kĩ năng sống-Nguyễn Thị Thùy Linh

Baogồm cả hành vi vận động của cơ thể và tư duy của con người, hình thành một cách tự nhiên, thông qua giáo dục hoặc rèn luyện của các em Hiện nay, đa số học sinh sống trong hai môi trườ

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

ĐƠN ĐỀ NGHỊ CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN CẤP HUYỆN

Kính gửi: Hội đồng Sáng kiến huyện Vĩnh Tường

(Cơ quan thường trực: Phòng công thương huyện Vĩnh Tường)

Tên tôi là: Nguyễn Thị Thùy Linh

Một số biện pháp rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp 3

(Có Báo cáo kết quả nghiên cứu, ứng dụng sáng kiến kèm theo)

Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật, vàhoàn toàn chịu trách nhiệm về thông tin đã nêu trong đơn

HIỆU TRƯỞNG

Nguyễn Văn Khóa

Chấn Hưng, ngày13 tháng 2 năm 2017.

Người nộp đơn

Nguyễn Thị Thùy Linh

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN Một số biện pháp rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp 3

1 Lời giới thiệu :

Cùng với xu thế phát triển của thời đại, giáo dục đã và đang được đổi mớimạnh mẽ theo bốn trụ cột của giáo dục thế kỉ XXI, mà thực chất là cách tiếp cận

kỹ năng sống, đó là: Học để biết, học để làm, học để tự khẳng định mình và học đểcùng chung sống

-Xuất phát từ đặc điểm của xã hội hiện nay, nên việc hình thành và pháttriển kỹ năng sống trở thành một yêu cầu quan trọng của nhân cách con người hiệnđại

-Giáo dục kỹ năng sống là thực hiện quan điểm hướng vào người học, mộtmặt đáp ứng những thách thức của cuộc sống và nâng cao chất lượng cuộc sốngcủa mỗi cá nhân Là những trải nghiệm có hiệu quả nhất, giúp giải quyết hoặc đápứng các nhu cầu cụ thể,trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của con người Baogồm cả hành vi vận động của cơ thể và tư duy của con người, hình thành một cách

tự nhiên, thông qua giáo dục hoặc rèn luyện của các em

Hiện nay, đa số học sinh sống trong hai môi trường có hoàn cảnh khác nhau:một là các em được sự quan tâm chăm sóc quá sức chu đáo của phụ huynh vì sốngtrong gia đình ít con, hoàn cảnh kinh tế ổn định; hai là những em sống trong giađình với nhiều lo toan cho cuộc mưu sinh, phụ huynh bỏ mặc con cái

Ngoài những khó khăn lứa tuổi, các em là con em thành phố và nông thôn,trong đó có nhiều em nông thôn có nhiều hoàn cảnh khác nhau, có nhiều thói quentrong sinh hoạt còn chưa văn minh, thiếu kỹ năng thực hành, kỹ năng giao tiếp, kỹnăng giải quyết vấn đề, kỹ năng đối phó với những khó khăn trong cuộc sống vàkhả năng tự phục vụ bản thân… Hơn thế nữa trong nền kinh tế thị trường, cuộcsống hiện đại vận động hết sức khẩn trương và chứa đựng nhiều yếu tố khôn lườngđòi hỏi thế hệ trẻ không làm chủ tri thức, rút ngắn khoảng cách về chênh lệch trithức giữa các vùng nông thôn và thành thị mà còn phải thực sự tự tin; phải nắmbắt kịp thời các cơ hội cũng như phải có một số kỹ năng: sống khỏe, sống tốt, sốnglành mạnh, cập nhật thông tin nhanh nhạy và hội nhập với thế giới, góp phần tíchcực cho cuộc sống cá nhân và cộng đồng tốt đẹp hơn, nhằm thích ứng với mọi biếnđộng của hoàn cảnh

Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh là một trong những nội dung được Bộ

GD&ĐT triển khai khi thực hiện phong trào thi đua xây dựng “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” đối với các trường phổ thông nói chung và bậc tiểu học

nói riêng

-Dựa trên thực tế cho thấy, nếu các em có kiến thức, có thái độ tích cực mớiđảm bảo sự thành công, xuất phát từ việc cải cách, đổi mới giáo dục Từ những lí

do trên, tôi chọn đề tài “Một số biện pháp rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp 3”

2 Tên sáng kiến:

Một số biện pháp rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp 3

3 Tác giả sáng kiến:

- Họ và tên: Nguyễn Thị Thùy Linh

- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Tiểu học Chấn Hưng-Vĩnh Tường-Vĩnh Phúc

- Số điện thoại:01649830212

E_mail: linhchanhung@gmail.com

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:

- Họ và tên: Nguyễn Thị Thùy Linh

- Chức vụ: Giáo viên

- Địa chỉ:Tiểu học Chấn Hưng-Vĩnh Tường-Vĩnh Phúc

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:

Một số biện pháp rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp 3

6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử

Hình thành, phát triển và giáo dục kỹ năng sống cho học sinh có thể quan niệm

là việc tổ chức các hoạt động giáo dục đa dạng, phong phú nhằm kích thích họcsinh tham gia một cách tích cực chủ động vào các quá trình hoạt động, qua đó hìnhthành hoặc thay đổi hành vi của trẻ theo hướng tích cực nhằm góp phần phát triểnnhân cách toàn diện; giúp học sinh có thể sông an toàn, khỏe mạnh và tích cực ,chủ động trong cuộc sống hằng ngày Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh là giáodục cho các em có cách sống tích cực trong xã hội hiện đại, là xây dựng hoặc thayđổi ở các em các hành vi theo hướng tích cực phù hợp với mục tiêu phát triển toàndiện nhân cách người học trên cơ sở giúp học sinh có tri thức, giá trị, thái độ và kỹnăng phù hợp

Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh đang được cả xã hội quan tâm Bộ giáo dục

cùng với việc triển khai “Xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực” là liêntục mở các lớp tập huấn giáo dục kĩ năng sống cho học sinh; phụ huynh cũng quan

sống phải gắn bó mật thiết với việc xác định giá trị sống Giá trị là gốc còn kĩ năngsống chỉ là phần ngọn Vì vậy, dạy về giá trị sống là dạy cái gốc rễ của cuộc sống,

là dạy cho mọi người cách sống với nhau bằng tình yêu thương và sự tôn trọng

Học sinh sống trong xã hội phát triển cần phải được trang bị những kĩ năngthích hợp để hòa nhập với cộng đồng, với xu thế toàn cầu hóa Đối với học sinhcác cấp đặc biệt là học sinh bậc Tiểu học cần phải được rèn kĩ năng sống ngay từbây giờ bởi vì các em là những chủ nhân tương lai của đất nước Lứa tuổi học sinh

là lứa tuổi đang hình thành những giá trị nhân cách, giàu ước mơ, ham hiểu biết,thích tìm tòi, khám phá song còn thiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội, còn thiếu kinhnghiệm sống, dễ bị lôi kéo, kích động,…Vì vậy, việc rèn kỹ năng sống cho thế hệtrẻ là rất cần thiết

Trong hướng dẫn tổ chức giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tại các cơ sởgiáo dục, của Bộ GD&ĐT, các trường căn cứ điều kiện thực tế của địa phương vàđặc điểm tâm sinh lý, lứa tuổi, khả năng, nhu cầu của học sinh để tổ chức các hoạtđộng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, không gây áp lực, không ép buộc họcsinh tham gia Đồng thời, việc tổ chức giáo dục kỹ năng sống cho học sinh phảiđảm bảo an toàn, nghiêm túc, thiết thực, hiệu quả, phát huy tính tự quản, chủ động,sáng tạo của học sinh

Về nội dung giáo dục kỹ năng sống, Bộ GD&ĐT chỉ rõ giáo dục cho ngườihọc những kỹ năng cơ bản, cần thiết, hướng tới hình thành những thói quen tốtgiúp người học thành công, bảo đảm vừa phù hợp với thực tiễn và thuần phong mỹtục Việt Nam vừa hội nhập quốc tế trong giai đoạn công nghiệp hoá đất nước Nộidung giáo dục kỹ năng sống phải phù hợp với từng lứa tuổi và tiếp tục được rènluyện theo mức độ tăng dần

7.1.1.2 Thế nào là kĩ năng sống?

Có nhiều định nghĩa quan niệm khác nhau về kỹ năng sống Mỗi định nghĩađược thể hiện dưới những cách thức tiếp cận khác nhau Thông thường, kỹ năngsống được hiểu là những kỹ năng thực hành mà con người cần để có được sự antoàn, cuộc sống khỏe mạnh với chất lượng cao

- Theo tổ chức văn hóa, khoa học và giáo dục Liên hợp quốc (UNESCO), kỹnăng sống là năng lực cá nhân để họ thực hiện đầy đủ các chức năng và tham giavào cuộc sống hàng ngày, những kỹ năng đó gắn vói 4 trụ cột của giáo dục:

Học để biết: gồm các kỹ năng tư duy phê phán, tư duy sáng tạo, ra quyết

định vấn đề, nhận thức được hậu quả của việc làm…;

Học để làm: gồm kỹ năng thực hiện công việcvà nhiệm vụ như kỹ năng đặt

mục tiêu, đảm nhận trách nhiệm ;

Học để làm người: gồm các kỹ năng cá nhân như ứng phó với căng thẳng,

kiểm soát cảm xúc, tự nhận thức, tự tin…;

Học để chung sống: gồm các kỹ năng như giao tiếp, thương lượng, khẳng

định hợp tác, làm việc theo nhóm, thể hiện sự cảm thông;

- Theo tổ chức Y tế Thế giới (WHO), kỹ năng sống là kỹ năng thiết thực màcon người cần để có cuộc sống an toàn và khỏe mạnh, đó là những kỹ năng tâm lý

xã hội và giao tiếp mà mỗi cá nhân có thể có để tương tác với những người khácmột cách hiệu quả hoặc ứng phó với những vấn đề hay thách thức của cuộc sốnghằng ngày

Tương đồng với quan niệm của WHO, còn có quan niệm kỹ năng sống lànhững kỹ năng tâm lý xã hội liên quan đến những tri thức, những giá trịvà nhữngthái độ, cuối cùng được thể hiện ra bằng những hành vi làm cho các cá nhân có thểthích nghi và giải quyết có hiệu quả các yêu cầu và thách thức của cuộc sống

- Theo UNICEFF, Kỹ năng sống là tập hợp rất nhiều kỹ năng tâm lý xã hội vàgiao tiếp cá nhân giúp cho con người đưa ra những quyết định có cơ sở, giao tiếpmột cách có hiệu quả, phát triển các kỹ năng tự xử lý và quản lý bản thân nhằmgiúp họ có một cuộc sống lành mạnh và có hiệu quả Kỹ năng sống được thể hiện ởnhững hành động cá nhân và những hành động đó sẽ tác động đến những hànhđộng của những người khác cũng như dẫn đến những hành động nhằm thay đổimôi trường xung quanh, giúp nó trở nên lành mạnh

Có thể thấy rằng kỹ năng sống bao gồm một loạt các kỹ năng cụ thể, cần thiếtcho cuộc sống hàng ngày của con người Về bản chất, đó là kỹ năng tự quản lý bảnthân và kỹ năng xã hội cần thiết để cá nhân tự lực trong cuộc sống, học tập và làmviệc hiệu quả… Nói cách khác kỹ năng sống là khả năng làm chủ bản thân củamỗi con người, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khảnăng ứng phó trước các tình huống của cuộc sống Kỹ năng sống hướng vào việcgiúp con người thay đổi nhận thức, thái độ và giá trị trong những hành động theo

xu hướng tích cực và mang tính chất xây dựng

Kỹ năng sống được hình thành thông qua một quá trình sống, rèn luyện, họctập trong gia đình, nhà trường và ngoài xã hội Vì vậy, kỹ năng sống của mỗingười vừa có tính cá nhân, vừa có tính xã hội và chịu ảnh hưởng của gia đình, cộngđồng, dân tộc Kỹ năng sống mang tính cá nhân bởi vì đó là khả năng của mỗi cánhân Mặt khác kỹ năng sống có tính xã hội là vì trong mỗi giai đoạn của sự pháttriển xã hội, mỗi tôn giáo, cá nhân được yêu cầu để có sự phù hợp với những kỹnăng sống ấy Ví dụ: kỹ năng sống của những người sống ở những vùng miền khácnhau có sự khác nhau…

b Các nhóm kĩ năng sống

Người ta thường nhắc đến những nhóm KNS sau đây:

Nhóm kĩ năng nhận thức:

Nhận thức bản thân

Kĩ năng giao tiếp

Kĩ năng thuyết trình và nói trước đám đông

Kĩ năng diễn đạt cảm xúc và phục hồi

Nhóm kĩ năng giao tiếp

Xác định đối tượng giao tiếp

Xác định nội dung và hình thức giao tiếp

7.1.2.Đặc điểm tâm sinh lý trẻ

- Đặc điểm về thể chất của trẻ: Cơ thể trẻ em là nền tảng vật chất của trí tuệ vàtâm hồn Nền tảng có vững thì trí tuệ và tình cảm mới có khả năng phát triển tốt

“Thân thể khoẻ mạnh thì chứa đựng một tinh thần sáng suốt”, ngược lại “tinh thầnsáng suốt thì cơ thể có điều kiện phát triển” Trong cuộc sống thực tế cho thấy

những trẻ có thể lực yếu thường hay ỷ lại, phụ thuộc nhiều vào những người thântrong gia đình những việc làm tự phục vụ mà lẽ ra chính trẻ phải tự làm, tự lập dần:rửa chân tay, mặc quần áo,

- Một yếu tố nữa ảnh hưởng đến việc tự lập của HS là hệ thần kinh của trẻ Hệthần kinh của trẻ tiểu học đang trong thời kì phát triển mạnh Bộ óc của các emphát triển về khối lượng, trọng lượng và cấu tạo Đến 9, 10 tuổi hệ thần kinh củatrẻ căn bản được hoàn thiện và chất lượng của nó sẽ được giữ lại trong suốt cuộcđời Khả năng kìm hãm(khả năng ức chế) của hệ thần kinh còn yếu Trong khi đó

bộ óc và hệ thần kinh của các em đang phát triển đi dần đến hoàn thiện nên các em

dễ bị kích thích Thầy cô giáo và cha mẹ, người thân của các em cần chú ý đến đặcđiểm này để giúp trẻ hình thành tính tự chủ, lòng kiên trì, sự kìm hãm của bản thântrước những kích thích của hoàn cảnh xung quanh, biết giữ gìn trật tự nơi côngcộng và trong lớp học Mặt khác không được mắng, doạ dẫm, đe nạt các em vì làmnhư thế không những bị tổn thương đến tình cảm mà còn gây tác hại đến sự pháttriển thần kinh và bộ óc của các em

- Khi trẻ bắt đầu gia nhập cuộc sống nhà trường - đi học tiểu học, các em đượchọc thêm những điều chưa hề có trong 6 năm đầu đời; khi gia nhập cuộc sống nhàtrường các em phải tiến hành hoạt động học – hoạt động nghiêm chỉnh có kỉcương, nề nếp với những yêu cầu nghiêm ngặt Chuyển từ hoạt động chủ đạo là vuichơi sang hoạt động chủ đạo là học tập; chắc chắn trẻ không tránh khỏi sự bỡ ngỡ

vì thế phải chuẩn bị cho các em tâm lí chuẩn bị sẵn sàng đi học.Việc giáo dục kỹnăng sống cho HS tiểu học cũng được bắt đầu ngay từ những buổi đầu các em đếntrường Nếu không chuẩn bị chu đáo về mặt tâm lí cho trẻ trước khi đi học sẽ dẫnđến những tình huống như: đòi theo bố mẹ về nhà, không dám nói chuyện với bạn

bè, không dám chào hỏi thầy cô, không dám xin phép cô khi ra vào lớp, không ítnhững tình huống dở cười, dở mếu vì trẻ lớp 1 không dám xin đi vệ sinh rồi bậy raquần ngay tại trong lớp, hoặc có trẻ xin ra ngoài đi vệ sinh nhưng lại tranh thủ đichơi để GV phải đi tìm,

- Đặc điểm quá trình nhận thức của trẻ bao gồm quá trình tri giác, chú ý,trínhớ, tưởng tượng, tư duy Đặc điểm nhân cách của trẻ tiểu học gồm có: tính cách,nhu cầu nhận thức, tình cảm, sự phát triển của năng khiếu Sự nhận thức của trẻảnh hưởng rất lớn đến phát triển nhân cách, ảnh hưởng đến việc hình thành và rènluyện kĩ năng sống của trẻ Sự nhận thức đúng đắn sẽ giúp trẻ có được kiến thứcvận dụng trong cuộc sống sinh hoạt, giao tiếp, ứng xử phù hợp với yêu cầu chuẩnmực xã hội Một đặc điểm quan trọng trong lứa tuổi tiểu học là tính hay bắt chước

HS tiểu học thích bắt chước hành vi, cử chỉ, lời nói, của các nhân vật trong phim,của các thầy cô giáo, của những người thân trong gia đình tính bắt chước là condao “hai lưỡi”, vì trẻ em bắt chước cái tốt cũng nhiều, cái xấu cũng nhiều Chính vì

vậy những tính cách hành vi của những người xung quanh là môi trường ảnhhưởng trực tiếp đến tính cách, hành vi, ứng xử của trẻ.

Các dạng hoạt động của trẻ em được thực hiện trong các quan hệ:

Trẻ em – Gia đình; Trẻ em - Đồ vật; Trẻ em – Nhà trường; Trẻ em – Xã hội Trong các mối quan hệ, quan hệ thầy trò là mối quan hệ đặc biệt của mối quan

hệ người – người Ở tiểu học, do uy tín của người thầy giáo các quan điểm, niềmtin, toàn bộ những hành vi cử chỉ của người thầy thường là những mẫu mực chohành vi của học sinh nói chung Nó ảnh hưởng sâu sắc đến thái độ và cách ứng xửcủa các em trong quan hệ với người khác và với xã hội Các em thường tin tưởngtuyệt đối ở nơi thầy, cô giáo nên chúng thường bắt chước những cử chỉ tác phongcủa thầy, cô giáo mình ở trường các em còn được tiếp xúc với bạn bè, với tập thểnhóm bạn, tổ, lớp; những hoạt động tập thể cũng ảnh hưởng không ít đến việc hìnhthành, phát triển nhân cách và giáo dục kỹ năng sống cho trẻ

7.1.3.Một số kĩ năng sống cơ bản.

a Kỹ năng tự phục vụ:

Giáo dục cho các em từ những việc nhỏ nhất như: Giao tiếp cư xử với cácbạn bè trong và ngoài lớp, nói năng phải lễ độ với tất cả mọi người xung quanh vàbiết làm mộr số công việc nhỏ phù hợp với độ tuổi của các em như vệ sinh cánhân, đánh răng, rửa mặt, tắm rửa hàng ngày, vệ sinh xong phải rửa tay, trước khi

ăn cơm phải rửa tay Ngoài ra các em biết quét nhà, quét lớp, rửa ấm chén, nhưmắc màn trước khi đi ngủ, gấp chăn màn gọn gàng vào buổi sáng, mỗi ngày, chămsóc cây xanh, thân thiện với môi trường, hay vui chơi giải trí giảm căng thẳng

b Kĩ năng giao tiếp:

Kỹ năng giao tiếp là khả năng có thể bày tỏ ý kiến của bản thân theo hìnhthức nói, viết hoặc sử dụng ngôn ngữ có thể một cách phù hợp với hoàn cảnh vàvăn hóa, đồng thời biết lắng nghe, tôn trọng ý kiến người khác ngay cả khi bấtđồng quan điểm Bày tỏ ý kiến bao gồm bày tỏ về suy nghĩ, ý tưởng, nhu cầu,mong muốn và cảm xúc, đồng thời giáo dục cho các em biết đánh giá tình huốnggiao tiếp và điều chỉnh cách giao tiếp một cách phù hợp, hiệu quả; cởi mở bày tỏsuy nghĩ, cảm xúc nhưng không làm hại hay gây tổn thương cho người khác, giúpcác em có mối quan hệ tích cực với người khác, bao gồm biết gìn giữ mối quan hệtích cực với các thành viên trong trong lớp ,khác lớp nơi sinh sống là nguồn hỗ trợquan trọng cho các em; đồng thời biết cách xây dựng mối quan hệ với bạn là yếu tốrất quan trọng đối với niềm vui trong cuộc sống

c.Kĩ năng quản lý thời gian:

Giúp các em quản lý thời gian là khả năng các em biết sắp xếp các côngviệc theo thời khoá biểu, biết tập trung vào giải quyết công việc trọng tâm trongmột thời gian nhất định Giờ ăn, giờ học, giờ làm, giờ chơi một cách hợp lí Kỹ

năng này rất cần thiết cho việc giải quyết vấn đề, lập kế hoạch, đặt mục tiêu và đạtđược mục tiêu đó; đồng thời giúp các em tránh được căng thẳng do áp lực trongviệc học và việc làm

Quản lý thời gian là một trong những kỹ năng quan trọng làm chủ bản thân.góp phần rất quan trọng vào sự thành công của cá nhân

d K ĩ năng thể hiện sự tự tin:

Các em biết tự tin vào bản thân, hài lòng với bản thân; tin rằng mình có thểtrở thành một người có ích và tích cực, có niềm tin về tương lai, cảm thấy có nghịlực để hoàn thành các nhiệm vụ Các em thể hiện sự tự tin giúp các em giao tiếphiệu quả hơn, mạnh dạn bày tỏ suy nghĩ và ý kiến của mình, quyết đoán trong việc

ra quyết định và giải quyết vấn đề, thể hiện sự kiên định, đồng thời cũng giúp các

em có suy nghĩ tích cực và lạc quan trong cuộc sống, là yếu tố cần thiết trong giaotiếp

e.Kĩ năng giải quyết vấn đề:

Kỹ năng giải quyết vấn đề là khả năng của cá nhân biết quyết định lựa chọnphương án tối ưu và hành động theo phương án đã chọn, để giải quyết vấn đề hoặctình huống gặp phải trong học tập và trong cuộc sống Để giải quyết vấn đề có hiệuquả, các em cần nhiều kỹ năng sống khác : Giao tiếp , xác định giá trị , tư duy phêphán , tư duy sáng tạo , tìm kiếm sự hỗ trợ

f.

Kĩ năng hợp tác :

Hợp tác là cùng chung sức làm việc, giúp đỡ, hỗ trợ lẫn nhau trong học tập,trong công việc, một lĩnh vực nào đó vì mục đích chung, các em biết chia sẻ tráchnhiệm, biết cam kết và cùng làm việc có hiệu quả với những thành viên trong lớp,trong giờ học nhóm, hoặc những nơi khác Sự hợp tác trong học tập hay trongcông việc các em điều biết giúp đỡ cho nhau hỗ trợ cho nhau, bổ sung cho nhau,tạo nên sức mạnh trí tuệ, tinh thần và thể chất, vượt qua khó khăn, đem lại chấtlượng và hiệu quả cao hơn trong học tập, trong công việc chung

-Biết giao tiếp hiệu quả, tôn trọng, đoàn kết và cảm thông, chia sẻ với các bạn -Biết bày tỏ ý kiến, tham gia xây dựng kế hoạch hoạt động của bản thân Đồngthời biết lắng nghe, tôn trọng, xem xét các ý kiến, quan điểm của mọi người

-Nỗ lực phát huy năng lực, sở trường của bản thân để hoàn thành tốt nhiệm vụ

đã được phân công Đồng thời biết hỗ trợ, giúp đỡ mọi người khác trong quá trìnhhoạt động

-Biết cùng chia sẻ đồng cam cộng khổ vượt qua những khó khăn, vướng mắc đểhoàn thành mục đích, mục tiêu hoạt động chung

-Có trách nhiệm về những thành công hay thất bại, về những sản phẩm do mìnhtạo ra

h.Một số kĩ năng khác

Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh là giúp các em rèn luyện kỹ năng ứng xửthân thiện trong mọi tình huống; có thói quen và kỹ năng làm việc theo nhóm, kỹnăng hoạt động xã hội; Giáo dục cho học sinh thói quen rèn luyện sức khoẻ, ý thứcbảo vệ bản thân, phòng ngừa tai nạn giao thông, đuối nước và các tệ nạn xã hội.Đối với học sinh tiểu học việc hình thành các kỹ năng cơ bản trong học tập vàsinh hoạt là vô cùng quan trọng, ảnh hưởng đến quá trình hình thành và phát triển

nhân cách sau này Kỹ năng nghe, nói, đọc, viết, múa, hát, đi, đứng, chạy, nhảy…

kỹ năng tư duy logic, sáng tạo, suy nghĩ nhiều chiều, phân tích, tổng hợp, so sánh,nêu khái niệm, đặt câu hỏi…

Trang bị cho học sinh những kiến thức, giá trị thái độ và kỹ năng phù hợp, trên

cơ sở đó hình thành cho học sinh những hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực,loại bỏ những hành vi thói quen tiêu cực trong các mối quan hệ, các tình huống vàhoạt động hàng ngày

Để việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh đạt hiệu quả, cần phải thay đổi tưduy, tiếp đó là tiến hành nhiều giải pháp đồng bộ Giáo dục kỹ năng sống, theocách hiểu hiện nay là giáo dục những cách ứng phó với những thử thách như: Tainạn, điện giật, bị ngộ độc, động vật cắn, bị xâm hại tình dục, phòng chống các tệnạn xã hội… đây mới chỉ là mục đích trước mắt Mục đích quan trọng nhất, lâu dài

đó là hình thành nhân cách cho học sinh, trong đó quan trọng nhất là giáo dục tìnhthân ái và các ứng xử văn hoá

7.2 Thực trạng vấn đề nghiên cứu

7.2.1 Thực trạng về việc quản lý và giáo dục con em ở các gia đình hiện nay

- Một số cha mẹ đi làm ăn xa gửi con lại nhờ ông bà già yếu chăm sóc nên trẻ

em thiếu sự quan tâm chỉ bảo của cha mẹ… Vì vậy các em còn bị thiếu hụt rấtnhiều các kĩ năng sống

-Nguyên nhân khiến đa phần học sinh khó tiếp cận được các hoạt động kỹnăng thực hành xã hội là do phụ huynh không cho phép Đa số phụ huynh cho rằngcon em mình chỉ cần học giỏi kiến thức

-Phụ huynh học sinh chỉ khuyến khích các con tìm kiến thức mà quên hướngcho con em mình làm tốt hoạt động đoàn thể, hoạt động xã hội và cách ứng xửtrong gia đình

-Phần lớn ở gia đình phụ huynh giao tiếp trong gia đình còn nhiều hạn chế,xưng hô chưa chuẩn mực nên các em bắt chước và xưng hô thiếu thiện cảm

7.2.2 Thực trạng về đội ngũ giáo viên trường TH Chấn Hưng

- Đội ngũ GV chưa được đào tạo bài bản về giảng dạy kỹ năng sống, không

có GV chuyên trách nên còn nhiều lúng túng trong việc tổ chức giáo dục kỹ năng sống qua các hoạt động thích hợp, chưa tận dụng hoặc có thực hiện song không mang ý nghĩa hình thành và phát triển kỹ năng sống trong giảng dạy các môn học

- GV còn chú trọng vào kiến thức mang tính lý thuyết chưa chú trọng vào giáo dục kĩ năng sống, hình thành thói quen, thái độ, hành vi ứng xử phù hợp với các tình huống của cuộc sống

- Một bộ phận giáo viên chưa thực sự quan tâm đến việc giáo dục kỹ năngsống chưa chịu khó tìm tòi các hình thức và phương pháp tổ chức cho các hoạtđộng này nên làm mất sự hứng thú của học sinh

-GV còn chú trọng vào dạy kiến thức các môn chính như Toán ,Tiếng việt màthường bỏ qua các môn phụ hoặc dạy qua loa hời hợt mang tính hình thức chứchưa khai thác được nội dung chính của bài

-Giáo viên còn trẻ nên kinh nghiệm còn nhiều hạn chế,lúng túng trong quátrình dạy và lồng ghép vào các môn học

7.2.3.Thực trạng giảng dạy KNS ở Trường Tiểu học Chấn Hưng hiện nay

-Trong hoạt động chuyên môn dạy và học, Nhà trường thường xuyên nghiêncứu, cải tiến nâng cao chất lượng giảng dạy theo hướng phát huy tính tích cực củahọc sinh, không ngừng đổi mới phương pháp dạy học phù hợp với nội dung

chương trình Nhà trường đặc biệt chú trọng đến việc “ Rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp 3 ”.

- Khi Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa nội dung giáo dục kỹ năng sống lồng ghép

vào các môn học và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, nhà trường tiến hànhtriển khai đồng bộ đến toàn thể cán bộ giáo viên về việc tăng cường rèn luyện kỹnăng sống cho học sinh

-Trường luôn đẩy mạnh thực hiện phong trào thi đua “Xây dựng trường họcthân thiện, học sinh tích cực” Mỗi thầy, cô giáo tâm huyết, trách nhiệm hơn trongviệc giáo dục đạo đức, nhân cách cho học sinh Mỗi giáo viên trong nhà trườngkhông chỉ nâng cao chất lượng chuyên môn nghiệp vụ, mà còn thường xuyên quantâm đến đời sống, tâm tư tình cảm của học sinh

- Nhà trường còn thường xuyên tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớpnhư :hưởng ứng ngày lễ toàn cầu về giáo dục ,viết thư UPU,ý tưởng trẻ thơ…;tham gia các hoạt động dọn vệ sinh bảo vệ môi trường, tổ chức các hoạt độngquyên góp ủng hộ bạn nghèo, bạn bị bệnh tật hiểm nghèo Tuy nhiên việc tổ chứcgiáo dục kĩ năng sống có những đặc thù riêng khác với các hoạt động giáo dụckhác, nội dung giáo dục không chỉ diễn ra trong môn học mà còn thông qua một sốhoạt động khác (hoạt động ngoài giờ lên lớp, câu lạc bộ, ) cho nên kinh phí và cơ

sở vật chất còn gặp nhiều hạn chế và khó khăn

7.2.4 Thực trạng học sinh trường Tiểu học Chấn Hưng hiện nay

- Học sinh học tập thụ động, chủ yếu chỉ nghe và làm theo thầy cô giáo, ít

sáng tạo, tính tự giác chưa cao, lười hoạt động

- Học sinh chỉ có học kiến thức, khả năng ứng phó với các tình huống trongcuộc sống kém, tính tự tin ít, tự ti nhiều, thường nóng nảy, gây gỗ lẫn nhau

- Kỹ năng giao tiếp hạn chế, hay nói tục, chửi bậy

-Học sinh còn tiếp thu một cách thụ động ,mấy móc

-Sự bùng nổ thông tin, nhất là game - online, các trò chơi mang tính bạo lực

đã ảnh hưởng rất nhiều đến sự phát triển nhân cách và năng lực hành vi của một bộphận học sinh Nhiều học sinh có thành tích học tập rất tốt, nhưng kĩ năng sống rấtthấp (thể hiện khi giao tiếp, tham gia các hoạt động xã hội, ứng phó với những thửthách …) Có nhiều học sinh có hành vi ứng xử sai lệch chuẩn mực đạo đức xã hội(vô cảm) Bạo lực học đường gia tăng Học sinh không biết tự làm các việc đơngiản để tự phục vụ bản thân ,vẫn còn phụ thuộc nhiều vào bố mẹ

7.3.Những biện pháp rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp 3 ở trường TH Chấn Hưng

7.3.1.Mục tiêu của biện pháp

Việc chú trọng giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờlên lớp giúp tạo tinh thần đoàn kết, gắn bó, quan tâm giúp đỡ lẫn nhau trong họctập, học sinh nỗ lực tiếp thu bài giảng và tìm tòi những kiến thức liên quan đến bàihọc để liên hệ áp dụng vào thực tiễn, qua đó phát huy tính tích cực, chủ động, sángtạo của học sinh Các em cảm thấy rất vui và biết thêm nhiều kiến thức Nhờ đócác em biết tự chăm sóc bản thân như là tự sắp xếp góc học tập thật ngăn nắp, tựgiặt quần áo cho mình, vệ sinh cá nhân và môi trường sống Ngoài ra, em còngiúp bố mẹ nhiều việc nhà Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc đổimới và nâng cao chất lượng giáo dục xem học sinh là trung tâm, góp phần tạo điềukiện cho việc hoàn thiện nhân cách học sinh ngay từ khi còn là học sinh tiểu học

Căn cứ vào tình hình thực tế hiện nay, tôi thấy các em còn thiếu những kỹnăng sống trầm trọng Chính vì vậy tôi đã đưa ra 1 số phương pháp giáo dục kỹ

năng sống cho các em Dựa trên thực trạng học sinh nông thôn tôi hướng dẫn các

em hình thành một số các kỹ năng qua các hoạt động sau:

7.3.2 Một số biện pháp cụ thể rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp 3.

Biện pháp 1 Xây dựng “Trường học thân thiện, học sinh tích cực”

Xây dựng “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” chính là sự cụ thể hóacủa yêu cầu "dạy tốt, học tốt" trong hoàn cảnh hiện nay Dạy tốt không chỉ là hoạtđộng của các cá nhân giáo viên, mà còn là hoạt động của tập thể thầy cô, là sựtham gia của gia đình, đoàn thể vào quá trình sư phạm, là việc thiết kế các hoạtđộng để các em tham gia trong và ngoài nhà trường, tạo môi trường thân thiện chocác em Dạy tốt không chỉ là nói cho các em nghe, chỉ cho các em làm, mà còn làtạo điều kiện để các em tự tìm hiểu, tự khám phá, để các em nói, để các em tự đềxuất việc cần làm và tự làm

Để phong trào thi đua: “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”,nhất thiết phải tạo cho các em có một sân chơi mang tính tập thể, qua đó các em sẽđược rèn kỹ năng sống, cùng các trò chơi dân gian mang đậm bản sắc văn hóa dântộc Trên thực tế trường cũng có thực hiện phong trào này nhưng chưa triệt để chỉmang tính hình thức vì chỉ chú trọng vào việc giảng dạy văn hóa trên lớp mà khôngchú trọng đến việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

Cần phải tăng cường nguồn lực trong và ngoài nhà trường cho giáo dục đạođức, hình thành và rèn kĩ năng sống để tạo cho các em niềm tin và hy vọng vàotương lai sẽ góp phần tạo nên những thay đổi, bứt phá tích cực cho thế hệ học tròmai này, như vậy “Trò giỏi thì thầy cô có phúc”

Biện pháp 2.Rèn kĩ năng sống thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp

Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh cũng như các quá trình hoạt động giáo dụckhác trong nhà trường đều có cấu trúc xác định Nội dung giáo dục kỹ năng sốngcho học sinh tập trung vào các kỹ năng tâm lý - xã hội là những kỹ năng được vậndụng trong những tình huống hàng ngày để tương tác với người khác và giải quyết

có hiệu quả những vấn đề, những tình huống của cuộc sống Những nội dung nàyhết sức đơn giản, gần gũi với trẻ em, là những kiến thức tối thiểu để các em có thể

tự lập Và mục đích quan trọng nhất là giúp các em tự tin hơn, tự lập hơn trongcuộc sống”

 Tổ chức các hoạt động ngoại khóa

Tổ chức các hoạt động ngoại khóa được hiểu như là những hoạt động được

tổ chức ngoài giờ học chính khóa, thường mang tính chất tự nguyện hơn là bắt

buộc Hoạt động ngoại khóa là sự tiếp nối hoạt động dạy - học trên lớp, là con

đường gắn lý thuyết với thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa nhận thức với hành động của học sinh.

Các hoạt động ngoại khóa giúp rèn luyện cho học sinh các kỹ năng cơ bảnnhư: kỹ năng giao tiếp ứng xử, kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng tổ chức, kỹ năngsinh tồn, kỹ năng lãnh đạo… Qua đây các em học sinh vừa có khoảng thời gian vuichơi thoải mái, gắn kết thêm tình cảm thầy trò, bè bạn, vừa học hỏi thêm nhiều kỹnăng bổ ích Mỗi cuộc hành trình là một kỷ niệm, là một trải nghiệm thú vị đángnhớ của các em học sinh

Việc lồng ghép tinh tế, nhẹ nhàng và bài bản giữa học tập với đào tạo kỹ năngsống cho học sinh là điều cần thiết Nhà trường đã thường xuyên tổ chức cácchuyến tham quan, học tập ngoài trời, các buổi sinh hoạt chuyên đề, vui chơi tậpthể có chủ đích và định hướng như: thi văn nghệ,trò chơi dân gian,giáo dục an toàngiao thông, Chương trình được lồng ghép việc giáo dục giá trị và kỹ năng sốngthực tế Không chỉ giới hạn trong các chương trình do nhà trường tổ chức, học sinhcòn được khuyến khích chủ động, tổ chức các hoạt động ngoại khóa mà qua đó,chẳng những các em được nâng cao nhận thức và giá trị sống về vai trò của cánhân trong tập thể, tính kỷ luật, tinh thần đồng đội lòng nhân ái, tính vị tha

- Tổ chức tốt hoạt động ngoại khóa, ở phạm vi lớp khối của mình Mỗi nămhọc sẽ có một số chủ đề rèn luyện kỹ năng sống được triển khai Trong đó nhàtrường cần phát huy vai trò của tổ chức Đội thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh vàSao nhi đồng theo các chủ điểm hàng tháng Tổ chức các trò chơi dân gian,

hát dân ca và các loại hình sinh hoạt văn hóa dân gian vào trường học, qua đó màrèn luyện kỹ năng sống cho học sinh

- Nhà trường tổ chức tốt các buổi chào cờ đầu tuần Theo đó mục tiêu buổichào cờ không chỉ là đánh giá xếp loại nền nếp, học tập, các hoạt động giáo dụctrong tuần qua của giáo viên trực, triển khai kế hoạch tuần tới của Ban giám hiệunhà trường cần thay đổi hình thức buổi lễ chào cờ một cách sáng tạo, rèn luyện các

kỹ năng cho học sinh Chẳng hạn như để các em được thay mặt lớp trực đánh giá,nhận xét thêm phần giao lưu với toàn trường qua các tiết mục văn nghệ, kể chuyện,câu đố, trò chơi… do chính các em đứng ra tổ chức dưới sự giúp đỡ và hướng dẫn

của giáo viên chủ nhiệm Nhà trường đã tổ chức các hoạt động như diễn đàn “Văn hóa ứng xử trong học đường”, “Phòng, chống bạo lực học đường”, “Một số kỹ năng cần thiết” Một nội dung quan trọng trong việc thực hiện phong trào này là

các trường học coi trọng tổ chức hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh vào cácngày sinh hoạt ngoại khóa

 Tổ chức các hoạt động xã hội

Tổ chức các hoạt động xã hội hướng tới giáo dục giá trị đạo đức và kỹ năng sốngcho các em học sinh mà qua đó học sinh gắn kết thêm tình thân với mọi người; biết

thông cảm, chia sẻ và có trách nhiệm hơn đối với những người xung quanh vàcộng đồng xã hội tổ chức thường xuyên cho học sinh tham gia các chương trìnhhoạt động xã hội như tổ chức làm từ thiện; giao lưu với tổ chức hỗ trợ giáo dục trẻ

em thiệt thòi Việt Nam, thăm và chăm sóc Mẹ Việt Nam Anh hùng, chăm sócnghĩa trang liệt sỹ v.v Qua những chuyến đi thực tế này các em học sinh có cơhội khám phá, trải nghiệm và học được bài học giá trị từ cuộc sống, giúp các embiết quý trọng cuộc sống và yêu thương con người hơn

Ngoài ra ban giám hiệu có kế hoạch Triển khai chiếu phim giới thiệu cho học

sinh những giá trị di sản văn hoá vật thể và phi vật thể nhân loại nói chung của địa

bàn học sinh, sinh sống nói riêng (như đề án “Bảo tồn và phát huy những giá trị văn hoá vùng biển đảo của quê hương đất nước” để các em biết giữ gìn và bảo

vệ vùng biển thiêng liêng của tổ quốc không để kẻ thù xâm phạm

Biển đảo quê hương Việt Nam

Xây dựng trường, lớp an toàn – xanh - sạch - đẹp Trong đó cần chú trọngtạo môi trường tự nhiên gần gũi với cuộc sống như trồng vườn cây thuốc nam, cáccâu khẩu hiệu ở các cây xanh, bồn hoa để thông qua đó mà giáo dục ý thức bảo vệmôi trường ở các em Ngoài ra, nhà trường cần phối hợp với gia đình, các tổ chức

xã hội trong và ngoài nhà trường để cùng góp phần giáo dục kỹ năng sống cho các

em Tổ chức các buổi hoạt động ngoài giờ lên lớp, các cuộc thi bằng các hình thứcnhư vẽ tranh, xé dán tranh, tiểu phẩm về bảo vệ môi trường Vào kỳ nghỉ hè,