Tìm hiểu pháp luật quốc tế, pháp luật một số nước trên thế giới và liên hệ với pháp luật Việt Nam về hoạt động thăm dò, khai thác, sử dụng khoảng không vũ trụ

Tìm hiểu pháp luật quốc tế, pháp luật một số nước trên thế giới và liên hệ với pháp luật Việt Nam về hoạt động thăm dò, khai thác, sử dụng khoảng không vũ trụ

Tìm hiểu pháp luật quốc tế, pháp luật một số nước trên thế giới và liên hệ với pháp luật Việt Nam về hoạt động thăm dò, khai thác, sử dụng

khoảng không vũ trụ Phạm Thị Thu Hương

Khoa Luật Luận văn Thạc sĩ ngành: Luật quốc tế; Mã số: 60 38 60 Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Bá Diến

Năm bảo vệ: 2009

Abstract: Hệ thống hóa cơ sở lý luận của pháp luật về hoạt động thăm dò, khai thác,

sử dụng trong khoảng không vũ trụ Tìm hiểu các quy định của pháp luật quốc tế về hoạt động thăm dò, khai thác, sử dụng khoảng không vũ trụ Trình bày kinh nghiệm của một số quốc gia như Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, Vương quốc Anh trong việc xây dựng nội dung các quy định pháp luật về hoạt động thăm dò, khai thác, sử dụng khoảng không vũ trụ nhằm xây dựng hệ thống pháp luật Việt Nam về hoạt động khai

thác, sử dụng khoảng không vũ trụ hiệu quả, phù hợp với luật pháp quốc tế

Keywords: Luật Quốc tế; Pháp luật Việt Nam; Khoảng không vũ trụ

Content

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài

Hoạt động thăm dò, khai thác và sử dụng khoảng không vũ trụ của loài người đã được bắt đầu từ những năm 50 của thế kỷ trước, đánh dấu bằng sự kiện Liên Xô phóng thành công

vệ tinh nhân tạo vào khoảng không vũ trụ tháng 10 năm 1957 và tiếp đó là các sự kiện con tàu

vũ trụ đầu tiên do phi công người Nga Y.Gagarin điều khiển bay quanh trái đất tháng 4 năm

1961 và nhà du hành vũ trụ người Mỹ Neil Armstrong đặt chân lên vũ trụ tháng 7 năm 1969 Sau hơn nửa thế kỷ, việc thăm dò, khai thác, sử dụng khoảng không vũ trụ đã đem lại những lợi ích to lớn cho các quốc gia trong quá trình phát triển kinh tế – xã hội, văn hóa, giáo dục, y

tế, an ninh, quốc phòng…một số nước trên thế giới còn đặt ra mục tiêu xây dựng căn cứ trên mặt trăng để khai thác và trung chuyển người lên sao Hoả … những điều mà trước đây chỉ có

trong các câu chuyện khoa học viễn tưởng thì nay cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ vũ trụ đang dần trở thành hiện thực

Khi quan hệ xã hội mới phát sinh thì việc xây dựng một hệ thống quy phạm pháp luật

để điều chỉnh là tất yếu nhằm thiết lập một trật tự pháp lý đối với các quan hệ này Hiện nay, pháp luật vũ trụ quốc tế và pháp luật vũ trụ của một số nước trên thế giới đã được xây dựng

và ngày càng hoàn thiện, bao gồm các thoả thuận, điều ước quốc tế, hiệp ước, các quy tắc, các quy định của tổ chức quốc tế, luật pháp quốc gia, các quy định về điều hành, quản lý, các quyết định… Mục tiêu của pháp luật vũ trụ là đảm bảo một cách hợp lý về việc chịu trách nhiệm cho các phương pháp tiếp cận, thăm dò, sử dụng không gian vũ trụ vì lợi ích quốc gia

và vì lợi ích chung của nhân loại Pháp luật vũ trụ điều chỉnh các hoạt động: quân sự bên ngoài khoảng không vũ trụ, bảo tồn không gian, môi trường chung của Trái đất, trách nhiệm pháp lý do các thiệt hại gây ra bởi các đối tượng không gian, giải quyết tranh chấp, bảo vệ lợi ích của quốc gia, cứu hộ phi hành gia, chia sẻ thông tin về tiềm năng nguy hiểm trong không gian bên ngoài, sử dụng không gian liên quan đến công nghệ vũ trụ và vấn đề hợp tác quốc tế

Để từng bước bắt nhịp với sự phát triển vượt bậc của khoa học công nghệ vũ trụ trên thế giới

và nhu cầu thực tiễn trong quá trình xây dựng, phát triển kinh tế, xã hội, bảo vệ an ninh, quốc phòng của đất nước, Việt Nam đã và đang đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu, ứng dụng công nghệ vũ trụ vào quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá và phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời từng bước xây dựng khung pháp lý về nghiên cứu, ứng dụng và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực công nghệ vũ trụ Chính vì vậy, em đã chọn đề tài “Tìm hiểu pháp luật quốc tế và pháp luật quốc gia về hoạt động thăm dò, khai thác, sử dụng khoảng không vũ trụ” làm luận văn tốt nghiệp cao học luật của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận văn là nhằm tìm hiểu cơ sở lý luận của pháp luật về hoạt động thăm dò, khai thác, sử dụng trong khoảng không vũ trụ; các quy định của pháp luật quốc tế về hoạt động thăm dò, khai thác, sử dụng khoảng không vũ trụ; thu thập kinh nghiệm quốc tế trong việc xây dựng nội dung các quy định pháp luật về hoạt động thăm dò, khai thác,

sử dụng trong khoảng không vũ trụ Và hướng tới việc tìm hiểu, xây dựng pháp luật Việt Nam

về hoạt động thăm dò, khai thác, sử dụng khoảng không vũ trụ hiệu quả, phù hợp với pháp luật quốc tế

Từ mục đích trên, đề tài đặt ra các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau:

- Tìm hiểu cơ sở lý luận của pháp luật về hoạt động thăm dò, khai thác, sử dụng trong khoảng không vũ trụ;

- Tìm hiểu các quy định của pháp luật quốc tế về hoạt động thăm dò, khai thác, sử dụng khoảng không vũ trụ;

Thu thập kinh nghiệm trong việc xây dựng nội dung các quy định pháp luật về hoạt động thăm dò, khai thác, sử dụng trong khoảng không vũ trụ;

- Hướng tới việc tìm hiểu, xây dựng pháp luật Việt Nam về hoạt động khai thác, sử dụng khoảng không vũ trụ hiệu quả, phù hợp với pháp luật quốc tế

3 Phạm vi nghiên cứu

Các quy phạm pháp luật vũ trụ quốc tế cũng như pháp luật vụ trũ của một số quốc gia trên thế giới hiện nay được xây dựng và phát triển thành một hệ thống quy phạm pháp luật tương đối đầy đủ, hoàn thiện

Toàn bộ hệ thống quy phạm pháp luật vũ trụ quốc tế hiện nay khá đồ sộ và còn rất nhiều vấn đề đang được thảo luận trong quá trình tiếp tục hoàn thiện hệ thống quy phạm pháp luật về lĩnh vực này, nhưng luận văn giới hạn phạm vi nghiên cứu trong việc tìm hiểu một số quy chế pháp lý cơ bản của hệ thống quy phạm pháp luật vũ trụ trên cơ sở các quy định tại năm bộ nguyên tắc và năm điều ước quốc tế về khoảng không vũ trụ như: chế độ pháp lý đối với vật thể vũ trụ, vấn đề đăng ký phóng vật thể vũ trụ, việc sử dụng nguồn năng lượng hạt nhân trong khoảng không vũ trụ, trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vật thể vũ trụ gây ra và một số vấn đề liên quan khác Đối với pháp luật một số quốc gia trên thế giới, luận văn cũng giới hạn phạm vi nghiên cứu trong việc tìm hiểu một số quy chế pháp lý cơ bản trong Luật vũ trụ và hàng không quốc gia 1958, Luật thương mại vũ trụ 1998 của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ

và Luật khoảng không vũ trụ năm 1986 của Vương quốc Anh

Với tính chất của đề tài, luận văn chỉ tập trung vào việc tìm hiểu, phân tích các vấn đề pháp lý cơ bản thuộc lĩnh vực khoảng không vũ trụ, từ đó liên hệ với các hoạt động trong lĩnh vực khoảng không vũ trụ của Việt Nam và hướng đến việc xây dựng các quy phạm pháp luật

vũ trụ của Việt Nam

4 Phương pháp nghiên cứu

Với mục đích và yêu cầu được đặt ra của đề tài, luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học như: phân tích, so sánh luật học, đánh giá thực tiễn, thống kê…

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Với mục đích nghiên cứu như đã trình bày trên, luận văn này mong muốn đưa đến cái nhìn tổng quát về pháp luật quốc tế và luật vũ trụ của một số quốc gia trong hoạt động thăm

dò, khai thác, sử dụng khoảng không vũ trụ Đồng thời hướng tới việc đề xuất xây dựng, phát triển khung pháp lý đối với hoạt động thăm dò, khai thác, sử dụng khoảng không vũ trụ của Việt Nam

6 Bố cục của luận văn

Luận văn có bố cục gồm:

- Mở đầu

- Chương I: Những vấn đề lý luận về pháp luật khoảng không vũ trụ

- Chương II: Nội dung pháp luật quốc tế, pháp luật quốc gia về hoạt động thăm dò, khai

thác, sử dụng khoảng không vũ trụ

- Chương III: Vấn đề lý luận, thực tiễn của pháp luật Việt Nam về vũ trụ và một số phương hướng xây dựng, phát triển

- Kết luận

- Danh mục tài liệu tham khảo

References

Tiếng Việt

1 TS Lê Mai Anh – Chủ biên (2007), Giáo trình Luật quốc tế, NXB Công an nhân dân,

Hà Nội

2 Lê Văn Bính (2005), Các quy phạm luật quốc tế trong hệ thống pháp luật quốc gia,

Tạp chí khoa học Đại học quốc gia Hà Nội, T.XXI, Số 2/2005

3 Nguyễn Trường Giang (2008), Những phát triển của luật pháp quốc tế trong thế kỷ

XXI, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

4 Đinh Ngọc Lân (1998), Lịch sử chinh phục khoảng không vũ trụ, NXB Thanh Niên, Hà

Nội

5 Nhà pháp luật Việt – Pháp (1999), Hội thảo Pháp – Việt khoảng không vũ trụ, mạng

không gian và thông tin viễn thông, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

6 Trung tâm thông tin bưu điện (2001), Các hệ thống thông tin vệ tinh: hệ thống – kỹ

thuật – công nghệ tập 1, NXB Bưu điện, Hà Nội

7 Trung tâm thông tin bưu điện (2002), Các hệ thống thông tin vệ tinh: hệ thống – kỹ

thuật – công nghệ tập 2, NXB Bưu điện, Hà Nội

8 Phạm Viết Thông (2004), “Lựa chọn băng tần KU cho vệ tinh Vinasat ở vị trí 132o

E, Bưu

chính viễn thông và công nghệ thông tin, (243), Tr 31-34

9

Phạm Viết Thông (2005), “Các bước cần thực hiện đăng ký vị trí quỹ đạo vệ tinh địa

tĩnh trong băng tần không quy hoạch”, Bưu chính viễn thông và công nghệ thông tin, (251), Tr 22-25

10 Nguyễn Tứ – dịch (2001), Ngành hàng không vũ trụ, NXB Trẻ, TP Hồ Chí Minh

11 Viện nghiên cứu Nhà nước và Pháp luật (1994), Một số vấn đề lý luận cơ bản về Luật

Quốc tế, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

12 Nam Việt (2008), Thăm dò vũ trụ, NXB Lao động xã hội, Hà Nội

Tiếng Anh

13 Andrew G.Haley (1963), Space law and Government, Appleton Century Crofts, New York

14 Detlev Wolter (2005), Common Security in outer space and international law, Unidir, Geneva

15 Houston Lay (1970), The law relating to activities of Man in space, The University of Chicago Press, London

Văn bản pháp luật

16 Hiệp ước về các nguyên tắc hoạt động của quốc gia trong nghiên cứu và sử dụng

khoảng không vũ trụ kể cả Mặt trăng và các thiên thể khác 1967

17 Hiệp định về cứu hộ phi công vũ trụ, trao trả phi công vũ trụ và các phương tiện được

đưa vào khoảng không vũ trụ 1968

18 Công ước quốc tế về trách nhiệm pháp lý quốc tế đối với thiệt hại do các vật thể vũ trụ

gây ra 1972

19 Công ước về đăng ký các vật thể được phóng vào khoảng không vũ trụ 1975

20 Công ước về hoạt động của các quốc gia trên Mặt trăng và các thiên thể khác 1979

21 Tuyên bố hệ thống các nguyên tắc về hoạt động nghiên cứu và sử dụng khoảng không

vũ trụ của các quốc gia 1963

22 Các nguyên tắc sử dụng vệ tinh nhân tạo của các quốc gia cho việc phát sóng truyền

hình quốc tế trực tiếp 1982

23 Các nguyên tắc liên quan đến việc viễn thám Trái Đất từ khoảng không vũ trụ 1986

24 Các nguyên tắc liên quan đến việc sử dụng nguồn năng lượng hạt nhân trong khoảng

không vũ trụ 1992

25

Tuyên bố về hợp tác quốc tế trong việc khai thác và sử dụng khoảng không vũ trụ vì quyền và lợi ích của tất cả các quốc gia, đặc biệt quan tâm đến nhu cầu của các nước

đang phát triển 1996

26 Luật năng lượng nguyên tử 2008 (18-QH12)

27 Luật công nghệ cao 2008 (13/11/2008 – 21 – QH12)

28 Pháp lệnh bưu chính viễn thông năm 2002

29 Nghị định số 24/2004/NĐ-CP về tần số vô tuyến điện

30 “Chiến lược phát triển khoa học và công nghệ Việt Nam đến năm 2010” ban hành kèm

theo Quyết định số 272/2003/QĐ-TTg, ngày 31/12/2009 của Thủ tướng Chính phủ

31 Quyết định số 137/2006/QĐ-TTg, ngày 14/6/2006 của Thủ tướng Chính phủ ban hành

“Chiến lược nghiên cứu và ứng dụng công nghệ vũ trụ đến năm 2020”

32 Quyết định số 1549/2006/QĐ-TTg, ngày 20/11/2006 của Thủ tướng Chính phủ thành lập Viện Công nghệ vũ trụ thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam

33

Bộ Văn hoá - Thông tin quản lý, ngày 10/01/1997, Bộ Văn hoá - Thông tin đã ra Quyết định 46/QĐ-BC ban hành Quy chế cấp giấy phép; kiểm tra xử lý vi phạm việc thu chương trình truyền hình nước ngoài từ vệ tinh (TVRO

34

Quyết định số 18/2002/QĐ-BVHTT, ngày 29/7/2002 của Bộ Văn hoá - Thông tin ban hành Quy chế cấp giấy phép, thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm việc thu chương trình truyền hình nước ngoài

Website

35 http://www.baodaidoanket.net/đk/print.ddk?id=5097

36 http://www.bnsc.gov.uk/assets/channels/about/

outer%20space%20act%201986.pdf

37 www.bnsc.gov.uk/Discovering%20Space/

Space%20history%20at%20a%20glance/8043.aspx - 45k

38 http://www.esa.int/SPECIALS/About_ESA/SEMW16ARR1F_0.html

39 http://www.nasa.gov/

40 http://www.oosa.unvienna.org/oosa/

41 http://www.oosa.unvienna.org/oosa/COPUOS/copuos.html

42 http://www.oosa.unvienna.org/oosa/Reports/gadocs /coprepidx.html

43 http://www.spacefuture.com/archive/the_status_of_astronauts_

toward_the_second_generation_of_space_law.shtml&prev

44 www.tapchibcvt.gov.vn/News/PrintView.aspx%3FID%3D17317+

Shin+Satellite+Plc+(Th%C3%A1i+Lan&cd=7&hl=vi&ct=clnk&gl=vn

45 http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/ndex.aspx?ArticleID=241011& ChannelID=17)

46 http://www.vinasat.com.vn/32/62/342.html

47 http://www.vinasat.com.vn/32/62/361.html