Giáo án hóa 10 chủ đề bảng tuần hoàn

PHIẾU HỌC TẬP 5 1. Tính kim lọa là gì? TÍnh phi kim là gì? lấy ví dụ minh họa? 2. Tính kim loại, tính phi kim của các nguyên tố biến đổi ra sao? 3. Dựa vào quy luật biến đổi tính kim loại tính phi kim của các nguyên tố trong bảng tuần hoàn, Hãy trả lời các câu hỏi sau: a. Nguyên tố nào là kim loại mạnh nhất? nguyên tố nào là phi kim mạnh nhất? b. Các nguyên tố kim loại được phân bố ở khu vực nào trong bảng? c. Các nguyên tố phi kim được phân bố ở khu vực nào trong bảng? NHÓM 2: PHIẾU HỌC TẬP 6 1. Độ âm điện của một nguyên tử là gì? Giá trị độ âm điện của các nguyên tử trong các nhóm a biến đổi như thế nào theo chiều tăng của điện tích hạt nhân? 2. Nguyên tử nào trong bảng tuần hoàn có giá trị độ âm điện lớn nhất? Tại sao NHÓM 3 PHIẾU HỌC TẬP 7 1. Hóa trị của nguyên tố hóa học là gì? Hãy nêu sự biến đổi hóa trị của các nguyên tố trong chu kì 2 2. Hóa trị của các nguyên tố có thay đổi theo quy luật nào không? NHÓM 4 PHIẾU HỌC TẬP 8 1. Hãy nêu sự biến đổi tính chất axit-bazo của các oxit và hidroxit của các nguyên tố trong chu kỳ 3 khi đi từ trái sang phải. 2. So sánh tính bazo của các hidroxit trong dãy sau và có giải thích ngắn gọn Ca(OH)2 Ba(OH)2

Tên: Chủ đề/Bài: Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học và định luật tuần hoàn

Số tiết: ………

Ngày soạn:………

Tiết theo phân phối chương trình:………

Tuần dạy:………

I Nội dung chủ đề

Chủ đề Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học và định luật tuần hoàn gồm các nội dung chủ yếu sau:

Nội dung 1: Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học

Nội dung 2: Sự biến đổi tuần hoàn cấu hình và tính chất của các nguyên tố

Nội dung 3: Ý nghĩa của bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học

Chủ đề được thiết kế thành chuỗi các hoạt động cho học sinh theo các phương pháp,

kĩ thuật dạy học tích cực, giúp HS giải quyết trọn vẹn một vấn đề học tập, phù hợp với mục tiêu phát triển năng lực của HS GV chỉ là người tổ chức, định hướng còn học sinh là người trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ do GV giao một cách tích cực, chủ động sáng tạo

II Mục tiêu

1 Kiến thức

Biết được:

Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn

Cấu tạo bảng tuần hoàn : Ô nguyên tố, chu kì, nhóm nguyên tố

Đặc điểm cấu hình electron lớp ngoài cùng của nguyên tử các nguyên tố nhóm A

Sự biến đổi độ âm điện của một số nguyên tố trong một chu kì, một nhóm A

Sự biến đổi tính axit, tính bazo của các oxit và hidroxit trong một chu kì, một nhóm A

Hiểu được:

Sự tương tự nhau về cấu hình electron lớp ngoài cùng của nguyên tử là nguyên nhân của sự tương tự nhau về tính chất hóa học các nguyên tố trong một nhóm A

Quy luật biến đổi tính kim loại tính phi kim của các nguyên tố trong một chu kì, trong một nhóm A

Sự biến đổi hóa trị cao nhất với oxi và hóa trị với hidro của các nguyên tố trong một chu kì

Mối quan hệ giữa vị trí của các nguyên tố trong bảng tuần hoàn với cấu tạo nguyên tử

và tính chất cơ bản của nguyên tố và ngược lại

2 Kỹ năng

- Xác định được cấu hình electron nguyên tử từ vị trị của nguyên tử trong bảng tuần hoàn và ngược lại

Xác định nguyên tố s,p dựa vào cấu hình electron

Dựa vào quy luật chung, suy đoán được sự biến thiên tính chất cơ bản trong một chu kì; một nhóm A cụ thể, thí dụ sự biến thiên về:

Độ âm điện, bán kính nguyên tử

Hóa trị cao nhất của nguyên tố đó với oxi và với hidro

Tính chất kim loại, phi kim

Công thức hóa học và tính aixt, bazo của các oxit và hidroxit tương ứng

So sánh tính kim loai, phi kim của nguyên tố đó với các nguyên tố lân cận

3 Thái độ

Qua chủ đề hình thành được:

-Tính cẩn thận, kiên trì có ý thức trách nhiệm trong công việc

-Yêu thích bộ môn

-Tính trật tự , suy luận logic

-Làm việc chăm chỉ, khách quan

-Nghiêm túc học tập, hứng thú với những kiến thức về thế giới vi mô

4 Định hướng năng lực hình thành

-Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực hợp tác

- Năng lực làm việc độc lập

- Năng lực tính toán hóa học

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ hoá học

- Năng lực thực hành hóa học

- Năng lực vận dụng kiến thức hoá học vào cuộc sống

III Bảng mô tả các mức độ yêu cầu cần đạt được cho mỗi loại câu hỏi/bài tập trong chủ đề

1.Bảng tuần

hoàn các

nguyên tố hóa

học

-Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố vào BTH

-Đặc điểm của mỗi khối các nguyên tố s,p,d,f

-Mối liên hệ giữa cấu hình electron và vị trí của nguyên

tố trong BTH

-Xác định vị trí của các nguyên

tố trong BTH

-Từ cấu hình electron suy ra

vị trí của nguyên tố trong bảng tuần hoàn và ngược lại

-Xác định hai nguyên tố thuộc hai chu

kì liên tiếp của cùng một nhóm A thông qua nguyên tử khối trung bình

2 Sự biến đổi

tuần hoàn cấu

hình và tính

chất của các

nguyên tố

-Quy luật biến đổi tính kim loại, tính phi kim của các nguyên tố trong một chu

kì, trong một nhóm A

-Sự biến đổi hóa trị cao nhất với oxi và hóa trị với hidro của các nguyên

tố trong một chu kì

-Sự biến đổi tính axit, tính bazo của các oxit và hidroxit trong một chu

kì, một nhóm A

-So sánh tính kim loại, phi kim; tính axit, bazo của oxit, hidroxit của các nguyên tố -Nêu được khái niệm độ âm điện , mối liên

hệ giữa giá trị

độ âm điện với tính kim loại, tính phi kim và lấy ví dụ minh họa

-Xác định một nguyên tố khi biết thành phần nguyên tố đó trong công thức oxit, hidroxit, hợp chất với hidro

3 Ý nghĩa của

bảng tuần

hoàn các

nguyên tố hóa

học

-Mối quan hệ giữa vị trí các nguyên tố trong BTH với cấu tạo nguyên

tử và tính chất

cơ bản của nguyên tố đó

và ngược lại

-Định luật tuần hoàn

-Suy đoán tính chất của

nguyên tố nhóm A cụ thể khi biết vị trí của nó trong BTH

-Xác định tính chất của các nguyên tố và công thức hợp chất dựa vào đặc điểm lớp electron ngoài cùng hoặc dựa vào vị trí trong bảng tuần hoàn

-Giải các bài tập liên quan đến bảng tuần hoàn

IV Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Chuẩn bị của giáo viên:

Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học, Ô nguyên tố

Bảng cấu hình electron lớp ngoài cùng của nguyên tử các nguyên tố nhóm A

Hình 2.1 (SGK)

Bảng 6 (SGK)

Bảng 7 (SGK)

Bảng 8 (SGK)

2 Chuẩn bị của học sinh:

Ôn tập nội dung viết cấu hình electron nguyên tử

VI Tổ chức các hoạt động học tập.

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

Nguyên tử của nguyên tố X có tổng số hạt proton, nơtron, electron là 58 Viết cấu hình electron của nguyên tử nguyên tố X ,biết rằng X là nguyên tố kim loại (Cho biết: Các

nguyên tố có số hiệu nguyên tử từ 2 đến 82 trong bảng tuần hoàn thì 1Z 1,5

N

)

3 Thiết kế tiến trình dạy học

3.1 Hoạt động khởi động

Mục tiêu:

- Được thiết kế nhằm gây hứng thú, kích thích sự tò mò để hướng học sinh tham gia khám phá kiến thức mới

Phương thức tổ chức

-Phương pháp:Thảo luận nhóm

-Cách thức hoạt động : Bắt đầu giờ học, giáo viên đặt vấn đề: “hôm nay chúng ta sẽ

nghiên cứu về chủ đề Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học Em biết những gì về bảng tuần hoàn?”

GV có thể cho HS thảo luận và ghi ý kiến của HS lên bảng hoặc sử dụng kỹ thuật KWL cho HS điền vào mục “Điều đã biết, điều muốn biết” theo phiếu sau:

SƠ ĐỒ KWL

Nội dung: Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học

Em hãy liệt kê tất cả những gì em đã biết về Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học

Họ và tên HS:

Lớp:

Điều đã biết

(Know)

Điều muốn biết (Want)

Điều học được (Learned)

Sau đó GV giới thiệu đôi nét về ông Men-đe-lê-ép và định luật tuần hoàn-Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học

3.2 Hoạt động hình thành kiến thức

Nội dụng 1: BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

Hoạt động 1 Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn

Mục tiêu hoạt động

Kiến thức

Học sinh biết nguyên tác sắp xếp các nguyên tố trong bảng tuần hoàn

Kĩ năng:

HS vận dụng : Dựa vào các dữ liệu ghi trong ô và vị trí của ô trong bảng tuần hoàn để suy ra được các thông tin về thành phần nguyên tử của các nguyên tố nằm trong ô

Phương thức tổ chức

Phương pháp: Thảo luận nhóm

Cách thức hoạt động:

Bước 1: GV chia lớp thành 4 nhóm, hướng dẫn các nhóm làm phiếu học tập số 1

Phiếu học tập 1:

Cho các nguyên tố hóa học sau Li (Z=3); Na (Z=11); F(Z=9); O(Z=8)

1 Hãy viết cấu hình electron và xác định electron hóa trị của chúng

2 Quan sát BTH ( trang 37 SGK) hãy cho biết những nguyên tố nào thuộc cùng 1 cột, những nguyên tố nào thuộc cùng 1 hàng

3.Tìm đặc điểm chung của những nguyên tố được xếp cùng một hàng, một cột Từ đó hãy nêu nguyên tác sắp xếp các nguyên tố trong BTH

Bước 2: Học sinh tiếp nhận nhiệm vụ, và phân công các thành viên trong nhóm, trả

lời phiếu học tập, thống nhât ý kiến sau đó ghi vào giấy A0

Bước 3: Giáo viên dự kiến sản phẩm:HS dễ dàng viết được cấu hình electron nguyên

tử của Li (Z=3); Na (Z=11); F(Z=9); O(Z=8) Hs có thể gặp một chút khó khăn khi trả lời câu

3 (Tìm đặc điểm chung của những nguyên tố được xếp cùng một hàng, một cột → GV gợi

ý để HS dễ dàng trả lời câu 3

Bước 4: Các nhóm dán sản phẩm ( giấy A0) lên bảng GV gọi 1 nhóm trình bày các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung

Bước 5: GV nhận xét đánh giá hoạt động, sản phẩm của học sinh Hướng dẫn HS ghi

nội dung chính của hoạt động

I NGUYÊN TẮC SẮP XẾP CÁC NGUYÊN TỐ TRONG BẢNG TUẦN HOÀN

 Các nguyên tố được xếp theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân nguyên tử

 Các nguyên tố có cùng số lớp electron trong nguyên tử được xếp thành một hàng

 Các nguyên tố có cùng số electron hóa trị trong nguyên tử được sắp xếp thành một cột

* Electron hóa trị là những electron có khả năng tham gia hình thành liên kết hóa học

Hoạt động 2: Cấu tạo của bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học

Mục tiêu hoạt động

Kiến thức

Học sinh biết được

Cấu tạo bảng tuần hoàn: Ô nguyên tố, chu kì, nhóm nguyên tố ( bao gồm nhóm A và nhóm B )

Mối liên hệ giữa cấu hình electron và vị trí nguyên tố trong bảng tuần hoàn

Kĩ năng:

Từ vị trí trong bảng tuần hoàn của nguyên tố ( ô, nhóm , chu kỳ) suy ra cấu hình electron và ngược lại

Phương thức tổ chức

Phương pháp: Thảo luận nhóm

Cách thức hoạt động:

Bước 1: GV chia lớp thành 3 nhóm, hướng dẫn các nhóm làm các phiếu học tập NHÓM 1

PHIẾU HỌC TẬP 2

1 Ô nguyên tố là gì?

2 Nguyên tố X có số hiệu nguyên tử là 48 Hãy cho biết nguyên tố X có số thứ tự là bao nhiêu ( ở ô số mấy ) trong BTH?

3 Mỗi ô nguyên tố trong BTH cho ta biết những thông tin gì ề nguyên tố đó ?

4 Nguyên tố X ở ô số 17 trong BTH Hãy cho biết những thông tin về nguyên tố X?

NHÓM 2

PHIẾU HỌC TẬP 3

1 Chu kỳ là gì ?

2 Tại sao các nguyên tố : K, Ca, Ga, Ge lại được xếp vào chu kỳ 4 ?

3 BTH có tổng cộng bao nhiêu chu kỳ

Hãy giới thiệu đặc điểm của từng chu kỳ ( Số lượng nguyên tố, tên nguyên tố, sự phân bố electron… )

NHÓM 3

PHIẾU HỌC TẬP 4

1 BTH có bao nhiêu cột? Được chia thành mấy nhóm?

2.Thế nào là nguyên tố s, nguyên tố p, nguyên tố d, nguyên tố f?

3.Ngoài cách chia các cột trong BTH theo nhóm, người ta còn có cách chia nào khác không?

Và chia cụ thể như thế nào?

4.Tai sao Ca ( Z=20) và Zn (Z=30) điều có electron hóa trị là 2 nhưng Ca thuộc nhóm IIA còn Zn thuộc nhóm IIB

Bước 2: Học sinh tiếp nhận nhiệm vụ, và phân công các thành viên trong nhóm, trả

lời phiếu học tập, thống nhât ý kiến sau đó ghi vào giấy A0

Bước 3: Giáo viên dự kiến sản phẩm:

Bước 4: Các nhóm dán sản phẩm ( giấy A0) lên bảng GV gọi 3 nhóm trình bày các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung

Bước 5: GV nhận xét đánh giá hoạt động, sản phẩm của học sinh Hướng dẫn HS ghi

nội dung chính của hoạt động

II/ CẤU TẠO BẢNG TUẦN HOÀN

1 Ô nguyên tố

Mỗi nguyên tố hóa học được xếp vào một ô của bảng gọi là ô nguyên tố

Số thứ tự của ô nguyên tố đúng bằng số hiệu nguyên tử của nguyên tố đó.

2 Chu kì

a Định nghĩa

Chu kì là dãy các nguyên tố mà nguyên tử của chúng có cùng số lớp electron, được sắp xếp theo chiều điện tích hạt nhân tăng dần

b Giới thiệu các chu kì

Chu kì 1: gồm 2 nguyên tố H(Z=1) đến He(Z=2)

Chu kì 2: gồm 8 nguyên tố Li(Z=3) đến Ne(Z=18)

Chu kì 3: gồm 8 nguyên tố Na(Z=11) đến Ar(Z=18)

Chu kì 4: gồm 18 nguyên tố K(Z=19) đến Kr(Z=36)

Chu kì 5: gồm 18 nguyên tố Rb(Z=37) đến Xe(Z=54)

Chu kì 6: gồm 32 nguyên tố Cs(Z=55) đến Rn(Z=86)

Chu kì 7: Bắt đầu từ nguyên tố Fr(Z=87), đây là một chu kì chưa đầy đủ

c Phân loại chu kì

Chu kì 1, ,2, 3 là các chu kì nhỏ

Chu kì 4, 5, 6, 7 là các chu kì lớn

Nhận xét :

Các nguyên tố trong cùng chu kì có số lớp electron bằng nhau và bằng STT của chu

kì

Mở đầu chu kì là kim lọai kiềm, gần cuối chu kì là halogen (trừ CK 1); cuối chu kì là khí hiếm

Dưới bảng có 2 họ nguyên tố: Lantan và Actini

3 Nhóm nguyên tố:

a Định Nghĩa

Nhóm là tập hợp các nguyên tố mà nguyên tử có cấu hình electron tương tự nhau, do

đó có tính chất hóa học gần giống nhau, sắp xếp thành một cột

Nhận xét: Nguyên tử các nguyên tố trong cùng một nhóm có số electron hóa trị bằng

nhau và bằng STT nhóm (trừ một số ít ngọai lệ)

b Phân loại theo nhóm:

-Nhóm A: gồm 8 nhóm từ IA đến VIIIA (Có chứa các nguyên tố s và p)

-Nhóm B: gồm 8 nhóm từ IB đến VIIIB (Mỗi nhóm là một cột, riêng nhóm VIIIB có

3 cột)

c Phân lọai theo khối:

- Khối các nguyên tố s (là khối những nguyên tố mà nguyên tử có các electron cuối

cùng điền vào phân lớp s) gồm các nguyên tố nhóm IA (kim loại kiềm) và IIA( kim loại kiềm thổ)

- Khối các nguyên tố p (là khối những nguyên tố mà nguyên tử có các electron cuối

cùng điền vào phân lớp p) gồm các nguyên tố thuộc nhóm IIIA đến VIIIA (trừ He)

-Khối các nguyên tố d (là khối những nguyên tố mà nguyên tử có các elec tron cuối

cùng điền vào phân lớp d) gồm các nguyên tố thuộc các nhóm B

-Khối các nguyên tố f (là khối những nguyên tố mà nguyên tử có các electron cuối

cùng điền vào phân lớp f) gồm các nguyên tố thuộc nhóm B, xếp thành 2 hàng ở cuối bảng, chúng là hai họ Lantan và họ Actini

- Họ Lantan gồm 14 nguyên tố, bắt đầu từ Ce (Z=58) đến Lu(Z=71)

-Họ Actini gồm 14 nguyên tố, bắt đầu từ Th (Z=90) đến Lr(Z= 103)

Nội dung 2: SỰ BIẾN ĐỔI TUẦN HOÀN CẤU HÌNH VÀ TÍNH CHẤT CỦA CÁC

NGUYÊN TỐ Hoạt động 3: Sự biến đổi tuần hoàn cấu hình electron nguyên tử

Mục tiêu hoạt động

Kiến thức

Học sinh biết :

Đặc điểm cấu hình electron lớp ngoài cùng của nguyên tử nguyên tố nhóm A

Đặc điểm cấu h ình electron hóa trị của nguyên tử các nguyên tố nhóm B

Học sinh hiểu:

Sự biến đổi tuần hoàn cấu hình electron lớp ngoài cùng của nguyên tử các nguyên tố trong một chu kì

Sự biến đổi tuần hoàn cấu hình electron nguyên tử các nguyên tố chính là nguyên nhân của sự biến đổi tuần hoàn về tính chất các nguyên tố

Kỹ năng:

Dựa vào cấu hình electron nguyên tử nhóm A, suy ra cấu tạo nguyên tử , đặc điểm cấu hình electron lớp ngoài cùng

Dựa vào cấu hình, xác định nguyên tố s,p,d,f

Phương thức tổ chức

Phương pháp: Thảo luận nhóm

Cách thức hoạt động:

Bước 1: GV chuẩn bị sẳn bảng phụ có kẻ sẳn khung bảng sau:

Sau đó GV chia lớp thành 4-8 nhóm, phát cho mỗi nhóm 4 miếng bìa màu có ghi sẳn

số hiệu của 1 nguyên tử

GV yêu cầu học sinh viết cấu hình electron nguyên tử của các nguyên tố đó, sau đó dựa vào cấu hình electron, xác định vị trí của nguyên tố đó trong BTH và dán vào đúng vị trí của nó vào khung bảng trên

Bước 2: Học sinh tiếp nhận nhiệm vụ, và phân công các thành viên trong nhóm hoạt

động theo nội dung hướng dẫn trên

Bước 3: Giáo viên dự kiến sản phẩm:HS dễ dàng viết được cấu hình electron của các

nguyên tố thuộc từ các chu kì 1,2,3,4 Tuy nhiên ở chu kì 6 và 7 khi z tăng dần HS sẽ gặp một chút khó khăn → GV gợi ý để HS dễ dàng hoàn thành tốt phiếu học tập của nhóm

Bước 4: GV gọi 1 nhóm lên bảng và yêu cầu điền khuyết vào bảng thông tin

Bước 5: GV nhận xét đánh giá hoạt động, sản phẩm của học sinh Hướng dẫn HS ghi

nội dung chính của hoạt động

Từ cấu hình nguyên tử vừa xây dựng GV hướng dẫn HS rút ra nhận xét sau:

Nguyên tử của các nguyên tố nhóm A có số electron ngoài cùng bằng nhau và bằng sô thứ tự của nhóm Sự giống nhau về cấu hình electron lớp ngoài cùng chính là nguyên nhân của sự giống nhau về tính chất hóa học của các nguyên tố trong cùng một nhóm

I SỰ BIẾN ĐỔI TUẦN HOÀN CẤU HÌNH ELECTRON NGUYÊN TỬ CÁC

NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC:

- Cấu hình electron lớp ngoài cùng của nguyên tử các nguyên tố trong cùng một nhóm

A đựơc lặp đi lặp lại sau mỗi chu kì => ta nói chúng biến đổi một cách tuần hoàn

- Sự biến đổi tuần hoàn về cấu hình electron lớp ngoài cùng của nguyên tử các nguyên

tố khi điện tích hạt nhân tăng dần chính là nguyên nhân của sự biến đổi tuần hoàn về tính chất của các nguyên tố

II.CẤU HÌNH ELECTRON NGUYÊN TỬ CỦA CÁC NGUYÊN TỐ NHÓM A.

1.Cấu hình electron ngoài cùng của nguyên tử các nguyên tố nhóm A.

-Các nguyên tố thuộc cùng 1 nhóm A có cùng số e lớp ngoài cùng (số e hoá trị) →

là nguyên nhân của sự giống nhau về tính chất hoá học của các nguyên tố nhóm A

IA IIA IIIA IVA VA VIA VIIA VIIIA Chu kì 1

Chu kì 2

Chu kì 3

Chu kì 4

Số TT của nhóm = Số e ngoài cùng = Số e hoá trị

2.Một số nhóm A tiêu biểu.

a.Nhóm VIIIA (Nhóm khí hiếm)

Gồm các nguyên tố: He,Ne,Ar,Kr,Xe,Rn

-Cấu hình e lớp ngoài cùng chung: ns2np6 (Trừ He)

-Hầu hết các khí hiếm không tham gia phản ứng hoá học, tồn tại ở dạng khí, phân tử chỉ 1 ntử

b.Nhóm IA (Nhóm Kim Loại kiềm)

Gồm các nguyên tố: Li,Na,K,Rb,Cs,Fr*

-Cấu hình e lớp ngoài cùng chung: ns1 (dễ nhường 1 e để đạt cấu trúc bền vững của khí hiếm)

-Tính chất hoá học:

+ T/d với oxi tạo oxít bazơ

+ T/d với Phi kim tạo muối

+ T/d với nuớc tạo hiđroxít +H2

c.Nhóm VIIA (Nhóm Halogen)

Gồm các nguyên tố: F,Cl,Br,I,At*

-Cấu hình e lớp ngoài cùng chung: ns2 np5 (dễ nhận 1 e để đạt cấu trúc bền vững của khí hiếm)

-Tính chất hoá học:

+ T/d với oxi tạo oxít axít

+ T/d với kim loại tạo muối

+ T/d với H2 tạo hợp chất khí

Hoạt động 4: Sự biến đổi tuần hoàn tính chất của các nguyên tố hóa học

Mục tiêu hoạt động

Kiến thức

Học sinh biết :

Thế nào là tính kim loại, tính phi kim, các khái niệm về độ âm điện, năng lượng ion hóa

Học sinh hiểu:

Quy luật biến đổi tính kim loại, tính phi kim trong BTH

Quy luật biến đổi một số tính chất: Hóa trị, tính axit-bazo của oxit và hidroxit

Nội dung định luật tuần hoàn

Kỹ năng:

Dựa vào quy luật biến đổi các đại lượng vật lý để dự đoán tính chất của các nguyên tố khi biết vị trí của chúng trong BTH

Phương thức tổ chức

Phương pháp: Đàm thoại, thảo luận nhóm

Cách thức hoạt động:

Bước 1: Chia lớp thành 5 nhóm Giao nhiệm vụ mỗi nhóm hoàn thành 1 phiếu học tập cụ

thể như sau:

NHÓM 1

PHIẾU HỌC TẬP 5

1 Tính kim lọa là gì? TÍnh phi kim là gì? lấy ví dụ minh họa?

2 Tính kim loại, tính phi kim của các nguyên tố biến đổi ra sao?

3 Dựa vào quy luật biến đổi tính kim loại tính phi kim của các nguyên tố trong bảng tuần hoàn, Hãy trả lời các câu hỏi sau:

a Nguyên tố nào là kim loại mạnh nhất? nguyên tố nào là phi kim mạnh nhất?

b Các nguyên tố kim loại được phân bố ở khu vực nào trong bảng?

c Các nguyên tố phi kim được phân bố ở khu vực nào trong bảng?

NHÓM 2:

PHIẾU HỌC TẬP 6

1 Độ âm điện của một nguyên tử là gì? Giá trị độ âm điện của các nguyên tử trong các nhóm

a biến đổi như thế nào theo chiều tăng của điện tích hạt nhân?

2 Nguyên tử nào trong bảng tuần hoàn có giá trị độ âm điện lớn nhất? Tại sao

NHÓM 3

PHIẾU HỌC TẬP 7

1 Hóa trị của nguyên tố hóa học là gì? Hãy nêu sự biến đổi hóa trị của các nguyên tố trong chu kì 2

2 Hóa trị của các nguyên tố có thay đổi theo quy luật nào không?

NHÓM 4

PHIẾU HỌC TẬP 8

1 Hãy nêu sự biến đổi tính chất axit-bazo của các oxit và hidroxit của các nguyên tố trong chu kỳ 3 khi đi từ trái sang phải

2 So sánh tính bazo của các hidroxit trong dãy sau và có giải thích ngắn gọn

Ca(OH)2 Ba(OH)2

Bước 2: Học sinh tiếp nhận nhiệm vụ, và phân công các thành viên trong nhóm hoạt

động theo nội dung hướng dẫn trên

Bước 3: Giáo viên dự kiến sản phẩm

Bước 4: GV gọi các nhóm lên bảng và dán và trình bày sản phẩm các nhóm còn lại

nhận xét, đánh giá

Bước 5: GV nhận xét đánh giá hoạt động, sản phẩm của học sinh Hướng dẫn HS ghi

nội dung chính của hoạt động

I TÍNH KIM LOẠI, TÍNH PHI KIM

•Tính kim loại

- Tính KL là tính chất của một nguyên tố mà nguyên tử dễ nhường e để trở thành ion

dương M - ne  M n+

- Nguyên tử càng dễ nhường e , tính KL càng mạnh

•Tính phi kim

- Tính PK là tính chất của một nguyên tố mà nguyên tử dễ nhận thêm e để trở thành

ion âm X + ne  X

n Nguyên tử càng dễ nhận e , tính PK càng mạnh

1 Sự biến đổi tính chất trong một chu kì

Trong một chu kỳ, theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân, tính kim loại của các nguyên tố yếu dần, đồng thời tính phi kim mạnh dần

2 Sự biến đổi tính chất trong một nhóm A

Trong một nhóm A, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân, tính kim loại của các nguyên tố mạnh dần, đồng thời tính phi kim yếu dần

3 Độ âm điện

a Khái niệm

Độ âm điện của một nguyên tử đặc trưng cho khả năng hút electron của nguyên tử đó khi hình thành liên kết hóa học

b Bảng độ âm điện.

Trong một chu kì khi đi từ trái sang phải, theo chiều tăng của điện tích hatjt nhân, giá trị độ âm điện của các nguyên tử nói chung tăng dần

Trong một nhóm A, khi đi từ trên xuống dưới theo chiều tăng của điện tích hạt nhân, giá trị độ âm điện của các nguyên tử nói chung giảm dần

II HÓA TRỊ CỦA CÁC NGUYÊN TỐ

• Trong 1 chu kì: đi từ trái sang phải, hóa trị cao nhất với oxi của các nguyên tố tăng lần lượt từ 1 đến 7, hóa trị với hiđro của các PK giảm từ 4 đến 1

•Kết luận: Hóa trị cao nhất của một nguyên tố với oxi, hóa trị với hiđro biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân

III SỰ BIẾN ĐỔI TÍNH AXIT-BAZƠ CỦA OXIT VÀ HIĐROXIT

• Trong 1 chu kì: từ trái sang phải theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân, tính bazơ của oxit và hiđroxit tương ứng giảm dần, đồng thời tính axit của chúng tăng dần

• Trong 1 nhóm A : Đi từ trên xuống, theo chiều tăng dần điện tích hạt nhân : tính bazơ của các oxit và hidroxit tăng, tính axit giảm dần

IV ĐỊNH LUẬT TUẦN HOÀN

“Tính chất của các nguyên tố và đơn chất, cũng như thành phần và tính chất của các hợp chất tạo nên từ các nguyên tố đó biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân nguyên tử”

Nội dung 2: Ý NGHĨA CỦA BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC Hoạt động 5: Ý nghĩa của bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học

Mục tiêu hoạt động

Kiến thức

Học sinh biết :

Mối quan hệ giữa các nguyên tố trong bảng tuần hoàn với cấu tạo nguyên tử, giữa vị trí với tính chất cơ bản của nguyên tố

Mối quan hệ giữa tính chất của một nguyên tố với các nguyên tố lân cận

Kỹ năng:

Từ vị trí ( ô nguyên tố ) trong bảng tuần hoàn của các nguyên tố, suy ra

-Cấu hình electron nguyên tử

-Tính chất cơ bản của đơn chất và hợp chất nguyên tố đó

-So sánh tính kim loại, phi kim của nguyên tố đó với các nguyên tố lân cận

Phương thức tổ chức

Phương pháp: Đàm thoại, thảo luận nhóm

Cách thức hoạt động: