Quản lí hoạt động dạy học môn tiếng anh theo chuẩn đầu ra tại trường cao đẳng sư phạm điện biên, tỉnh điện biên

Hiện tại có nhiều du khách trong vàngoài nước đến tham quan Điện Biên và càng ngày càng nhiều hơn, chính vìthế nhà trường đang có định hướng mở các lớp tiếng Anh du lịch, tiếng Anhthương

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ HIỀN

QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH THEO CHUẨN ĐẦU RA TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM ĐIỆN

BIÊN, TỈNH ĐIỆN BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2019

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THỊ NGỌC

THÁI NGUYÊN - 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu,kết quả nêu trong luận văn là trung thực và có nguồn gốc trích dẫn rõ ràng.Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được công bố trong bất cứcông trình nào

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2019

Tác giả luận văn Nguyễn Thị Hiền

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tôi xin lời cảm ơn sâu sắc nhất tới cô giáo, TS Nguyễn Thị Ngọc

- người đã quan tâm và tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình làm luậnvăn Cô đã giúp tôi hiểu thêm nhiều kiến thức về khoa học quản lý giáo dụccũng như giúp tôi rèn luyện kỹ năng nghiên cứu khoa học Một lần nữa, tôi xinđược gửi lời chân thành cảm ơn cô

Tôi xin chân thành cảm ơn Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên, cùngcác thầy cô giáo đã quan tâm tạo điều kiện thuận lợi, dành nhiều công sứcgiảng dạy, hướng dẫn giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoànthành luận văn

Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu, phòng, ban, khoa, tổ, các đồngchí giảng viên bộ môn Tiếng Anh và sinh viên trường CĐSP Điện Biên đã nhiệttình cộng tác, cung cấp số liệu, cho ý kiến, những người thân trong gia đình vàbạn bè đã luôn quan tâm, động viên, giúp đỡ để tôi có thể hoàn thành tốt nhiệm

vụ học tập và nghiên cứu trong suốt thời gian qua Mặc dù đã cố gắng thậtnhiều trong quá trình thực hiện đề tài, song không thể tránh khỏi những thiếusót nhất định Tôi rất mong nhận được sự thông cảm và đóng góp ý kiến củaquý các thầy, cô giáo, các bạn đồng nghiệp và những người cùng quan tâm tớinhững vấn đề được trình bày trong luận văn

Xin chân thành cảm ơn!

Tác giả luận văn Nguyễn Thị Hiền

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC .iii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG v

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ vi

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Đối tượng và khác thể nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 4

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Giới hạn nghiên cứu của đề tài 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 6

9 Cấu trúc luận văn 6

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH THEO CHUẨN ĐẦU RA TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM 7

1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề 7

1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài 7

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước 9

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 11

1.2.1 Quản lý; quản lý giáo dục 11

1.2.2 Hoạt động dạy học; quản lí hoạt động dạy - học 18

1.2.3 Chuẩn đầu ra ở bậc giáo dục CĐ, ĐH; Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh theo CĐR 21

1.3 Một số vấn đề lý luận về dạy học môn tiếng Anh theo chuẩn đầu ra ở

trường Cao đẳng sư phạm 24

1.3.1 Đặc điểm sinh viên Cao đẳng 24

1.3.2 Chuẩn đầu ra môn tiếng Anh đối với sinh viên CĐ 25

1.3.3 Hoạt động dạy học tiếng Anh theo chuẩn đầu ra cho SV ở trường CĐ 27

1.4 Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh theo chuẩn đầu ra ở bậc CĐ 30

1.4.1 Mục tiêu QL HĐDH tiếng Anh theo chuẩn đầu ra 30

1.4.2 Chức năng QL HĐDH tiếng Anh theo chuẩn đầu ra 31

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác QL HĐDH tiếng Anh theo chuẩn đầu ra 35

1.5.1 Các yếu tố chủ quan 35

1.5.2 Các yếu tố khách quan 37

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 38

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH THEO CHUẨN ĐẦU RA TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM ĐIỆN BIÊN, TỈNH ĐIỆN BIÊN 39

2.1 Khái quát về trường Cao đẳng Sư phạm Điện Biên 39

2.1.1 Chức năng, nhiệm vụ của nhà trường 39

2.1.2 Cơ cấu tổ chức 40

2.1.3 Vài nét về SV của nhà trường 40

2.1.4 Thực trạng về tổ bộ môn tiếng Anh của nhà trường 41

2.2 Những vấn đề chung về khảo sát thực trạng 42

2.2.1 Mục đích khảo sát 42

2.2.2 Nội dung khảo sát 42

2.2.3 Phương pháp khảo sát 43

2.2.4 Tiêu chí và thang đánh giá 43 2.2.5 Đối tượng khách thể khảo sát 43

2.3 Kết quả khảo sát thực trạng 43

2.3.1 Thực trạng hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo chuẩn đầu ra tại Trường Cao đẳng Sư phạm Điện Biên 43

2.3.2 Thực trạng công tác quản lý hoạt động DH tiếng Anh theo chuẩn đầu ra tại trường CĐSP Điện Biên 58

2.3.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả công tác quản lý hoạt động DH tiếng Anh theo chuẩn đầu ra 65

2.4 Đánh giá kết quả nghiên cứu thực trạng và nguyên nhân thực trạng các biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh cho SV tại trường CĐSP Điện Biên .66

2.4.1 Những điểm mạnh 66

2.4.2 Những điểm còn hạn chế 67

2.4.3 Nguyên nhân của những hạn chế 68

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 70

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH THEO CĐR TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM ĐIỆN BIÊN, TỈNH ĐIỆN BIÊN 71

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 71

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 71

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học 71

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 72

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 73

3.2 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo chuẩn đầu ra tại Trường Cao đẳng Sư phạm Điện Biên 74

3.2.1 Nâng cao nhận thức cho CBQL, GV và SV về tầm quan trọng của môn tiếng Anh theo CĐR trong nhà trường 74

3.2.2 Bồi dưỡng và tăng cường việc áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực cho đội ngũ GV 76

3.2.4 Tăng cường đầu tư, quản lý và sử dụng hiệu quả CSVC-TBDH 81

3.2.5 Đổi mới công tác quản lý kiểm tra, đánh giá chất lượng giảng dạy tiếng Anh 83

3.3 Khảo nghiệm về tính cần thiết và khả thi của các biện pháp quản lý HĐDH tiếng Anh theo chuẩn đầu ra cho sinh viên tại trường CĐSP Điện Biên .85

3.3.1 Mục đích, nội dung, phương pháp và đối tượng khảo nghiệm 85

3.3.2 Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp quản lý HĐDH tiếng Anh theo chuẩn đầu ra cho sinh viên tại trường CĐSP Điện Biên 86

3.3.3 Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp QL HĐDH tiếng Anh theo CĐR cho sinh viên tại trường CĐSP Điện Biên 87

3.3.4 So sánh mức độ đồng thuận giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý HĐDH tiếng Anh theo chuẩn đầu ra cho sinh viên tại trường CĐSP Điện Biên 88

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 90

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 92

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 96 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Nhận thức của CBQL - GV và SV về tầm quan trọng của hoạt

động dạy học Tiếng Anh theo chuẩn đầu ra 45

Bảng 2.2 Thực trạng thực hiện mục tiêu dạy học môn Tiếng Anh theo chuẩn đầu ra tại trường CĐSP Điện Biên 47

Bảng 2.3 Thực trạng nội dung DH môn tiếng Anh theo chuẩn đầu ra tại trường CĐSP Điện Biên 49

Bảng 2.4 Thực trạng PP&HTTC DH môn tiếng Anh đáp ứng CĐR ở trường CĐSP Điện Biên 51

Bảng 2.5 Thực trạng vận dụng các phương tiện, đồ dùng DH tiếng Anh đáp ứng chuẩn đầu ra 55

Bảng 2.6 Thực trạng kiểm tra đánh giá kết quả học tập tiếng Anh của sinh viên theo chuẩn đầu ra ở trường CĐSP Điện Biên 57

Bảng 2.7 Mức độ kế hoạch hóa QL HĐDH tiếng Anh theo chuẩn đầu ra 59

Bảng 2.8 Thực trạng công tác tổ chức QLHĐDH tiếng Anh theo CĐR 60

Bảng 2.9 Thực trạng chỉ đạo thực hiện kế hoạch HĐDH tiếng Anh theo CĐR 62

Bảng 2.10 Thực trạng kiểm tra, đánh giá HĐ DH tiếng Anh theo CĐR 63

Bảng 3.1 Mức độ cần thiết của các biện pháp 86

Bảng 3.2 Mức độ khả thi của các biện pháp 88

Bảng 3.3 Mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp 89

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Mô hình chu trình quản lý 16

Sơ đồ 1.2 Cấu trúc của hoạt động dạy học 19

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định "Đổi mớicăn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa,

xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lýgiáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là khâu thenchốt" và "Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồnnhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng đất nước, xâydựng nền văn hóa và con người Việt Nam".[10] Đến năm 2020, nền giáo dụcnước ta được đổi mới căn bản và toàn diện theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa,

xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế; chất lượng giáo dục được nângcao một cách toàn diện, gồm: giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, năng lực sángtạo, năng lực thực hành, năng lực ngoại ngữ và tin học; đáp ứng nhu cầu nhânlực, nhất là nhân lực chất lượng cao phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiệnđại hóa đất nước và xây dựng nền kinh tế tri thức; đảm bảo công bằng xã hộitrong giáo dục và cơ hội học tập suốt đời cho mỗi người dân, từng bước hìnhthành xã hội học tập

Ngày 30 tháng 9 năm 2008 Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định

số 1400/QĐ-TTg về việc phê duyệt đề án “Dạy và học ngoại ngữ trong hệthống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008 - 2020” với mục tiêu là “đào tạo ranguồn nhân lực lao động có chất lượng cao, có khả năng sử dụng được tiếngAnh như một công cụ giao tiếp trong công việc hàng ngày ”, “sinh viên khi

tốt nghiệp có đủ năng lực ngoại ngữ sử dụng độc lập, tự tin trong giao tiếp, họctập,

làm việc trong môi trường hội nhập, đa ngôn ngữ, đa văn hóa”.[27] Tại cáctrường cao đẳng, đại học, bên cạnh các ngành chuyên ngữ, ngoại ngữ khôngchuyên được đưa vào giảng dạy cho các ngành khoa học khác Ngoại ngữ đượccác giáo viên và sinh viên sử dụng như phương tiện học tập và nghiên cứu tronglĩnh vực chuyên môn của mình, là phương tiện giao tiếp để mở rộng sự hiểubiết và hội nhập quốc tế Vì vậy, quản lý hoạt động dạy học môn ngoại ngữnói chung và môn tiếng Anh nói riêng có ý nghĩa vô cùng quan trọng đốivới việc nâng cao chất lượng đào tạo trong nhà trường.

Tiếp theo đề án ngoại ngữ 2020 là Đề án Ngoại ngữ giai đoạn 2017-2025,thực hiện đề án này, vài năm trở lại đây, các trường ĐH-CĐ đã bắt đầu áp dụngchuẩn đầu ra ngoại ngữ trong xét tốt nghiệp với sinh viên của mình Đây đượcxem là mục tiêu đúng đắn trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực sauđào tạo, giúp nhân lực có thể tham gia vào thị trường lao động trong nước vàkhu vực một cách tự tin hơn khi Việt Nam hội nhập Tuy nhiên, với nhiều sinhviên có nền kiến thức cơ bản tiếng Anh thấp (hệ 3 năm) hoặc chưa từng họctiếng Anh (học ngôn ngữ khác) để theo được chuẩn đầu ra ngoại ngữ là điềukhá vất vả, thậm chí với nhiều em chuẩn đầu ra ngoại ngữ còn là một cơn ácmộng Vì thế, việc quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh theo chuẩn đầu ra ngàycàng có những yêu cầu cao hơn, khoa học và thống nhất để đạt hiệu quả tốt nhấttrong mỗi nhà trường

Bộ môn tiếng Anh ở trường Cao đẳng Sư phạm Điện Biên khá đa dạngnhư: Tiếng Anh không chuyên hệ trung cấp, tiếng Anh chuyên ngành hệ caođẳng, tiếng Anh không chuyên hệ cao đẳng Trong nhiều năm qua, nhà trường

đã đào tạo một số lượng lớn sinh viên có trình độ cử nhân đáp ứng phần nàonhu cầu nguồn nhân lực cho địa phương, và xác định rõ môn tiếng Anh là mônhọc có tầm đặc biệt quan trọng vì đó là ngôn ngữ mà phần lớn mọi người trênthế giới sử dụng và đã trở thành ngôn ngữ quốc tế Tuy nhiên, trên thực tế sinh

viên chuyên ngữ sau khi ra trường vẫn còn một số chưa đáp ứng được nhu cầugiảng

dạy, những sinh viên không chuyên ngữ thì phần lớn chưa sử dụng được tiếngAnh Thêm vào đó, Điện Biên hiện nay đang trên đà phát triển, tỉnh cũng đangchú trọng, đầu tư cho phát triển du lịch Hiện tại có nhiều du khách trong vàngoài nước đến tham quan Điện Biên và càng ngày càng nhiều hơn, chính vìthế nhà trường đang có định hướng mở các lớp tiếng Anh du lịch, tiếng Anhthương mại, tiếng Anh khách sạn - nhà hàng… Trước thực tế đa dạng của

bộ môn tiếng Anh, yêu cầu chuẩn đầu ra của mỗi chuyên ngành mà nhàtrường cần nghiên cứu thực trạng để tìm ra biện pháp quản lý dạy học hữuhiệu nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu xã hội.Với vai trò của người giảng viên Tiếng Anh tại trường CĐSP Điện Biên tác giảcho rằng để phát huy tốt hơn vai trò của môn Tiếng Anh trong hoạt động đàotạo cần làm tốt công tác quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh nói chung vàtheo CĐR theo yêu cầu hiện nay tại nhà trường

Xuất phát từ những lý do trên tác giả chọn đề tài: “Quản lí hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo chuẩn đầu ra tại trường Cao đẳng Sư phạm Điên, tỉnh Điện Biên” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt nghiệp.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng về công tác quản lý hoạtđộng dạy học môn tiếng Anh, đề tài đề xuất các biện pháp quản lí nhằm nângcao chất lượng hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo chuẩn đầu ra tại TrườngCao đẳng Sư phạm Điện Biên

3 Đối tượng và khác thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo chuẩn đầu ra

tạiTrường Cao đẳng Sư phạm Điện Biên

3.2 Khách thể nghiên cứu

Quá trình quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo chuẩn đầu ra của

Trường Cao đẳng Sư phạm Điện Biên.

4 Giả thuyết khoa học

Quá trình đổi mới phương pháp dạy học tiếng Anh chuyên ngành dựatheo CĐR tại trường Cao đẳng Sư phạm Điện Biên thực sự có kết quả tốt nếu cóđược những biện pháp quản lý dựa trên thuyết quản lý nhà trường, quản lý sựthay đổi và các biện pháp đó có tính hiện thực,khả thi, phù hợp với thực tiễncủa trường

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy môn tiếng Anh theochuẩn đầu ra ở Trường Cao đẳng Sư phạm

- Nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh theochuẩn đầu ra tại Trường Cao đẳng Sư phạm Điện Biên, tỉnh Điện Biên

- Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anhtheo chuẩn đầu ra tại Trường Cao đẳng Sư phạm Điện Biên, tỉnh Điện Biên

6 Giới hạn nghiên cứu của đề tài

- Về nội dung nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu các biện pháp

quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo chuẩn đầu ra tại Trường Caođẳng Sư phạm Điện Biên

- Về thời gian nghiên cứu: Từ tháng 6 năm 2018 đến tháng 4 năm 2019

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận

Phương pháp phân tích-tổng hợp tài liệu; phân loại hệ thống hóa và cụthể hóa các tài liệu lý luận có liên quan đến quản lý, quản lý giáo dục, quản lýhoạt động dạy học nhằm xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi (phương pháp Ankét)

Đây là phương pháp được sử dụng nhằm khảo sát thực trạng công tác dạyhọc và quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh cho sinh viên tại trường CĐSP ĐiệnBiên.

Sử dụng phương pháp này, chúng tôi dự kiến xây dựng các phiếu hỏidành cho các đối tượng: Giảng viên, cán bộ quản lý và sinh viên là nhữngngười trực tiếp tham gia quá trình dạy học tiếng Anh tại trường.

Phiếu hỏi được thiết kế gồm nhiều câu hỏi với mục đích tìm hiểu thựctrạng công tác dạy học và quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh Ngoài ra,phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi còn được sử dụng để thu thập ý kiến của

GV, CBQL, SV về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạtđộng dạy học Tiếng Anh được đề xuất trong luận văn

7.2.2 Phương pháp quan sát thực tế, phân tích thực trạng

Quan sát hoạt động dạy học của giảng viên và SV để có những đánh giákhách quan nhất về công tác dạy học và quản lý hoạt động dạy học tiếng Anhtheo chuẩn đầu ra tại trường

Quan sát hoạt động quản lý chỉ đạo hoạt động dạy học tiếng Anh nhằm đánh

giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh cho sinh viên tại trường

Phương pháp này hỗ trợ cho phương pháp điều tra

7.2.3 Phương pháp phỏng vấn, trò chuyện

Phương pháp này hỗ trợ cho phương pháp điều tra viết, nhằm tìm hiểuthêm thông tin về phía đối tượng được điều tra Những thông tin thu được từphương pháp trò chuyện góp phần làm sáng tỏ thêm quan điểm của các đốitượng được điều tra và giúp vấn đề nghiên cứu được sâu hơn

7.2.4 Phương pháp chuyên gia

Sử dụng phương pháp nghiên cứu này giúp cho việc nắm bắt các quanđiểm đánh giá về công tác dạy học và quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh chosinh viên tại trường

7.3 Phương pháp thống kê toán học trong GD

Sử dụng xác suất thống kê trong việc xử lí số liệu và trong việc tính phần

trăm tỷ lệ các thông số.

8 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

8.1 Ý nghĩa khoa học

Đề tài góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận của quản lý hoạt động dạyhọc môn tiếng Anh theo chuẩn đầu ra ở trường Cao đẳng sư phạm nhằm từngbước đảm bảo chất lượng đào tạo

8.2 Ý nghĩa thực tiễn

Các biện pháp đề xuất trong luận văn sẽ góp phần nâng cao hiệu quảquản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo chuẩn đầu ra tại Trường Caođẳng Sư phạm Điện Biên đáp ứng nhu cầu xã hội trong thời kỳ hội nhập

9 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận - Khuyến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụlục, luận văn gồm 3 chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh

theo chuẩn đẩu ra tại Trường Cao đẳng sư phạm

- Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh theo

chuẩn đầu ra tại Trường Cao đẳng Sư phạm Điện Biên, tỉnh Điện Biên

- Chương 3: Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh

theo chuẩn đầu ra tại Trường Cao đẳng Sư phạm Điện Biên, tỉnh Điện Biên

1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài

Thời kỳ cận đại chứng kiến sự bùng nổ của các nhà nghiên cứu khoa họcquản lý và làm cho nó ngày càng hoàn thiện mà tiêu biểu có Chales H.Fayol(1841-1925), Elton Mayor (1850-1947) Được mệnh danh “Ông tổ của nền sưphạm cận đại ”, J.A Cômenski, người đã đặt nền móng cho lý luận dạy học tiêntiến, đã trở thành nhà thiên tài lỗi lạc về giáo dục của mọi thời đại Những quanđiểm, tư tưởng về xã hội, về giáo dục, về tự do, bình đẳng, nhân văn và hòabình… của ông vẫn còn nguyên giá trị và tính thuyết phục rất cao cho chúng tahôm nay;

Những công trình ở ngoài nước về lĩnh vực này có thể kể đến: V.AXukhomlinxki trong “Một số kinh nghiệm lãnh đạo của hiệu trưởng trường phổthông”; Jaxapob trong “Tổ chức lao động của người hiệu trưởng”; P.V.Zimin,M.I.Kôndakốp, N.I.Saxerđôlốp trong “Những vấn đề quản lý trường học” Cácnhà nghiên cứu giáo dục Nga khẳng định: Kết quả toàn bộ hoạt động QL củanhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý hoạt độnggiảng dạy của đội ngũ GV;

Tác giả P.V.Zimin, M.I.Kôndakốp, N.I.Saxerđôlốp đi sâu nghiên cứulãnh đạo công tác giảng dạy, giáo dục nhà trường và xem đây là khâu then chốttrong hoạt động QL;

Tác giả V.A.Xukhomlinxki, V.P.Xtrezicondin, Jaxapob đã nghiên cứu và

đề ra một số vấn đề quản lý của hiệu trưởng trường phổ thông như phân cônggiữa hiệu trưởng và phó hiệu trưởng Các tác giả thống nhất khẳng định nguời

hiệu trưởng là người lãnh đạo toàn diện và chịu trách nhiệm trong công tácquản lý nhà trường Điều đó sẽ tránh được sự giẫm đạp lên công việc của nhau

đồng thời tránh được tình trạng buông lơi một số công việc trong hoạt động củanhà trường V.A.Xukhomlinxki đặc biệt coi trọng sự trao đổi giữa hiệu trưởng

và phó hiệu trưởng để tìm ra biện pháp quản lý tốt nhất Tác giả cho rằng trongnhững cuộc trao đổi này như đòn bẩy đã nảy sinh ra những dự định mà sau nàytrong công tác quản lý được phát triển trong lao động sáng tạo của tập thể

sư phạm;

Có rất nhiều nhà khoa học ở nước ngoài đã công bố những công trìnhnghiên cứu, sách, giáo trình về quản lý giáo dục, quản lý nhà trường Có thể kểđến những tác giả như Fred C Lunenburg và Allan C Ornstein với cuốn

“Educational Administration - concepts and Practices” đã đi sâu phân tích cáckhái niệm quản lý giáo dục, các khái niệm và thực hành quản lý giáo dục(QLGD); [34]

Hai tác giả Peter Earley và Dick Weindling với “Understanding SchoolLeadership” đã dẫn dắt chúng ta hiểu về sự lãnh đạo trong nhà trường, lãnh đạogiáo dục; [39]

Tác giả J Dunham với “Developing Effective School Management”, tácgiả đề cập đến những vấn đề cơ bản nhất của quản lý giáo dục như khái niệmquản lý giáo dục, lãnh đạo giáo dục, các nguyên tắc và phương pháp quản lýgiáo dục hiệu quả; [36]

Nick Foskett và Jacky Lumby với “Leading and Managing Education International Dimensions” tác phẩm này khái quát hầu hết các nội dung, cáclĩnh vực trong quản lý giáo dục Bên cạnh đó các tác giả cũng đã có đề cậpkhá sâu đến công tác quản lý nhà trường, quản lý học sinh, quản lý và lãnh đạogiáo dục các phương diện quốc tế [37]

-Về quản lý hoạt động dạy học, P.V Zimin, M.I.Konđakôp, N.I.Saxerđôtôp

đi sâu nghiên cứu lãnh đạo công tác giảng dạy, giáo dục trong nhà trường vàxem đây là khâu then chốt trong hoạt động quản lý nhà trường

V.A.Xukhomlinxki đặc biệt coi trọng sự trao đổi giữa hiệu trưởng và phó hiệutrưởng để tìm ra cách quản lý tốt nhất.

Vấn đề kinh nghiệm dạy học ngoại ngữ ở một số nước trên thế giới vàtrong khu vực trong đó có công tác quản lý đã được đề cập đến khá chi tiếttrong “Đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn2008-

2020”, Hà Nội, 2008 Có thể kể đến một số công trình tiêu biểu như “TeachingEnglish Cambridge University Press 1995” của Adrian Doff, “Những vấn đề cơbản về dạy học ngoại ngữ”, NXB ĐHQGHN, 2005

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước

Ở Việt Nam khi nói đến giáo dục không thể không nói đến Chủ tịch HồChí Minh (1890-1969), một trong những danh nhân văn hóa kiệt xuất của nhânloại Kế thừa và phát huy tinh hoa tư tưởng giáo dục tiên tiến với truyền thốngvăn hóa quý báu của nhân loại, đồng thời vận dụng sáng tạo phương pháp luậncủa chủ nghĩa Mac-Lenin, Người đã để lại cho chúng ta một kho báu về những

lý luận về vai trò của giáo dục, định hướng phát triển giáo dục, vai trò của QL

và QLGD làm nền tảng cho nền lý luận giáo dục Cách mạng Việt Nam;

Nền giáo dục hiện đại Việt Nam còn chứng kiến sự xuất hiện của nhiềunhà giáo dục với những công trình nghiên cứu, giáo trình, xã luận về tổ chức

QL quá trình giáo dục như Phạm Minh Hạc, Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt, Đặng

Bá Lãm, Nguyễn Gia Quý, Trần Kiểm, Bùi Minh Hiền đã thể hiện được bảnchất của hoạt động QL, QLGD, những định hướng phát triển giáo dục ViệtNam đương đại Ngoài ra còn có nhiều công trình nghiên cứu về vai trò củacông tác QL nhằm nâng cao chất lượng dạy học tại các cơ sở giáo dục đại học

Có thể đề cập đến các công trình nghiên cứu sau: Lưu Xuân Mới, Đào tạo bồidưỡng CBQL GD trong xu thế đổi mới và hội nhập; Trần Khánh Đức, Quản lý

và kiểm định chất lượng đào tạo nhân lực theo ISO và TQM; Đặng Quốc Bảo,Những vấn đề về lãnh đạo-quản lý và sự vận dụng vào điều hành nhà trường; …

Nghiên cứu về quản lí hoạt động dạy học môn Tiếng Anh có thể kể đếncác nghiên cứu sau: “Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học ngoại ngữ

Phi Yến; “Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh của hiệu trưởng cáctrường

trung học cơ sở quận Hoàn Kiếm - Hà Nội” của tác giả Nguyễn Thị Mai Anh;

“Đổi mới biện pháp quản lý dạy học của trung tâm ngoại ngữ Học việnC.T.Q.G Hồ Chí Minh” của tác giả Nguyễn Thiện Chí

Nhìn chung các công trình nghiên cứu trên tập trung theo hướng đánh giánhững tồn tại, khó khăn và bất cập về nội dung chương trình, phương pháp dạyhọc (PPDH) tiếng Anh và cả QL dạy học tiếng Anh hiện nay Các công trìnhtrên cũng đã đề xuất được nhiều biện pháp QL dạy học tiếng Anh hiệu quả vàthiết thực Tuy nhiên, do tính chất mới mẻ của nội dung chương trình, PPDHtiếng Anh, công tác kiểm tra đánh giá v.v hiện nay theo CĐR nên có côngtrình nghiên cứu nào đi sâu vào QL dạy học tiếng Anh theo CĐR ở trường CĐhiện nay Chính vì vậy, việc nghiên cứu công tác QL hoạt động dạy học tiếngAnh theo CĐR ở các trường CĐ ngày càng trở nên cấp thiết bởi vì muốn nângcao chất lượng dạy học môn tiếng Anh tại các trường CĐ thì công tác quản lý làkhâu then chốt nếu quản lý tốt và có những giải pháp hữu hiệu thì sẽ giải quyếtđược rất nhiều vấn đề tồn tại khác đưa chất lượng dạy học môn tiếng Anh ngàycàng cao

Nghiên cứu về QL nhà trường, QL hoạt động dạy và học được nhiều tácgiả quan tâm như Nguyễn Ngọc Quang, Hoàng Chúng, Hà Sĩ Hồ - Lê Tuấn,Nguyễn Văn Lê, Võ Quang Phúc, Nguyễn Thế Hữu, Nguyễn Văn Lê - NguyễnHữu Thanh Bình (1983) Công tác QL trường học; Hà Sĩ Hồ (1987), Những bàigiảng về QL trường học; Trần Kiểm (1997), QL giáo dục và trường học cũng đã có những giáo trình, công trình đi sâu vào việc nghiên cứu từng lĩnhvực của công tác QL trường học như: Nguyễn Trung Hàm (1999), (2001), Chỉđạo QL dạy và học trong nhà trường; cơ sở vật chất - kĩ thuật, QL tài chính,công tác hành chính - văn phòng trường trung học; Cao Duy Bình (1999), Kếhoạch hóa hoạt động nhà trường; về hoạt động dạy học tiếng Anh lớp 6 ởcác trường THCS tại thành phố Hồ Chí Minh có Đỗ Hạnh Nga, Vũ ThịPhương Anh… các tác giả nghiên cứu và đi sâu ở những bình diện khác nhau

nhưng đều nhằm giải quyết mối quan hệ giữa GV và người QL; những nội dung

QL hoạt động dạy học của hiệu trưởng

Tập thể cán bộ giảng viên trường CBQL và nghiệp vụ Bộ GD&ĐTnghiên cứu nghiệp vụ QL của hiệu trưởng đã rất chú trọng tới QL hoạt độngdạy học của hiệu trưởng.

Tác giả Nguyễn Văn Lê chú ý tới công tác bồi dưỡng GV về tư tưởngchính trị, về chuyên môn nghiệp vụ để nâng cao năng lực giảng dạy cho họ;

Tác giả Mai Quốc Liên cũng có ý kiến: “Cần cấp bách có một chiến lượcngoại ngữ để phủ khắp tiếng Anh trong các trường học toàn quốc.”;

Tác giả Châu Kim Lang trong “Tổ chức quản lý quá trình đào tạo” đã

hệ thống hóa và phân tích khá sâu sắc về tổ chức quá trình đào tạo và quản lýhoạt động đào tạo trong nhà trường, trong đó có đề cập đến quản lý hoạt độngdạy học và những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động dạy học;

Trần Thanh Hoàng (2007), “Một số biện pháp của hiệu trưởng đối với hoạt động giảng dạy môn tiếng Anh ở trường Cao đẳng Sư phạm Bà Rịa - Vũng Tàu”, Luận văn thạc sĩ giáo dục học, Hà Nội;

Các công trình nghiên cứu trên đây đều đã đạt được những đóng góp nhấtđịnh về lý luận cũng như thực tiễn Tuy nhiên, việc áp dụng kết quả nghiên cứuphụ thuộc vào điều kiện thực tế của các nhà trường Cho đến nay việc nghiêncứu biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh đáp ứng chuẩn đầu ra cho

SV tại trường CĐSP Điện Biên chưa có tác giả, công trình nào đề cập tới Thựchiện luận văn này, tác giả sẽ kế thừa các kết quả các công trình nghiên cứu đã

đề cập tới và nghiên cứu, đề xuất một số biện pháp QL hoạt động DH môntiếng Anh theo chuẩn đầu ra cho sinh viên tại trường CĐSP Điện Biên đạt hiệuquả cao hơn và có tính khả thi

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Quản lý; quản lý giáo dục

* Quản lý và chức năng của quản lý

Quản lý

Quản lý là một hoạt động cần thiết cho tất cả các lĩnh vực của đời sốngcon người Ở đâu con người tạo lập nên nhóm xã hội là ở đó cần đến quản lý

Quản lý vừa là khoa học vừa là nghệ thuật trong việc điều khiển hệ thống xã hội

ở mọi cấp độ Quản lý xuất hiện như một yếu tố cần thiết để phối hợp những nỗlực cá nhân hướng tới mục tiêu chung;

Thuật ngữ “quản lý” (Việt gốc Hán) gồm hai quá trình tích hợp vàonhau: quá trình “quản” gồm coi sóc, giữ gìn, duy trì hệ ở trạng thái “ổn định”;quá trình “lý” gồm sửa sang, sắp xếp, đổi mới đưa hệ vào thế “phát triển” Nếungười đứng đầu chỉ quan tâm đến việc “quản” thì tổ chức dễ bị trì trệ, còn nếuchỉ dùng “lý” trong công việc thì sự phát triển cũng không bền Do vậy, ngườiđứng đầu phải biết cách phối hợp nhịp nhàng là trong “quản” phải có “lý” vàngược lại, như thế mới có thể làm cho hệ ở thế cân bằng, vận động phù hợp và

có hiệu quả trong mỗi trường tương tác giữa các nhân tố bên trong và các nhân

tố bên ngoài;

Khái niệm quản lý được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực khoa học

Từ đó, có nhiều cách định nghĩa về khái niệm quản lý Các nhà nghiên cứunhiều góc độ tiếp cận để có những quan niệm khác nhau về khái niệm này:

Theo tác giả Hà Sỹ Hồ, nếu như ở tầm vĩ mô, nói đến quản lý xã hội thìQuản lý là sự tác động liên tục, có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lýlên khách thể quản lý về mặt chính trị, văn hoá, kinh tế, xã hội, … bằng một hệthống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và biện pháp

cụ thể, nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng

Theo tác giả Bùi Trọng Tuân, nếu xét trên phương diện hoạt động của một

tổ chức thì “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản

lý lên đối tượng quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơhội của hệ thống để đạt được mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến động của môitrường”;

Theo tác giả Đặng Quốc Bảo “Quản lý là quá trình gây tác động của chủ

thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu chung”; [1]

Theo tác giả Phạm Minh Hạc “Quản lý là tác động có mục đích, có kếhoạch của chủ thể quản lý đến tập thể người lao động (nói chung là khách thểquản lý), nhằm thực hiện các mục tiêu dự kiến”;[13]

Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc “Quản lý là quátrình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng tối ưu các chức năng kếhoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra”;[23]

Theo F.W Taylor cho rằng: “Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn

người khác làm và sau đó khiến họ hoàn thành công việc tốt nhất và rẻ nhất”;

Theo Henry Fayol (1841- 1925) và Max Weber (1864- 1920) của Đứcđều khẳng định: “Quản lý là một khoa học, đồng thời là một nghệ thuật thúcđẩy sự phát triển của xã hội”;

Theo Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ: “Quản lý là một quá trình địnhhướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống nhằm đạt được những mụctiêu nhất định”;

Theo Nguyễn Ngọc Quang “Quản lý là động tác có mục đích, có kếhoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động nhằm thực hiệnđược những mục tiêu dự kiến”; [25]

Theo Thái Văn Thành: “Quản lý là sự tác động có mục đích, có kế hoạchcủa chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề ra”; [25]

Như vậy, các định nghĩa về quản lý đều tập trung vào hiệu quả công tácquản lý, phụ thuộc vào nhiều yếu tố: chủ thể quản lý, khách thể quản lý và mụcđích công tác quản lý, bằng tác động từ chủ thể đến khách thể quản lý nhờ công

cụ và phương pháp quản lý Mục đích hay mục tiêu chung của hoạt động quản

lý có thể do chủ thể quản lý áp đặt, do yêu cầu khách quan của xã hội hay do có

sự cam kết, thỏa thuận giữa chủ thể và khách thể quản lý, từ đó nẩy sinh cácmối tác động tương hỗ với nhau giữa chủ thể và khách thể quản lý

Tóm lại, cho dù với cách tiếp cận nào thì quản lý là cách thức tác độngthông qua các chức năng: kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra nhằm làm cho tổ

chức vận hành theo một trình tự nhất định khoa học và logic đạt hiệu quả mongmuốn và đạt mục tiêu đề ra.

Từ những quan niệm trên cho thấy: Quản lý là một quá trình tác động có mục đích, có định hướng phù hợp với quy luật khách quan của chủ thể quản lý nhằm khai thác và tận dụng hiệu quả những khả năng và cơ hội của đối tượng quản lý để đạt được mục tiêu quản lý trong một môi trường luôn biến động, chủ thể quản lý tác động vào đối tượng quản lý bằng các chế định xã hội, tổ chức về nhân lực, tài lực và vật lực, phẩm chất và uy tín, chế độ chính sách, đường lối chủ trương trong các phương pháp quản lý và công cụ quản lý để đạt mục tiêu quản lý.

Chức năng của quản lý

Quản lý là một dạng lao động đặc biệt điều khiển các hoạt động Laođộng quản lý có các chức năng cơ bản được quy định một cách khách quan bởichức năng hoạt động của các khách thể quản lý Từ các chức năng quản lý chủthể quản lý xây dựng lên nội dung quản lý để tác động vào khách thể quản lýnhằm thực hiện mục tiêu quản lý Trong tiến trình phát triển của lịch sử nền sảnxuất xã hội luôn luôn vận động và phát triển không ngừng nên các chức năngquản lý cũng không ngừng được cải tiến phù hợp theo

Bất kỳ chủ thể quản lý nào, ở bất kỳ lĩnh vực hay ngành nào, ở bất cứ cấpquản lý nào đều phải thực hiện bốn chức năng quản lý cơ bản: lập kế hoạch, tổchức, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá

Tổ chức bộ máy: Là sắp xếp bộ máy đáp ứng được yêu cầu của mục tiêu

và nhiệm vụ đảm nhận Tổ chức bộ máy phải phù hợp về cấu trúc, có cơ cấuhoạt

động, phải đủ khả năng để đạt mục tiêu Công việc tổ chức bộ máy là phân chia

tổ chức thành các bộ phận thực hiện các chức năng cụ thể và xây dựng cơ chếphối hợp, xây dựng mối quan hệ chặt chẽ giữa các bộ phận nhằm đạt được sựđồng bộ trong hoạt động

Tổ chức công việc: là sắp xếp công việc hợp lý, phân công nhiệm vụ rõràng để mọi người hướng vào mục tiêu chung

Chức năng chỉ đạo:

Sau khi kế hoạch được lập, có cơ cấu tổ chức bộ máy đã hình thành nhânlực vật lực, tài lực đã chuẩn bị đầy đủ thì phải có người lãnh đạo vận hành tácnghiệp, điều chỉnh, điều hành hoạt động của tổ chức thực hiện đúng kế hoạch đãđặt ra để mục tiêu trong dự kiến trở thành hiện thực

Trong quá trình chỉ đạo phải đi sâu, đi sát các hoạt động của hệ thống, kịpthời uốn nắn đi đúng tiến trình, đúng kế hoạch đã định, đúng định hướng vậnhành của hệ thống giúp hệ thống đạt mục tiêu nhanh nhất, kết quả cao nhất,đúng kế hoạch đã đề ra

Trong quá trình lãnh đạo phải luôn luôn liên kết, liên hệ với mọi thànhviên trong hệ thống và động viên họ hoàn thành nhiệm vụ nhất định để đạt tớimục tiêu của kế hoạch, đồng thời đúc kết lại những thành công thất bại giúp nhàquản lý rút ra bài học kinh nghiệm để thực hiện quá trình quản lý sau này

Chức năng kiểm tra, đánh giá:

Là công việc thu thập thông tin ngược để kiểm soát hoạt động của bộmáy nhằm kiểm soát kịp thời những sai sót lệch lạc đưa tổ chức tiến đến mụctiêu Khi tiến hành kiểm tra nhà quản lý thông qua bốn bước sau:

Bước 1: Xác định chuẩn bị để đánh giá đối với công việc cần kiểm tra.Bước 2: Đánh giá theo chuẩn đã định

Bước 3: Khẳng định điều làm được, chưa được theo kế hoạch dựa trênchuẩn đánh giá

Bước 4: Xử lý kết quả để quyết định chỉ đạo tiếp hoặc điều chỉnh mộtphần kế hoạch nhằm xác định kết quả thực hiện kế hoạch kịp thời Kiểm trakhông hẳn là giai đoạn cuối kỳ khi công việc đó hoàn thành có kết quả mà nódiễn ra trong suốt quá trình thực hiện kế hoạch Vậy kiểm tra là chức năng thực

sự quan trọng của nhà quản lý (lãnh đạo mà không kiểm tra thì coi như khônglãnh đạo) nó là khâu đặc biệt quan trọng của chu trình quản lý, giúp người quản

lý điều chỉnh theo hướng đích

Bốn chức năng này quan hệ với nhau tạo thành một chu trình quản lý

Sơ đồ 1.1 Mô hình chu trình quản lý

* Quản lý giáo dục

Giáo dục là một hiện tượng xã hội Giáo dục xuất hiện nhằm thực hiện

cơ chế truyền đạt kinh nghiệm lịch sử-xã hội của loài người của thế hệ trướccho thế hệ sau, làm cho xã hội phát triển không ngừng Hơn nữa, giáo dục hômnay được khẳng định là một trong những hoạt động xã hội quan trọng có ảnhhưởng sâu rộng đến lợi ích và quyền lợi, nghĩa vụ của mọi công dân, đến lợiích kinh tế của mỗi cá nhân trong cộng đồng và lợi ích kinh tế quốc dân Chính

vì vậy, để đạt mục đích đó, QLGD được coi là nhân tố tổ chức, chỉ đạo việc

thực hiện cơ chế nêu trên Về thuật ngữ “quản lý giáo dục”, có nhiều quan

niệm khác nhau, cụ thể như sau: