Quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch tại tỉnh thái nguyên

Qua tìm hiểu nghiên cứu, tác giả nhận thấy đã có những công trình nghiêncứu liên quan về QLNN đối với hoạt động du lịch tại tỉnh Thái Nguyên nhưng chưađầy đủ và toàn diện, mới chỉ tập tr

NGUYỄN THỊ MAI

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG DU LỊCH

TẠI TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG

DỤNG

NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2019

NGUYỄN THỊ MAI

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG DU LỊCH

TẠI TỈNH THÁI NGUYÊN

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ “Quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch tại tỉnh Thái Nguyên” là công trình nghiên cứu độc lập của riêng tôi, không

sao chép bất kỳ một công trình nghiên cứu nào của các tác giả khác Các số liệu, kếtquả nêu trong đề tài này là trung thực, các tài liệu tham khảo có nguồn gốc trích dẫn

rõ ràng

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Mai

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ, động viên khích lệcủa nhiều tổ chức, cá nhân, của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới:

GS.TS Đỗ Đức Bình - Người hướng dẫn khoa học đã tận tình chỉ bảo,hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn này

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám hiệu trường Đại học Kinh tế và Quản trịKinh doanh, Bộ phận Quản lý Đào tạo Sau Đại học - Phòng Đào tạo, các Thầy Côgiáo thuộc Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh đã tạo điều kiện giúp đỡtôi về mọi mặt trong suốt quá trình hoàn thành luận văn

Tôi xin gửi lời cảm ơn tới Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh TháiNguyên, Phòng văn hóa và thông tin, Cục Thống kê tỉnh Thái Nguyên, Sở Kế hoạch

và đầu tư tỉnh Thái Nguyên, UBND cấp tỉnh, UBND cấp huyện, các doanh nghiệphoạt động du lịch tỉnh Thái Nguyên đã tạo điều kiện cho tôi tiến hành nghiên cứu

Cuối cùng, tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, khích

lệ, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn này

Xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Mai

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT vii

DANH MỤC BẢNG, ĐỒ THỊ viii

MỞ ĐẦU 1

1 Sự cần thiết nghiên cứu đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 3

3 Đối tượng nghiên cứu 3

4 Phạm vi nghiên cứu 3

5 Những đóng góp mới của luận văn 4

6 Kết cấu của luận văn 4

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG DU LỊCH 6

1.1 Khái niệm, chủ thể tham gia, vai trò của hoạt động du lịch 6

1.1.1 Khái niệm du lịch và hoạt động du lịch 6

1.1.2 Các chủ thể tham gia hoạt động du lịch 8

1.1.3 Vai trò của phát triển du lịch đối với một địa phương 9

1.2 Quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch 11

1.2.1 Đặc điểm của quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch 11

1.2.2 Vai trò quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch 14

1.2.3 Nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch của chính quyền cấp tỉnh 16

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng tới quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch 22

1.3.2 Nhân tố bên trong 23

1.4 Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch của một số tỉnh và bài học rút ra cho tỉnh thái nguyên 26

1.4.1 Kinh nghiệm của một số tỉnh 26

1.4.2 Một số bài học kinh nghiệm cho tỉnh Thái Nguyên 35

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 38

2.1 Các câu hỏi nghiên cứu 38

2.2 Phương pháp nghiên cứu của đề tài 38

2.2.1 Phương pháp thu thập thông tin 38

2.2.2 Phương pháp tổng hợp thông tin 41

2.2.3 Phương pháp phân tích thông tin 41

2.3 Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu 44

2.3.1 Các chỉ tiêu về tình hình kinh tế - xã hội 44

2.3.2 Các chỉ tiêu phản ánh nội dung 44

2.3.3 Các chỉ tiêu phản ánh nhân tố ảnh hưởng 46

Chương 3 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG DU LỊCH TẠI TỈNH THÁI NGUYÊN 47

3.1 Tình hình hoạt động du lịch trên địa bàn tỉnh thái nguyên giai đoạn 2014 - 2018 47

3.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của tỉnh Thái Nguyên 47

3.1.2 Thực trạng hoạt động du lịch tại tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2014 - 2018 51

3.2 Thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2014 - 2018 56

3.2.1 Tổ chức thực hiện các chính sách, pháp luật, biện pháp liên quan đến du lịch của Nhà nước trung ương 56

3.2.2 Thực hiện xây dựng chiến lược, quy hoạch phát triển du lịch 58

3.2.3 Kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về du lịch 62 3.2.4 Công tác đào tạo nguồn nhân lực cho hoạt động du lịch 65 3.2.5 Tạo lập sự gắn kết liên quốc gia, liên ngành, liên vùng trong hoạt

động du lịch; giữa địa phương và Trung ương trong quản lý nhà nước về du lịch 68 3.2.6 Thực hiện kiểm tra, thanh tra hoạt động du lịch và xử lý vi phạm

trong lĩnh vực du lịch 69 3.3 Đánh giá chung về quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch trên

địa bàn tỉnh Thái Nguyên 71 3.3.1 Những thành tựu đạt được trong công tác quản lý nhà nước đối với

hoạt động du lịch 71 3.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân trong công tác quản lý nhà nước

đối với hoạt động du lịch 73

Chương 4 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ

NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG DU LỊCH TẠI TỈNH THÁI NGUYÊN 77

4.1 Định hướng và mục tiêu quản lý nhà nước đối với hoạt động du

lịch trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đến năm 2025 77 4.1.1 Định hướng phát triển du lịch của Việt Nam đến năm 2025 77 4.1.2 Mục tiêu, phương hướng phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh Thái

Nguyên 79

4.1.3 Quan điểm hoàn thiện quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch

trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đến năm 2025 81 4.2 Các giải pháp cơ bản hoàn thiện quản lý nhà nước đối với hoạt

động du lịch trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 83 4.2.1 Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, chính sách về

du lịch 83 4.2.2 Hoàn thiện quy hoạch và nâng cao chất lượng làm quy hoạch du lịch 84

địa bàn 87

4.2.4 Củng cố tổ chức bộ máy, xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước chuyên nghiệp về du lịch 88

4.2.5 Đẩy mạnh công tác đào tạo phát triển nguồn nhân lực cho hoạt động du lịch ở tỉnh Thái Nguyên 89

4.2.6 Tăng cường xúc tiến du lịch, kêu gọi đầu tư, liên kết hợp tác trong phát triển du lịch 91

4.2.7 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra đối với hoạt động du lịch 93

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 94

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 96

PHỤ LỤC 99

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Dạng viết tắt Dạng đầy đủ

ASEAN : Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á

UNESCO : Tổ chức giáo dục, khoa học và văn hóa Liên Hiệp QuốcVTOS : Tiêu chuẩn kỹ năng nghề du lịch Việt Nam

WTO : Tổ chức thương mại thế giới

DANH MỤC BẢNG, ĐỒ THỊ

Bảng 2.1: Ý nghĩa của thang đo Likert 41Bảng 3.1: Một số chỉ tiêu kinh tế chủ yếu của tỉnh Thái Nguyên 50Bảng 3.2: Doanh thu và tốc độ tăng doanh thu du lịch giai đoạn (2014 - 2018) 52Bảng 3.3: Cơ cấu khách du lịch giai đoạn 2014 - 2018 54Bảng 3.4: Hiện trạng cơ sở lưu trú giai đoạn 2014 - 2018 54Bảng 3.5: Chất lượng nguồn lao động ngành du lịch 2014 - 2018 55Bảng 3.6: Kết quả khảo sát công tác tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật,

biện pháp liên quan đến du lịch 57Bảng 3.7: Kết quả khảo sát về công tác quy hoạch phát triển du lịch Thái Nguyên 61

Bảng 3.8: Kết quả khảo sát công tác kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý nhà

nước và cải cách hành chính trong du lịch 64Bảng 3.9: Kết quả khảo sát công tác đào tạo nguồn nhân lực cho hoạt động du lịch 67

Bảng 3.10: Kết quả khảo sát công tác kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm 70

Đồ thị:

Đồ thị 3.1: Doanh thu ngành du lịch giai đoạn (2014 - 2018) 52

MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết nghiên cứu đề tài

Thái Nguyên là một tỉnh miền núi trung du Bắc Bộ, tiếp giáp với thủ đô HàNội và là tỉnh nằm trong quy hoạch vùng thủ đô Hà Nội, được coi là một trung tâmkinh tế - xã hội lớn của khu vực Đông Bắc hay cả vùng trung du và miền múi phíabắc Thái Nguyên là nơi tiếp giáp với nhiều địa danh kinh tế, du lịch quan trọng Với

vị trí địa lý đắc địa, Thái Nguyên trở thành cửa ngõ giao lưu văn hóa, du lịch giữavùng trung du miền núi với vùng đồng bằng Bắc Bộ

Tài nguyên du lịch của Thái Nguyên bao gồm hệ thống núi đá vôi, rừng, đồichè, hồ, các di tích lịch sử - văn hóa nổi tiếng, cùng với văn hóa của cư dân cácdân tộc địa phương Đây là một lợi thế quan trọng, tạo tiền đề phát triển nhiều loạihình du lịch phong phú, đa dạng Đồng thời là điều kiện rất tốt cho việc hình thành

và phát triển những khu du lịch trọng điểm, có sức hấp dẫn thu hút du khách trong

và ngoài nước, liên kết với các địa phương lân cận phát triển du lịch theo vùng

Phát huy lợi thế đó, trong những năm qua, Thái Nguyên đã tập trung đầu tưphát triển du lịch trên các nội dung: Xây dựng cơ sở hạ tầng du lịch, phát triển sảnphẩm du lịch và xây dựng hệ thống cơ sở và đội ngũ nhân viên ngành du lịch Mộttrong những giải pháp chủ yếu đã được nêu ra trong Nghị quyết Đại hội đại biểuĐảng bộ tỉnh lần thứ XIX, nhiệm kỳ 2015 - 2020 để phát triển kinh tế nhanh và bềnvững, đó là chú trọng phát triển ngành du lịch, nhất là du lịch sinh thái và du lịchvăn hóa lịch sử, triển khai thực hiện tốt quy hoạch và khai thác hiệu quả Dự án dulịch Quốc gia vùng Hồ Núi Cốc và khu du lịch lịch sử, sinh thái ATK Khuyếnkhích các thành phần kinh tế tham gia liên kết, hợp tác phát triển du lịch, hình thànhcác tua, tuyến du lịch liên hoàn

Tuy nhiên, kết quả hoạt động du lịch đạt được chưa tương xứng với tiềmnăng và lợi thế của tỉnh Thực tế tài nguyên du lịch Thái Nguyên, nhất là tài nguyên

du lịch tự nhiên chưa tạo được sản phẩm du lịch độc đáo, đặc trưng, có sức thu hútđối với du khách Trong nhiều năm qua, quan điểm phát triển du lịch của tỉnh cũngchưa rõ nét, du lịch chưa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh, mà hầu hết mới

ở dạng tiềm năng chưa được khai thác hết Tính chuyên nghiệp trong du lịch chưa

có, chất lượng các dịch vụ du lịch chưa cao; doanh số kinh doanh du lịch còn khiêmtốn, khách lưu trú, đặc biệt là khách quốc tế ở lại Thái Nguyên với số lượng ít, sốngày lưu trú ngắn Thái Nguyên còn thiếu các khu nghỉ dưỡng, khách sạn, các khuvui chơi giải trí cao cấp đạt chuẩn quốc tế Về quản lý nhà nước (QLNN), còn lúngtúng và thực hiện kém hiệu quả ở tất cả các khâu, đặc biệt là công tác quy hoạch dulịch đón đầu, định hướng xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch gặp khó khăn,thậm chí đầu tư không hiệu quả, các hoạt động xúc tiến, quảng bá du lịch, quản lýcác cơ sở du lịch đảm bảo chất lượng và uy tín đối với khách hàng

Để thực hiện các mục tiêu và quan điểm phát triển du lịch đã đề ra, ngoài sự

nỗ lực của các cơ sở du lịch của tỉnh, về phía QLNN cần có những biện pháp đổimới và thực hiện triệt để trong thực tế, góp phần định hình sự phát triển ngành dulịch Trong phát triển kinh tế, xã hội của mỗi địa phương thì vấn đề định hướng là

vô cùng quan trọng, bởi nếu phát triển thiếu định hướng thì dẫn tới sự lệch lạc, sailầm trong phát triển Do vậy, QLNN đối với hoạt động du lịch cần tăng cường hơnnữa sự quản lý của nhà nước Việc nâng cao hiệu quả QLNN đối với hoạt động dulịch sẽ giúp ngành du lịch Thái Nguyên giữ được các chuẩn mực và chất lượng dịch

vụ, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh, góp phần phát triển du lịch bền vững

Qua tìm hiểu nghiên cứu, tác giả nhận thấy đã có những công trình nghiêncứu liên quan về QLNN đối với hoạt động du lịch tại tỉnh Thái Nguyên nhưng chưađầy đủ và toàn diện, mới chỉ tập trung vào việc nghiên cứu về từng nội dung quản lýnhà nước hoặc quản lý nhà nước đối với một hoạt động du lịch nhất định nhưnghiên cứu QLNN đối với phát triển nguồn nhân lực ngành du lịch, phát triển liênkết vùng du lịch, QLNN đối với giáo dục đào tạo Do đó, cần phân tích QLNN đốivới hoạt động du lịch một cách khoa học, đầy đủ và toàn diện, từ đó đề xuất một số

giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế về ngành du lịch của tỉnh Vì vậy, "Quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch tại tỉnh Thái Nguyên" là một đề tài Luận văn

Thạc sĩ có tính cấp thiết cao, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc, không trùng

lặp, mang tính đặc thù riêng, chưa có đề tài khoa học nào nghiên cứu.

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu chung

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và phân tích đánh giá thực trạng hoạt động dulịch của Thái Nguyên, luận văn đề xuất được phương hướng và giải pháp hoàn thiệnquản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên nhằmthúc đẩy ngành du lịch của tỉnh phát triển nhanh và bền vững, góp phần thúc đẩynhanh quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ đổimới hiện nay

- Phân tích thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch của tỉnhThái Nguyên từ năm 2014 đến năm 2018; từ đó rút ra những ưu điểm và kết quả đạtđược chủ yếu, chỉ ra một số hạn chế và nguyên nhân dẫn đến hạn chế - làm căn cứ,

cơ sở cho việc đề xuất giải pháp

- Đề xuất các giải pháp đổi mới và hoàn thiện quản lý nhà nước đối với hoạtđộng du lịch ở Thái Nguyên, nhằm khai thác tối ưu và có hiệu quả các lợi thế, tiềmnăng du lịch của tỉnh đến năm 2025

3 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là những vấn đề lý luận và thực tiễn vềquản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch của tỉnh Thái Nguyên

tại tỉnh Thái Nguyên giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2018 và đề xuất phương

hướng, giải pháp hoàn thiện quản lý nhằm góp phần phát triển du lịch Thái Nguyênđến năm 2025.

* Về nội dung

Là các vấn đề có liên quan đến quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịchtại tỉnh Thái Nguyên Luận văn chủ yếu nghiên cứu các quá trình và hoạt động quản

lý nhà nước được thực hiện bởi chính quyền địa phương tỉnh - huyện - phường, xã

5 Những đóng góp mới của luận văn

- Góp phần hệ thống hóa và làm rõ thêm những vấn đề lý luận cơ bản vềquản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch trên địa bàn một tỉnh, lấy Thái nguyênlàm điển hình

- Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịchtrên địa bàn tỉnh Thái Nguyên giai đoạn từ năm 2014 đến năm 2018, làm rõ nhữngđiểm tích cực, hạn chế và nguyên nhân

- Đề xuất được những giải pháp cơ bản, có khả năng áp dụng trong thực tiễn,góp phần hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch trên địabàn tỉnh Thái Nguyên trong thời gian tới

- Luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các cơ quan và cánhân trong việc nghiên cứu hoạch định chính sách phát triển du lịch nói chung và

du lịch Thái Nguyên nói riêng

6 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và phụ lục, nội dung của luận văn được kết cấuthành bốn chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước đối với hoạt động

du lịch

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch tại tỉnhThái Nguyên

Chương 4: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động

du lịch tại tỉnh Thái Nguyên

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG DU LỊCH 1.1 Khái niệm, chủ thể tham gia, vai trò của hoạt động du lịch

1.1.1 Khái niệm du lịch và hoạt động du lịch

* Du lịch là một hiện tượng kinh tế - xã hội

* Du lịch là sự di chuyển và tạm thời lưu trú ngoài nơi ở thường xuyên củacác cá nhân hoặc tập thể nhằm thỏa mãn các nhu cầu đa dạng của họ

* Du lịch là tập hợp các hoạt động kinh doanh phong phú và đa dạng nhằmphục vụ cho các cuộc hành trình, lưu trú tạm thời và các nhu cầu khác của cá nhânhoặc tập thể khi họ ở ngoài nơi cư trú thường xuyên của họ

* Các cuộc hành trình, lưu trú tạm thời của cá nhân hoặc tập thể đó đều đồngthời có một số mục đích nhất định, trong đó có mục đích hòa bình

Năm 1963, với mục đích quốc tế hóa khái niệm du lịch, tại Hội nghị Liênhợp quốc về du lịch họp ở Roma, các chuyên gia đã đưa ra định nghĩa về du lịch

như sau: Du lịch là tổng hợp các mối quan hệ, hiện tượng và các hoạt động kinh tế bắt nguồn từ các cuộc hành trình và lưu trú của cá nhân hay tập thể ở bên ngoài nơi ở thường xuyên của họ hay ngoài nước họ với mục đích hòa bình Nơi họ đến lưu trú không phải là nơi làm việc của họ.

Khác với quan điểm trên, các học giả biên soạn Từ điển Bách Khoa toàn thưViệt Nam (1966) đã tách hai nội dung cơ bản của du lịch thành hai phần riêng biệt

Nghĩa thứ nhất (đứng trên góc độ mục đích của chuyến đi): "Du lịch là một

dạng nghỉ dưỡng sức tham quan tích cực của con người ngoài nơi cư trú với mục đích: nghỉ ngơi, giải trí, xem danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, công trình văn hóa, nghệ thuật,…".

Nghĩa thứ hai (đứng trên góc độ kinh tế):

Du lịch là một ngành kinh doanh tổng hợp có hiệu quả cao về nhiều mặt: nâng cao hiểu biết về thiên nhiên, truyền thống lịch sử và văn hóa dân tộc, từ đó góp phần tăng thêm tình yêu đất nước; đối với người nước ngoài là tình hữu nghị với dân tộc mình; về mặt kinh tế, du lịch là lĩnh vực kinh doanh mang lại hiệu quả rất lớn; có thể coi là hình thức xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ tại chỗ.

Qua nghiên cứu về du lịch tôi nhận thấy đồng tình với quan điểm của các họcgiả biên soạn Từ điển Bách Khoa toàn thư Việt Nam Việc phân định rõ ràng hai nộidung cơ bản của khái niệm có ý nghĩa góp phần thúc đẩy sự phát triển du lịch Chođến nay, không ít người, thậm chí ngay cả các cán bộ, nhân viên đang làm việctrong ngành du lịch, chỉ cho rằng du lịch là một ngành kinh tế Do đó, mục tiêuđược quan tâm hàng đầu là mang lại hiệu quả kinh tế Điều đó cũng có thể đồngnghĩa với việc tận dụng triệt để mọi nguồn tài nguyên, mọi cơ hội để kinh doanh.Trong khi đó, du lịch còn là một hiện tượng xã hội, nó góp phần nâng cao dân trí,phục hồi sức khỏe cộng đồng, giáo dục lòng yêu nước, tính đoàn kết,… Chính vìvậy, toàn xã hội phải có trách nhiệm đóng góp, hỗ trợ, đầu tư cho du lịch phát triểnnhư đối với giáo dục, thể thao hoặc một lĩnh vực văn hóa khác

1.1.1.2 Khái niệm hoạt động du lịch

Du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp, bao gồm các hoạt động khá đa dạng

từ dịch vụ phòng nghỉ, ăn uống, mua bán đồ lưu niệm và hàng hóa… các dịch vụnày được gọi là hoạt động du lịch có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy nền kinh

tế phát triển, những lợi ích mà hoạt động du lịch đem lại thật là to lớn:

- Hoạt động du lịch giúp phục hồi và tăng cường sức khỏe cho nhân dân, cótác dụng hạn chế các bệnh tật, kéo dài tuổi thọ và khả năng lao động của con người

- Thông qua hoạt động du lịch, đông đảo quần chúng nhân dân có điều kiệntiếp xúc với những thành tựu văn hóa phong phú và lâu đời của các dân tộc Làmlành mạnh nền văn hóa địa phương, đổi mới truyền thống cổ xưa, phục hồi ngành

nghề truyền thống, bảo vệ vùng sinh thái Từ đó hấp thụ những yếu tố văn minh củanhân loại nhằm nâng cao dân trí, tăng thêm lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết quốc

tế, hình thành những phẩm chất đạo đức tốt đẹp trong nhân dân… Điều này quyếtđịnh sự phát triển cân đối về nhân cách của mỗi cá nhân trong toàn xã hội

- Hoạt động du lịch làm tăng khả năng lao động, trở thành nhân tố quan trọng

để đẩy mạnh sản xuất xã hội và nâng cao hiệu quả của nó

- Hoạt động du lịch góp phần giải quyết vấn đề lao động và việc làm, cónghĩa là làm giảm tỷ lệ thất nghiệp

- Các hoạt động du lịch là cơ sở quan trọng kích thích sự phát triển kinh tế, lànguồn thu ngoại tệ lớn cho đất nước

- Hoạt động du lịch đóng vai trò như một nhân tố củng cố hòa bình, đẩy mạnhgiao lưu quốc tế, giúp cho nhân dân các nước hiểu biết thêm về đất nước, con người,lịch sử truyền thống dân tộc, qua đó tranh thủ sự đoàn kết giúp đỡ của các nước

- Ngoài ra du lịch còn giúp cho việc khai thác, bảo tồn các di sản văn hóa củadân tộc có hiệu quả, góp phần bảo vệ và phát triển môi trường thiên nhiên xã hội

Như vậy, hoạt động du lịch là hoạt động của khách du lịch, tổ chức, cá nhânkinh doanh du lịch và cơ quan, tổ chức, cá nhân, cộng đồng dân cư có liên quan đến

du lịch

1.1.2 Các chủ thể tham gia hoạt động du lịch

- Các chủ thể tham gia hoạt động du lịch bao gồm: Khách du lịch; tổ chức, cánhân kinh doanh du lịch; cộng đồng dân cư và cơ quan, tổ chức, cá nhân có liênquan đến du lịch

Các chủ thể tham gia hoạt động du lịch có mối quan hệ chặt chẽ, tác độngqua lại lẫn nhau, không thể tách rời nhau và là những yếu tố ảnh hưởng quyết địnhđến sự phát triển du lịch của một quốc gia, một vùng, một địa phương Muốn hoạtđộng du lịch phát triển, thì quốc gia đó, địa phương đó phải tạo điều kiện thuận lợicho các chủ thể tham gia cùng phát triển, không xem nhẹ bên nào Bởi vì, nếu thiếumột trong những bên tham gia thì hoạt động du lịch sẽ không hiệu quả, thậm chíkhông tồn tại

- Du lịch và kinh doanh du lịch có các loại hình sau:

+ Kinh doanh lữ hành nội địa.

+ Kinh doanh lữ hành quốc tế

+ Kinh doanh lưu trú du lịch

+ Kinh doanh vận chuyển khách du lịch

+ Kinh doanh các khu du lịch, điểm du lịch

lý trực tiếp của các địa phương và từ các khoản thuế phải nộp của các doanh nghiệp

du lịch kinh doanh trên địa bàn

Du lịch thúc đẩy sự phát triển của các ngành kinh tế khác Trước hết hoạtđộng kinh doanh du lịch đòi hỏi sự hỗ trợ của nhiều ngành, yêu cầu về sự hỗ trợ liênngành, là cơ sở cho các ngành khác (giao thông vận tải, tài chính, bưu điện, côngnghiệp, nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp ) phát triển Đối với nền sản xuất xãhội, du lịch còn mở ra thị trường tiêu thụ hàng hóa Mặt khác, sự phát triển của dulịch tạo ra các điều kiện để khách du lịch tìm hiểu thị trường, ký kết hợp đồng vềsản xuất kinh doanh trong nước, tận dụng các cơ sở vật chất kỹ thuật của các ngànhkinh tế khác

1.1.3.2 Về chính trị

Du lịch thể hiện vai trò to lớn như một nhân tố hòa bình, đẩy mạnh các mốigiao lưu quốc tế, mở rộng sự hiểu biết giữa các dân tộc Du lịch quốc tế làm chocon người sống ở các khu vực khác nhau hiểu biết và xích lại gần nhau Mỗi năm,hoạt động du lịch có những chủ đề khác nhau, như "Du lịch là giấy thông hành củahòa bình" (1967), "Du lịch không chỉ là quyền lợi, mà còn là trách nhiệm của mỗingười" (1983) các chủ đề này đã kêu gọi hàng triệu người quý trọng lịch sử, vănhóa và truyền thống của các quốc gia, giáo dục lòng mến khách và trách nhiệmcủa chủ nhà đối với khách du lịch, tạo nên sự hiểu biết và tình hữu nghị giữa các

dân tộc.

1.1.3.3 Về văn hóa, xã hội

Du lịch góp phần thay đổi bộ mặt kinh tế vùng có hoạt động du lịch và giảmquá trình đô thị hóa Thông thường tài nguyên du lịch tự nhiên có ở các vùng hẻolánh, xa xôi, vùng ven biển Việc khai thác đưa những tài nguyên này vào sử dụngđòi hỏi phải đầu tư về mọi mặt giao thông, bưu điện, kinh tế, văn hóa - xã hội Dovậy mà việc phát triển du lịch sẽ làm thay đổi bộ mặt kinh tế - xã hội ở những vùng

đó, giảm đi sự chênh lệch về trình độ phát triển kinh tế - xã hội giữa các vùng trong

cả nước, đồng thời cũng góp phần làm giảm đi sự tập trung dân cư ở những trungtâm dân cư

Du lịch là phương tiện tuyên truyền quảng cáo có hiệu quả cho đất nước vềcác thành tựu kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, giới thiệu về con người, phong tục,tập quán nơi họ đã đến mà không phải mất tiền

Thông qua du lịch con người được thay đổi môi trường, có ấn tượng và cảmxúc mới, thỏa mãn được trí tò mò, đồng thời mở mang kiến thức, đáp ứng lòng hamhiểu biết, do đó góp phần hình thành phương hướng đúng đắn trong mơ ước sángtạo, trong kế hoạch cho tương lai của con người - khách du lịch

Trong thời gian đi du lịch, khách thường sử dụng các dịch vụ, hàng hóa vàthường tiếp xúc với dân cư địa phương Thông qua các cuộc tiếp xúc đó, văn hóacủa cả khách và người bản xứ được trao đổi và nâng cao Du lịch còn làm phongphú thêm khả năng thẩm mỹ của con người khi họ được tham quan các kho tàng mỹthuật của một đất nước

Du lịch còn là phương tiện giáo dục lòng yêu nước, giữ gìn và nâng caotruyền thống của dân tộc Thông qua các chuyến đi tham quan, nghỉ mát, vãn cảnh người dân có điều kiện làm quen với cảnh đẹp, với lịch sử và văn hóa dân tộc, qua

đó thêm yêu đất nước mình

Ngoài ra, việc phát triển du lịch còn có ý nghĩa lớn đối với việc khai thác vàbảo tồn các di sản văn hóa của dân tộc, thúc đẩy sự phát triển của các ngành nghề

thủ công truyền thống, góp phần bảo vệ và phát triển môi trường thiên nhiên, môitrường xã hội.

1.1.3.4 Về môi trường sinh thái

Tạo môi trường sống ổn định về mặt sinh thái Nghỉ ngơi du lịch là nhân tố

có tác dụng kích thích việc bảo vệ, khôi phục và tối ưu hóa môi trường thiên nhiênbao quanh, bởi vì chính môi trường này có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe vàhoạt động của con người

Việc đẩy mạnh hoạt động du lịch, tăng mức độ tập trung khách vào nhữngvùng nhất định đòi hỏi phải tối ưu hóa quá trình sử dụng tự nhiên với mục đích dulịch Lúc này đòi hỏi con người phải tìm kiếm các hình thức bảo vệ tự nhiên, đảmbảo điều kiện sử dụng nguồn tài nguyên một cách hợp lý

Giữa xã hội và môi trường trong lĩnh vực du lịch có mối quan hệ chặt chẽ.Một mặt xã hội đảm bảo sự phát triển tối ưu của du lịch, nhưng mặt khác lại phảibảo vệ môi trường tự nhiên khỏi tác động phá hoại của các dòng khách du lịch vàviệc xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật phục vụ du lịch Như vậy, giữa du lịch vàbảo vệ môi trường có mối liên quan gần gũi với nhau

1.2 Quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch

1.2.1 Đặc điểm của quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch

1.2.1.1 Quan niệm về quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch

Hoạt động du lịch rất đa dạng và luôn đòi hỏi sự quản lý của Nhà nước để duytrì và phát triển Việc thành công hay thất bại của ngành du lịch phụ thuộc rất lớnvào khung khổ pháp lý và những chính sách thích hợp với điều kiện và trình độ pháttriển của đất nước Do vậy, vấn đề quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch làmột vấn đế cần thiết được đặt lên hàng đầu Hơn nữa du lịch ở Việt Nam mới tronggiai đoạn đầu phát triển, còn gặp nhiều khó khăn và thách thức lớn do vậy rất cần có

sự định hướng của Nhà nước để du lịch phát triển Có thế kết luận rằng hoạt động dulịch trong nền kinh tế thị trường cần phải có sự quản lý của Nhà nước bởi vì:

- Một mặt, do những khuyết tật và hạn chế của cơ chế thị trường gây nên.Mặt khác, do Nhà nước đóng vai trò chủ đạo trong nền kinh tế, thể hiện ở việc định

nói riêng

trong từng thời kỳ Nhà nước còn điều tiết, can thiệp vào các quan hệ du lịch nhằmđảm bảo sự ổn định thị trường, giá cả và sự phát triển bền vững của ngành.

- Quản lý nhà nước về hoạt động du lịch tạo ra sự thống nhất trong tổ chức

và phối hợp các hoạt động của cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động du lịch.Đồng thời, chỉ có sự quản lý thống nhất của Nhà nước về hoạt động du lịch mớigiúp cho việc khai thác các thế mạnh của từng vùng, từng địa phương đạt kết quả,hơn nữa lại phát huy lợi thế so sánh của quốc gia trong phát triển du lịch quốc tế

- Ngoài ra, du lịch còn là một ngành kinh tế mũi nhọn của nước ta Nó liênquan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực khác Do vậy, cần thiết phải có sự quản lýcủa Nhà nước để điều hòa mối quan hệ giữa du lịch với các ngành, các lĩnh vực cóliên quan

Tóm lại: Quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch trên địa bàn tỉnh là hoạtđộng sắp xếp tổ chức, chỉ huy, điều hành, hướng dẫn, kiểm tra của hệ thống cơquan quản lý nhà nước tại địa bàn tỉnh đối với lĩnh vực du lịch trên cơ sở nhận thứcvai trò,vị trí và đặc điểm kinh tế - văn hóa - lịch sử, chuyên môn của ngành du lịch

để khai thác và sử dụng các nguồn lực trong và ngoài tỉnh, nhằm đạt được mục tiêuxác định với hiệu quả cao nhất [27]

1.2.1.2 Đặc điểm của quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch

Một là, Nhà nước là người tổ chức và quản lý các hoạt động du lịch diễn ra trong nền kinh tế thị trường.

Xuất phát từ đặc trưng của nền kinh tế thị trường là tính phức tạp, năng động

và nhạy cảm Vì vậy, hoạt động du lịch đòi hỏi phải có một chủ thể có tiềm lực vềmọi mặt để đứng ra tổ chức và điều hành, chủ thể ấy không ai khác chính là Nhànước - vừa là người quản lý, vừa là người tổ chức hoạt động du lịch Để hoàn thành

sứ mệnh của mình, Nhà nước phải đề ra pháp luật, chính sách, chiến lược, quyhoạch, kế hoạch, và sử dụng các công cụ này để tổ chức và quản lý hoạt động dulịch Trong nền kinh tế thị trường với nhiều thành phần kinh tế và hội nhập kinh

tế thế giới, làm cho các quan hệ kinh tế rất đa dạng, ngày càng phức tạp Hơn nữa,trước sức ép của cạnh tranh và mục tiêu lợi nhuận, càng làm cho các quan hệ kinh tế

- xã hội trở nên sôi động, quyết liệt hơn Trong điều kiện đó, để định hướng cho sựphát

triển của hoạt động du lịch, đòi hỏi nhà nước phải có cơ chế, chính sách và đặc biệt

là pháp luật để tổ chức và quản lý các hoạt động du lịch nhằm bảo vệ lợi ích của nhảnước, của xã hội, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân và tổ chức khi thamgia vào các hoạt động du lịch, việc quy định pháp luật cũng như cách thức sử dụngpháp luật để quản lý hoạt động du lịch trong nền kinh tế thị trường và hội nhập kinh

tế thế giới phải có những thay đổi phù hợp, linh hoạt

Hai là, hệ thống công cụ như pháp luật, chính sách, chiến lược, quy hoạch,

kế hoạch phát triển du lịch là cơ sở, là những công cụ để Nhà nước tổ chức và quản lý hoạt động du lịch.

Trong nền kinh tế thị trường, hoạt động du lịch diễn ra hết sức phức tạp với

sự đa dạng về chủ thể, về hình thức tổ chức và quy mô hoạt động Dù phức tạp thếnào đi chăng nữa, sự quản lý của Nhà nước cũng phải bảo đảm cho hoạt động dulịch có tính tổ chức cao, ổn định, công bằng và có tính định hướng rõ rệt Do đó,Nhà nước phải ban hành pháp luật, đề ra các chính sách, chiến lược, quy hoạch, kếhoạch phát triển du lịch và dùng các công cụ này tác động vào lĩnh vực du lịch.Nhờ có các công cụ đó mà các cơ quan nhà nước, các tổ chức, và mọi công dântham gia hoạt động du lịch được vận hành theo đúng quỹ đạo, đảm bảo được kỷcương trong lĩnh vực du lịch

Với tư cách là chủ thể quản lý, nhà nước phải thực hiện hàng loạt các nhiệm

vụ từ xây dựng, ban hành pháp luật đến việc tổ chức thực hiện pháp luật, đồng thờinhà nước còn thực hiện kiểm tra, kiểm soát và xử lý những vi phạm pháp luật đốivới hoạt động du lịch

Với tư cách là đối tượng quản lý, hoạt động du lịch phải được tổ chức và vậnđộng trên cơ sở các quy định của pháp luật và chịu sự kiểm tra, giám sát của các cơquan nhà nước có thẩm quyền

Với tư cách là cơ sở và công cụ để nhà nước thực hiện sự quản lý, pháp luậtphải được xây dựng trên cơ sở đảm bảo sự chính xác, đầy đủ, thống nhất, là chuẩnmực để đối tượng quản lý dựa vào đó vận động, phát triển và để chủ thể quản lýthực hiện sự kiểm tra, giám sát đối tượng bị quản lý

Ba là, quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch đòi hỏi phải có một bộ máy Nhà nước mạnh, có hiệu lực, hiệu quả và một đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước

có trình độ, năng lực thật sự.

Nền kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế với những quan hệ kinh tếmới rất đa dạng và năng động đòi hỏi có một sân chơi an toàn và bình đẳng, đặc biệtkhi chúng ta đã là một thành viên của Tổ chức thương mại thế giới (WTO) và mụctiêu toàn cầu hóa được các các quốc gia hướng tới thì nhu cầu có một bộ máy nhànước nước mạnh với hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, phù hợp và một đội ngũ cán bộQLNN có trình độ, năng lực thực thi không chỉ là yêu cầu mà còn là thách thức đốivới mỗi quốc gia, mỗi địa phương

Quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch phải tạo được những cân đốichung, điều tiết được thị trường, ngăn ngừa và xử lý những đột biến xấu, tạo môitrường pháp lý thuận lợi cho mọi hoạt động du lịch phát triển, xử lý mối quan hệgiữa tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội Và để thực hiện tốt điều này thì tổchức bộ máy và đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước không thể khác hơn là phải được

tổ chức thống nhất, đồng bộ, có hiệu quả từ trung ương đến địa phương

Bốn là, quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch còn xuất phát từ chính nhu cầu khách quan của sự gia tăng vai trò của chính sách, pháp luật trong nền kinh tế thị trường với tư cách là công cụ quản lý.

Hoạt động du lịch với những quan hệ kinh tế rất đa dạng và năng động đòihỏi có một sân chơi an toàn và bình đẳng, đặc biệt khi lượng khách du lịch tăng cao.Trong bối cảnh đó, phải có một hệ thống chính sách, pháp luật hoàn chỉnh, phù hợpkhông chỉ với điều kiện ở trong nước mà còn với thông lệ và luật pháp quốc tế vàluật pháp trong khu vực Đây là sự thách thức lớn đối với Việt Nam Bởi mọi quan

hệ hợp tác dù bất kỳ đối tác nào thì cũng cần và chỉ có thể dựa trên cơ sở pháp luật

1.2.2 Vai trò quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch

1.2.2.1 Vai trò định hướng

- Nhà nước thực hiện chức năng hoạch định để định hướng hoạt động du lịch,bao gồm các nội dung cơ bản là hoạch định chiến lược, kế hoạch phát triển du lịch,phân tích và xây dựng các chính sách du lịch, quy hoạch và định hướng chiến lượcphát triển thị trường, xây dựng hệ thống luật pháp có liên quan tới du lịch Xác lậpcác chương trình, dự án cụ thể hóa chiến lược, đặc biệt là các lộ trình hội nhập khuvực và quốc tế

- Thiết lập khuôn khổ pháp lý thông qua việc ban hành và tổ chức thực hiệncác văn bản quy phạm pháp luật về du lịch, tạo ra môi trường pháp lý cho hoạt động

du lịch

- Chức năng hoạch định giúp cho các doanh nghiệp du lịch có phương hướnghình thành phương án chiến lược, kế hoạch kinh doanh Nó vừa giúp tạo lập môitrường kinh doanh, vừa cho phép Nhà nước có thể kiểm soát hoạt động của cácdoanh nghiệp và các chủ thể kinh doanh du lịch trên thị trường

1.2.2.2 Vai trò tổ chức và phối hợp

- Nhà nước bằng việc tạo lập các cơ quan và hệ thống tổ chức quản lý về dulịch, sử dụng bộ máy này để hoạch định các chiến lược, quy hoạch, chính sách, cácvăn bản quy phạm pháp luật, đồng thời sử dụng sức mạnh của bộ máy tổ chức đểthực hiện những vấn đề thuộc về quản lý nhà nước, nhằm đưa chính sách phù hợp

về du lịch vào thực tiễn, biến quy hoạch, kế hoạch thành hiện thực, tạo điều kiệncho du lịch phát triển

- Hình thành cơ chế phối hợp hữu hiệu giữa cơ quan quản lý nhà nước về dulịch với các cấp trong hệ thống tổ chức quản lý du lịch của trung ương, tỉnh (thànhphố), và quận (huyện, thị xã)

- Trong lĩnh vực du lịch quốc tế, chức năng này được thể hiện ở sự phối hợpgiữa các quốc gia có quan hệ song phương hoặc trong cùng một khối kinh tế,thương mại du lịch trong nỗ lực nhằm đa dạng hóa đa phương thức quan hệ hợptác quốc tế trong du lịch, đạt tới các mục tiêu và đảm bảo thực hiện các cam kết đã

ký kết

- Tổ chức và quản lý công tác đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn nhânlực du lịch, nghiên cứu ứng dụng khoa học, công nghệ, bảo vệ tài nguyên du lịch,môi trường, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa, thuần phong mỹ tục của dân tộctrong hoạt động du lịch

1.2.2.3 Vai trò điều tiết các hoạt động du lịch và can thiệp thị trường

- Nhà nước là người bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các chủ thể kinh doanhnói chung và kinh doanh du lịch nói riêng, khuyến khích và đảm bảo bằng phápluật cạnh tranh bình đẳng, chống độc quyền Để thực hiện chức năng này, một

mặt, Nhà nước hướng dẫn, kích thích các doanh nghiệp du lịch hoạt động theođịnh hướng đã vạch ra, mặt khác, Nhà nước phải can thiệp, điều tiết thị trường khicần thiết để đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô Trong hoạt động kinh doanh du lịch ởnước ta hiện nay, cạnh tranh chưa bình đẳng, không lành mạnh là một trong nhữngvấn đề gây trở ngại lớn cho quá trình phát triển ngành Do vậy, Nhà nước phải cóvai trò điều tiết mạnh.

- Nhà nước có thể sử dụng nhiều công cụ, biện pháp khác nhau để điều tiếthoạt động kinh doanh du lịch, xử lý đúng đắn mâu thuẫn của các quan hệ

1.2.2.4 Vai trò giám sát

- Nhà nước giám sát hoạt động của mọi chủ thể kinh doanh du lịch cũng nhưchế độ quản lý của các chủ thể đó (về các mặt đăng ký kinh doanh, phương án sảnphẩm, chất lượng và tiêu chuẩn sản phẩm, môi trường ô nhiễm, cơ chế quản lý kinhdoanh, nghĩa vụ nộp thuế ), cấp và thu hồi giấy phép, giấy hoạt động trong hoạtđộng du lịch

- Phát hiện những lệch lạc, nguy cơ chệch hướng hoặc vi phạm pháp luật vàcác quy định của Nhà nước, từ đó đưa ra các quyết định điều chỉnh thích hợp nhằmtăng cường hiệu quả của quản lý nhà nước về hoạt động du lịch

- Nhà nước cũng phải kiểm tra, đánh giá hệ thống tổ chức quản lý du lịch của

Nhà nước cũng như năng lực của đội ngũ cán bộ công chức quản lý nhà nước vềhoạt động du lịch

- Tổ chức và quản lý công tác đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn nhân

lực du lịch, nghiên cứu ứng dụng khoa học, công nghệ, việc bảo vệ tài nguyên dulịch, môi trường, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa, thuần phong mỹ tục của dântộc trong hoạt động du lịch

1.2.3 Nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch của chính quyền cấp tỉnh

Thực tế hoạt động du lịch đã chỉ rõ, trong cơ chế thị trường có sự quản lý củaNhà nước, rất cần sự quản lý điều hành của Nhà nước Du lịch là hoạt động liênngành, liên vùng và xã hội hóa cao, nếu để tự nó phát triển, để thị trường tự phát

ngành, liên vùng, hoạt động du lịch sẽ bị chệch hướng, thị trường bị lũng đoạn, tài

nguyên du lịch bị khai thác kiệt quệ, không đảm bảo phát triển du lịch bền vững.Nhiều vấn đề như quy hoạch tổng thể phát triển du lịch, bảo vệ môi trường sinhthái, trật tự an toàn xã hội, liên kết hội nhập, những thỏa thuận đa phương hoặc songphương về tạo điều kiện đi lại cho du khách,… nếu không có vai trò của Nhà nướckhông thể giải quyết được Đặc biệt trong xu thế toàn cầu hóa, khu vực hóa của hoạtđộng du lịch, việc hợp tác liên kết luôn đi liền với cạnh tranh đòi hỏi mỗi nước phải

có chiến lược tổng thể phát triển du lịch xuất phát từ điều kiện của mình, vừa pháthuy được tính đặc thù, huy động được nội lực để tăng khả năng hấp dẫn khách dulịch vừa phù hợp với thông lệ quốc tế, tranh thủ được nguồn lực bên ngoài, để cóđiều kiện hội nhập Đây là vấn đề thuộc quyền nhà nước và cũng là trách nhiệm củaNhà nước trong phát triển du lịch

Để thúc đẩy du lịch phát triển nhanh và bền vững, đảm bảo các mục tiêu vềkinh tế, văn hóa, xã hội, đảm bảo an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, bảo vệmôi trường, quản lý nhà nước về du lịch có các nội dung chủ yếu sau:

Một là, xây dựng và công khai quy hoạch, kế hoạch phát triển du lịch ở địa bàn để giúp các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực du lịch định hướng phát triển.

Xây dựng và công khai các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển dulịch là một trong những nội dung quản lý nhà nước có tính quyết định đối với sựphát triển du lịch trên địa bàn của chính quyền cấp tỉnh Nó giúp cho các cá nhân, tổchức (nhà đầu tư) an tâm khi quyết định đầu tư kinh doanh vào lĩnh vực du lịch

Trong hoạt động kinh doanh du lịch, mục tiêu cuối cùng của các đơn vị kinhdoanh là lợi nhuận Do đó, nếu không được định hướng phát triển đúng sẽ gây ralãng phí, kém hiệu quả do không phù hợp với nhu cầu thị trường và thực tế pháttriển của địa phương, nhất là các hoạt động đầu tư xây dựng phát triển kết cấu hạtầng các khu, điểm du lịch, hoặc đầu tư xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật nhưcác nhà hàng, khách sạn, nhà nghỉ Vì thế, chính quyền cấp tỉnh phải hết sứcquan tâm đến việc xây dựng và công khai kịp thời các chiến lược, quy hoạch, kếhoạch phát triển du lịch của địa phương Các mục tiêu, chỉ tiêu trong chiến lược,quy hoạch, kế hoạch phát triển du lịch phải phù hợp với chiến lược, quy hoạchphát triển chung của cả nước Đáp ứng những yêu cầu của quá trình hội nhập ngày

càng sâu, rộng vào nền kinh tế thế giới gắn với tiến trình đẩy mạnh thực hiện côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Có như vậy, mỗi đơn vị hoạt động kinh doanhtrong lĩnh vực du lịch mới có thể xây dựng chiến lược, kế hoạch phát triển riêngphù hợp với chiến lược và kế hoạch phát triển chung của địa phương.

Hai là, tổ chức thực hiện các chính sách, pháp luật chung của Nhà nước liên quan đến hoạt động du lịch và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, chính sách phát triển du lịch mang tính đặc thù của địa phương thuộc thẩm quyền.

Hoạch định chính sách, xây dựng pháp luật đã khó, nhưng cái khó hơn là làmthế nào để đưa nó đi vào đời sống thực tế Bản thân chính sách, pháp luật đối vớinền kinh tế của một đất nước nói chung và trong lĩnh vực du lịch nói riêng mới chỉ

là những quy định của Nhà nước, là ý chí của Nhà nước bắt mọi chủ thể khác (trong

đó có chính bản thân nhà nước) phải thực hiện Vì vậy, để chính sách, pháp luật đivào cuộc sống các cơ quan nhà nước nói chung, chính quyền cấp tỉnh nói riêng phải

tổ chức thực hiện nghiêm chỉnh Chính quyền cấp tỉnh phải tổ chức tuyên truyền,phổ biến chính sách, pháp luật về du lịch cho cán bộ, công nhân viên chức và nhândân trên địa bàn giúp họ nhận thức đúng đắn, từ đó có hành động đúng trong hoạtđộng thực tiễn; đảm bảo sự tuân thủ, thi hành chính sách, pháp luật về du lịch mộtcách nghiêm túc Mặt khác, chính quyền cấp tỉnh phải tăng cường công tác kiểm tra,giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật du lịch trên địa bàn tỉnh, xử lý nghiêmmọi hành vi vi phạm pháp luật Không tùy tiện thay đổi các chính sách của mình,nhanh chóng xóa bỏ các văn bản cũ trái với các văn bản mới ban hành, giảm tối đa

sự trùng lặp, gây khó khăn cho hoạt động du lịch

Bên cạnh đó, để phát triển du lịch trên cơ sở khai thác tiềm năng và lợi thế sosánh của địa phương, chính quyền cấp tỉnh phải tích cực cải thiện môi trường pháp

lý, môi trường đầu tư và kinh doanh thông qua việc cụ thể hóa và tổ chức thực hiệnchính sách, pháp luật chung của Nhà nước về phát triển du lịch phù hợp với điềukiện ở địa phương Đồng thời, nghiên cứu và ban hành các cơ chế, chính sách thuộcthẩm quyền mang tính đặc thù ở địa phương như chính sách khuyến khích đầu tư,chính sách ưu đãi tiền thuê đất, thời hạn thuê đất, chính sách ưu đãi tín dụng, nhằm tạo điều kiện thuận lợi, tạo sự an tâm, tin tưởng cho các tổ chức, cá nhân (kể

cả trong nước và ngoài nước) khi bỏ vốn đầu tư kinh doanh du lịch Tuy nhiên, việcban hành các cơ chế, chính sách của địa phương vừa phải bảo đảm theo đúng cácquy định của pháp luật và quy định của cơ quan Nhà nước cấp trên, vừa phải thôngthoáng trên cơ sở sử dụng nguồn lực của địa phương để khuyến khích phát triển,đồng thời cũng phải đảm bảo tính ổn định và bình đẳng, tính nghiêm minh trongquá trình thực thi Bên cạnh đó, chính quyền cấp tỉnh cần tiếp tục thực hiện cải cáchhành chính ở địa phương theo hướng chuyên nghiệp và hiệu quả Tiếp tục thực hiện

mô hình một cửa trong đăng ký đầu tư, đăng ký kinh doanh Thực hiện chuẩn hóacác thủ tục hành chính theo tinh thần triệt để tuân thủ pháp luật, công khai, minhbạch, thuận tiện

Mặt khác, hệ thống kết cấu hạ tầng và cơ sở vật chất - kỹ thuật du lịch là mộttrong những điều kiện quan trọng để phát triển du lịch Vì vậy, chính quyền cấp tỉnhcần có chính sách ưu tiên, hỗ trợ cho đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng du lịch tại cáckhu, điểm du lịch như: mở đường giao thông, xây dựng hệ thống điện, cung cấpnước sạch, phát triển hệ thống thông tin liên lạc, hỗ trợ trong việc tôn tạo các di tíchvăn hóa, lịch sử, các công trình kiến trúc, cảnh quan du lịch Ngoài ra, chính quyềncấp tỉnh cần phải đảm bảo bình ổn giá cả tiêu dùng và thị trường du lịch, có chínhsách điều tiết thu nhập hợp lý và hướng các doanh nghiệp du lịch tham gia thực hiệncác chính sách xã hội ở địa phương Để thực hiện điều này, chính quyền cấp tỉnhphải sử dụng linh hoạt các công cụ quản lý nhằm hạn chế tình trạng nâng giá, độcquyền trong hoạt động kinh doanh du lịch ở địa phương Du lịch là khâu đột phákích thích sự phát triển của nhiều ngành, lĩnh vực và cũng là lĩnh vực tạo ra lợinhuận cao Vì vậy, phải có chính sách hợp lý để hướng các doanh nghiệp sử dụngnguồn lợi nhuận thu được tiếp tục đầu tư cho sự phát triển lâu dài và bền vững, khaithác hợp lý tiềm năng du lịch sẵn có của địa phương, nhất là ở các xã vùng sâu,vùng xa có tiềm năng phát triển du lịch để góp phần nâng cao đời sống vật chất vàtinh thần cho người dân sở tại

Ba là, kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về du lịch

Bộ máy quản lý nhà nước về du lịch ở tỉnh là một hệ thống cơ quan quyềnlực các cấp từ tỉnh đến thành phố, huyện, thị xã, xã, chịu trách nhiệm trực tiếp hoặc

gián tiếp quản lý ngành du lịch Vai trò của bộ máy quản lý nhà nước về du lịch thểhiện ở chỗ:

Thứ nhất, với tính chất là chủ thể quản lý ngành du lịch theo nghĩa hẹp, bộmáy quản lý chính quyền nhà nước là không thể thiếu được Bộ máy quản lý tinhgọn và có hiệu lực quản lý cao là nhân tố thúc đẩy du lịch phát triển

Thứ hai, chỉ có thông qua bộ máy quản lý nhà nước về du lịch thì Nhà nướcmới thực hiện được vai trò điều khiển ngành du lịch phát triển hiệu quả, ổn định vàcông bằng xã hội, cũng như thực hiện được định hướng, mục tiêu trong sự phát triển

du lịch

Thứ ba, các công cụ quản lý, kể cả bộ máy quản lý đều do con người tạo ra

Bộ máy quản lý nhà nước về du lịch với đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất năng lực quản

lý sẽ phát huy sức mạnh của các công cụ quản lý khác

Thứ tư, bộ máy QLNN về du lịch ở tỉnh sẽ vận hành tốt nếu có sự phân cấp,phân công nhiệm vụ, cơ chế phối hợp rõ ràng, minh bạch thì QLNN về du lịch sẽđạt kết quả, hiệu quả, hiệu lực

Bốn là, tổ chức đào tạo, bồi dưỡng và hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực cho hoạt động du lịch.

Cũng như trong các lĩnh vực, ngành nghề khác, chất lượng nguồn nhân lựctrong hoạt động du lịch cũng ảnh hưởng quyết định đến sự phát triển của lĩnh vựcnày Bởi vì, từ cạnh tranh toàn cầu, cạnh tranh giữa các quốc gia, các ngành, cácdoanh nghiệp cho đến cạnh tranh từng sản phẩm suy cho cùng là cạnh tranh bằng trítuệ của nhà quản lý và chất lượng của nguồn nhân lực Để hoạt động du lịch củamột quốc gia, một vùng, một địa phương phát triển, việc tổ chức đào tạo, bồi dưỡng

và hỗ trợ đào tạo bồi dưỡng nguồn nhân lực cho hoạt động du lịch cần được quantâm thực hiện thường xuyên Đặc biệt, những địa phương có nhiều tiềm năng đểphát triển du lịch cần phải có chiến lược, kế hoạch phát triển, nâng cao chất lượngnguồn nhân lực, có như vậy mới khai thác có hiệu quả tiềm năng du lịch góp phầnthúc đẩy nhanh sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

Năm là, tạo lập sự gắn kết liên ngành, liên vùng, liên quốc gia trong hoạt động du lịch; giữa địa phương và trung ương trong quản lý nhà nước về du lịch.

Nâng cao tính liên kết là một điều kiện tất yếu để phát triển bền vững ngành

du lịch trong giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế, bao gồm tính liên ngành, liên vùng,liên quốc gia Sự liên kết chặt chẽ hơn giữa các doanh nghiệp du lịch, liên kết giữacác doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước cũng sẽ tạo nên một môi trường, cơchế kinh doanh thuận lợi, công bằng Để đạt được điều này, một mặt, các cơ quanquản lý nhà nước về du lịch ở trung ương và địa phương phải thống nhất và luôngiữ mối quan hệ chặt chẽ, liên hệ mật thiết với nhau trong việc tổ chức thực hiệnpháp luật về du lịch; thực hiện nguyên tắc và các cơ chế, chính sách phát triển dulịch của quốc gia nói chung và ở địa phương nói riêng nhằm đảm bảo đạt hiệu lực,hiệu quả Mặt khác, trước yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế, để tạo điều kiện tốt hơncho các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh du lịch ở địa phương, chính quyền cấptỉnh cần làm tốt việc cung cấp thông tin, cập nhật chính sách mới về du lịch, tổ chứctập huấn cho cán bộ quản lý nhà nước và cán bộ quản trị doanh nghiệp để giúp họhiểu rõ về các cam kết, nghĩa vụ của Nhà nước và của doanh nghiệp theo luật phápquốc tế và điều kiện của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Chính quyền cấp tỉnh cần phải trở thành trung tâm gắn kết giữa các doanhnghiệp du lịch trên địa bàn với thị trường liên vùng, khu vực và trên thế giới, nhất làvới các trung tâm kinh tế lớn Một mặt, chính quyền cấp tỉnh thực hiện nhiệm vụtham gia hợp tác quốc tế về du lịch theo quy định của pháp luật, góp phần đẩy mạnhliên kết và hội nhập dịch vụ du lịch với các nước trong khu vực và quốc tế Mặtkhác, cần chủ động làm "đầu nối" thông qua việc tổ chức và thiết lập các điểmthông tin, lựa chọn và công bố các địa chỉ giao dịch của các cơ quan, tổ chức vàdoanh nghiệp có uy tín đang hoạt động tại các trung tâm kinh tế lớn trong khu vực

và trên thế giới nhằm giúp các doanh nghiệp có những thông tin cần thiết để có thểlựa chọn đối tác liên doanh, liên kết Đồng thời, cũng cần đẩy mạnh các hoạt độngxúc tiến đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng và cơ sở vật chất - kỹ thuật du lịch, xúctiến quảng bá du lịch của địa phương thông qua việc tổ chức các cuộc hội thảo, tổchức các đoàn công tác kết hợp tham quan trao đổi kinh nghiệm với các địa phươngkhác trong nước hoặc nước ngoài

Sáu là, thực hiện công tác kiểm tra, thanh tra hoạt động du lịch và xử lý vi phạm trong lĩnh vực du lịch.

Sự phát triển nhanh của du lịch sẽ làm phát sinh các hành vi tiêu cực như khaithác quá mức các công trình, khu, điểm du lịch, làm ô nhiễm môi trường sinh thái,những hoạt động kinh doanh du lịch trái với bản sắc văn hóa của đất nước, của địaphương Do đó, chính quyền cấp tỉnh phải chỉ đạo thực hiện thường xuyên côngtác kiểm tra, thanh tra và giám sát đối với hoạt động du lịch để phòng ngừa hoặcngăn chặn kịp thời những hành vi tiêu cực có thể xảy ra Để thực hiện tốt nội dungnày, chính quyền cấp tỉnh cần làm tốt công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dụcpháp luật và những quy định của tỉnh về đầu tư khai thác các khu, điểm du lịch trênđịa bàn; thực hiện việc đăng ký và hoạt động theo đăng ký kinh doanh, nhất là nhữnghoạt động kinh doanh có điều kiện như: kinh doanh lưu trú, kinh doanh lữ hành, ;đồng thời cần xử lý nghiêm mọi hành vi vi phạm pháp luật về du lịch trên địa bàn.

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng tới quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch

1.3.1 Nhân tố bên ngoài

1.3.1.1 Định hướng, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch của Đảng và nhà nước

Các chính sách thay đổi về đất đai, tài chính, đào tạo và phát triển nguồn nhânlực cho du lịch, tái cơ cấu du lịch trong đó tái cơ cấu nguồn vốn cho phát triển dulịch và các mô hình kinh doanh du lịch là biểu hiện rõ nhất trong thay đổi cơ chếquản lý của nhà nước Đó là động lực lớn nhằm thay đổi toàn cảnh bức tranh du lịchcủa từng địa phương, vùng trong cả nước, góp phần phát triển ngành du lịch sâu sắc

và toàn diện Với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế đã thúc đẩy du lịch phát triểnmạnh mẽ hơn, sâu rộng hơn Nhà nước đưa ra cơ chế, chính sách thuận lợi chongành du lịch phát triển, trên cơ sở các quan điểm, nghị quyết và các chính sách củaĐảng trong phát triển du lịch Nhà nước là đơn vị cụ thể hóa các quan điểm,đường lối của Đảng vào thực tiễn công tác quản lý nhà nước đối với toàn xã hội nóichung và với hoạt động du lịch nói riêng Để thực hiện chức năng của mình, Nhànước ban hành các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến lĩnh vực du lịch, cụthể hóa trong luật và các nghị định để điều chỉnh và thúc đẩy phát triển du lịch theođịnh hướng Vì vậy, nếu chính sách đúng đắn sẽ mang lại hiệu quả thiết thực, thúcđẩy du lịch, thúc đẩy kinh tế phát triển, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người

pháp lý nhà nước sẽ

xa rời thực tế, thiếu tính khả quan, duy ý chí sẽ dẫn đến sự phát triển lệch hướng,đầu tư không hợp lý sẽ kìm hãm sự phát triển.

1.3.1.2 Sự phát triển của du lịch

Đây là đối tượng của quản lý nhà nước về du lịch trên địa phương hay lãnhthổ nào đó Hoạt động du lịch tốt thể hiện qua sự phát triển của du lịch Khi dulịch phát triển, quy mô của nó ngày càng lớn hơn, phạm vi mở rộng hơn và chấtlượng cao hơn cũng như nhiều quan hệ phát sinh và phức tạp hơn Hay nói cáchkhác, đối tượng của quản lý nhà nước du lịch vận động và thay đổi theo thời gian

và theo quy luật kinh tế khách quan

Trong khi các quyết định của quản lý nhà nước mang tính chủ quan, chỉ cóhiệu lực nếu phù hợp và có tính khoa học cao Do đó, quản lý nhà nước đối với hoạtđộng du lịch cũng luôn phải đổi mới toàn diện từ hoạch định, tổ chức, điều hành tớikiểm soát và điều chỉnh Chỉ có như vậy quản lý nhà nước mới có hiệu lực thực sự

1.3.2 Nhân tố bên trong

1.3.2.1 Cơ chế, chính sách QLNN về du lịch của chính quyền cấp tỉnh

Tỉnh ủy, HĐND, UBND tổ chức xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch

cụ thể nhằm sử dụng hiệu quả nhất các nguồn lực của địa phương mình Đây là yếu

tố có ý nghĩa quan trọng quyết định sự phát triển du lịch trên địa bàn tỉnh Chiếnlược, quy hoạch, kế hoạch phát triển du lịch phải phù hợp với chiến lược phát triểnkinh tế - xã hội của tỉnh cũng như chiến lược phát triển ngành du lịch của tỉnh,chính phủ, đồng thời đáp ứng được yêu cầu của hội nhập kinh tế quốc tế Chínhquyền cấp tỉnh phải thực sự quan tâm đến những vấn đề này để loại bỏ những yếu tốtiêu cực, như: đầu tư lãng phí, kém hiệu quả; sản phẩm, dịch vụ du lịch không phùhợp với nhu cầu thị trường hoặc điều kiện của tỉnh Trên cơ sở chiến lược, quyhoạch, kế hoạch phát triển du lịch, chính quyền cấp tỉnh ưu tiên tập trung vào xâydựng cơ sở vật chất hạ tầng cho du lịch nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho các hoạtđộng kinh doanh du lịch và thu hút các nhà đầu tư, giúp họ có định hướng phù hợpvới chiến lược phát triển du lịch của tỉnh, hạn chế được rủi ro trong kinh doanh

1.3.2.2 Nhân tố thuộc về cơ quan quản lý nhà nước về du lịch ở cấp tỉnh

Bảo đảm quản lý nhà nước đối với du lịch có hiệu lực và hiệu quả thì nhân tốbên trong này rất quan trọng Nhân tố này được cấu thành bởi ba thành phần: Tổchức bộ máy, cơ chế hoạt động, nguồn nhân lực cho quản lý Hoạt động quản lý nhànước về du lịch bản thân nó cũng là một hoạt động kinh tế khi nó cung cấp sảnphẩm là các quyết định quản lý nhà nước Quá trình này cũng đòi hỏi phải có cácnguồn lực để thực hiện Do đó số lượng điều kiện nguồn lực cũng quyết định bởichất lượng hoạt động của công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch.

Bộ máy quản lý nhà nước về du lịch ở tỉnh là một hệ thống cơ quan quyềnlực các cấp từ tỉnh đến thành phố, huyện, xã, thị trấn, chịu trách nhiệm trực tiếphoặc gián tiếp quản lý đối với hoạt động du lịch Vai trò của bộ máy quản lý nhànước về du lịch thể hiện ở chỗ:

Thứ nhất, với tính chất là chủ thể quản lý ngành du lịch theo nghĩa hẹp, bộmáy quản lý chính quyền nhà nước là không thể thiếu được Bộ máy quản lý tinhgọn và có hiệu lực quản lý cao là nhân tố thúc đẩy du lịch phát triển

Thứ hai, chỉ có thông qua bộ máy quản lý nhà nước về du lịch thì Nhà nướcmới thực hiện được vai trò điều khiển ngành du lịch phát triển hiệu quả, ổn địnhcũng như thực hiện được định hướng trong sự phát triển du lịch

Thứ ba, các công cụ quản lý, kể cả bộ máy quản lý đều do con người tạo ra

Bộ máy quản lý nhà nước đối với hoạt động du lịch với đội ngũ cán bộ đủ phẩmchất năng lực quản lý sẽ phát huy sức mạnh của các công cụ quản lý khác

Thứ tư, bộ máy QLNN đối với hoạt động du lịch của tỉnh sẽ vận hành tốt nếu

có sự phân cấp, phân công nhiệm vụ, cơ chế phối hợp rõ ràng, minh bạch thì QLNNđối với hoạt động du lịch sẽ đạt kết quả, hiệu quả, hiệu lực

1.3.2.3 Nhân tố về điều kiện tự nhiên và tài nguyên du lịch

Điều kiện này thuận lợi cho hoạch định phát triển du lịch và đưa ra thực thicác quyết định quản lý nhà nước về du lịch Tài nguyên thiên nhiên: Bao gồm toàn

bộ các điều kiện môi trường tự nhiên như: địa hình đa dạng; khí hậu ôn hòa; nguồnđộng, thực vật phong phú; vị trí địa lý thuận lợi,… Đây là cơ sở cho quy hoạch phát