Cắt lớp vi tính tai biến mạch máu não

Dành cho các bạn sinh viên y khoa và y học hình ảnh tổng hợp kiến thức cơ bản về chẩn đoán hình ảnh sinh động bằng hình ảnh trực quan hướng đến nhiều đối tượng ngành y Hướng đến các bệnh lý cơ bản dưới sự mô tả bằng hình ảnh chúc các bạn có nhiều niềm vui học tập qua bài giảng xúc tích ngắn gọn hiểu thêm về hình ảnh y học

Sau khi khởi phát đột quỵ

Cứ 1 giờ bị lãng phí

120 triệu tế bào TK chết đi

830 tỉ synape bị hủy hoại

714 km chiều dài sợi có myelin bị mất

và gia tăng lão hóa thêm 3,6 năm

CT SCAN

TRONG

TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO

CLB NỘI KHOA SINH VIÊN ĐẠI HỌC Y DƯỢC HUẾ

The Nobel Prize

in Physiology or Medicine in 1979

Allan M Cormark - USA Godfrey N Hounsfield - UK

"for the development of computer assisted tomography"

Nguyên lý của CT Scan

• Mỗi mô, cơ quan, vật chất có độ hấp thu tia X khác nhau  Hình ảnh có đậm độ khác nhau trên film CT

• Độ hấp thu tia X = đơn vị Hounsfield (Hu)

• Hiện tượng thiếu máu gây phù tế bào não và

làm tăng lượng nước chứa trong nhu mô não

→ GIẢM ĐẬM ĐỘ

• Chỉ cần thay đổi 1% lượng nước trong nhu mô thì đậm độ trên CT sẽ thay đổi 2.5 Hu

• Mắt thường có thể nhận thấy được sự khác biệt

Nguyên lý của CT Scan

Giá trị chẩn đoán của CT Scan trong

TBMMN

• CT Scan phát hiện ngay các hình ảnh máu tụ,

xuất huyết não – màng não với độ nhạy > 95%

• CT Scan còn giúp phát hiện các u não, abcess não

• CT Scan có thể phát hiện các hình ảnh bất thường trong vòng 3h sau nhồi máu não với độ nhạy

khoảng 50%

• Giúp chẩn đoán nhanh, chính xác và cung cấp

bằng chứng để chỉ định tiêu sợi huyết trong NMN

Giải phẫu cắt lớp sọ não

Axial !!!

Mp Virchow đuôi mắt → ống tai ngoài

Liềm đại não

Xoang TM dọc trên

Não thất bên

Thùy chẩm

Đám rối mạch mạc

Sừng trước não thất bên

Thùy đảo

Não thất ba

Bể trên tiểu não

Đầu nhân đuôi

Đồi thị Nhân bèo

Bao trong

Đầu nhân đuôi

Thùy trán

Thùy thái dương

Não thất tư

Bể trên yên

Khe Sylvius

Thùy thái dương

Hành não

Xoang chũm

Giải phẫu động mạch não

• Động mạch cảnh trong

• Động mạch đốt sống

Đa giác Willis

Vùng tưới máu

Nhìn trên Nhìn dưới

Tắc ACA

Tắc MCA

Tắc PCA

Hình ảnh học đột quỵ

All just begin

TBMMN là gì?

• Là đột ngột xảy ra

các dấu thần kinh khu trú mà

không do nguyên nhân chấn thương

• Phân loại:

 Nhồi máu não / Đột quỵ thiếu máu não cấp tính (AIS)

 Xuất huyết trong não (ICH)

 Xuất huyết dưới nhện (SAH)

Time is brain!!!

Làm sao để đọc một CT vừa nhanh vừa chính xác

mà không bỏ sót?

Dấu Juan Valdez

Phát hiện xuất huyết

• CT phát hiện xuất huyết với độ nhạy > 95%

• Trên CT, xuất huyết là các vùng tăng đậm độ

Có thể gặp trong các trường hợp:

 Xuất huyết trong não

 Xuất huyết dưới nhện

 Xuất huyết não thất

 Xuất huyết màng não

 Tụ máu ngoài màng cứng

 Tụ máu dưới màng cứng

Xuất huyết trong não (ICH)

Xuất huyết trong não

có hiệu ứng choán chỗ

Xuất huyết dưới nhện (SAH)

SAH

Xuất huyết não thất (IVH)

Vôi hóa Xuất huyết

Phân biệt vôi hóa hay xuất huyết?

Các vị trí thường gặp vôi hóa trên CT

• Tuyến tùng

Vôi hóa sớm, từ 10 tuổi

Nằm ngay sau não thất 3

Artifact - ảnh giả

Metal artifact Ring artifact

Tụ máu ngoài màng cứng (EDH)

Tụ máu dưới màng cứng (SDH)

Phân biệt EDH và SDH?

Phát hiện nhồi máu

• Trong 3h đầu, CT chỉ phát hiện được 50%

trường hợp nhồi máu não cấp

→ Hình ảnh trên CT bình thường không loại trừ được nhồi máu não!

• MRI sọ não sau đó có thể phát hiện tổn thương

• Mặc dù vậy, CT vẫn có những dấu hiệu sớm

chẩn đoán NMN với độ nhạy rất cao

Các dấu hiệu sớm chẩn đoán nhồi máu não trên CT Scan

• Dấu tăng tỉ trọng động mạch não

 “dot sign”

 “hyper dense” – dấu dây thừng

• Dấu hiệu gây ra bởi hiện tượng phù não

 Mất phân biệt xám-trắng

 Mất dải ruy-băng thùy đảo

 Xóa mờ nhân đậu

 Mờ rãnh Sylvius

 Mất các rãnh não

Dấu tăng tỉ trọng MCA

“dot sign”

Dấu tăng tỉ trọng MCA

“hyper dense”

Mất phân biệt xám – trắng

Mất dải ruy-băng thùy đảo

• Dải ruy-băng thùy đảo

chỉnh là vùng chất xám

của thùy đảo.

• Bên ngoài: dịch não tủy

của khe Sylvius

• Ở giữa: Chất xấm th.đảo

• Bên trong: chất trắng

→ Thấy được dải ruy-băng

→ Phù não → Mất ruy-băng

Xóa mờ nhân đậu

phân biệt rõ nhân đậu.

• Khi nhân đậu bị phù,

đậm độ giảm xuống

bằng vùng dưới vỏ

→ xóa mờ nhân đậu.

chiếm hết không gian

của khe Sylvius

Mất rãnh não

Các case lâm sàng

Đáp đúng

có kẹo nhé

Case 1 – Time is brain

• Một cụ bà 70 tuổi, tiền sử DM2, THA, rung nhĩ, vào viện giờ thứ 3 vì liệt ½ người (P) cơ lực 1/5, liệt mặt (P), nói khó, GCS 12p, NIHSS 17p.

Các cơ quan khác không thấy bất thường

• Tiền sử dùng thuốc: BN dùng Met formin hằng ngày kiểm hoát đường huyết tốt, Amlodipine 10mg/d kiểm soát HA tốt, RN không điều trị gì.

• Mạch: 95 khá đều; HA: 160/90

Gmm: 6.5

• Chỉ định xét nghiệm nào tiếp theo?

Sau 40 phút, phim CT về…

Nhồi máu động mạch não giữa

bên (T) giờ thứ 4

What do you do next?

HA

BN được dùng Alteplase

liều 0.9mg/kg

• Sau 10 phút: BN cải thiện ý thức và cơ lực

• Sau 1h: tỉnh hoàn toàn, không còn liệt tay chânNIHSS 0 điểm

• Kíp trực được người nhà mua trứng lộn, bò húc

và tấm tắc khen ngợi

Sau 2 tuần theo dõi, BN hoàn toàn ổn

Điều trị gì tiếp theo?

• CHA2DS2VASc: 6p

• Điều trị chống đông

• Kiểm soát HA,

đường máu,…

• Một nam thanh niên 25 tuổi, tiền sử đau nửa đầu 1 năm nay, đang chạy thể dục buổi sáng bỗng thấy đau đầu dữ dội (anh ta khẳng định

“Chưa thấy khi mô mà đau đầu kinh khủng

như ri hết a”) Anh ta ghé vào nhà người quen,

uống 1 viên Paracetamol rồi được đưa vào

viện Trên đường đi, anh ta vẫn thấy đau đầu

dữ dội, nôn thốc tháo,

rồi thấy nhìn mờ,

rồi lơ mơ …

Case 2 – 30 chưa phải là Tết

• Vào khoa cấp cứu: Vẫn lơ mơ, GCS 11p, liệt tay chân (P), tay chân (T) còn đáp ứng với kích

thích đau Babinski (+) bên (P), cổ gượng nhẹ

• Mạch: 60; HA: 190/110; TST: 25

• Chẩn đoán sơ bộ?

• Chỉ định xét nghiệm gì tiếp theo?

Kết quả CT trả về: BÌNH THƯỜNG

Bạn có thay đổi chẩn đoán?

So, what do you do next?

• Kiểm soát huyết áp

• Chống phù não

– Thở Oxy

– Nằm đầu cao 20-30 0

– Truyền dịch ưu trương

• Bác sĩ tiến hành chọc dịch não tủyKết quả: 3 ống đều có màu hồng

Chụp CTA