cách hiểu của nhà quản lý dự án đầu

tư, có dự án theo nhà kinh doanh hoặc nhà nghiên cứu…

1.1.1.2 Dự án đầu tư

a Khái niệm

Dự án đầu tư là tập hợp những đề xuất về việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặccải tạo những đối tượng nhất định nhằm đạt được sự tăng trưởng về số lượng, cải tiếnhoặc nâng cao chất lượng sản phẩm (dịch vụ) nào đó trong một khoảng thời gian nhấtđịnh

Cùng khái niệm này, Luật Đầu tư năm 2014 nêu rõ: “Dự án đầu tư là tập hợpcác đề xuất bỏ vốn trung và dài hạn để tiến hành các hoạt động đầu tư trên địa bàn cụthể, trong khoảng thời gian xác định” Theo một định nghĩa khác “Dự án đầu tư làmột tập hợp hoạt động kinh tế đặc thù nhằm tạo nên một mục tiêu cụ thể một cách cóphương pháp trên cơ sỏ những nguồn lực nhất định” (Thư viện học liệu mở Việt Nam– VOER)

Nói một cách tổng quát “dự án đầu tư” là một tập hợp những đề xuất có liênquan đến việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chất nhấtđịnh nhằm đạt được sự tăng trưởng về số lượng hoặc duy trì, cải tiến, nâng cao chấtlượng của sản phẩm hoặc dịch vụ trong khoảng thời gian xác định Hay nói cách khácchúng ta có thể hiểu dự án đầu tư là tổng thể các hoạt động và chi phí cần thiết được

bố trí theo một kế hoạch chặt chẽ với lịch thời gian và điạ điểm xác định để tạo mới,

mở rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chất nhất định nhằm thực hiện những mục tiêunhất định trong tương lai Tính chung của định nghĩa này vẫn nằm trong khuôn khổcác yếu tố: Mục đích, nguồn lực và thời gian Bất cứ một dự án nào có

thể khác nhau về mục tiêu hay phương tiện cách thức tiến hành nhưng vẫn đảm bảo tính nguyên vẹn của bản chất dự án.

b Đặc trưng dự án đầu tư

Một dự án đầu tư có đặc trưng chủ yếu sau:

- Có mục tiêu, mục đích cụ thể

- Dự án có chu kỳ phát triển riêng và thời gian tồn tại hữu hạn

- Dự án có sự tham gia của nhiều bên

- Sản phẩm của dự án mang tính chất đơn chiếc, độc đáo

- Môi trường hoạt động của dự án là: “va chạm”, có sự tương tác phức tạp giữa

dự án này với dự án khác, giữa bộ phận quản lý này với bộ phận quản lý khác

- Dự án có tính bất định và rủi ro cao do đặc điểm mang tính dài hạn của hoạt động đầu tư phát triển

Những đặc trưng trên đã chi phối trực tiếp đến công tác lập, quản lý quá trình thực hiện đầu tư và vận hành khai thác của dự án

c Chu trình của dự án đầu tư

Chu kỳ của hoạt động đầu tư là các giai đoạn mà một dự án phải trải qua bắt đầu

từ khi dự án mới chỉ là ý đồ đến khi dự án hoàn thành chấm dứt hoạt động

Ý đồ về

dự án đầu tư

(Nguồn: Nguyễn Bạch Nguyệt, 2012–Giáo trình lập dự án đầu tư)

Sơ đồ 1 1: Chu kỳ dự án đầu tư

Chu kỳ một dự án đầu tư được thể hiện thông qua ba giai đoạn: giai đoạn tiềnđầu tư (Chuẩn bị đầu tư), giai đoạn đầu tư (Thực hiện đầu tư) và giai đoạn vận hànhcác kết quả đầu tư (Sản xuất kinh doanh) Mỗi giai đoạn lại chia làm nhiều bước

Tiền đầu tư

cơ hội sơ bộ lựa

án

(Nguồn: Nguyễn Bạch Nguyệt, 2012–Giáo trình lập dự án đầu tư)

1.1.2 Quản trị dự án đầu tư

1.2.1 Khái niệm quản trị dự án đầu tư

Quản trị dự án là quá trình lập kế hoạch, điều phối thời gian, nguồn lực và giám sátquá trình phát triển của dự án nhằm đảm bảo cho dự án hoàn thành đúng thời hạn, trongphạm vi ngân sách được duyệt và đạt được các yêu cầu đã định về kỹ thuật và chất lượngsản phẩm dịch vụ, bằng những phương pháp và điều kiện tốt nhất cho phép

Quản trị dự án bao gồm 3 giai đoạn chủ yếu sau:

 Lập kế hoạch Đây là giai đoạn xây dựng mục tiêu, xác định công việc, dựtính nguồn lực cần thiết để thực hiện dự án và là quá trình phát triển một kế hoạchhành động thống nhất, theo trình tự logic, có thể biểu diễn dưới dạng các sơ đồ hệthống hoặc theo các phương pháp lập kế hoạch truyền thống

 Điều phối thực hiện dự án Đây là quá trình phân phối nguồn lực bao gồmtiền vốn, lao động, thiết bị và đặc biệt quan trọng là điều phối và quản trị tiến độ thờigian Giai đoạn này chi tiết hóa thời gian, lập lịch trình cho từng công việc và toàn bộ

dự án (khi nào bắt đầu, khi nào kết thúc), trên cơ sở đó, bố trí tiền vốn, nhân lực vàthiết bị phù hợp

 Giám sát dự án là quá trình theo dõi kiểm tra tiến trình dự án, phân tích tìnhhình thực hiện, báo cáo hiện trạng và đề xuất biện pháp giải quyết những vướng mắctrong quá trình thực hiện Cùng với hoạt động giám sát, công tác đánh giá dự án giữa

kỳ và cuối kỳ cũng được thực hiện nhằm tổng kết rút kinh nghiệm, kiến nghị các phasau của dự án

Lập kế hoạch

Thiết lập mục tiêu

Dự tính nguồn lực Xây dựng kế hoạch

Điều phối thực hiện

Bố trí tiến độ thời gian Phân phối nguồn lực Phối hợp các hoạt độngKhuyến khích động viên

(Từ Quang Phương,2014 - Giáo trình Quản lý dự án đầu tư)

Sơ đồ 1 2: Chu trình quản trị dự án 1.2.2 Chức năng của quản trị dự án đầu tư

Chức năng ra quyết định

Quản trị dự án đầu tư là một quá trình ra quyết định có tính hệ thống Việc đưa

ra quyết định ngay từ đầu có ảnh hưởng quan trọng đến giai đoạn thiết kế, giai đoạnthi công cũng như sự vận hành sau khi dự án đã được hoàn thành

Chức năng kế hoạch

Chức năng kế hoạch đưa toàn bộ quá trình, hệ thống mục tiêu, và toàn bộ hoạtđộng của dự án vào quỹ đạo kế hoạch, dùng hệ thống kế hoạch ở trạng thái động đểđiều hành, khống chế toàn bộ dự án Sự điều hành hoạt động công trình là sự thựchiện theo trình tự mục tiêu dự định Nhờ chức năng kế hoạch mà mọi công việc của

dự án đều có thể dự kiến và khống chế được

Chức năng tổ chức

Chức năng tổ chức ở đây có nghĩa là: thông qua việc xây dựng một tổ chức dưới

sự lãnh đạo của giám đốc dự án để đảm bảo dự án được thực hiện theo hệ thống, xácđịnh chức trách và trao quyền cho hệ thống đó, thực hiện chế độ hợp đồng, hoàn thiệnchế độ quy định để hệ thống đó có thể vận hành một cách hiệu quả, đảm bảo cho mụctiêu của dự án được thực hiện theo kế hoạch

 Chức năng điều hành

Quá trình quản trị dự án là sự phối hợp của rất nhiều các bộ phận có mối quan

hệ mâu thuẫn và phức tạp Do đó, nếu xử lý không tốt các mối quan hệ này sẽ tạo ra

những trở ngại trong việc phối hợp hoạt động giữa các bộ phận, ảnh hưởng đến mụctiêu hoạt động của dự án Vì vậy, phải thông qua chức năng điều hành của quản trị dự

án để tiến hành kết nối, khắc phục trở ngại, đảm bảo cho hệ thống có thể vận hànhmột cách bình thường

 Chức năng khống chế

Chức năng khống chế đảm bảo cho việc thực hiện mục tiêu chính của các dự ánđầu tư Bởi vì, các dự án đầu tư đôi khi có thể rời xa mục tiêu dự định, phải lựa chọnphương pháp quản trị khoa học để đảm bảo mục tiêu được thực hiện

1.2.3 Nội dung quản trị dự án đầu tư

a Quản trị dự án theo lĩnh vực

Theo tài liệu Hướng dẫn về những kiến thức cốt lõi trong Quản lý dự án(PMBOK®Guide), xuất bản năm 1996 bởi Viện Quản lý Dự án, (tên tiếng Anh làProject Management Institute - PMI), quản trị dự án bao gồm các nội dung sau:

Lập kế hoạch tổng quan

Lập kế hoạch dự án là việc tổ chức dự án theo một trình tự logic, xác định mụctiêu và các phương pháp để đạt mục tiêu của dự án, dự tính những công việc cần làm,nguồn lực thực hiện và thời gian làm những công việc đó nhằm hoàn thành tốt mụctiêu đã xác định của dự án Lập kế hoạch dự án là tiến hành chi tiết hóa những mụctiêu của dự án thành các công việc cụ thể và hoạch định một chương trình biện pháp

để thực hiện các công việc đó nhằm đảm bảo các lĩnh vực quản trị khác nhau của dự

án đã được kết hợp một cách chính xác và đầy đủ

Công tác lập kế hoạch dự án bao gồm nhiều nội dung Từ việc lập kế hoạch tổngthể dự án đến những kế hoạch chi tiết, từ kế hoạch huy động vốn, phân phối vốn vàcác nguồn lực cần thiết cho dự án đến kế hoạch quản trị chi phí, quản trị tiến độ… từ

kế hoạch triển khai thực hiện dự án đến kế hoạch “hậu dự án”

Quản trị phạm vi

Quản trị phạm vi dự án là việc xác định, giám sát việc thực hiện mục đích, mụctiêu của dự án, xác định công việc nào thuộc về dự án và cần phải thực hiện, côngviệc nào nằm ngoài phạm vi của dự án

Quản trị thời gian, tiến độ

Quản trị thời gian và tiến độ dự án là quá trình quản trị bao gồm việc thiết lậpmạng công việc, xác định thời gian thực hiện từng công việc cũng như toàn bộ dự án

và quản trị tiến trình thực hiện các công việc dự án trên cơ sở các nguồn lực cho phép

và những yêu cầu về chất lượng đã định

Mục đích của quản trị thời gian là làm sao để dự án hoàn thành đúng thời hạntrong phạm vi ngân sách và nguồn lực cho phép, đáp ứng những yêu cầu đã định vềchất lượng

Công việc quản trị thời gian và tiến độ thực hiện dự án đầu tư phải trả lời đượccác câu hỏi chủ yếu sau:

- Để hoàn thành toàn bộ dự án cần bao nhiêu thời gian?

- Khi nào bắt đầu? Khi nào kết thúc mỗi công việc dự án?

- Để đảm bảo thực hiện hoàn thành đúng hạn dự án như đã hoạch định cần tập trung chỉ đạo những công việc nào (công việc được ưu tiên thực hiện)?

- Những công việc nào có thể kéo dài và có thể kéo dài bao lâu mà vẫn không làm chậm tiến độ thực hiện dự án?

- Tiến độ thực hiện dự án có thể rút ngắn được hay không? Nếu có thì có thể rút ngắn thời gian thực hiện những công việc nào và thời gian rút ngắn là bao lâu?Quản trị thời gian là cơ sở để giám sát chi phí cũng như các nguồn lực khác cầncho công việc của dự án Trong môi trường dự án, chức năng quản trị thời gian và tiến

độ quan trọng hơn trong môi trường hoạt động kinh doanh thông thường vì nhu cầukết hợp phức tạp và thường xuyên liên tục giữa các công việc, đặc biệt trong trườnghợp dự án phải đáp ứng một thời hạn cụ thể của khách hàng

Quản lý thời gian

- Tính toán chi tiết hỗ trợ

- Cập nhật cấu trúc phân chia dự

- Kế hoạch quản lý thời gian

- Cập nhật các nguồn lực yêu cầu

5 Kiểm soát lịch trình dự án

- Lịch thực hiện dự án

- Các báo cáo tiến độ

- Yêu cầu thay đổi kế hoạch quản lý thời gian

- Các bài học kinh nghiệm

Nguồn: Viện Quản lý dự án (PMI), 2007

Sơ đồ 1 3: Quy trình quản trị thời gian tiến độ Quản trị chi phí

Quản trị chi phí là quá trình dự toán kinh phí; giám sát thực hiện chi phí theotiến độ cho từng công việc và toàn bộ dự án; phân tích số liệu và báo cáo những thôngtin về chi phí nhằm đảm bảo thực hiện hoàn thành dự án trong phạm vi ngân sách đãđược hoạch định từ trước

Tổng chi phí của dự án bao gồm:

Chi phí trực tiếp là những khoản mục chi phí có thể xác định cụ thể, trực tiếpcho từng công việc hoặc dự án Bao gồm: chi phí nhân công sản xuất, chi phí nguyênvật liệu trực tiếp, chi phí quản trị trực tiếp và những khoản chi phí khác trực tiếp liênquan đến công việc thực hiện dự án.

Chi phí gián tiếp là những khoản chi phí không được tính trực tiếp cho từngcông việc hoặc dự án nhưng lại rất cần thiết nhằm duy trì sự hoạt động của dự án Baogồm: chi phí phân bổ của các quản trị cấp trên, chi phí lao động gián tiếp, chi phínguyên vật liệu gián tiếp…

Có thể phát sinh khoản tiền phạt nếu dự án kéo dài quá ngày kết thúc xác định Trongthực tiễn quản trị luôn luôn có hiện tượng đánh đổi giữa thời gian và chi phí Nếu

tăng giờ lao động, tăng thêm số lượng máy móc thiết bị thì tiến độ thựchiện dự án có thể được đẩy nhanh Tuy nhiên, khi tăng thêm nguồn lực như vậy sẽlàm tăng chi phí trực tiếp, bên cạnh đó, không phải tất cả các công việc được đẩynhanh đều đem lại kết quả mong muốn Do đó, sự tính toán cân đối, hợp lý giữa thờigian và chi phí là yêu cầu đặt ra đối với các nhà quản trị

Quản trị chi phí dự án được thực hiện trong tất cả các giai đoạn khác nhau củachu trình dự án Trong mỗi giai đoạn, quản trị chi phí lại có vai trò khác nhau và đượcthực hiện khác nhau

Quản lý chi phí

1 Lập kế hoạch nguồn lực

1 Đầu vào

- Cấu trúc phân chia công việc

- Thông tin tương tự từ dự án

trước - Giới hạn phạm vi

- Mô tả nguồn lực đòi hỏi

- Chiến lược tổ chức thực hiện

2 Công cụ và kỹ thuật

- Đánh giá của chuyên gia

- Đề xuất nhiều phương án lựa

- Đơn giá ước tính cho từng công việc

- Các thông tin từ các dự án tương tự

- Các tính toán chi tiết bổ trợ

- Kế hoạch quản lý chi phí

4 Kiểm soát chi phí

1 Đầu vào

- Chi phí kế hoạch

- Các báo cáo tài chính

- Các yêu cầu thay đổi

- Kế hoạch quản lý chi phí

- Ước tính chi phí điều chỉnh

- Tính toán lại ngân sách

- Ước tính tổng chi phí dự án

Nguồn: Viện Quản lý dự án (PMI), 2007

Sơ đồ 1 4: Quy trình quản trị chi phí Quản trị chất lượng

Quản trị chất lượng dự án là quá trình triển khai giám sát những tiêu chuẩn chấtlượng cho việc thực hiện dự án, đảm bảo chất lượng sản phẩm dự án phải đáp ứngmong muốn của chủ đầu tư

Những nội dung chủ yếu của công tác quản trị chất lượng dự án đầu tư xây lắpbao gồm:

- Thẩm tra thiết kế và quy hoạch

- Kiểm định chất lượng vật liệu, bán thành phẩm và thiết bị của công trình.

- Tổ chức kiểm tra, giám sát tại hiện trường trong quá trình thi công xây lắp

- Tổ chức đánh giá chất lượng công trình sau khi hoàn thành

Quản trị chất lượng dự án được thực hiện thông qua một hệ thống các biện phápkinh tế, công nghệ, tổ chức, hành chính và giáo dục, thông qua một cơ chế nhất định

và hệ thống các tiêu chuẩn định mức, hệ thống kiểm soát, các chính sách khuyếnkhích, …

Quản trị chất lượng dự án phải được thực hiện trong suốt chu kỳ dự án, từ giaiđoạn hình thành cho đến khi kết thúc chuyển sang giai đoạn vận hành khai thác

Quản trị chất lượng dự án là một quá trình liên tục, gắn bó giữa các yếu tố bêntrong và bên ngoài Để thực hiện dự án cần có máy móc thiết bị, con người, yếu tố tổchức… Sự hoạt động, vận hành của các yếu tố này không thể thoát ly khỏi môitrường luật pháp, cạnh tranh, khách hàng… Sự tác động qua lại giữa các yếu tố đóhình thành môi trường, nội dung, yêu cầu và các biện pháp quản trị chất lượng dự án.Quản trị chất lượng dự án là trách nhiệm chung của tất cả các thành viên, cáccấp trong đơn vị, đồng thời cũng là trách nhiệm chung của các cơ quan có liên quanđến dự án, bao gồm: chủ đầu tư, các nhà thầu, các nhà tư vấn, những người hưởng lợi

từ dự án…

- Danh mục nghiệm thu

- Đầu ra của các quy trình

khác

Nguồn: Viện Quản lý Dự án (PMI), 2007

Sơ đồ 1 5: Quy trình quản trị chất luợng Quản trị nhân lực

Quản trị nhân lực là việc hướng dẫn, phối hợp những nỗ lực của mọi thành viêntham gia dự án vào việc hoàn thành mục tiêu của dự án Nó cho thấy việc sử dụng lựclượng lao động của dự án hiệu quả đến mức nào

Quản trị thông tin

Quản trị thông tin là quá trình đảm bảo các dòng thông tin thông suốt một cáchnhanh nhất và chính xác giữa các thành viên dự án và với các cấp quản trị khác nhau.Thông qua quản trị thông tin có thể trả lời ba câu hỏi: Ai cần thông tin về dự án? Mức

độ chi tiết? Các nhà quản trị dự án cần báo cáo cho họ bằng cách nào?

Quản trị rủi ro

Quản trị rủi ro là quá trình nhận dạng, phân tích nhân tố rủi ro, đo lường mức độrủi ro Trên cơ sở đó lựa chọn, triển khai các biện pháp và quản trị các hoạt độngnhằm hạn chế và loại trừ rủi ro trong suốt vòng đời dự án

Quản trị hợp đồng và hoạt động mua bán

Quản trị hợp đồng và hoạt động mua bán của dự án là quá trình lựa chọn nhàcung cấp hàng hóa và dịch vụ, thương lượng, quản trị các hợp đồng và điều hành việcmua bán nguyên vật liệu, trang thiết bị, dịch vụ… cần thiết cho dự án Quá trình quảntrị này nhằm giải quyết các vấn đề: Bằng cách nào dự án nhận được hàng hóa và dịch

vụ cần thiết của các tổ chức bên ngoài? Tiến độ cung, chất lượng cung ra sao?

b Quản trị dự án theo chu kỳ dự án

Giai đoạn chuẩn bị đầu tư

Sau khi hình thành ý tưởng dự án, tập hợp số liệu, xác định nhu cầu, đánh giá

độ rủi ro, dự tính nguồn lực, so sánh lựa chọn dự án là những công việc cần triển khai

và quản trị trong giai đoạn này Quyết định chọn lựa dự án là những quyết định chiếnlược dựa trên mục đích, nhu cầu và các mục tiêu lâu dài của tổ chức, doanh nghiệp.Những nội dung cần được xét đến là mục đích yêu cầu của dự án, tính khả thi, lợinhuận tiềm năng, mức độ chi phí, độ rủi ro và ước tính nguồn lực cần thiết

Tiếp đến phải chi tiết xem dự án cần được thực hiện như thế nào mà nội dungchủ yếu của nó tập trung vào công tác thiết kế và lập kế hoạch Các công việc đượctriển khai:

- Thành lập nhóm dự án, thiết lập cấu trúc tổ chức dự án

- Lập kế hoạch tổng quan

- Phân tách công việc của dự án

- Lập kế hoạch tiến độ thời gian

- Lập kế hoạch ngân sách

- Thiết kế sản phẩm và quy trình sản xuất

- Lập kế hoạch nguồn lực cần thiết

- Lập kế hoạch chi phí và dự báo dòng tiền thu

- Xin phê chuẩn thực hiện

Kết thúc giai đoạn này, tiến trình thực hiện dự án có thể được bắt đầu Thànhcông của dự án phụ thuộc khá lớn vào chất lượng và sự chuẩn bị kỹ lưỡng của các kếhoạch trong giai đoạn này

Giai đoạn thực hiện đầu tư

Giai đoạn này bao gồm các công việc cần thực hiện như: xây dựng nhà xưởng

và công trình, lựa chọn công cụ, mua sắm thiết bị và lắp đặt… Đây là giai đoạn chiếmnhiều thời gian và nỗ lực nhất Những vấn đề cần xem xét trong giai đoạn này lànhững yêu cầu kỹ thuật cụ thể, vấn đề so sánh đánh giá lựa chọn công cụ, thiết bị, kỹthuật lắp ráp, mua thiết bị chính Mục tiêu của giai đoạn này là hoàn thành toàn bộnhững nhiệm vụ đã đề ra trong kế hoạch, các hệ thống được xây dựng, kiểm định để

đi vào vận hành

Giai đoạn vận hành, khai thác

Giai đoạn này thực hiện việc quan sát, theo dõi kết quả khai thác dự án có đạtđược như kế hoạch đề ra không? Tiến hành các hoạt động kiểm tra, bảo dưỡng theothời gian để đảm bảo dự án được đưa vào vận hành thường xuyên và phát huy tối đahiệu quả

1.2.4 Các mô hình tổ chức quản trị dự án đầu tư tại Việt Nam a

Mô hình chủ đầu tư trực tiếp quản trị dự án

Mô hình chủ đầu tư trực tiếp quản trị dự án là hình thức tổ chức quản trị mà chủđầu tư hoặc tự thực hiện dự án (tự sản xuất, tự xây dựng, tự tổ chức giám sát và tựchịu trách nhiệm trước pháp luật) hoặc chủ đầu tư lập ra ban quản trị dự án để quảntrị việc thực hiện các công việc dự án theo sự ủy quyền

Hình thức chủ đầu tư tự thực hiện dự án thường được áp dụng cho các dự ánquy mô nhỏ, kỹ thuật đơn giản và gần với chuyên môn sâu của chủ đầu tư, đồng thờichủ đầu tư có đủ năng lực chuyên môn và kinh nghiệm để quản trị dự án Trongtrường hợp chủ đầu tư lập ban quản trị dự án để quản trị thì ban quản trị dự án phảichịu trách nhiệm trước pháp luật và chủ đầu tư về nhiệm vụ và quyền hạn được giao.Ban quản trị dự án được đồng thời quản trị nhiều dự án khi có đủ năng lực và đượcchủ đầu tư cho phép, nhưng không được thành lập các ban quản trị dự án trực thuộc

để thực hiện việc quản trị dự án

Tự thực hiện

Tổ chức thực hiện

dự án I

Nguồn: Nguyễn Bạch Nguyệt, 2012 - Giáo trình lập dự án đầu tư

Sơ đồ 1 6: Mô hình chủ đầu tư trực tiếp quản trị dự án

b Mô hình chìa khóa trao tay

Mô hình tổ chức dự án dạng chìa khóa trao tay là hình thức tổ chức trong đó ban

quản trị dự án không chỉ là đại diện toàn quyền của chủ đầu tư – chủ dự án mà còn là

“chủ” của dự án Hình thức tổ chức quản trị dự án dạng chìa khóa trao tay cho phép tổ

chức đấu thầu, lựa chọn nhà tổng thầu để thực hiện toàn bộ dự án Khác với hình thức

chủ nhiệm điều hành dự án, giờ đây mọi trách nhiệm thực hiện dự án được trao cho

ban quản trị dự án và họ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật đối với việc thực hiện

dự án Ngoài ra, là tổng thầu, ban quản trị dự án không chỉ được giao toàn quyền thực

hiện dự án mà còn được phép thuê thầu phụ để thực hiện từng phần việc trong dự án

đã trúng thầu Trong trường hợp này, bên nhận thầu không phải là một cá nhân mà

phải là một tổ chức quản trị dự án chuyên nghiệp

Chủ đầu tư

Tổ chức đấu thầu tuyển chọn

Tổng thầu thực hiện toàn bộ dự án

Thuê lại

Thầu phụ A

Nguồn: Nguyễn Bạch Nguyệt, 2012 - Giáo trình lập dự án đầu tư

Sơ đồ 1 7: Mô hình chìa khóa trao tay

c Mô hình chủ nhiệm điều hành dự án

Mô hình tổ chức “Chủ nhiệm điều hành dự án” là mô hình tổ chức quản trị trong

đó chủ đầu tư giao cho ban quản trị dự án chuyên ngành hoặc thuê một tổ chức tư vấnquản trị có đủ điều kiện, năng lực chuyên môn phù hợp với quy mô, tính chất của dự

án làm chủ nhiệm điều hành, quản trị việc thực hiện dự án Chủ nhiệm điều hành dự

án là một pháp nhân độc lập, có năng lực, sẽ là người quản trị, điều hành và chịu tráchnhiệm trước pháp luật về toàn bộ quá trình thực hiện dự án Mọi quyết định của chủđầu tư liên quan đến quá trình thực hiện dự án sẽ được triển khai thông qua tổ chức tưvấn quản trị dự án (chủ nhiệm điều hành dự án) Mô hình tổ chức quản trị này ápdụng cho những dự án quy mô lớn, tính chất kỹ thuật phức tạp

Nguồn: Nguyễn Bạch Nguyệt, 2012 - Giáo trình lập dự án đầu tư

Sơ đồ 1 8: Mô hình chủ nhiệm điều hành dự án

d Mô hình tổ chức quản trị dự án theo chức năng

Hình thức tổ chức quản trị dự án theo chức năng có đặc điểm là:

- Dự án được đặt vào một phòng chức năng nào đó trong cơ cấu tổ chức của doanh nghiệp (tùy thuộc vào tính chất của dự án)

- Các thành viên quản trị dự án được điều động tạm thời từ các phòng ban chứcnăng khác nhau đến và họ vẫn thuộc quyền quản trị của phòng chức năng

nhưng lại đảm nhận phần việc chuyên môn của mình trong quá trình quản trị điềuhành dự án.

Giám đốc

Phòng kinhdoanh

Nguồn: Bùi Xuân Phong, 2006 - Giáo trình Quản trị dự án đầu tư

Sơ đồ 1 9: Mô hình quản trị dự án theo chức năng

e Mô hình tổ chức chuyên trách quản trị dự án

Mô hình tổ chức chuyên trách quản trị dự án là hình thức tổ chức quản trị màcác thành viên ban quản trị dự án tách hoàn toàn khỏi phòng chức năng chuyên môn,chuyên thực hiện quản trị điều hành dự án theo yêu cầu được giao

Chuyên viên quản lý tải chính

Nguồn: Bùi Xuân Phong, 2006 - Giáo trình Quản trị dự án đầu tư

Sơ đồ 1 10: Mô hình tổ chức chuyên trách quản trị dự án

f Mô hình tổ chức quản trị dự án theo ma trận

án Từ sự kết hợp này hình thành hai loại ma trận: ma trận mạnh, ma trận yếu.

Tổng giám đốc

Chủ nhiệm chương trình

Nguồn: Bùi Xuân Phong, 2006 - Giáo trình Quản trị dự án đầu tư

Sơ đồ 1 11: Mô hình quản trị dự án theo ma trận 1.2.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý dự án đầu tư

a Các yếu tố bên ngoài dự án

Theo nghiên cứu của Pinto và Slevin cho rằng các yếu tố về môi trường bênngoài bao gồm điều kiện tự nhiên, môi trường chính trị, môi trường xã hội, môitrường kinh tế, môi trường công nghệ ảnh hưởng đến dự án trong suốt giai đoạn lập

kế hoạch cho vòng đời dự án

Yếu tố pháp luật cũng nằm trong nhóm yếu tố môi trường bên ngoài tác độngđến thành quả dự án Sáu yếu tố môi trường bên ngoài bao gồm điều kiện tự nhiên,môi trường chính trị, môi trường xã hội, môi trường kinh tế, môi trường công nghệ vàmôi trường pháp luật

Yếu tố liên quan đến các tổ chức bên ngoài ảnh hưởng đáng kể đến thành quả

dự án, như các cơ quan chính quyền địa phương hỗ trợ công tác đền bù đất đai, giảiphóng mặt bằng thi công cho công trình trong giúp đẩy nhanh tiến độ thi công dự án

Các yếu tố liên quan đến sự hỗ trợ tổ chức bên ngoài dự án bao gồm sự hỗ trợcủa chính quyền địa phương nơi xây dựng dự án, sự hỗ trợ của các đơn vị trongngành, sự hỗ trợ các bên ngoài ngành liên quan đến dự án.

Sự hỗ trợ các tổ chức bên ngoài dự án càng tốt thì thành quả dự án sẽ tốt hơngiảm thiểu thời gian thực hiện dự án tránh hiện tượng chồng chéo gây lãng phí nguồnvốn đầu tư dự án

b Các yếu tố bên trong dự án

Các yếu tố bên trong chính là sự quản lý nội bộ của từng doanh nghiệp, từng dự

án Nó bao gồm nhiều khâu công việc như lập kế hoạch, điều phối, kiểm soát… cáchoạt động của dự án Quản lý dự án bao gồm hàng loạt các vấn đề như quản lý thờigian, chi phí, nguồn vốn đầu tư, rủi ro, quản lý hoạt động mua bán… Quá trình quản

lý được thực hiện trong suốt các giai đoạn từ chuẩn bị đầu tư đến giai đoạn vận hànhcác kết quả của dự án

Các yếu tố thuộc về tổ chức bao gồm sự hỗ trợ của quản lý cấp cao, sự hỗ trợcủa cơ cấu tổ chức, sự hỗ trợ của nhà quản lý chức năng và sự hỗ trợ của người đứngdầu dự án Một trong những yếu tố quan trọng nhất để dự án thành công là sự hỗ trợnhiệt tình của quản lý cấp cao Thành quả dự án thường phụ thuộc rất nhiều vào cấutrúc tổ chức của dự án, đối với dự án thuộc cấu trúc tổ chức theo chức năng thườngkhông có mâu thuẫn về nguồn lực tuy nhiên dự án mang tính cục bộ, không phân biệt

rõ trách nhiệm cụ thể,thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa các bên tham gia

Có nhiều nghiên cứu về quản lý dự án cho rằng yếu tố năng lực nhà quản lý vànăng lực thành viên có tác động đến thành quả của dự án Việc chọn một nhà quản lýcho dự án, tiêu chí quan trọng nhất là năng lực về kỹ thuật và kỹ năng quản lý Nănglực nhà quản lý trở nên cực kỳ quan trọng trong giai đoạn lập kế hoạch và giai đoạnkết thúc dự án Năng lực thành viên cũng đóng vài trò rất quan trọng trong giai đoạnthực hiện dự án

1.2 Dự án đầu tư dầu khí và quản trị dự án đầu tư dầu khí

1.2.1 Tổng quan chung về dự án dầu khí

1.1.2.1 Khái niệm dự án đầu tư dầu khí

Theo Quyết định số 4028/QĐ-DKVN ngày 12/5/2010 của Tập đoàn Dầu khíViệt Nam về việc ban hành tiêu chí đánh giá, thẩm định và quyết định đầu tư dự ántìm kiếm thăm dò, khai thác dầu khí thì Dự án đầu tư dầu khí được hiểu là “Dự án đầu

tư để thực hiện các hoạt động tìm kiếm thăm dò, phát triển mỏ và khai thác dầu khí,

kể cả hoạt động phục vụ trực tiếp cho các hoạt động này”

 Theo tính chất dự án, dự án TDKT dầu khí có thể chia ra 5 loại dự án sau:

+ Dự án tìm kiếm: là dự án đầu tư để thực hiện việc tìm kiếm dầu khí tại

các khu vực chưa có nhiều hoặc chưa có các hoạt động dầu khí, đặc biệt chưa có cácgiếng khoan thăm dò Khu vực có chất lượng các tài liệu địa chấn xấu/mạng lưới thưacần thu nổ bổ sung để xác định tiềm năng dầu khí của lô

+ Dự án thăm dò: là dự án đầu tư để thực hiện việc thăm dò dầu khí tại các

khu vực đã có hoạt động thăm dò dầu khí, đã có các giếng khoan thăm dò Chất lượngcác tài liệu địa chấn là tương đối tốt, có thể xác định tiềm năng dầu khí của lô

+ Dự án thẩm lượng: là dự án đầu tư để thực hiện việc thẩm lượng tại các

khu vực đã thực hiện hoạt động thăm dò dầu khí và có phát hiện dầu khí có khả năngthương mại

+ Dự án phát triển: là dự án đầu tư để thực hiện việc phát triển mỏ tại các

khu vực đã thực hiện các hoạt động thẩm lượng Kết quả của chương trình thẩmlượng cho thấy có đủ thông tin cho các hoạt động phát triển mỏ

+ Dự án khai thác: là dự án đầu tư để thực hiện việc khai thác dầu khí tại

các khu vực mỏ đang hoặc đã thực hiện các hoạt động khai thác dầu khí

 Theo hình thức đầu tư, có thể chia ra 3 loại :

+ Dự án đầu tư mới: là dự án mà nhà đầu tư bỏ vốn để thực hiện hoạt động

tìm kiếm thăm dò thẩm lượng dầu khí

+ Dự án đầu tư bổ sung: là dự án mà nhà đầu tư bỏ vốn để phát triển thêm

hoặc phát triển mới phát hiện thương mại tiềm năng đã được công bố

+ Dự án mua tài sản: là dự án dầu khí được hình thành thông qua chuyển

nhượng quyền lợi tham gia vào hợp đồng dầu khí, chuyển nhượng một phần hoặctoàn bộ quyền sở hữu tham gia trong hợp đồng dầu khí

 Theo loại hình dự án, có thể chia làm 2 loại :

+ Dự án khuyến khích đầu tư dầu khí: là dự án tiến hành các hoạt động

dầu khí tại các vùng nước sâu, xa bờ, khu vực có điều kiện địa lý đặc biệt khó khăn,địa chất phức tạp và các khu vực khác theo danh mục các lô do Thủ tướng Chính phủ

quyết định Theo điều 1 khoản 2 Luật dầu khí

+ Dự án dầu khí thông thường: là những dự án dầu khí không thuộc danh

mục các lô khuyến khích đầu tư do Thủ tướng Chính phủ quyết định

1.1.2.2 Đặc điểm của dự án TDKT Dầu khí

Dự án đầu tư thăm dò và khai thác dầu khí cũng mang những đặc điểm cơ bảncủa dự án đầu tư phát triển thông thường như: Đòi hỏi một lượng vốn lớn, thời giantiến hành đầu tư và thời gian thu hồi vốn kéo dài; Các thành quả của hoạt động đầu tư

có giá trị sử dụng lâu dài; Hoạt động đầu tư phát triển diễn ra trong thời gian dài nênphải chịu mức rủi ro rất cao…

Tuy nhiên hoạt động thăm dò khai thác dầu khí có sự khác biệt so với các dự ánđầu tư phát triển thông thường khác ở một số đặc điểm sau:

 Hoạt động đầu tư thăm dò khai thác dầu khí thường mang nhiều rủi ro hơn các ngành khác.

Khi quyết định đầu tư dự án, chủ đầu tư vẫn chưa khẳng định được:

+Quy mô đầu tư

+Công nghệ ứng dụng và thị trường tiêu thụ

+Công suất, chủng loại và chất lượng sản phẩm

Toàn bộ chi phí đầu tư và vận hành được thu hồi lại dưới hình thức thu hồi chiphí theo luật chỉ trong điều kiện có phát hiện thương mại Và thời gian ngừng khaithác (đóng mỏ) chỉ được dự báo chứ không thể ấn định trước

Cụ thể, những rủi ro có thể gặp phải khi tiến hành hoạt động đầu tư này là:Thăm dò phát hiện có triển vọng dầu khí nhưng lại không có giá trị thương mại, các

giếng khoan khai thác không có dầu khí (giếng khô ), hoặc có dầu nhưng dầu khaithác được có hàm lượng lưu huỳnh, photpho cao Những rủi ro đó dẫn tới sự thua lỗcủa các nhà đầu tư thăm dò khai thác dầu khí Hiện nay trong hoạt động dầu khí chia

ra các loại rủi ro:

- Rủi ro về địa chất: do đối tượng nghiên cứu nằm sâu dưới lòng đất nên việc

nghiên cứu để xác định xác suất tồn tại của 1 tích tụ dầu khí là rất khó khăn Nhiềukhi trên lý thuyết nghiên cứu là rất triển vọng nhưng thực tế khi tiến hành khoan thìlại không cho kết quả như mong muốn

- Rủi ro về thương mại: đề cập đến việc khai thác tích tụ dầu khí đó trong

thời điểm hiện tại là có tính thương mại hay không, hay nói cách khác với điều kiệnhiện tại khai thác tích tụ đó có lãi hay không

- Rủi ro về chính trị xã hội: đối với các dự án thăm dò khai thác ra nước

ngoài thì rủi ro này rất đáng quan tâm Chế độ chính trị, tình hình an ninh xã hội, cácchính sách thuế của nước sở tại, sự khác biệt về văn hóa, ngôn ngữ, tập tục kinhdoanh cũng có thể là rào cản rất lớn đối với các nhà đầu tư

- Rủi ro về kĩ thuật: liên quan đến điều kiện của giếng khi thử dòng sản

phẩm, các công nghệ hiện tại có đáp ứng đúng yêu cầu công việc đề ra hay không

- Rủi ro trong quá trính quản lý ngân sách và tiến độ dự án: Có nhiều công

việc khi dự kiến không thể chắc chắn về mặt tiến độ (do các yếu tố ảnh hưởng vẫncòn tiềm ẩn nhiều thay đổi như công tác chuẩn bị, phê duyệt, triển khai đấu thầu, muasắm, lắp đặt, thu xếp tài chính)…Hoặc khi triển khai thực tế chi phí phát sinh thực tế

có thể cao hơn hoặc thấp hơn dự kiến tính toán ngân sách tùy thuộc vào diễn biến thịtrường và khả năng kiểm soát chi phí Các yếu tố trên đều ảnh hưởng trực tiếp đếnhiệu quả của dự án

 Dự án dầu khí đòi hỏi một lượng vốn đầu tư rất lớn.

Do chi phí khoan, xử lý địa chất, xây dựng dàn khoan rất cao, do những tácđộng của rủi ro mà đặc thù của ngành mang lại, các dự án dầu khí đòi hỏi một lượngvốn đầu tư rất lớn, để đưa một dự án vào vận hành cần đầu tư hàng trăm triệu USD.Các công ty hoạt động trong lĩnh vực này yêu cầu phải có tiềm lực tài chính mạnh và

ổn định

Việc dự án Dầu khí thất bại thường đi kèm với mất mát các khoản tiền lớn, lênđến hàng trăm triệu USD Tuy nhiên khi Dự án thành công sẽ đem các khoản lợinhuận đáng kể cho cả dự án nói chung và các bên tham gia nói riêng, đóng góp một tỷ

lệ đáng kể vào tổng GDP quốc gia

Chi phí của một số hạng mục của công tác thăm dò khai thác dầu khí đượcthống kê tại bảng sau:

Bảng 1 2: Đơn giá chi phí các hạng mục chủ yếu thăm dò, khai thác dầu khí

 Hoạt động đầu tư thăm dò khai thác dầu khí đòi hỏi phải sử dụng công

nghệ và kĩ thuật hiện đại.

Để tiến hành công tác thăm dò và khai thác dầu khí phải áp dụng 3 môn khoahọc cơ bản là : địa chất, địa vật lý và khoan sâu Tuy nhiên để có thể tiến hành thựchiện toàn bộ các công việc cho đến khi có phát hiện dầu khí thì đòi hỏi phải ứng dụngrất nhiều các kĩ thuật tiên tiến nhất của các ngành : vật lý, tin học, phân tích phóng xạ,quang học, hàng không, cơ khí với các thiết bị hiện đại và yêu cầu độ chính xác rấtcao Hiện nay, nước ta chưa sản xuất được các thiết bị phục vụ cho các dự án thăm dòdầu khí, hầu hết trang thiết bị dùng trong giai đoạn này đều là trang thiết bị hiện đạiđược nhập từ nước ngoài

 Công tác điều hành đòi hỏi chặt chẽ và khẩn trương

Dự án dầu khí đòi hỏi vốn đầu tư lớn, công nghệ hiện đại và thường được thựchiện ở những nơi nguy hiểm như ngoài khơi xa, hoang mạc và thời gian đầu tư dài

nên muốn đạt hiệu quả cao thì đòi hỏi một quy trình điều hành phải khẩn trương, chặtchẽ, vì chỉ cần 1 khâu chậm trễ có thể gây ảnh hưởng lớn đến hiệu quả của dự án

1.1.2.1 Các hình thức hợp đồng dầu khí