Giáo án mới mẫu kế hoạch dạy học kiểu mới
Trang 1BÀI HỌC MINH HỌA: MÔN ĐỊA LÍ LỚP 12.
BÀI 14: SỬ DỤNG VÀ BẢO VỆ TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN
I MỤC TIÊU
Sau bài học, học sinh:
1 Kiến thức
- Biết được sự suy thoái của tài nguyên rừng, đa dạng sinh học, đất và biện pháp bảo vệ tài nguyên môi trường
2 Kĩ năng
- Phân tích BSL về sự biến động của tài nguyên rừng và đa dạng sinh học ở nước ta
3 Thái độ
- Có ý thức sử dụng tiết kiệm và hợp lý các nguồn TNTN
4 Định hướng hình thành năng lực
- Năng lực chung: giải quyết vấn đề, tự học, hợp tác, giao tiếp
- Năng lực chuyên biệt: tư duy tổng hợp theo lãnh thổ, sử dụng số liệu thống kê, sử dụng tranh ảnh
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Tranh ảnh về khai thác tài nguyên
- Bảng cập nhật số liệu về tài nguyên rừng, đa dạng sinh học
- Đồ dùng cần thiết cho hoạt động nhóm: giấy Ao, bút dạ, kéo, hồ dán
2 Chuẩn bị của học sinh - Tranh ảnh về khai thác tài nguyên, thiên tai của Việt Nam và địa phương III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP 1 TÌNH HUỐNG XUẤT PHÁT - Bước 1: Giao nhiệm vụ + Dựa vào hiểu biết, kinh nghiệm của bản thân, em hãy độc lập suy nghĩ và hoàn thành cột K và W của phiếu học tập sau (Thời gian: 03 phút) PHIẾU HỌC TẬP Tên bài: ………
Tên học sinh: ………Lớp……
K (Know) – Những điều em đã biết về vấn đề sử dụng và bảo vệ TNTN ở VN W (Want) – Những điều em muốn biết về vấn đề sử dụng và bảo vệ TNTN ở VN L (Learned) – Những điều em đã học được khi kết thúc bài học ………
………
………
………
………
………
Trang 2- Bước 2: Học sinh hoàn thành phiếu học tập.
- Bước 3: Giáo viên gọi một số học sinh phát biểu và ghi tóm tắt lên bảng với 2 nội dung: những vấn đề học sinh đã biết và muốn biết
- Bước 4: Giáo viên chốt lại vấn đề muốn biết của học sinh và dẫn dắt vào bài
2 HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
HOẠT ĐỘNG 1: SỬ DỤNG VÀ BẢO VỆ TÀI NGUYÊN SINH VẬT(20 phút)
a Mục tiêu:
- Biết được sự suy thoái của tài nguyên rừng, đa dạng sinh học, và biện pháp bảo vệ
- Phân tích BSL về sự biến động của tài nguyên rừng và đa dạng sinh học ở nước ta
b Hình thức: - Hoạt động nhóm
c Phương tiện: - Sử dụng tranh ảnh, khai thác bảng số liệu thống kê
d Các bước tiến hành hoạt động
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- GV yêu cầu HS kể tên các loại TNTN ở nước ta Sau đó dẫn vào việc tìm hiểu tài nguyên rừng, và đa dạng sinh học
GV chia lớp học làm 4 nhóm nhỏ ( mỗi nhóm từ 8- 10 học sinh, gồm cả HS khá, giỏi và hs yếu) GV tổ chức cho học sinh chọn tên nhóm, phân công nhóm trưởng, thư
kí Gv giao nhiệm vụ cho các nhóm (Các nhóm làm việc độc lập và cùng thực hiện một nhiệm vụ để so sánh, đối chứng và bổ sung sản phẩm)
- Các nhóm trao đổi và hoàn thành nội dung tìm hiểu về hiện trạng, nguyên nhân, biện pháp bảo vệ
- Tài liệu: sách Địa lí 12; Atlat Địa lí Việt Nam; bảng số liệu, biểu đồ, hình ảnh
- Sản phẩm: trình bày dưới dạng báo tường hoặc báo ảnh, có thuyết trình sản
phẩm
Bước 2: Học sinh thực hiện nhiệm vụ
- Giai đoạn 1: Nhóm trao đổi, thảo luận và hợp tác để hoàn thành sản phẩm chung của nhóm
- Giai đoạn 2: Các nhóm trao đổi sản phẩm, góp ý và đánh giá bằng mực bút màu khác để sản phẩm được hoàn chỉnh
- Trong quá trình các nhóm hoàn thành nhiệm vụ, GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ các nhóm hoàn thành sản phẩm
Bước 3: Học sinh báo cáo sản phẩm
- Giáo viên lựa chọn 2 sản phẩm tiêu biểu cho hai nội dung, yêu cầu đại diện nhóm lên báo cáo, thuyết trình
- Các nhóm khác quan sát nhận xét, bổ sung và đánh giá (nội dung, hình thức trình bày, cách thuyết trình )
- Giáo viên quan sát, hỗ trợ học sinh khi cần thiết
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- GV nhận xét thái độ, tinh thần và kết quả làm việc của các nhóm
Trang 3- Giáo viên chuẩn kiến thức.
HỘP KIẾN THỨC
1 Tài nguyên rừng:
a Hiện trạng
- Về diện tích: Đang có nhiều biến động
+ 1943 -1983: diện tích rừng giảm trong đó rừng tự nhiên giảm, rừng trồng tăng chậm, độ che phủ giảm
+ 1983 - 2005: tổng diện tích rừng, rừng trồng và rừng tự nhiên đều tăng, độ che phủ tăng
- Về chất lượng rừng: Tài nguyên rừng suy thoái:
+ 1943: 70% diện tích rừng giàu
+ Nay: 70% diện tích rừng nghèo và mới phục hồi
b Nguyên nhân:
- Diện tích rừng giảm do: chiến tranh, do khai thác bừa bãi, cháy rừng
- Hiện nay, nhiều diện tích rừng đang được phục hồi do: trồng rừng, xây dựng các vườn quốc gia, các khu bảo tồn TN
c Biện pháp bảo vệ:
- Quy hoạch, bảo vệ, phát triển từng loại rừng
- Triển khai Luật bảo vệ rừng, giao đất và rừng cho người dân
- Mục tiêu: độ che phủ đạt 45 – 50%
2 Đa dạng sinh học
- Sinh vật nước ta có tính đa dạng cao: Thể hiện ở số lượng thành phần loài, kiểu hệ sinh thái và nguồn gen quý
- Hiện trạng: Sinh vật nước ta đang bị suy giảm, thể hiện ở số lượng mất dần, số lượng loài có nguy cơ tuyệt chủng ngày càng nhiều
- Nguyên nhân:
+ Tác động của con người làm thu hẹp diện tích rừng, làm nghèo đa dạng sinh vật + Khai thác tài nguyên hải sản quá mức, ô nhiễm nước nhất là vùng ven biển
- Biện pháp bảo vệ:
+ Xây dựng hệ thống vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên
+ Ban hành Sách đỏ
+ Qui định về khai thác để đảm bảo sử dụng lâu dài các nguồn lợi sinh vật
Trang 4HOẠT ĐỘNG 2: SỬ DỤNG VÀ BẢO VỆ TÀI NGUYÊN ĐẤT (8 phút).
a Mục tiêu
- Biết được sự suy thoái của tài đất, nguyên nhân và biện pháp bảo vệ
b Hình thức
- Hoạt động cặp đôi
c Phương tiện
- Sử dụng tranh ảnh, khai thác bảng số liệu thống kê
d Các bước tiến hành hoạt động
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- GV yêu cầu HS đọc thông tin trong sách giáo khoa và những hiểu biết của mình hãy: + Nêu hiện trạng sử dụng tài nguyên đất và nguyên nhân của suy thoái tài nguyên đất + Cho biết các biện pháp bảo vệ tài nguyên đất
- Học sinh trao đổi và hoàn thành nội dung tìm hiểu về hiện trạng, nguyên nhân, biện pháp bảo vệ
Bước 2: Học sinh thực hiện nhiệm vụ
- Trao đổi, thảo luận với bạn bên cạnh về kết quả làm việc của mình
- Trong quá trình học sinh hoàn thành nhiệm vụ, GV quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ học sinh hoàn thành sản phẩm
Bước 3: Học sinh báo cáo sản phẩm
- Giáo viên gọi học sinh lên báo cáo, các học sinh khác quan sát nhận xét, bổ sung
và đánh giá
- Giáo viên quan sát, hỗ trợ học sinh khi cần thiết
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- GV nhận xét thái độ, tinh thần và kết quả làm việc của học sinh
- Giáo viên chuẩn kiến thức.
2 Sử dụng và bảo vệ tài nguyên đất
* Hiện trạng sử dụng đất:
- Năm 2005, đất sử dụng trong nông nghiệp khoảng 9,4 triệu ha
- Bình quân đất nông nghiệp tính theo đầu người là 0,1ha, khả năng mở rộng diện tích đất nông nghiệp thì không nhiều
* Nguyên nhân: Sử dụng và cải tạo đất chưa hợp lí, khai thác quá mức, tồn dư hóa chất bảo vệ thực vật, sử dụng nhiều phân bón hóa học; ô nhiễm môi trường từ các hoạt động SXCN…
* Biện pháp:
- Đối với vùng đồi núi:
+ Áp dụng tổng thể các biện pháp thủy lợi, đào hố vẩy cá, trồng cây theo băng + Cải tạo đất hoang, đồi trọc:
Trang 5+ Bảo vệ rừng và đất rừng, tổ chức sống định canh, định cư cho dân cư miền núi
- Đối với vùng đồng bằng
+ Quản lí chặt chẽ và có kế hoạch mở rộng đất NN
+ Thâm canh, canh tác hợp lí, chống bạc màu, nhiễm mặn, nhiễm phèn
+ Bón phân, cải tạo, chống ô nhiễm đất
HOẠT ĐỘNG 3: SỬ DỤNG VÀ BẢO VỆ CÁC TÀI NGUYÊN KHÁC (7 phút)
a Mục tiêu
- Biết được sự suy thoái của tài nguyên nước, khoáng sản, du lịch và biện pháp bảo vệ
b Hình thức
- Hoạt động cá nhân
c Phương tiện
- Sử dụng tranh ảnh
d Các bước tiến hành hoạt động
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- Giáo viên nêu yêu cầu: học sinh quan sát hình ảnh về khai thác một số tài nguyên nước, khoáng sản và du lịch, kết hợp sách giáo khoa nêu thực trạng và biện pháp bảo vệ các tài nguyên trên ( Học sinh kẻ bảng vào vở)
- Giáo viên cung cấp hình ảnh, học sinh quan sát
Bước 2: Học sinh thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh thực hiện nhiệm vụ
- Giáo viên giúp đỡ, hướng dẫn học sinh
Bước 3: Học sinh báo cáo sản phẩm
- Giáo viên gọi đại diện học sinh cho mỗi tài nguyên, báo cáo chi tiết, học sinh khác nhận xét và bổ sung
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ
- GV nhận xét thái độ và kết quả làm việc của học sinh Giáo viên chuẩn kiến thức
HỘP KIẾN THỨC
Tài nguyên Tình hình sử dụng Các biện pháp bảo vệ
Tài nguyên
nước
Tình trạng thừa nước gây lũ lụt vào mùa mưa, thiếu nước gây hạn hán vào mùa khô
- Mức độ ô nhiễm môi trường nước ngày càng tăng
Sử dụng hiệu quả, tiết kiệm tài nguyên nước đảm bảo cân bằng và phòng chống ô nhiễm nước
Tài nguyên
khoáng sản
Nước ta có nhiều mỏ khoáng sản nhưng phần nhiều là mỏ nhỏ, phân tán nên khó khăn trong quản lý khai thác
Quản lý chặt chẽ việc khai thác Tránh lãng phí tài nguyên và làm ô nhiễm môi trường từ khâu khai thác,
Trang 6vận chuyển tới chế biến khoáng sản.
Tài nguyên
du lịch.
Tình trạng ô nhiễm môi trường xảy ra ở nhiều điểm du lịch khiến cảnh quan
du lịch bị suy thoái
Cần bảo tồn, tôn tạo giá trị tài nguyên du lịch và bảo vệ môi trường du lịch khỏi bị ô nhiễm, phát triển du lịch sinh thái
3 HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP (5 phút)
1 Mục tiêu: củng cố kiến thức, rèn luyện kĩ năng đã học
2 Phương thức: hoạt động: cá nhân
3 Các bước tiến hành:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
- Giáo viên yêu cầu học sinh dựa vào kiến thức đã học và bảng số liệu sau để hoàn thành các câu hỏi sau:
DIỆN TÍCH RỪNG VÀ ĐỘ CHE PHỦ RỪNG NƯỚC TA GIAI ĐOẠN 1943 - 2013
Năm Tổng diện tích rừng
(triệu ha)
che phủ rừng (%)
Rừng tự nhiên Rừng trồng
(Nguồn: Sách giáo khoa Địa lí 12, Nxb Giáo dục 2015; Niên giám thống kê Việt Nam 2014, Nhà xuất bản Thống kê, 2015)
a Nhận xét sự thay đổi diện tích rừng và độ che phủ rừng của nước ta giai đoạn 1943 – 2013
b Nêu nguyên nhân làm cho diện tích rừng ở nước ta lại thay đổi trong giai đoạn trên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh hoàn thành yêu cầu
- Giáo viên quan sát, hướng dẫn và giúp đỡ học sinh (nếu cần)
Bước 3: Trao đổi và thảo luận
- Giáo viên gọi một số học sinh đại diện trả lời câu hỏi Học sinh khác bổ sung, nhận xét và đánh giá
Bước 4: Đánh giá và chuẩn kiến thức
- Giáo viên nhận xét và đánh giá
- Giáo viên chuẩn kiến thức:
Trả lời:
Trang 7- Giai đoạn 1943-1983: Tổng diện tích rừng giảm, trong đó rừng trồng tăng, rừng tự nhiên tgiảm; độ che phủ rừng giảm
Nguyên nhân: Cháy rừng; Chặt phá bừa bãi; Nguyên nhân khác
- Giai đoạn 1983-2013: Tổng diện tích rừng tăng, trong đó rừng trồng và tự nhiên đều tăng => độ che phủ rừng tăng
Nguyên nhân: Trồng rừng; Thực hiện các biện pháp bảo vệ rừng; Nguyên nhân khác
4 HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG (2 phút)
1 Mục tiêu: Học sinh rèn luyện kĩ năng vẽ biểu đồ, nhận xét bảng số liệu
2 Các bước tiến hành:
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
Bài tập: Cho bảng số liệu:
DIỆN TÍCH RỪNG VÀ ĐỘ CHE PHỦ RỪNG NƯỚC TA GIAI ĐOẠN 1976 - 2014
Năm Tổng diện tích rừng
(triệu ha)
che phủ rừng (%)
Rừng tự nhiên Rừng trồng
(Nguồn: Sách giáo khoa Địa lí 12, Nxb Giáo dục 2015; Niên giám thống kê Việt Nam 2014, Nhà xuất bản Thống kê, 2015)
a Vẽ biểu đồ thích hợp nhất thể hiện sự thay đổi diện tích rừng và độ che phủ rừng của nước ta giai đoạn 1976 – 2014
b Từ biểu đồ đã vẽ, nhận xét sự thay đổi diện tích rừng và độ che phủ rừng của nước ta giai đoạn 1976 – 2014
Bước 2: Học sinh hoàn thành bài tập ở nhà
Bước 3: Giáo viên nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức ở tiết học sau.
IV ĐIỀU CHỈNH, THAY ĐỔI, BỔ SUNG NẾU CÓ