Phân tích vấn đề xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội Việt Nam hiệnnay? Vai trò của pháp luật đối với việc xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội Việt Nam hiện nay

Phân tích vấn đề, xây dựng nền tảng tinh thần, của xã hội Việt Nam hiện nay,Vai trò của pháp luật, đối với việc xây dựng,

CHUYÊN ĐỀ 6 Phân tích vấn đề xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội Việt Nam hiện nay? Vai trò của pháp luật đối với việc xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội Việt Nam hiện nay.

PHẦN MỞ ĐẦU

Nền tảng tinh thần là một nội dung quan trọng trên con đường phát triển đất nước Nền tảng tinh thần là yếu tố cơ bản nhất quyết định số phận của dân tộc trước những thử thách nghiệt ngã, sống còn của các cuộc chiến tranh xâm lược cũng như trước các biến cố nội tại lớn lao có tính cách mạng Nền tảng tinh thần với những giá trị văn hoá tinh thần được hình thành từ sự vận động của dân tộc, ở mỗi thời kỳ lịch sử lại có những yêu cầu, sắc thái riêng cần được bồi đắp, hoàn thiện Do đó, việc xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội đã và đang luôn được duy trì tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam Ngày nay, trong quá trình xây dựng xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội Việt Nam, chúng ta cũng đang tiếp tục cải tiến, điều chỉnh để phù hợp nền văn hóa truyền thống của dân tộc Để làm được điều đó, một trong những yêu cầu đặt ra là cần xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật nói chung, pháp luật về văn hóa nói riêng, bảo đảm phát huy các

giá trị văn hóa truyền thống Vì vậy, nhóm 5 chọn để tài “Phân tích vấn đề xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội Việt Nam hiện nay? Vai trò của pháp luật đối với việc xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội Việt Nam hiện nay” làm bài

tập nhóm

1 TÍNH TẤT YẾU CỦA XÂY DỰNG NỀN TẢNG TINH THẦN CỦA XÃ HỘI VIỆT NAM HIỆN NAY

Tính triệt để, toàn diện của cách mạng xã hội chủ nghĩa đòi hỏi phải thay đổi phương thức sản xuất tinh thần, làm cho phương thức sản xuất tinh thần phù hợp với phương thức sản xuất mới của xã hội xã hội chủ nghĩa Tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội, phương thúc sản xuất vật chất quyết định phương thức sản xuất tinh thần, do đó, khi phương thức sản xuất cũ, phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa bị xóa bỏ, phương thức sản xuất mới xã hội chủ nghĩa ra đời thì việc xây dựng nền tảng tinh thần mới của xã hội chủ nghĩa cũng đồng thời diễn ra nhằm thay đổi bản chất của ý thức xã hội, xây dựng ý thức xã hội mới phù hợp với sự thay đổi về chất đã tạo ra với việc xác lập quyền lực kinh tế và quyền lực chính trị của giai cấp công nhân và nhân dân lao động

Đi lên chủ nghĩa xã hội là khát vọng của nhân dân ta, là sự lựa chọn đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, phù hợp với xu thế phát triển của lịch sử Xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng là một xã hội dân giàu nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh; do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến

bộ, phù hợp; có nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc; con người có cuộc

sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện; các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển;

có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo; có quan hệ hữu nghị và hợp tác các nước trên thế giới.1

Qua các kì đại hội, Đảng đã chỉ ra ba nhiệm vụ cơ bản trong tiến trình cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam đó là: Xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; xác lập và hoàn thiện thể chế chính trị xã hội chủ nghĩa; đồng thời xây dựng và phát triền nền văn hóa mới xã hội chủ nghĩa

Công cuộc xây dựng xã hội mới phải bắt đầu từ công tác tư tưởng văn hóa nhằm tạo lập nền tảng tinh thần xã hội mới, đặc biệt là từ việc xác lập ý thức hệ chính trị và pháp quyền mới Từ đó mới tạo cơ sơ thiết lập được một thể chế chính trị và pháp luật mới, tạo ra tính pháp lý cho việc xác lập thể chế và cơ chế vận hành mới của nền kinh tế Qua đó tiến hành công cuộc cải tạo lực lượng sản xuất

cũ và xây dựng, phát triển lực lượng sản xuất mới

Công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa là cuộc cách mạng làm thay đổi theo hướng phát triển toàn bộ các mặt cơ bản cấu thành tổng thể đời sống xã hội, từ lực lượng sản xuất cho đến kết cấu kinh tế và thượng tầng kiến trúc chính trị, pháp luật cũng như toàn bộ đời sống tinh thần của xã hội Do dó công tác tư tưởng và phát triển văn hóa nhằm tạo lập nền tảng tinh thần cho tiến trình xây dựng xã hội mới là một trong những nhiệm vụ quan trọng, đi đầu của công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa

Vì vậy, để sự nghiệp xây dựng xã hội chủ nghĩa ở nước ta thành công thì tất yếu phải xây dựng tạo lập nền tảng tinh thần của xã hội xã hội chủ nghĩa mà bắt nguồn từ cuộc cách mạng văn hóa

2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA VIỆC XÂY DỰNG NỀN TẢNG TINH THẦN CỦA XÃ HỘI VIỆT NAM HIỆN NAY

2.1 Nội dung nền tảng tinh thần của xã hội Việt Nam

Nền tảng tinh thần của xã hội Việt Nam hiện nay được cấu thành từ toàn bộ các yếu tố thuộc ý thức xã hội mang đặc trưng của ý thức hệ xã hội chủ nghĩa, có nội dung cơ bản là ý thức hệ của giai cấp công nhân, thể hiện trước hết ở các quan điểm chính trị và pháp quyền, gồm ba nội dung:

Thứ nhất, những quan điểm khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác – Lênin Đây là những quan điểm và học thuyết khoa học về sự nghiệp giải phóng giai cấp công nhân, nhân dân lao động khỏi áp bức và bóc lột; xác lập địa vị làm chủ xã hội của người lao động; thực hiện sự phát triển toàn diện của mỗi cá nhân

1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội,

2011, tr.70

trong cộng đồng xã hội; tiến tới một xã hội mà ở đó tự do của người này là tiền đề thực hiện sự tự do của người khác

Thứ hai, tư tưởng Hồ Chí Minh Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh dù được

ra đời ở thế kỷ XX nhưng cho đến ngày nay, đây vẫn là một trong những nền tảng tinh thần của xã hội Việt Nam bởi lẽ tư tưởng này đã vận dụng một cách triệt để tinh thần khoa học và cách mạng của chủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể của cách mạng Việt Nam, là di sản tinh thần vô cùng quý báu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Tư tưởng Hồ Chí Minh trở thành một nội dung căn bản trong toàn bộ đời sống tinh thần của xã hội Việt Nam, là một trong những cội nguồn sáng tạo trong sự phát triển mọi lĩnh vực tinh thần của xã hội Việt Nam trên con đường định hướng xã hội chủ nghĩa

Thứ ba, đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam Đây là hệ thống các quan điểm thuộc về chiến lược và sách lược của cách mạng Việt Nam nhằm giải quyết những nhiệm vụ cụ thể của mỗi giai đoạn phát triển của cách mạng Việt Nam, được hình thành trên cơ sở vận dụng các nguyên lý khoa học của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh vào thực tiễn của đất nước

Bên cạnh những tư tưởng về mặt chính trị, nền tảng tinh thần của xã hội Việt Nam hiện nay còn là những nội dung mang tính nhân dân, tính dân tộc sâu sắc, tính thời đại và tính khoa học, nhân văn cao cả Những nội dung này phản ánh những lợi ích căn bản của nhân dân lao động, của toàn thể dân tộc Việt Nam và của nhân dân lao động yêu chuộng hòa bình trên toàn thế giới

Xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội Việt Nam hiện nay được Đảng ta xác định là xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Đó là tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần do cộng đồng các dân tộc Việt Nam sáng tạo ra trong quá trình dựng nước và giữ nước Bằng lao động sáng tạo và ý chí đấu tranh kiên cường, nhân dân ta đã xây đắp nên một nền văn hóa kết tinh sức mạnh và in đậm dấu ấn bản sắc dân tộc, chứng minh sức sống mãnh liệt và sự trường tồn của dân tộc Việt Nam Một quốc gia hùng mạnh và phát triển không chỉ dựa vào năng lực kinh tế, chính trị, quân sự mà yếu tố văn hóa đóng vai trò rất quan trọng Đặc biệt trong bối cảnh thế giới mới, các quốc gia đều tìm kiếm phương thức ứng xử mới với quốc tế Trong đó, văn hóa là hạt nhân, trở thành một

bộ phận quan trọng trong sức mạnh tổng hợp quốc gia “Thực tế đã chứng minh, một quốc gia muốn phát triển bền vững, ngoài dựa vào các “yếu tố cứng” như tài nguyên thiên nhiên, tiền vốn, cơ sở vật chất… thì cần phải biết tận dụng, khai thác

“yếu tố mềm”, đó chính là nguồn nhân lực con người với vai trò là nhân cách văn hóa năng động, sáng tạo nhất, đóng góp quyết định nhất đến sự hùng mạnh, phồn vinh của xã hội Hay nói cách khác, văn hóa là một “nguồn lực mềm” làm động lực

và đòn bẩy thúc đẩy kinh tế phát triển và làm “hài hòa hóa” các mối quan hệ xã hội

và “lành mạnh hóa” môi trường xã hội” – trích lời phát biểu của Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy

2.2 Nhiệm vụ cơ bản của xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội Việt Nam hiện nay

Để xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội Việt Nam hiện nay cần chú trọng vào một số nhiệm vụ sau:

Tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại đồng thời kế thừa và phát huy truyền thống văn hóa tốt đẹp của cộng đồng các dân tộc Việt Nam: Ngày nay trong bối

cảnh toàn cầu hoá về nhiều mặt, hội nhập quốc tế đã và đang tác động đến những giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc Việt Nam cả theo hướng tích cực lẫn tiêu cực Một mặt, nó góp phần nâng cao trình độ tư duy khoa học của xã hội công nghiệp, góp phần làm giàu thêm, phong phú thêm các giá trị văn hoá Việt Nam truyền thống Mặt khác, nó cũng đặt ra những thách thức lớn trong việc giữ gìn và phát huy những giá trị văn hoá truyền thống, và thách thức lớn nhất là làm thế nào

để nền văn hóa dân tộc vừa có thể tiếp thu được các giá trị thời đại, tinh hoa văn hoá nhân loại, vừa có thể giữ được bản sắc dân tộc vốn có; không bị hoà tan, không bị nhấn chìm vào các nền văn hóa khác hoặc trở thành “cái bóng mờ” của dân tộc khác, nền văn hoá khác Gìn giữ và phát huy các giá trị nhân văn trong văn hoá Việt Nam còn là để bồi dưỡng và phát triển nhân tố con người Việt Nam, một nguồn nội lực rất quan trọng và có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển bền vững của đất nước và chống mọi sự tha hoá nhân cách Chính vì vậy, Đảng ta xác định dân tộc, nhân văn, trí tuệ, cách mạng là đích đến của văn hoá, văn học Việt Nam Hiện nay chúng ta cần xác định trọng tâm là xây dựng con người với các đặc tính cơ bản như yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, đoàn kết, cần cù, sáng tạo…và xây dựng một hệ giá trị thích hợp để phát huy được những điểm mạnh và hạn chế thói hư tật xấu của người Việt Giữ gìn, bảo vệ và phát huy bản sắc dân tộc phải gắn kết với mở rộng giao lưu quốc tế, tiếp thu có chọn lọc cái hay, cái tiến bộ trong văn hóa các dân tộc khác đồng thời không ngừng tiếp thu tinh hoa của văn hóa nhân loại để làm sâu sắc thêm những giá trị văn hóa truyền thống, góp phần củng cố và làm phong phú hơn nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Bên cạnh đó cùng cần chống thái độ bảo thủ khi đề cao quá văn hóa dân tộc truyền thống, chống quan điểm coi nhẹ, hạ thấp vai trò và các giá trị của văn hóa truyền thống, chạy theo thị hiếu và các giá trị văn hóa ngoại lai, tệ sùng bái nước ngoài, chạy theo lối sống thực dụng, cá nhân vị kỷ gây hại đến thuần phong mỹ tục của dân tộc

Xây dựng và phát triển con người: Con người là chủ thể của sự phát triển

cũng là trung tâm của chiến lược phát triển, do vậy, Đảng đặt ra quan điểm tôn trọng và bảo vệ quyền con người Các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa , xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm

theo Hiến pháp và pháp luật Hiến pháp đầu tiên của Nhà nước Việt Nam năm

1946 mới chỉ gồm có 70 Điều, nhưng đã có tới 18 điều quy định các quyền nghĩa

vụ cơ bản của công dân Từ Hiến pháp năm 1946 đến Hiến pháp năm 2013, văn bản pháp lý quan trọng bậc nhất này đã qua 4 lần sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với từng giai đoạn phát triển Qua mỗi lần sửa đổi, quyền con người hiến định ngày càng rõ ràng, theo kịp những tiến bộ về nhân quyền mà loài người đạt được Hiến pháp sửa đổi năm 2013, kế thừa và phát huy tính ưu việt của những bản Hiến pháp trước đó, đã tiếp tục ưu tiên phát huy nhân tố con người, thể hiện sâu sắc hơn quan điểm bảo vệ, tôn trọng quyền con người, bảo đảm thực hiện tốt hơn quyền, nghĩa

vụ cơ bản của công dân Hiến pháp này tiếp tục khẳng định và làm rõ hơn các quyền con người; đồng thời, đã bổ sung một số quyền mới, là kết quả của quá trình đổi mới gần 30 năm qua ở nước ta, phù hợp với các điều ước quốc tế về quyền con người mà Việt Nam tham gia Mọi người có nghĩa vụ tôn trọng quyền của người khác và đều bình đẳng trước pháp luật, không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa , xã hội, công dân nam, nữ bình đẳng về mọi mặt Nhà nước có chính sách bảo đảm quyền và cơ hội bình đẳng giới, nghiêm cấm phân biệt đối xử về giới

Phát triển giáo dục và đào tạo, khoa học- công nghệ: Giáo dục và đào tạo là

cơ sở thiết yếu để đào tạo nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa Hiền tài là nguyên khí quốc gia, giáo dục và đào tạo không chỉ là nhân tố có ý nghĩa quyết định đến đào tạo nguồn nhân lực cho nền sản xuất xã hội mà còn là trung tâm đào tạo nhân tài cho đất nước Phát triển giáo dục đào tạo chính là xây dựng nền móng văn hóa dân tộc, là cơ sở để phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Đại hội XII của Đảng đã nêu rõ: “Giáo dục là quốc sách hàng đầu Phát triển giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục chủ yếu từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn Phát triển giáo dục phải gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, với tiến bộ khoa học - công nghệ, yêu cầu phát triển nguồn nhân lực và thị trường lao động” Ngày nay, cùng với sự bùng nổ của cách mạng khoa học - công nghệ, vai trò của khoa học và công nghệ ngày càng tăng lên trong đời sống xã hội Trên thế giới đã và đang hình thành nền kinh tế tri thức, trong đó, khoa học và công nghệ có vai trò quyết định trong sự gia tăng giá trị của sản phẩm Trong các nhân tố cấu thành nên sự phát triển của nền sản xuất xã hội, nhân tố khoa học và công nghệ là nhân tố năng động nhất để tạo nên sự tăng năng suất lao động Vì vậy, khoa học và công nghệ luôn giữ vai trò “then chốt” và “động lực” của nền sản xuất xã hội, là nhân tố tạo nên sự rút ngắn khoảng cách phát triển giữa các quốc gia

Thực hiện chính sách công bằng xã hội, xây dựng xã hội văn minh, đoàn kết dân tộc, tôn trọng tự do tín ngưỡng: Trong quá trình lãnh đạo, điều hành đất nước,

Đảng và Nhà nước ta luôn khẳng định: Một trong những động lực chủ yếu để phát triển đất nước là chính sách đại đoàn kết toàn dân, trong đó rất coi trọng đoàn kết dân tộc, đoàn kết tôn giáo vì lợi ích của đất nước, vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc của nhân dân Theo tinh thần đó, các tầng lớp nhân dân không phân biệt thành phần, giai cấp, dân tộc, tôn giáo, đã luôn thể hiện tinh thần đoàn kết, hòa hợp, tạo nên sức mạnh to lớn trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam là một quốc gia thống nhất gồm nhiều dân tộc cùng sinh sống, kề vai sát cánh với nhau và có truyền thống đoàn kết lâu đời trong đấu tranh chống giặc ngoại xâm và xây dựng đất nước Mỗi dân tộc có sắc thái văn hóa riêng, góp phần tạo nên sự đa dạng, phong phú của nền văn hoá Việt Nam Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, chính sách về tăng cường đại đoàn kết dân tộc, tôn giáo; trong đó nhấn mạnh: “Mục tiêu giữ vững độc lập, thống nhất của Tổ quốc, vì dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn minh là điểm tương đồng” để đoàn kết toàn dân tộc, tôn giáo Các dân tộc trong đại gia đình các dân tộc Việt Nam dù có hay không

có tín ngưỡng, tôn giáo cũng cần đoàn kết, giúp nhau cùng phát triển, kiên quyết đấu tranh với mọi âm mưu chia rẽ dân tộc, tôn giáo Do đó, cần củng cố và tăng cường hệ thống chính trị ở các vùng dân tộc, miền núi và có đông đồng bào theo tôn giáo Giữ gìn và phát huy truyền thống văn hóa các dân tộc, nâng cao dân trí, cuộc sống của đồng bào dân tộc và tôn giáo Thừa nhận và giữ gìn, phát huy giá trị đạo đức và văn hóa của tôn giáo, của các dân tộc góp phần quan trọng trong sự nghiệp đại đoàn kết dân tộc Các cấp, các ngành và mọi người đều phải có trách nhiệm xây dựng, giữ gìn và bồi đắp để đoàn kết dân tộc và tôn giáo ngày càng phát triển vững chắc Trước những diễn biến phức tạp trên thế giới hiện nay và ở trong nước liên quan đến khối đại đoàn kết toàn dân, các cấp, các ngành cần tiếp tục làm tốt chức năng vận động, tập hợp các tầng lớp nhân dân, nhất là đồng bào các dân tộc thiểu số và tín đồ tôn giáo nhằm củng cố, phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc vì hạnh phúc của nhân dân, vì tương lai của đất nước

3 VAI TRÒ CỦA PHÁP LUẬT ĐỐI VỚI VIỆC XÂY DỰNG NỀN TẢNG TINH THẦN CỦA XÃ HỘI VIỆT NAM HIỆN NAY

Thứ nhất, pháp luật thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng trong giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống và làm cho chủ trương, đường lối trở thành ý chí và mục tiêu của toàn xã hội

Pháp luật luôn phản ánh đường lối, chủ trương của Đảng, thể chế hóa đường lối, chủ trương ấy thành các quy định chung thống nhất trên quy mô toàn xã hội

Do đó, việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật cũng như công tác tổ chức

và thực hiện pháp luật phải thấm nhuần các quan điểm của Đảng Bằng việc ban hành các văn bản pháp luật, Nhà nước ấn định những khuôn mẫu hành vi, những

mô hình xử sự với các quyền và nghĩa vụ của các chủ thể trong xã hội đối với việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Chỉ trong trường hợp đó, bản sắc văn hóa vốn có những quan niệm vốn không đồng nhất trở thành nghĩa vụ thực hiện của các công dân Như vậy, pháp luật không chỉ là quy phạm hóa chính sách của Nhà nước về văn hóa truyền thống mà còn đề cao và làm giàu thêm giá trị của bản sắc văn hóa dân tộc Vi phạm pháp luật về văn hóa không chỉ đơn thuần là xâm phạm chính sách văn hóa của Nhà nước mà còn đi ngược lại những tiêu chí và yêu cầu chung của toàn xã hội Hệ thống pháp luật thể hiện quan điểm thông qua quyền

và nghĩa vụ cụ thể trong những quan hệ pháp luật cụ thể và hệ thống chế tài tương ứng với các loại trách nhiệm pháp lý Không phù hợp với các điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội quốc gia trong những hoàn cảnh nhất định, pháp luật sẽ trở thành công cụ quản lý kém hiệu quả, dẫn đến phá vỡ hệ giá trị văn hóa tồn tại lâu dài của dân tộc Vì vậy, đòi hỏi pháp luật phải phản ánh chân thực khách quan các quan hệ

xã hội mà nó điều chỉnh nhưng không phải là một phiên bản của cuộc sống, mà trái lại là sự phản ánh tích cực và có giá trị phổ biến

Để có thể tổ chức, quản lý được tốt hơn các vấn đề về văn hóa - xã hội, đảm bảo cho các chủ trương, đường lối của Đảng về xây dựng văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước về văn hóa, nhà nước phải tiến hành xây dựng pháp luật để thể chế hóa các chủ trương trên Khi tiến hành xây dựng (ban hành) các quy phạm pháp luật, Nhà nước sử dụng chúng

để điều chỉnh các quan hệ xã hội phục vụ lợi ích và mục đích của Nhà nước và xã hội Mục đích của nhà nước khi thể chế hóa các chủ trương của Đảng về xây dựng nền văn hóa Việt Nam đáp ứng yêu cầu xây dựng và phát triển đất nước là nhằm xây dựng một nền văn hóa mới - nền văn hóa xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, bảo đảm phát triển kinh tế gắn với tiêu chí bền vững Điều đó chỉ có thể đạt được khi các quy phạm pháp luật về văn hóa nói chung và văn hóa truyền thống nói riêng do Nhà nước ban hành được mọi tổ chức và cá nhân trong xã hội thực hiện đầy đủ và chính xác

Thứ hai, pháp luật tạo lập cơ sở pháp lý vững chắc cho cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức và cá nhân giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa, nền tảng tinh thần cho xã hội Việt Nam

Pháp luật phải điều chỉnh kịp thời để các mục tiêu văn hóa đã đề ra, trong đó các giá trị văn hóa dân tộc là mục tiêu quan trọng mà pháp luật cần phải tác động điều chỉnh, nhằm tạo ra cơ sở pháp lý vững chắc cho mọi chủ thể trong các hoạt động văn hóa Bằng các chính sách cụ thể, các chủ thể được xử sự theo cách mà pháp luật cho phép, phù hợp quy định của pháp luật nhằm giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa Trong việc tạo khung pháp lý cho các chủ thể thực hiện việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa, các chủ thể có những quyền mang những đặc tính nhất định Bên cạnh đó, pháp luật cũng quy định những nghĩa vụ bắt buộc các chủ thể

nhằm thực hiện hiệu quả các mục tiêu Với vai trò là phương tiện chính thức hóa các giá trị của văn hóa truyền thống dân tộc, pháp luật đã phản ánh quá trình thu thập, nhận thức, sàng lọc các giá trị văn hóa truyền thống và biến các giá trị đó thành hiện thực trong đời sống

Thứ ba, pháp luật là công cụ hữu hiệu giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống

Trong mối quan hệ giữa Nhà nước, pháp luật và các giá trị văn hóa truyền thống, một mặt Nhà nước phát hiện, thừa nhận những giá trị văn hóa dân tộc, thể hiện nó trong hệ thống các văn bản pháp luật, trở thành ý chí và mục tiêu hành động của toàn xã hội Mặt khác, những giá trị văn hóa truyền thống phải được đánh giá trên cơ sở khách quan, xuất phát từ thực tiễn cuộc sống đặt ra, nhằm đảm bảo cho những giá trị đó tồn tại và phát huy trong cuộc sống, góp phần vào việc xây dựng nền văn hóa mới và là mục tiêu, động lực của sự phát triển Trong quan hệ này, pháp luật là công cụ tích cực của nhà nước nhằm giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống góp phần thực hiện các mục tiêu về xây dựng nền văn hóa Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật chứ không chỉ bằng đạo lý, truyền thống của văn hóa dân tộc, nhưng khi những đạo lý, những giá trị tốt đẹp của dân tộc được luật hóa trở thành ý chí của Nhà nước - mà đó là ý chí của nhân dân, ý chí của toàn xã hội thì sẽ đem lại hiệu lực, hiệu quả rất lớn trong việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống

Thông qua việc dự liệu các chế tài pháp lý và khả năng trách nhiệm pháp lý trong trường hợp các quan hệ xã hội, các chuẩn mực văn hóa được pháp luật điều chỉnh bị vi phạm, pháp luật loại bỏ các quan hệ không phù hợp, các giá trị lỗi thời, bảo vệ các quan hệ, các giá trị lành mạnh, đấu tranh ngăn ngừa các hành vi xâm hại đến chế độ kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của đất nước

Thứ tư, pháp luật có vai trò giáo dục ý thức con người trong việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống

Pháp luật giáo dục con người tính tự giác, tinh thần trách nhiệm với cộng đồng xã hội, trong đó có ý thức về việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống Do đó, để nâng cao ý thức pháp luật cho mọi người trong giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống thì việc nâng cao vai trò của pháp luật trong đời sống cộng đồng và ý thức tự giác của mọi người là việc làm cần thiết Có thể khẳng định rằng, ý thức pháp luật của các chủ thể, một mặt là sản phẩm của sự tác động pháp luật vào nhận thức của con người, mặt khác là nhân tố hình thành tri thức, tình cảm, hành vi pháp luật của họ đối với những giá trị tốt đẹp của nền văn hóa truyền thống dân tộc Vì thế, ý thức pháp luật liên quan và tác động trực tiếp tới cơ chế điều chỉnh pháp luật và là cơ sở để pháp luật thực hiện vai trò của mình trong giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống thông qua nhận thức và hành vi tích cực của các chủ thể trong đời sống xã hội Chính những cảm nhận,

hiểu biết và thấy rõ vai trò to lớn của bản sắc văn hóa truyền thống đối với sự phát triển của đất nước thông qua pháp luật sẽ giúp cho con người có niềm tin và ứng

xử phù hợp hơn trong hành vi của mình

Trong quá trình thực hiện chức năng điều chỉnh và bảo vệ các quan hệ xã hội, trong đó có các quan hệ trong đời sống văn hóa, trong việc giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, pháp luật luôn tác động mạnh mẽ lên ý thức của các chủ thể quan hệ pháp luật, hình thành một ý thức pháp luật tương ứng và một lối sống theo pháp luật Nhờ đó, các chủ thể chủ động lựa chọn cách thức ứng xử trong thực tiễn đời sống phù hợp với các chuẩn mực được luật định Trong mối quan hệ giữa tâm lý và ý thức của các chủ thể pháp luật, chức năng giáo dục được thể hiện Nhờ vậy hình thành mối quan hệ phụ thuộc giữa quy phạm pháp luật-thực tiễn thi hành, áp dụng pháp luật và ý thức, lối sống theo pháp luật

Pháp luật thông qua ý thức của con người điều khiển toàn bộ quá trình định hướng hành vi, xác định mục đích, động cơ, điều chỉnh và điều khiển hành vi của con người trong việc giữ gìn những giá trị truyền thống của dân tộc Trong công tác quản lý nhà nước, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về văn hóa, xác định đúng vai trò của pháp luật sẽ giúp chúng ta phát huy tốt nhất vai trò của chúng trong giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, qua đó bảo đảm văn hóa là một nội dung cốt lõi trong tiến trình phát triển đất nước

KẾT LUẬN

Từ những phân tích, nhận định về vấn đề xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội Việt Nam hiện nay, có thể thấy rằng pháp luật đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội Việt Nam Qua đó càng khẳng định việc xác định và phát huy vai trò pháp luật trong giữ gìn và phát triển văn hóa truyền thống có ý nghĩa rất quan trọng trong việc triển khai thực hiện xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội Do hiểu biết còn hạn chế nên bài làm của nhóm không tránh khỏi còn nhiều sai sót, em mong các thầy cô thông cảm và góp ý đề bài làm của nhóm em được hoàn thiện hơn Em xin chân thành cảm ơn!

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Giáo trình triết học – Bộ Giáo dục và đào tạo, Nxb Đại học Sư phạm;

2 V.I.Lênin toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia – 2005;

3 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc gia – Sự thật, Hà Nội, 2011;

4 http://dangcongsan.vn/tu-lieu-van-kien/tu-lieu-ve-dang/lich-su-dang/doc-393020152074356.html