Sử dụng thuốc trong điều trị thiếu máu

Đại cương thiếu máu• Giảm sinh sản tế bào máu • Tăng sinh tế bào máu Nguyên nhân... Đại cương thiếu máu6 q Thiếu máu hồng cầu nhỏ • thiếu máu do thiếu sắt • thiếu máu trong các bệnh lý m

Ths Hồ Thị Thạch Thúy

• Yếu tố kích thích tăng trưởng dòng bạch cầu

• Yếu tố tăng trưởng tế bào nhân khổng lồ

Đại cương thiếu máu

• giảm hematocrite

• giảm hemoglobin

• giảm hồng cầu

Định nghĩa

Đại cương thiếu máu

4

• Khó thở, mệt mỏi

• Giảm sản xuất/ tăng phá huỷ hồng cầu

Triệu chứng

Đại cương thiếu máu

• Giảm sinh sản tế bào máu

• Tăng sinh tế bào máu

Nguyên nhân

Đại cương thiếu máu

6

q Thiếu máu hồng cầu nhỏ

• thiếu máu do thiếu sắt

• thiếu máu trong các bệnh lý mãn tính

• thiếu máu nguyên bào sắt (Sideroblastic aenemia)

• thiếu máu tan máu

q Thiếu máu hồng cầu to

• thiếu vitamin B12

• thiếu acid folic

Phân loại

Đại cương thiếu máu

Phân loại

Đại cương thiếu máu

8

Phân loại

Đại cương thiếu máu

Thiếu máu hồng cầu nhỏ

Thiếu máu hồng cầu bình thường

Thiếu máu hồng cầu to

Biểu hiện giảm sinh sản hồng cầu

Thiếu Fe do bệnh mạn tính, thiếu máu nguyên bào sắt

Bệnh mạn tính, nội tiết, suy tuỷ

Thiếu B12, acid folic, hồng cầu loạn sản tuỷ bào.

Thiếu máu tiêu huyết Biểu hiện tăng sinh sản hồng cầu

Bệnh hemoglobin, tự miễn, rối loạn màng hồng cầu, do thuốc (thuốc K), bất thường chuyển hoá, thiếu G6DP, nhiễm khuẫn

Các thuốc chữa thiếu máu

Các thuốc chữa thiếu máu

Sắt

Các thuốc chữa thiếu máu

q Hấp thu

• hấp thu ở tá tràng

• sắt/ thịt cá: sắt hemè

• rau cải, trái cây, hạt: sắt không hemè

• acid ascorbic tăng hấp thu sắt

Các thuốc chữa thiếu máu

14

q Chỉ định

• Thiếu máu do thiếu sắt

• Đối tượng nguy cơ thiếu máu

• Không chỉ định sắt/ thiếu máu tiêu huyết

q Dạng

• Uống: sắt sulfat, glucomat, fumarat

• Tiêm: Thiếu máu nặng, tác dụng nhanh, hấp thu kém, có

bệnh ruột

Sắt

Các thuốc chữa thiếu máu

q Độc tính

• (PO): ợ nóng, buồn nôn, khó chịu thương vị, tiêu chảy,

táo bón

• tiêm: gây nhức đầu, buồn nôn

• dùng quá liều có thể tử vong

q Chống chỉ định

• mẫn cảm

• thiếu máu tan máu, nhiễm mô hemosiderin

Sắt

Các thuốc chữa thiếu máu

18

q Vai trò B12

• Phân tử chứa cobalt, đồng yếu tố vận chuyển nhóm 1C

giai đoạn cần thiết tổng hợp ADN

• Thiếu B12, acid folic → thiếu máu

q Dược động học

• Chỉ được sản xuất bởi vi khuẩn

• Yếu tố nội hấp thu B12

• Tích trữ: gan, khối lượng lớn

• Vận chuyển trong máu nhờ transcobalamin II

Vitamin B12

Các thuốc chữa thiếu máu

• Thiếu máu do cắt dạ dày

• Thiếu máu hồng cầu to

q Thiếu B12

• thiếu máu hồng cầu to

• độc tính về thần kinh

Vitamin B12

Các thuốc chữa thiếu máu

20

Vitamin B12

Các thuốc chữa thiếu máu

• Hấp thu dễ qua ruột

• Tích trữ lượng vừa phải/ cơ thể

Acid folic

Các thuốc chữa thiếu máu

22

Acid folic

Các thuốc chữa thiếu máu

q Chỉ định

• thiếu máu do thiếu acid folic

• B12 và acid folic không có độc tính ngay cả khi dùng liều

Các thuốc chữa thiếu máu

24

Acid folic

Các yếu tố kích thích dòng tạo máu

Các yếu tố kích thích dòng tạo máu

26

Erythropoietin (EFO)

Các yếu tố kích thích dòng tạo máu

q Sargramostim

• Kích thích sản xuất bạch cầu hạt và đại thực bào

• Độc tính: sốt, đau khớp, tổn thương mạch gây phù

• SC, tiêm truyền vận tốc chậm

q Filgrastim

• Ít độc tính, có thể gây đau xương

• Dễ dung nạp hơn loại GM-CSF

• SC hoặc tiêm truyền nhanh

• Theo dõi bằng số lượng neutrophil

Yếu tố kích thích tăng trưởng dòng bạch cầu

Các yếu tố kích thích dòng tạo máu

• Tác dụng trên receptor cytokin kích thích tăng trưởng tế

bào khổng lồ → tăng tiểu cầu

• Đang nghiên cứu: giảm tiểu cầu do hoá trị, do ghép tuỷ

xương

q Romiplostim

Yếu tố tăng trưởng tế bào nhân khổng lồ

Các yếu tố kích thích dòng tạo máu

Yếu tố tăng trưởng dòng

Nhiễm HIV, zidovudin Suy tuỷ do hoá trị K Bệnh nhân được dùng thuốc: không giải phẫu tim mạch G-CSF (Granulocyte colony

Suy tuỷ do hoá trị liệu K Giảm neutrophil nặng, mạn tính

Lấy tế bào gốc cho đồng ghép, dị ghép

tính không phụ thuộc tuỷ