Quản Lý Chất Thải Rắn, Và Chất Thải Nguy Hại, Chủ Đề TÁI CHẾ VẢI SỢI
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Viện KHCN & Quản Lý Môi Trường
Môn: Quản Lý Chất Thải Rắn Và Chất Thải Nguy Hại
Chủ Đề: TÁI CHẾ VẢI SỢI
Nhóm 6 Nguyễn Thị Yến Phạm Thị Thanh Hiền Trần Thị Loan
Hoàng Trọng Lợi Phan Đặng Phi Vũ Trần Hoài Tân
Nguyễn Đình Đạo
Trang 2Tình Hình Tái Chế Quy Trình Tái Chế
Ý Nghĩa Tái Chế
Ô Nhiễm MT Do Tái Chế
Trang 3QUẢN LÝ CTR VÀ CHẤT THẢI NGUY HẠI GV: TS.LÊ HÙNG ANH
Định Nghĩa
• Sợi (Yarn): là dạng vật chất được tạo thành từ xơ.
–Quá trình hình thành xơ (fiber):
• Vải (Fabric): là sản phẩm dạng tấm, được tạo
thành từ các xơ hoặc sợi liên kết với nhau
(theo nhiều cách dệt khác nhau) tạo thành.
Trang 4Xe mảnh, kéo duỗi
Trang 12Phân Loại – Tính Chất
• Có 4 nguồn nguyên liệu chính là:
– Từ động vật: len, tơ lụa
– Từ thực vật: sợi cotton, sợi đay, vải lanh
– Từ khoáng vô cơ: khoáng chất amiang, sợi thủy tinh
– Nguyên liệu tổng hợp: nylon, polyester, acrilyc
Trang 13Phân Loại – Tính Chất
QUẢN LÝ CTR VÀ CHẤT THẢI NGUY HẠI GV: TS.LÊ HÙNG ANH
Trang 14• Vải sợi có nguồn động vật thường làm từ lông hay
da lông thú
• Sợi len được làm từ lông của cừu và dê
• Lụa là một loại vải sợi động vật được làm từ các sợi của kén tằm
Phân Loại – Tính Chất
Trang 16• Vải sợi với chất liệu từ các loại thực vật: Cỏ, cói, xixan, rơm và tre…
• Sợi từ bột gỗ, bông, lúa
• Sợi từ các thân cây: như cây gai dầu, lanh, và cây tầm ma, cũng được biết đến như là sợi “vỏ” trong công nghiệp sản xuất vải sợi
• Bông, lanh, đay thậm chí cả những sợi tre đều là những nguyên liệu sử dụng trong vải sợi
Phân Loại – Tính Chất
Trang 18• Amiăng và sợi bazan được sử dụng cho các ngói vinyl, trần âm thanh, màn sân khấu và vật liệu chắn lửa…
• Sợi thủy tinh được sử dụng trong sản xuất dây thừng và dây cáp, vải bảo vệ và ngăn lửa, vải sợi cách âm…
• Vải ngũ kim là một kiểu dệt thô của dây thép, được sử dụng trong xây dựng.
Phân Loại – Tính Chất
Trang 20• Một loạt các loại vải hiện đại như vải bông không dệt, nhung, vải bông in, vải in hoa, vải nỉ, satin, lụa, vải bao bố, polycotton…
• Sợi Aramid được dùng để tạo các loại quần áo chống cháy, bảo vệ khỏi vết cắt, áo giáp
• Sợi nylon được dùng để giả tơ lụa,
• Spandex là một loại sản phẩm nhựa tổng hợp Chúng được dùng để làm trang phục vận động, áo ngực, áo bơi
Phân Loại – Tính Chất
Trang 22Nguyên Liệu Sản Xuất
Vận Chuyển
Tiêu Thụ Thải Bỏ
Trang 23• Sự xuất hiện của bông đánh dấu sự ra đời và phát triển phong phú, đa dạng trong công nghiệp may.
• Nghề trồng Bông thực sự được phát triển như ngày nay phải kể đến công sức của một người Mỹ da đỏ
ở giai đoạn đầu những năm 1500
• Tính đến thời điểm đó, trong nhiều thế kỷ, quá trình tách hạt bông chỉ được thực hiện bằng tay
• Việc sản xuất theo quá trình thủ công như thế này đòi hỏi có sự hỗ trợ của khoa học công nghệ
QUẢN LÝ CTR VÀ CHẤT THẢI NGUY HẠI GV: TS.LÊ HÙNG ANH
Lược sử - Ứng Dụng
Trang 24• Một nhà máy bông đã được xây dựng tại Mỹ vào năm 1790.
• Một thiết bị thu hái lần đầu tiên được cấp bằng sáng chế vào năm 1850
• Trong đầu những năm 1930, sau nhiều năm phát triển và thay đổi Brothers Rust Mississippi sử dụng một bảng chọn hàng bông cơ khí
• Đây là một bước đột phá đánh dấu sự phát triển thành công của công nghệ may mặc như hiện nay
Lược sử - Ứng Dụng
Trang 25• Ứng dụng của vải sợi rất phong phú và đa dạng trong mọi ngành nghề nhưng ứng dụng chủ yếu là cho ngành dệt may.
– Các mặt hàng trang trí nội thất thương mại
– Các mặt hàng may mặc
– Các sản phẩm công nghiệp
– Trang trí, giấy, áo giáp, nghệ thuật…
QUẢN LÝ CTR VÀ CHẤT THẢI NGUY HẠI GV: TS.LÊ HÙNG ANH
Lược sử - Ứng Dụng
Trang 28• Chất thải vải sợi sau khi sử dụng và thải bỏ bao gồm nhiều loại quần áo, vật dụng trong nhà làm từ vải sợi mà người sở hữu không còn cần thiết và quyết định vứt bỏ đi.
• Những vật này thường được gửi đến các tổ chức từ thiện, tuy nhiên, người ta vẫn thích vứt chúng vào thùng rác và đem chôn tại các bãi chôn lấp
Tình Hình Phát Thải Vải Sợi
Trang 29• Khoảng 1.250.000 tấn chất thải vải sợi loại này được tái chế hàng năm.
• Ở Hoa Kỳ, năm 2006, ước tính có 11,8 triệu tấn chất thải vải sợi được thải ra, chiếm khoảng 5% tổng lượng chất thải rắn đô thị
• Theo ước tính, ở Anh, chất thải vải sợi chiếm 3% lượng chất thải sinh hoạt
QUẢN LÝ CTR VÀ CHẤT THẢI NGUY HẠI GV: TS.LÊ HÙNG ANH
Tình Hình Phát Thải Vải Sợi
Trang 30• Hàng năm các doanh nghiệp thải ra một lượng lớn vải vụn và chưa có hình thức nào
xử lý ngoài việc đem đi chôn lấp ở bãi rác gây lãng phí tài nguyên và ô nhiễm môi trường
Tình Hình Phát Thải Vải Sợi
Trang 31• Trong quá trình sản xuất thì chất thải rắn là dòng thải lớn nhất chỉ sau nước thải với lượng CTRCN là 1.300 tấn/năm, bao gồm:
– Các xơ sợi thải (có thể ở dạng tái sử dụng được hoặc không thể tái sử dụng).
– Vật liệu đóng gói thải (giấy, plastic).
– Mép vải cắt thừa, vải vụn – Các loại trổng bằng kim loại đã qua sử dụng và bùn thải ra từ trạm xử lý nước thải.
QUẢN LÝ CTR VÀ CHẤT THẢI NGUY HẠI GV: TS.LÊ HÙNG ANH
Tình Hình Phát Thải Vải Sợi
Trang 32• Tại Mĩ: Người dân địa phương ở hầu hết các cộng đồng có thể mang quần áo không còn sử dụng và các phụ kiện đi theo quần áo đến các cửa hàng tiết kiệm, hay các tổ chức từ thiện hoặc đến các cửa hàng ký gửi và đem bán.
• Ngoài ra, để tạo sự thuận tiện cho người dân, nhiều thành phố và quận hạt đã đặt các thùng thu gom (options-drop-off) ở lề đường Hoặc đặt chúng tại nơi quy định trên lề đường
Thu Gom Và Tái Chế
Trang 33• Tại Anh: Sau khi đã sử dụng, quần áo hay vải sợi biến thành chất thải Ở Anh, một số quần áo hay vải sợi được vận chuyển đến các kho chứa quần áo tái chế Thành lập tổ chức Triad and Oxfam (tiến hành thu gom chất thải ở từng nhà).
• Năm 2003: 0,3 triệu tấn chất thải vải sợi được thu gom trong đó có 41.000 tấn quần áo được bán lại để tái sử dụng và 174.000 tấn được xuất khẩu bán ra nước ngoài Lượng quần áo và vải sợi làm rẻ lau được các gia đình sử dụng còn lớn hơn.
• Cuối cùng, quần áo không được tái sử dụng sẽ được
xử lý thành chất thải.
QUẢN LÝ CTR VÀ CHẤT THẢI NGUY HẠI GV: TS.LÊ HÙNG ANH
Thu Gom Và Tái Chế
Trang 34• Thụy Sỹ: Những năm gần đây, số lượng chất thải vải sợi ở Thụy Sỹ được thu gom hàng năm
đã tăng mạnh và hiện nay có khoảng 35.000 tấn, trong đó một nửa lượng chất thải này đã được tái chế
Thu Gom Và Tái Chế
Trang 35• Nhật Bản: Năm 2003, tiêu thụ 2,35 triệu tấn vải sợi trong đó 1,9 triệu tấn (80%) tổng lượng chất thải được thiêu đốt hoặc chôn lấp Mặc dù các sản phẩm từ vải sợi có thể thấy trong các cửa hàng đồ cũ, nhưng các sản phẩm được bán để sử dụng làm quần
áo, giẻ lau hoặc chuyển thành đồ nỉ chỉ chiếm khoảng 10% tổng lượng chất thải vải sợi
QUẢN LÝ CTR VÀ CHẤT THẢI NGUY HẠI GV: TS.LÊ HÙNG ANH
Thu Gom Và Tái Chế
Trang 36• Pháp: Ngành dệt may của Pháp sản xuất khoảng 0,7 triệu tấn chất thải dệt/năm trong đó chỉ có 0,1 triệu tấn chất thải được thu gom
Thu Gom Và Tái Chế
Trang 37• Tại Việt Nam, ở thôn Trát Cầu, xã Tiền Phong, Thường Tín, Hà Tây, có gần 1.000
hộ, hầu hết đều theo nghề làm chăn bông
• Ngoài nguyên liệu chính từ hoa bông tự nhiên người dân ở đây sử dụng các xơ vải vụn thành bông để dệt nên những tấm chăn, gối…
QUẢN LÝ CTR VÀ CHẤT THẢI NGUY HẠI GV: TS.LÊ HÙNG ANH
Thu Gom Và Tái Chế
Trang 38• Vùng Phú Thọ Hòa thuộc quận nghèo Tân Phú – Tp Hồ Chí Minh lại nổi tiếng với
“chợ” chuyên buôn bán vải vụn dọc hai bên đường Phú Thọ Hòa
• Đối với bất cứ người “ngoại đạo” nào được cho không vải vụn thì chẳng ai muốn nhận Còn dân trong nghề dùng như nguyên liệu chính để làm ra sản phẩm hữu ích cho xã hội
Thu Gom Và Tái Chế
Trang 39• Nhìn chung có 3 giai đoạn tái chế chất thải vải sợi:
– Thu gom, phân loại và làm sạch.
– Cắt sơ bộ, tách và làm sạch.
– Xử lý sợi tái chế thành các sản phẩm mới
QUẢN LÝ CTR VÀ CHẤT THẢI NGUY HẠI GV: TS.LÊ HÙNG ANH
Quy Trình Tái Chế
Trang 40• Vải sợi sau khi được thu gom tại các địa phương sẽ được chuyên chở nhờ các xe chuyên dụng đến các nhà máy tái chế vải sợi, sau đó cân và chuyển đến khu vực tập trung.
• Sau giai đoạn tiền phân loại tại khu vực tiếp nhận, vải sợi sẽ được vận chuyển đến khu vực phân loại bằng xe động cơ hoặc xe đẩy tay
Trang 41• Tại khu vực phân loại, các túi vải sợi sẽ được vận chuyển bằng các băng chuyền đến khu vực tháo nút thắt của túi nhựa Các túi nhựa
sẽ được xếp và tập trung lại để cho việc tái
QUẢN LÝ CTR VÀ CHẤT THẢI NGUY HẠI GV: TS.LÊ HÙNG ANH
Trang 42• Vải sợi sẽ được phân thành các loại sau:
– Những loại còn tốt sẽ bán, thường được đưa xuất khẩu.
– Những loại khác chất lượng kém hơn sẽ được tái sử dụng thành vật liệu nhồi gối, giẻ lau…
– Sợi sạch có thể cắt nhỏ và chuyển thành loại sợi tái chế được gọi là “shoddy”
– Những loại chất lượng kém nhất sẽ được cắt nhỏ, sau đó được đưa đến bãi chôn lấp hoặc
Trang 43• Khu vực nhận sản phẩm sau phân loại: Các loại vải sợi (chủ yếu là quần áo) sẽ được vận chuyển nhờ băng tải hoặc xe đẩy chuyên dụng đến khu vực tiếp nhận Tại khu vực tiếp nhận, quần áo được gấp cẩn thận và xếp chồng theo loại Các chồng quần áo tiếp theo sẽ được đóng thành các kiện lớn và chuẩn bị cho việc xuất ra thị trường.
QUẢN LÝ CTR VÀ CHẤT THẢI NGUY HẠI GV: TS.LÊ HÙNG ANH
Trang 441 2 3 4
Nguyên liệu thô được cho vào máy cắt và được thêm hơi ẩm
Nguyên liệu vụn có hơi ẩm được tách thành những sợi vụn
Tùy thuộc vào loại sợi tạo thành, 10-25%
sợi mới hòan toàn được trộn, chải thô,
Trang 45• Vải sợi sau khi được thu gom tại các địa phương sẽ được chuyên chở nhờ các xe chuyên dụng đến các nhà máy tái chế vải sợi.
• Xe chuyên chở sẽ tiếp tục đến khu vực tập trung của nhà máy Tại đây nhân viên nhà máy sẽ lấy những cuộn vải nhân tạo như thảm nylon, các loại sợi polypropylene, polyester
ra khỏi xe chuyên chở và thực hiện phân loại ngay khu vực tập trung
QUẢN LÝ CTR VÀ CHẤT THẢI NGUY HẠI GV: TS.LÊ HÙNG ANH
Trang 46• Việc phân loại vải sợi nhân tạo có ý nghĩa rất quan trọng vì: Không như sợi tự nhiên, sợi nhân tạo được tạo thành từ nhiều loại nguyên liệu khác nhau như sản phẩm từ dầu
mỏ, thủy tinh, sợi tổng hợp… Phân loại vải sợi thành các loại có tính chất giống nhau sẽ giúp cho việc tái chế sau này thuận lợi, vì mỗi loại vải sợi nhân tạo đều có các cách tái chế khác nhau
Trang 47• Để phân loại vải sợi nhân tạo, nhân viên phân loại sử dụng máy quang phổ hồng ngoại xách tay (portable NIR) Nhờ nguyên
lý hấp thụ và phản xạ các tia hồng ngoại của loại vật liệu, ta thu được phổ hồng ngoài khác nhau và từ đó có thể xác định được loại vải sợi tổng hợp
QUẢN LÝ CTR VÀ CHẤT THẢI NGUY HẠI GV: TS.LÊ HÙNG ANH
Trang 48Phân giải và chưng cất hóa học để tạo thành các monomer caprolactam tinh
khiết
Tái trùng hợp caprolactam thành Nylon 6
Trang 49QUẢN LÝ CTR VÀ CHẤT THẢI NGUY HẠI GV: TS.LÊ HÙNG ANH
Ý Nghĩa Tái Chế
• Việc xử lí tái chế vải sợi là vấn đề cấp thiết bên cạnh
đó việc tái chế vải sợi cũng góp phần tiết kiệm nguồn nguyên vật liệu góp phần đẩy mạnh nền kinh tế.
• Giảm diện tích bãi rác.
• Giảm áp lực về việc sử dụng tài nguyên.
• Giảm việc nhập khẩu nguyên liệu cho sản xuất.
• Giảm thiểu được ô nhiễm ,tiết kiệm năng lượng khi
vải sợi không cần phải vận chuyển từ nước ngoài.
• Tái chế quần áo cũ cho người nghèo.
Trang 50• Lấy lại được nhiều chất xơ của các quá trình nhiều năng lượng gây ô nhiễm thay vì phải sản xuất nó từ nguyên liệu mới.
• Tiết kiệm được năng lượng khi chế biến như các sản phẩm không cần nhộm lại hoặc sản xuất lại.
• Giảm các nhu cầu sử dụng thuốc nhuộm
• Giảm chi phí đối với rác thải.
• Tạo thêm lợi tức cho mỗi tấn vải sợi tái sử dụng.
• Hỗ trợ chi phí cho các chương trình đổi mới xã hội và đào tạo nghề nghiệp.
Ý Nghĩa Tái Chế
Trang 51• Nước thải là vấn đề quan tâm đầu tiên trong chất thải dệt nhuộm, đặc biết là nước thải quá trình nhuộm vì quá trình sử dụng một lượng lớn hóa chất, thuốc nhuộm mà chỉ có một phần nhỏ thuốc nhuộm được lưu lại trên vải trên 80% nước nhuộm bị thải vào môi trường.
QUẢN LÝ CTR VÀ CHẤT THẢI NGUY HẠI GV: TS.LÊ HÙNG ANH
Ô Nhiễm Môi Trường Do Tái Chế
Trang 52• Các chất gây ô nhiễm nước gồm– Các chất vô cơ:
• NaOH dùng để xử lý vải sơi, làm bóng vải thải ra với nồng độ cao
• Các chất tẩy trắng như NaOCl, NaClO 2
• Crom trong nhuộm len bằng thuốc nhuộm axit…
– Các chất hữu cơ:
• Dầu hỏa để tạo hồ in hoa
• Các polyme tổng hợp, hồ tinh bột để tạo hồ hoàn
Ô Nhiễm Môi Trường Do Tái Chế
Trang 53QUẢN LÝ CTR VÀ CHẤT THẢI NGUY HẠI GV: TS.LÊ HÙNG ANH
Trang 54• Khí ô nhiễm: Phát sinh chủ yếu từ các lò hơi với nguyên liệu được sử dụng phổ biến là than
và dầu FO Khí thải lò hơi chứa lượng lớn các chất ô nhiễm như bụi, khí CO, SO2, NOX… hầu như chưa được xử lý mà thải vào môi trường
• Bụi ô nhiễm: bụi phát sinh trong các gai đoạn kéo sợi, dệt may… chủ yếu là bụi lông
Ô Nhiễm Môi Trường Do Tái Chế
Trang 55• Hơi hóa chất dung môi: hóa chất, dung môi bốc hơi trong quá trình tẩy, nhuộm, in… dưới dạng hơi, thăng hoa hoặc bụi sương mù nên rất khó xác định và hầu như chưa được định lượng Các chất ô nhiễm dưới dạng này thường gây ảnh hưởng lớn đối với người lao động và hây ô nhiễm môi trường xung quanh.
QUẢN LÝ CTR VÀ CHẤT THẢI NGUY HẠI GV: TS.LÊ HÙNG ANH
Ô Nhiễm Môi Trường Do Tái Chế
Trang 57• Ô nhiễm nhiệt và tiếng ồn: lượng nhiệt phát
ra từ quá trình dệt, nhuộm, từ nồi hơi, trong vận hành máy dệt, kéo sợi… làm cho nhiệt độ trong khu vực sản xuất tăng cao, có thể lên tới 39-40o Tiếng ồn phát ra từ các máy dệt, may, thiết bị thông gió, thường lớn hơn tiêu chuẩn cho phép, ảnh hưởng trực tiếp đến thần kinh, sức khỏe người lao động
QUẢN LÝ CTR VÀ CHẤT THẢI NGUY HẠI GV: TS.LÊ HÙNG ANH
Ô Nhiễm Môi Trường Do Tái Chế
Trang 58• Chất thải rắn – nguồn gây ô nhiễm môi trường đất:
– Bụi bông tơ trong giai đoạn kéo sợi dệt may.
– Hóa chất và thuốc nhuộm kém phẩm chất, hết hạn sử dụng.
– Các loại bao bì, thùng chứa hóa chất Theo Vinatex, chỉ khoảng 60 – 80% chất thải rắn ngành dệt may được thu gom chôn lấp, trong
đó thì các bao bì, thùng đựng hóa chất thì các công ty nhỏ khó xử lý.
Ô Nhiễm Môi Trường Do Tái Chế
Trang 59QUẢN LÝ CTR VÀ CHẤT THẢI NGUY HẠI GV: TS.LÊ HÙNG ANH
Trang 60• Tái chế vải sợi là một trong những hạn mục đầu tư tái chế đáng được quan tâm và hứa hẹn đem lại hiệu quả cao.
• Việc tái chế phụ thuộc rất nhiều vào việc thu gom một cách hiệu quả về cả số lượng và chất lượng, một số đề xuất thúc đẩy quá trình thu gom như:
– Thu gom đi kèm theo lợi ích về kinh tế như thu mua các loại sản phẩm từ vải sợi một
Trang 61• Ví dụ: Đối với doanh nghiệp Reno, nếu khách hàng mang một đôi giày hoặc dép cũ trao cho cửa hàng thì sẽ được giảm giá khi mua giày mới của hãng Nhờ biện pháp này, doanh thu của Reno không những tăng lên
mà còn thu gom được một lượng lớn hàng
cũ để tái chế hơn nữa, qua đó doanh nghiệp gắn bó khách hàng lâu dài với mình
QUẢN LÝ CTR VÀ CHẤT THẢI NGUY HẠI GV: TS.LÊ HÙNG ANH
Trang 62- Đưa ra các bằng chứng chứng minh việc tái chế vải sợi đem lại lợi ích kinh tế cao và lập những mô hình thu nhỏ thử nghiệm để thúc đẩy đầu tư vào vấn đề tái chế.
- Ví dụ: Trong kim ngạch nhập khẩu nói chung, vải là sản phẩm được nhập khẩu nhiều nhất, chiếm bình quân gần 62% giá trị nhập khẩu nguyên liệu Dệt May hàng năm trong giai đoạn 2007-2011 và đạt trên 5,5 triệu USD trong 10 tháng đầu năm 2011 Chiếm tỷ trọng lớn thứ 2 là nguyên phụ liệu với tỷ trọng bình quân gần 20% và đạt trên 1,6 triệu USD trong 10 tháng đầu năm 2011 Bông và xơ sợi các loại đứng thứ 3 và thứ 4 với tổng kim ngạch nhập khẩu 10 tháng đầu năm 2011
Đề Xuất