Tiềm năng và giải pháp phát triển du lịch trên sông túy loan, thành phố đà nẵng

Trên cơ sở về lý luận du lịch đường sông,đồng thời vận dụng những kiến thức đã học về du lịch để áp dụng và nghiên cứu về tiềm năng du lịch ở trên sông Túy Loan. Từ đó xác định phương hướng khai thác hợp lý, xây dựng các loại hình du lịch du lịch phù hợp, kết hợp việc phát triển kinh tế với việc bảo vệ môi trường tự nhiên, phát triển du lịch ven sông Túy Loan. Góp phần quảng bá rộng rãi hình ảnh của du lịch trên sông Túy Loan đối với du khách. Đẩy mạnh phát triển du lịch của thành phố Đà Nẵng nói chung và trên sông Túy Loan nói riêng.

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

KHOA LỊCH SỬ

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

TIỀM NĂNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN

DU LỊCH TRÊN SÔNG TÚY LOAN,

MỤC LỤC

Phần mở đầu 5

Lý do chọn đề tài 7

Lịch sử nghiên cứu vấn đề 7

Mục đích nhiệm vụ nghiên cứu 9

Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 9

Phương pháp nghiên cứu 10

Đóng góp đề tài 11

Bố cục của đề tài 11

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 14

1.1 Cơ sở lý luận 14

1.1.1 Một số khái niệm về du lịch 14

1.1.1.1 Du lịch 14

1.1.1.2 Tài nguyên du lịch 16

1.1.1.3 Loại hình du lịch 17

1.1.2 Khái quát về du lịch trên song 19

1.1.2.1 Các khái niệm cơ bản 19

1.1.2.2 Điều kiện để phát triển du lịch trên song 20

1.1.2.2.1 Tài nguyên du lịch 20

1.1.2.2.2 Nhu cầu của du khách 20

1.1.2.2.3 Cơ sở hạ tầng 21

1.1.2.2.4 Chính sách và nguồn nhân lực 21

1.2 Cơ sở thực tiễn 24

1.2.1 Kinh nghiệm phát triển du lịch trên sông trên thế giới và ở Việt Nam 24

1.2.1.1 Trên thế giới 24

1.2.1.2 Ở Việt Nam 25

1.2.2 Du lịch trên sông ở thành phố Đà Nẵng 26

1.2.2.1 Hệ thống sông tại Đà Nẵng 26

1.2.2.2 Du lịch trên sông ở Đà Nẵng hiện nay 29

CHƯƠNG 2: TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH TRÊN SÔNG TÚY LOAN, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 32

2.1 Giới thiệu về dòng sông Túy Loan, thành phố Đà Nẵng 32

2.1.1 Ý nghĩa tên gọi 32

2.1.2 Đặc điểm tự nhiên, sinh thái 33

2.1.3 Đặc điểm thủy văn 34

2.1.4 Sông Túy Loan trong văn hóa, lịch sử Đà Nẵng 35

2.2 Tiềm năng phát triển du lịch trên sông Túy Loan, thành phố Đà Nẵng 36

2.2.1 Tiềm năng về tài nguyên du lịch 36

2.2.1.1 Tài nguyên du lịch tự nhiên 36

2.2.1.2 Tài nguyên du lịch nhân văn 38

2.2.1.3 Tài nguyên về cơ sở hạ tầng, kinh tế kỹ thuật bổ trợ 43

2.2.2 Tiềm năng về nguồn nhân lực 44

2.2.3 Tiềm năng về hệ thống chính sách, quy hoạch phát triển du lịch 45 2.3 Các loại hình du lịch có thể khai thác trên sông Túy Loan 46

2.3.1 Loại hình du lịch sinh thái 46

2.3.2 Loại hình du lịch văn hóa lịch sử 48

2.3.3 Loại hình du lịch làng nghề 52

2.3.4 Loại hình du lịch cộng đồng 54

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG, GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ PHÁT TRIỂN DU LỊCH TRÊN SÔNG TÚY LOAN, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 57

3.1 Thực trạng tổ chức hoạt động du lịch trên sông Túy Loan, thành phố Đà Nẵng 57

3.1.1 Các tuyến điểm du lịch trên sông Túy Loan 57

3.1.2 Tình hình khách du lịch và doanh thu 59

3.1.3 Hiện trạng khai thác, đầu tư cơ sở hạ tầng 59

3.1.4 Công tác truyền thông, quảng bá du lịch 60

3.1.5 Chính sách đầu tư, phát triển của chính quyền địa phương 60

3.1.6 Ý kiến phản hồi của du khách 62

3.2 Giải pháp phát triển du lịch ven sông Túy Loan, thành phố Đà Nẵng 62

3.2.1 Giải pháp về quy hoạch du lịch 62

3.2.2 Giải pháp đẩy mạnh hoạt động xúc tiến du lịch, mở rộng thị trường 63

3.2.3 Giải pháp đào tạo nguồn nhân lực du lịch chất lượng cao 65

3.2.4 Giải pháp xây dựng chương trình du lịch, sản phẩm lưu niệm 66

3.2.5 Giải pháp bảo vệ môi trường, đảm bảo an ninh du lịch 67

3.2.6 Giải pháp đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật bổ trợ 69

Phần kết luận 70

Tài liệu tham khảo 71 Phụ lục

LỜI CẢM ƠN

Sau quá trình thực tế khảo sát, thu nhập tài liệu và tìm hiểu về đề tài, ngoài sự nổ lực của bản thân, tôi đã nhận được nhiều sự giúp đỡ nhiệt tình từ nhiều phía cá nhân, đơn vị Dù gặp một số khó khăn song đến nay, bài khóa luận của tôi đã hoàn thành

Đầu tiên, tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành trước quý thầy cô giáo trong khoa Lịch sử, cảm ơn quý thầy cô giáo đã tận tình giảng dạy, truyền đạt những kiến thức bổ ích trong 4 năm vừa học vừa qua

Tôi xin được xin gửi lời cảm ơn đến cán bộ thư viện trường Đại Học Sư Phạm - Đại Học Đà Nẵng; phòng học liệu khoa Lịch Sử đã cho tôi có đủ tài liệu tham khảo để thực hiện đề tài

Tôi xin được gửi lời cảm ơn đến Sở Du lịch thành phố Đà Nẵng, Ủy ban nhân dân quận Cẩm Lệ và Ủy ban nhân dân huyện Hòa Vang đã cung cấp những thông tin, tư liệu quan trọng cũng như đã tạo điều kiện để tôi có thể tham gia nghiên cứu, khảo sát thực địa tại địa phương để từ đó hoàn thiện khóa luận tốt nghiệp một cách trọn vẹn nhất

Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến giảng viên Th.S Tăng Chánh Tín, người đã trực tiếp tận tình hướng dẩn trong suốt quá trình thực hiện

khóa luận

Do còn hạn chế về mặt thời gian và kinh nghiệm nên bài khóa luận sẽ không tránh khỏi nhiều thiếu sót Tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến từ phía quý thầy cô cùng các bạn đọc để bài khóa luận tốt nghiệp được hoàn thiện hơn Xin chân thành cảm ơn!

Đà Nẵng, ngày 22 tháng 04 năm 2018

Sinh viên thực hiện

Võ Thị Thùy Nga

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Du lịch là một trong những nhu cầu thiết yếu và không thể thiếu được trong đời sống xã hội hiện nay và trở thành ngành kinh tế mũi nhọn góp phần phát triển kinh tế xã hội của nhiều quốc gia và khu vục trên thế giới Ngành du lịch còn có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của các nước đang

phát triển Tổ chức Du lịch Thế giới Liên Hiệp Quốc nhận định rằng: “Tại nhiều quốc gia đang phát triển, du lịch là nguồn thu nhập chính, ngành xuất khẩu hàng đầu, tạo ra nhiều công ăn việc làm và cơ hội cho sự phát triển” (WTO-

HL2008)

Du lịch Việt Nam ra đời từ những năm 1960 trong suốt hơn 50 năm hình thành và phát triển, đặc biệt trong thời kì đổi mới và hội nhập quốc tế ngành du lịch Việt Nam đã có những bước phát triển vượt trội, đạt được nhiều thành tựu

và trở thành là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn ở Việt Nam

Theo Tổng cục du lịch Việt Nam, năm 2016 ngành du lịch Việt Nam thu hút gần 10 triệu lượt khách quốc tế, tăng 26% so với năm 2015; phục vụ 62 triệu lượt khách nội địa, tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 400.000 tỷ đồng, tăng 18,6% so với năm 2005 Và con số dự kiến năm 2020 là 11-12 triệu lượt khách quốc tế; 45-48 triệu lượt khách nội địa

Đà Nẵng là một trong những thành tuyệt đẹp bên dòng sông Hàn thơ mộng, bãi biển với cát trắng mịn sạch sẽ và văn minh - một thành phố trẻ rất năng động và phát triển từng ngày, các dịch vụ du lịch Đà Nẵng và hạ tầng du lịch Đà Nẵng phát triển mạnh mẽ đang thu hút khách du lịch đến ngày một đông hơn

Thiên nhiên ưu đãi cho Đà Nẵng nằm giữa vùng kế cận 3 di sản văn hoá thế giới: Cố đô Huế, phố cổ Hội An và thánh địa Mỹ Sơn, chính vị trí này đã làm nổi rõ vai trò của thành phố Đà Nẵng trong khu vực trong việc phát triển du lịch, đó là nơi đón tiếp, phục vụ, trung chuyển khách Không chỉ là tâm điểm của 3 di sản thế giới, Đà Nẵng còn có rất nhiều danh lam thắng cảnh tuyệt đẹp

đến nỗi khách du lịch khó có thể nào quên được sau khi đã đến thăm thành phố biển này Đà Nẵng có đèo Hải Vân cheo leo, hiểm trở, được mệnh danh

là “Thiên hạ đệ nhất hùng quan” Có bán đảo Sơn Trà là điểm hẹn lý tưởng cho

khách du lịch Dưới chân Sơn Trà có Suối Đá, Bãi Bụt, Bãi Rạng, Bãi Bắc, Bãi Nồm… cho khách du lịch cảm giác thú vị khi chìm đắm trong vẻ huy hoàng bình minh và sự lặng lẽ hoàng hôn của một vùng sơn thuỷ hữu tình Có khu du lịch sinh thái Bà Nà - Suối Mơ được nhiều người ví là Đà Lạt, Sapa của miền

Trung với 02 kỷ lục thế giới Có Ngũ Hành Sơn huyền thoại là “Nam Thiên danh thắng” Biển Đà Nẵng cũng là nguồn cảm hứng du lịch vô tận cho du

khách

Những bãi tắm ở đây rất sạch, đẹp, làn nước trong xanh, du khách vừa tắm vừa được nghe các bài nhạc rất hay về Đà Nẵng, các dịch vụ hổ trợ ngày càng hoàn thiện Bãi Biển Mỹ Khê có nhiều bãi tắm đẹp được tạp chí Forbest của Mỹ bình chọn là một trong những bãi biển đẹp nhất hành tinh

Thành phố Đà Nẵng nổi tiếng với những dòng sông uốn lượn, bao bọc những làng quê thanh bình đã đi vào lịch sử, thi ca như sông Hàn, sông Cẩm Lệ, sông Túy Loan, sông Cu Đê,…

Đặc biệt ở phía Tây của thành phố tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng có dòng sông Túy Loan với lợi thế là tài nguyên du lịch phong phú và đa dạng hấp dẫn du khách bởi các giá trị tự nhiên và văn hóa nổi bật như : đình làng Túy Loan, đình Bồ Bản, đình Dương Lâm, chợ Túy Loan,…

Và đặc biệt khi nhắc đến Túy Loan thì nổi bật nhất vẫn là con sông Túy Loan đoạn chảy qua xã Hòa Phong và Hòa Nhơn tạo nên một dòng sông trù phú Khu vực ven sông Túy Loan mới được đưa vào khai thác phục vụ phát triển du lịch và cùng với lợi thế về tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn đã được đánh giá là một trong những điểm du lịch hấp dẫn và mang tính mới mẻ tại huyện Hòa Vang - thành phố Đà Nẵng

Bên cạnh các điều kiện thuận lợi về nguồn tài nguyên thiên nhiên du lịch Việt Nam là một trong những nước có dân số đông, đội ngũ lao động dồi dào,

thị trường du lịch rộng lớn, hệ thống giao thông phát triển, cơ sở vật chất phục

vụ du lịch được đầu tư phát triển Cùng với đó là đời sống con người ngày càng nâng cao, trình độ dân trí phát triển, vì vậy mà nhu cầu, sở thích đi tìm tòi, khám phá những vùng đất mới và hưởng thụ các dịch vụ du lịch mang lại

Tuy nhiên việc đầu tư phát triển du lịch vẫn còn mang tính tự phát, còn nhiều bấp bênh và chưa có hướng đầu tư phát triển hợp lý, khai thác không đúng cách theo hướng dẫn của cơ quan chức năng cho nên quá trình phát triển không mang lại hiệu quả cao

Với mong muốn nhìn nhận tiềm năng và đề xuất những giải pháp, định hướng phát triển du lịch trên sông tại khu vực Túy Loan Chính vì vậy mà tôi quyết định lựa chọn đề tài: “TIỀM NĂNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH TRÊN SÔNG TÚY LOAN, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG” làm đề tài cho bài khóa luận tốt nghiệp của mình và hy vọng có thể góp một phần nhỏ vào sự phát triển du lịch tại khu vực Túy Loan, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Đà Nẵng là một thành phố trẻ đang ngày càng phát triển và trở thành hòn ngọc sáng đặc biệt về mặt du lịch, với vị trí vô cùng thuận lợi và có lợi thế về tài nguyên du lịch phong phú và đa dạng, hấp dẫn Hệ thống cơ sở hạ tầng được đầu tư hiện đại với hệ thống cảng biển, sân bay quốc tế, đặc biệt là cửa ngỏ thứ

3 của cả nước đồng thời là điểm cuối ra biển Đông của tuyến hành lang kinh tế Đông Tây Đặc biệt điểm thu hút du khách đến với Đà Nẵng đó chính là con người Đà Nẵng thật thà, vui vẻ, sẵn sàng chào đón cho du khách một trải nghiệm khác biệt khi đặt chân đến đây

Tại khu vực phía Tây thành phố tại mảnh đất Túy Loan thuộc huyện Hòa Vang có tiềm năng lớn về tài nguyên du lịch phong phú và đa dạng với hệ sinh thái hài hòa, dòng sông trong vắt, cảnh quan và môi trường tự nhiên trong sạch cùng với đó là các giá trị về văn hóa lịch sử lâu đời của một vùng đất phù hợp phát triển du lịch với nhiều loại hình du lịch khác nhau Đặc biệt là loại hình du lịch ven sông dựa trên các tiềm năng sẵn có của con sông Túy Loan

Hiện nay du lịch nói chung và du lịch trên sông nói riêng là vấn đề được nhiều học giả, nhà nghiên cứu quan tâm:

Giáo trình “Tài nguyên du lịch” của Bùi Thị Hải Yến đã nghiên cứu,

đánh giá tài nguyên du lịch và đưa ra các đề xuất, giải pháp quản lý, sử dụng, bảo vệ môi trường du lịch

Ngoài ra còn có một số công trình nghiên cứu khác như đề tài “Nghiên cứu xây dựng sản phẩm du lịch Đà Nẵng từ tài nguyên văn hóa” của TS Trần

Thị Mai An Đề tài nghiên cứu các sản phẩm du lịch Đà Nẵng mang sắc thái bản địa tạo một thương hiệu Đà Nẵng riêng

Ngoài ra còn có các công trình “Du lịch bền vững” của Nguyễn Đình

Hòe và Vũ Văn Hiếu (NXB ĐHQG Hà Nội, 2002) Công trình đã nghiên cứu

các tác động của du lịch đến môi trường và đưa ra những chiến lược để phát triển du lịch bền vững ở những nơi có nguồn tài nguyên

Bên cạnh dó còn có các bài báo được xuất bản trên các trang báo Đà

Nẵng như: “Du lịch Đà Nẵng – Những hướng đi mới” của thạc sĩ Nguyễn Kì

Anh trong tạp chí Văn Hóa Du Lịch Đà Nẵng

Và còn có công trình “Nghiên cứu phát triển du lịch biển Đà Nẵng” của

Trần Thị Kim Ánh Công trình đã hệ thống hóa những ly luận và thực tiễn về du lịch biển, phát triển du lịch biển Nghiên cứu kinh nghiệm trong nước và quốc tế phát triển du lịch biển Làm rõ tiềm năng, thực trạng khai thác phát triển du lịch ven biển Đà Nẵng để từ đó đưa ra các định hướng và đề xuất giải pháp để phát triển du lịch biển Đà Nẵng

Đó là một số công trình nghiên cứu về du lịch ở nhiều khía cạnh khác nhau Tuy nhiên có thể nói rằng tại khu vực Túy Loan, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng vẫn còn quá ít các công trình nghiên cứu,tìm hiểu một cách sâu sắc đến quá trình phát triển du lịch cũng như đưa ra các phương hướng, giải pháp phát triển du lịch bền vững tại đây

Tuy nhiên dựa trên sự khai phá, tìm tòi, nghiên cứu cũng như các nguồn

tư liệu quý báu, đáng tin cậy của các nhà nghiên cứu đi trước đã giúp tôi có thể

hoàn thành tốt việc nghiên cứu đề tài “TIỀM NĂNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH TRÊN SÔNG TÚY LOAN, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG’’

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở về lý luận du lịch đường sông,đồng thời vận dụng những kiến thức đã học về du lịch để áp dụng và nghiên cứu về tiềm năng du lịch ở trên sông Túy Loan Từ đó xác định phương hướng khai thác hợp lý, xây dựng các loại hình du lịch du lịch phù hợp, kết hợp việc phát triển kinh tế với việc bảo vệ môi trường tự nhiên, phát triển du lịch ven sông Túy Loan Góp phần quảng bá rộng rãi hình ảnh của du lịch trên sông Túy Loan đối với du khách Đẩy mạnh phát triển du lịch của thành phố Đà Nẵng nói chung và trên sông Túy Loan nói riêng

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu tiềm năng phát triển du lịch trên sông Túy Loan, tìm hiểu những thế mạnh và hạn chế còn tồn tại cũng như phát triển các tiềm năng còn tiềm ẩn của du lịch trên sông Túy Loan Khóa luận nhằm đề xuất phương hướng

và các giải pháp phát triển các loại hình, sản phẩm du lịch trên sông ở khu vực Túy Loan - thành phố Đà Nẵng

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu chủ yếu của đề tài bao gồm những vấn đề: Tiềm năng, giải pháp khai thác du lịch tại trên sông Túy Loan - huyện Hòa Vang - thành phố Đà Nẵng

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Đề tài tìm hiểu,nghiên cứu về những tiềm năng của du lịch trên sống Túy Loan khi đưa vào khai thác hoạt động du lịch, trên cơ sở đó xác định và đưa ra các hướng khai thác hợp lý, các giải pháp, định hướng chiến lược cho việc phát triển các điểm du lịch tại khu vực Túy Loan - thành phố Đà Nẵng

- Về không gian: Đề tài tập trung nghiên cứu trong phạm vi sông Túy Loan thuộc địa phận Hòa Nhơn xã Hòa Phong - huyện Hòa Vang - thành phố

Đà Nẵng

- Về thời gian: Nghiên cứu tiềm năng và đưa ra các giải pháp phát triển

du lịch trên sông Túy Loan trong giai đoạn hiện nay

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp thu thập và xử lý số liệu

Thông tin về đối tượng nghiên cứu được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau nên cần phải đưa ra các phương pháp như so sánh, phân loại và chọn lọc thông tin chính xác để làm tư liệu cho bài viết Đây là phương pháp giúp nhận

rõ thông tin cần thiết để lập số liệu chứng minh cho đề tài

5.2 Phương pháp khảo sát thực tế

Đây là phương pháp nghiên cứu cơ bản để khảo sát thực tế tại phạm vi nghiên cứu,áp dụng lý luận kết hợp với thực tế, bổ sung cho các thông tin nghiên cứu chính xác hơn Việc khảo sát thực tế và tìm hiểu thông tin trực tiếp giúp cho ta thu thập được số liệu, tư liệu chính xác để từ đó việc nghiên cứu đạt hiệu quả và có cái nhìn khách quan hơn Ngoài ra thì phương pháp này giúp tăng tính thuyết phục hơn cho đề tài

5.3 Phương pháp điều tra xã hội học

Phương pháp này có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc nghiên cứu đề tài Khi sử dụng phương pháp này để phỏng vấn trực tiếp tại khu vực thì ta có thể lấy được thông tin trực tiếp từ người dân địa phương hay khách du lịch và những người có trách nhiệm trực tiếp tại khu vực (quản lý), những người cung cấp các dịch vụ du lịch Từ đây ta có thể biết được tiềm năng, tính hấp dẫn của khu vực nghiên cứu Và sau đó có thể đề ra các giải pháp, định hướng khách quan hơn về tài nguyên du lịch cũng như cách thức tổ chức hoạt động du lịch tại khu vực nghiên cứu

6 Đóng góp của đề tài

6.1 Về mặt khoa học

Đề tài góp phần vào việc nghiên cứu, đánh giá tài nguyên du lịch trên sông Túy Loan - huyện Hòa Vang - thành phố Đà Nẵng

6.2 Về mặt thực tiễn

Kết quả của đề tài là một trong những cơ sở giúp các nhà làm du lịch nhìn nhận một cách chính xác, từ đó có những chính sách đầu tư, khai thác hợp lý Qua đó nhằm mang lại cho người dân sở tại và du khách một thông điệp về ý

thức bảo tồn các giá trị môi trường tự nhiên

7 Bố cục đề tài

Ngoài phần mở đầu và phần kết luận thì bài khóa luận có kết cấu thành 3 chương:

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

Chương 2: TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH TRÊN SÔNG TÚY LOAN, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Chương 3: THỰC TRẠNG, GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ PHÁT TRIỂN DU LỊCH TRÊN SÔNG TÚY LOAN, THÀNH PHỐ ĐÀ

NẴNG

CHƯƠNG I : CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Một số khái niệm về du lịch

1.1.1.1 Du lịch

Du lịch đã trở thành một trong những hình thức sinh hoạt khá phổ biến của con người trong thời đại ngày nay Tuy nhiên cho đến nay, nhận thức về nội dung du lịch thế nào xét từ góc độ của người du lịch và bản thân người làm du lịch, thì cho đến nay vẫn còn có sự khác nhau trong quan niệm giữa những người nghiên cứu và những người hoạt động trong lĩnh vực này

Theo Liên hiệp quốc tế các tổ chức lữ hành chính thức (International

Union of Offcial Travel Oragnization: IUOTO) cho rằng: “Du lịch được hiểu là hành dộng du hành đến một nơi khác với địa điểm cư trú thường xuyên của mình nhằm mục đích không phải để làm ăn, tức không phải để làm một nghề hay một việc kiếm tiền sinh sống tại nơi đến,…”

Tại hội nghị LHQ về du lịch họp tại Rome – Italia (21/8 – 5/9/1963), các

chuyên gia đưa ra định nghĩa về du lịch: “Du lịch là tổng hợp các mối quan hệ, hiện tượng và các hoạt động kinh tế bắt nguồn từ các cuộc hành trình và lưu trú của cá nhân hay tập thể ở bên ngoài nơi ở thường xuyên của họ hay ngoài nước

họ với mục đích hòa bình Nơi họ đến lưu trú không phải là nơi làm việc của họ.”

Các nhà du lịch Trung Quốc lại cho rằng: Hoạt động du lịch là tổng thể hàng loạt quan hệ và hiện tượng lấy sự tồn tại và phát triển kinh tế, xã hội nhất định làm cơ sở, lấy chủ thể du lịch, khách thể du lịch và trung gian du lịch làm điều kiện

Khác với quan điểm trên thì theo như tổ chức du lịch thế giới (World

Tourism Organization): “Du lịch bao gồm tất cả mọi hoạt động của những người du hành tạm trú với mục đích tham quan, khám phá và tìm hiểu, trải nghiệm hoặc với mục đích nghỉ ngơi, giải trí, thư giản cũng như mục đích hành

nghề và những mục đích khác nữa trong thời gian liên tục nhưng không quá một năm ở bên ngoài môi trường sống định cư nhưng loại trừ các du hành mà

có mục đích chính là kiếm tiền”

Theo quan điểm của I I Pirogionic (1985) lại cho rằng: “Du lịch là một dạng hoạt động của dân cư trong thời gian rỗi liên quan đến sự di chuyển và lưu trú tạm thời bên ngoài nơi cư trú thường xuyên nhằm nghỉ ngơi, chữa bệnh, phát triển thể chất và tinh thần, nâng cao trình độ nhận thức văn hóa hoặc thể thao kèm theo những việc tiêu thụ những giá trị về tự nhiên, kinh tế và văn hóa”.

Theo từ điển Bách khoa toàn thư Việt Nam, du lịch được hiểu trên hai khía canh:

- Thứ nhất, du lịch là một dạng nghỉ dưỡng sức, tham quan tích cực của con người ngoài nơi cư trú với mục đích: nghỉ ngơi, giải trí, xem danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, công trình văn hóa nghệ thuật Theo nghĩa này, du lịch được xem xét ở góc độ cầu, góc độ người đi du lịch

- Thứ hai, du lịch là một ngành kinh doanh tổng hợp có hiệu quả cao về nhiều mặt: nâng cao hiểu biết về thiên nhiên, truyền thống lịch sử và văn hóa dân tộc, từ đó góp phần làm tăng thêm tình yêu đất nước; đối với người nước ngoài là tình hữu nghị với dân tộc mình; về mặt kinh tế du lịch là lĩnh vực kinh doanh mang lại hiệu quả rất lớn; cố thể coi là hình thức xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ tại chỗ Theo nghĩa này, du lịch được xem xét ở góc độ một ngành kinh

Nhìn từ góc độ thay đổi về không gian của du khách có lẽ du lịch là một trong những hình thức di chuyển tạm thời từ một vùng này sang một vùng khác,

từ một nước này sang một nước khác mà không thay đổi nơi cư trú hay nơi làm việc

Nhìn từ góc độ kinh tế thì du lịch là một ngành kinh tế, dịch vụ có nhiệm

vụ phục vụ cho nhu cầu tham quan, giải trí, nghỉ ngơi có hoặc không kết hợp với các hoạt động chữa bệnh, thể thao, nghiên cứu khoa học và các nhu cầu khác

Như vậy, chúng ta thấy được du lịch là một hoạt động có nhiều đặc thù, bao gồm nhiều thành phần tham gia, tạo thành một tổng thể hết sức phức tạp

Nó vừa mang đặc điểm của ngành kinh tế vừa có đặc điểm của ngành văn hóa –

xã hội

1.1.1.2 Tài nguyên du lịch

Tài nguyên hiểu theo nghĩa rộng bao gồm tất cả các nguồn nguyên liệu, năng lượng và thông tin trên Trái Đất và trong không gian vũ trụ mà con người

có thể sử dụng phục vụ cho cuộc sống và sự phát triển của mình

Tài nguyên được phân loại thành tài nguyên thiên nhiên gắn liền với các nhân tố tự nhiên và tài nguyên nhân văn gắn liền với các nhân tố con người và

xã hội Tài nguyên du lịch là một dạng đặc sắc của tài nguyên nói chung Chính

vì vậy mà khái niệm tài nguyên du lịch luôn gắn liền với khái niệm du lịch

Theo Pirojnik, 1985: “Tài nguyên du lịch là tổng thệ tự nhiên, văn hoá và lịch sử cùng các thành phần của chúng trong việc khôi phục và phát trển thể lực

và trí lực của con người, khả năng lao động và sức khoẻ của họ, những tài nguyên này được sử dụng cho nhu cầu trực tiếp và gián tiếp cho việc sản xuất dịch vụ du lịch với nhu cầu thời điểm hiện tại hay tương lai và trong điều kiện kinh tế – kỹ thuật cho phép.”

Tại điều 10 của Pháp lệnh Du lịch Việt Nam (1999): “Tài nguyên du lịch được hiểu là cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử, di tích cách mạng, giá trị nhân văn, công trình sáng tạo của con người có thể được sử dụng nhằm thoả

mãn nhu cầu du lịch; là yếu tố cơ bản để hình thành các điểm du lịch, khu du lịch nhằm tạo ra sức hấp dẫn du lịch”

Theo Luật du lịch năm 2005 của Quốc hội Nước cộng hòa xã hội chủ

nghĩa Việt Nam: “Tài nguyên du lịch là cơ sở để phát triển ngành du lịch Đó là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên, di tích lịch sử – văn hoá, công trình lao động sáng tạo của con người và các giá trị nhân văn khác có thể được sử dụng nhằm đáp ứng nhu cầu du lịch, là yếu tố cơ bản để hình thành các khu du lịch, điểm du lịch, tuyến du lịch, đô thị du lịch”

Theo Giáo trình Tài nguyên khí hậu: “Tài nguyên là phần của khối dự trữ

có thể sử dụng trong những điều kiện kinh tế, xã hội và công nghệ nhất định Tài nguyên là một dạng thức ăn có sẵn để cung cấp cho các nhu cầu của con người”

Như vậy, tài nguyên du lịch được xem như tiền đề để phát triển du lịch Thực tế cho thấy, tài nguyên du lịch càng phong phú, càng đặc sắc bao nhiêu thì sức hấp dẫn và hiệu quả hoạt động du lịch càng cao bấy nhiêu Tài nguyên du lịch là tất cả các nhân tố kích thích động cơ của khách du lịch được ngành du lịch khai thác mang lại lợi ích kinh tế và xã hội

Du lịch là một ngành có sự định hướng tài nguyên rõ rệt Bởi tài nguyên

du lịch là một trong những yếu tố cơ bản, điều kiện tiên quyết để hình thành và phát triển du lịch của một địa phương Số lượng tài nguyên vốn có của chúng và mức độ kết hợp các loại tài nguyên trên cùng địa bàn có ý nghĩa đặc biệt đối với

sự phát triển du lịch Vì vậy sự hấp dẫn của một địa phương phụ thuộc rất nhiều vào nguồn tài nguyên du lịch củ địa phương đó

tùy thuộc tiêu chí đưa ra Hiện nay đa số các chuyên gia về du lịch Việt Nam phân chia các loại hình du lịch theo các tiêu chí cơ bản dưới đây:

Phân loại theo môi trường tự nhiên:

+Du lịch người cao tuổi

Phân loại theo độ dài chuyến đi :

1.1.2 Khái quát về du lịch trên sông

1.1.2.1 Các khái niệm cơ bản

Du lịch trên sông có thể hiểu là sản phẩm du lịch tổng hợp mà các hoạt động vui chơi, giải trí, tham quan , ăn uống, nghỉ dưỡng, vận chuyển gắn liền với sông nước và kết hợp cùng với việc tìm hiểu đời sống, văn hóa của cư dân các địa phương nhằm làm tăng thêm hiểu biết chung về văn hóa xã hội cho mỗi

du khách, và cả người dân bản địa Các dịch vụ du lịch được phục vụ ngay trên sông hoặc ven bờ sông Đặc biệt phát triển du lịch trên sông đi đôi với phát triển đời sống kinh tế người dân trong vùng và bảo vệ môi trường sinh thái sông nước

và ven bờ luôn được quan tâm hàng đầu

Du lịch trên sông tham gia tích cực vào quá trình tạo nên nguồn thu nhập cho địa phương (các dịch vụ du lịch, chế biến và tiêu thụ thực phẩm, xây dựng

cơ sở vật chất hạ tầng kĩ thuật,…) Đồng thời loại hình du lịch trên sông góp phần quan trọng trong việc tạo ra việc làm cho người lao động trong khu vục khai thác du lịch

1.1.2.2 Điều kiện để phát triển du lịch trên sông

1.1.2.2.1 Tài nguyên du lịch

Loại hình du lịch trên sông là loại hình du lịch được phát triển dựa trên nguồn tài nguyên tự nhiên sẵn có của địa phương, khu vực như núi, sông, ao,

hồ, biển, khí hậu tạo nên cảnh quan hùng vĩ, hấp dẫn thu hút du khách

Ngoài tài nguyên du lịch tự nhiên còn có tài nguyên du lịch nhân văn Để

có thể phát triển loại hình du lịch này thì nơi đó không chỉ phải có sông nước

mà dọc theo tuyến sông còn có rất nhiều đền, chùa, miếu cổ, di tích lịch sử văn hóa và các địa điểm tâm linh rất thích hợp cho việc kết hợp du lịch ngắm cảnh

và du lịch tâm linh Đồng thời lối sống sinh hoạt, phong tục tập quán của cộng đồng dân cư làm nghề chài lưới, nuôi trồng nông nghiệp và các làng nghề truyền thống hay các lễ hội của địa phương mang đậm nét văn hóa sông nước Việt Nam

1.1.2.2.2 Nhu cầu của du khách

Du lịch là một trong những nhu cầu thiết yếu và không thể thiếu được trong đời sống xã hội hiện nay Người đi du lịch với mục đích sử dụng tài

nguyên du lịch mà nơi ở thường xuyên của mình không có Nhu cầu du lịch là nhu cầu đặc biệt và tổng hợp của con người, nhu cầu này được hình thành và phát triển trên nền tảng của nhu cầu sinh lý (sự đi lại) và các nhu cầu tinh thần (nhu cầu nghỉ ngơi, tự khẳng định, giao tiếp, nhận thức)

Những năm gần đây, trước xu thế đô thị hóa ngày càng nhanh, cuộc sống trở nên ngột ngạt hơn, từ đó đã nảy sinh nhu cầu được trở về với thiên nhiên, du lịch đến với những danh lam thắng cảnh, được tận hưởng không khí trong lành vào những ngày nghỉ là sự lựa chọn của nhiều người Khi đến với loại hình du lịch trên sông, nhu cầu của du khách không chỉ đơn thuần là tham quan, chiêm ngưỡng vẻ đẹp hoang sơ, thuần khiết của hệ thống kênh rạch, sông ngòi chằng chịt và những cánh đồng rộng mênh mông mà còn mong muốn khám phá vẻ đẹp trù phú của những miệt vườn tít tắp với đủ các loại cây trái Ngoài ra ở đó, du khách vừa thưởng ngoạn thiên nhiên, vừa kết hợp tìm hiểu, khám phá sản phẩm

du lịch trên mặt nước, dưới mặt nước và hai bên bờ sông, văn hóa, cuộc sống của con người địa phương trong khung cảnh thiên nhiên ấy

1.1.2.2.3 Cơ sở hạ tầng

Việc xây dựng hệ thống cầu cảng, bến đỗ đồng bộ tạo thuận lợi cho giao thông vùa cần đảm bảo tính thẩm mỹ tạo những cảnh quan du lịch, tránh việc bỏ mặc cho các doanh nghiệp tự hình thành những bến đổ tàu, thuyền du lịch không có quy hoạch, vừa nhếch nhác, vừa không đảm bảo an toàn

Cần xây dựng hệ thống không gian xanh dọc hai bên bờ sông, tôn tạo cảnh quan, hệ thống các thùng rác nhằm giữ gìn vệ sinh, môi trường sinh thái tại dân cư địa phương, các làng nghề truyền thống

1.1.2.2.4 Chính sách và nguồn nhân lực

Điều quan trọng nhất hiện nay là phải quy hoạch để đánh giá tiềm năng phát triển mạnh loại hình du lịch trên sông trong vùng Từ việc quy hoạch, đánh giá tiềm năng, chúng ta sẽ có những định hướng phát triển phù hợp Ví dụ, quy hoạch và đánh giá xem nơi nào thích hợp khai thác du lịch trên sông Đoạn sông, hồ nào có cảnh quan đẹp, thích hợp phát triển du lịch để quy hoạch lại và

cần phải sửa chửa, tu bổ lại các di tích lịch sử có ý nghĩa văn hóa cũng như xây dựng thêm các làng nghề tại khu vực

Trên cơ sở quy hoạch đó, mới xác định đầu tư bến bãi, hạ tầng bến cảng Tùy thuộc khung cảnh, địa hình dòng sông, cảnh quan của từng nơi, để định hướng sẽ dùng loại hình phương tiện vận tải nào nên đưa vào phục vụ du khách Chẳng hạn, những khu vực sinh thái thuần túy, nên hạn chế không cho các phương tiện có động cơ đi trên đó

Cần đưa vào khai thác nhiều sản phẩm, dịch vụ du lịch kết hợp với loại hình du lịch trên sông tại khu vực để đáp ứng các nhu cầu phong phú của du khách

Cần quan tâm xây dựng đội ngũ hướng dẫn viên, nhân viên du lịch phục

vụ du lịch chuyên nghiệp có kiến thức sâu rộng về văn hóa, lịch sử gắn với văn hóa, có khả năng thuyết minh bằng nhiều thứ tiếng khác nhau Bên cạnh đó cũng cần các hướng dẫn, hình thành mạng lưới hướng dẫn viên không chuyên xuất thân từ chính những người dân bản địa

Tổ chức các sự kiện văn hóa, thể thao và du lịch gắn liền với sông nước

và ven bờ Bên cạnh loại hình du lịch văn hóa – tâm linh, có thể thiết kế các chương trình kết hợp thưởng thức ẩm thực địa phương với ngắm cảnh sông

Một trong những điều quan trọng khác cần chú ý, đó là không chỉ khai thác và sử dụng, phát triển du lịch trên sông cần chú trọng tu bổ, cải thiện cơ sở vật chất để lưu giữ giá trị văn hóa lịch sử, bảo vệ môi trường và phát triển giá trị thương mại Đồng thời giải quyết tốt các ván đề nảy sinh trong quá trình khai thác các tuyến du lịch trên sông như biến đổi cảnh quan hai bên bờ sông, ảnh hưởng đến công dụng của dòng sông, chuyển đổi ngành nghề cho người dân hai bên bờ sông

Qua nghiên cứu kinh nghiệm và xu hướng phát triển du lịch sông nước,

có thể nhận thấy một tuyến du lịch trên sông hấp dẫn được hình thành từ nhiều nhân tố:

Trước hết là điều kiện tự nhiên, không phải cứ có sông là có thể hình thành được các tuyến du lịch đường sông Để có thể đưa vào khai thác du lịch, đầu tiên con sông đó phải có những đặc điểm thẩm mỹ, hấp dẫn được du khách như cảnh quan bên sông thanh tú, dọc sông có nhiều di sản, di tích, công trình văn hóa hoặc trên con sông có những thác, ghềnh phục vụ du lịch mạo hiểm Hoặc giả con sông đó phải gắn liền với một biến có lịch sử hay đã từng xuất hiện trong một tác phẩm văn học, thơ ca, điện ảnh nổi tiếng nào đó

Ngoài ra các địa điểm về địa lý, tự nhiên của con sông như chiều dài, chiều rộng, chế độ thủy văn cũng ảnh hưởng rất lớn đến việc thiết kế tuyến du lịch trên sông Một con sông quá hẹp hoặc quá nông thì khó có thể mang lại trải nghiệm về một khoảng không gian thoáng đãng, nhẹ nhàng của du lịch đường sông cho du khách Sông quá hẹp cũng khiến cho việc lưu thông của các chuyến tàu, thuyền du ngoạn trở nên khó khăn hơn số lượng thuyền tăng đột biến Môi trường nước cũng nên dược chú ý vì chẳng có du khách nào lại muốn du ngoạn trên một dòng sông đầy rác thải và bốc mùi hôi thúi

Thứ hai là sự kết nối giữa các hoạt động trên sông và trên đất liền Tuyến

du lịch đường sông sẽ kém hấp dẫn nếu thiếu vắng các hoạt động trên đất liền Một tuyến du lịch đường sông hoàn hảo phải có sự kết nối với các hoạt động tham quan danh lam thắng cản, di tích lịch sử, đền chùa miếu mạo, hoặc tham gia vào các hoạt động du lịch cộng đồng với dân cư địa phương ở hai bên dòng sông, hay du khách có thể dừng chân tham gia câu cá bên bờ sông… Để làm được điều này, đòi hỏi phải thiết lập một hệ thống các trạm dừng chân bên bờ nhằm tạo nên sự phong phú và hấp dẫn cho hành trình du lịch trên sông

Thứ ba là một trong những điều kiện không kém phần quan trọng chính là người làm du lịch, nhất là hướng dẫn viên Vì mỗi tuyến du lịch trên sông đều

có một hành trình du lịch nhất định và đi qua nhiều cảnh đẹp đặc trưng không

dễ nhận thấy, nên người hướng dẫn viên phải biết giới thiệu được những đặc điểm về cảnh quan thiên nhiên, cuộc sống hoang dã, đời sống của cư dân dọc theo dòng sông, hoặc là giới thiệu về những công trình kiến trúc, công trình văn

hóa đặc sắc xuất hiện trong lộ trình bằng những thứ tiếng khác nhau Điều này đòi hỏi người hướng dẫn viên phải có những kiến thức phong phú về địa phương và vốn ngoại ngữ dồi dào, khả năng truyền đạt tốt

Ngoài hướng dẫn viên thì việc đào tạo người dẫn địa phương trở thành những hướng dẫn viên không chuyên cũng là một yếu tố cần thiết Chính những người dân này sẽ là nguồn bổ sung những thông tin thực tế, mới lạ bên cạnh những thông tin chính thống do hướng dẫn viên của các công ty lữ hành cung cấp

Tiếp đến đó là về cơ sở vật chất Ở đây chúng tôi muốn đề cập đến tính

an toàn và phù hợp của phương tiện vận chuyển Tùy theo đặc điểm của từng dòng sông và từng loại hình du lịch mà lựa chọn kiểu phù hợp, thuyền theo kiểu truyền thống hay hiện đại, thuyền theo kiểu kích thước lớn hay nhỏ, các trang thiết bị cứu hộ…khi du khách tham gia các hoạt động Bên cạnh đó cần phải đầu tư cơ sở hạ tầng, xây dựng các cầu cảng, bến đỗ, tu sửa các di sản, di tích, công trình văn hóa tại đia phương tạo điều kiện cho du khách tham quan

Tại Châu Âu, du lịch trên sông được rất nhiều thành phố như Paris, London, Venice, Florence, Amsterdam, Saint-Petersbourg,… Khai thác với những công trình kiến trúc, những cảnh quan đô thị ven sông và những cây cầu tuyệt đẹp gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển những đô thị lâu đời, hình thành những sản phẩm du lịch văn hóa sinh thái có tính chủ lực của mỗi thành phố Với Amsterdam (Hà Lan) là cảm xúc phấn khích khi đi thuyền lòng vòng

giữa các tuyến kênh rạch Berlin (Đức) trầm tư bên dòng sông Spree, Prague (Cộng hòa Czech) duyên dáng với cả trăm cây cầu qua sông Vltava Thành Vienna (Ao) và thủ đô Budapest (Hungary) thơ mộng với dòng Danube, Porto (Bồ Đào Nha) tráng lệ giữa hai bờ dòng sông Duoro…

Không chỉ ở Châu Âu, các thành phố Châu Á cũng đã rất thành công khi đưa những dòng sông trở thành sản phẩm du lịch đặc thù của mỗi vùng Từ Seoul, Thượng Hải, Quảng Châu tới Bangkok, Phnom Phenh, Singapore, hay Kuala Lumpur,… mỗi nơi đều có những chương trình du lịch bằng thuyền rất hấp dẫn trên các con sông trong thành phố, đây luôn là những chương trình du lịch ưa thích trong hành trình khám phá dành cho nước ngoài

Hay chẳng hạn như cách làm du lịch trên sông của Thái Lan cũng rất nổi riếng Thái Lan là một cường quốc du lịch đặc trưng bởi các chợ nổi trên những đoạn sông nước uốn quanh Những chợ nổi của Thái Lan đa số không phải tự phát mà do người dân dựng lại và khai thác theo hướng du lịch Chợ nổi Thái Lan chỉ buôn bán giữa những người dân sông nước vào buổi sáng sớm, còn buổi trưa và chiều thì họ buôn bán phục vụ du lịch Dọc hai bên bờ sông, họ bày bán hàng lưu niệm, đặc sản, quán ăn uống bày bán tấp nập, sát bờ sông thuận lợi cho khách ngồi trên thuyền thưởng thức

Bên cạnh đó, xu hướng phát triển du lịch đường sông liên vùng, tức liên kết các tỉnh, thành phố tiêu điểm du lịch của một quốc gia, thậm chí nhiều quốc gia liền kề cũng ngày càng thu hút du khách Có thể kể đến tuyến du lịch dọc sông Danube nổi Passau (Đức) – (Áo) – Bratislava – Budapest (Hungary), tuyến

du lịch dọc sông Elbe thăm một loạt lâu đài, cung điện ở Đức và Czech, tuyến

du lịch dọc sông Rhine từ Basel (Thụy Sĩ) – Strasboung (Pháp) – Koblenz – Koln (Đức) – Amsterdam (Hà Lan) và Bỉ… Ở Châu Âu thì nổi danh với du lịch sông Mekong giữa các nước Myanmar, Lào, Campuchia và Việt Nam…Và đã đến Bắc Phi thì không du khách thành phố đến vĩ đại Luxor tới Aswan – điểm cực nam của Ai Cập

1.2.1.2 Ở Việt Nam

Tại Việt Nam, du lịch sông cũng được các địa phương khai thác rất đa dạng Đến với các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, hầu hết các du khách đều không bỏ lỡ chương trình du lịch trên sông Khách du lịch tới đây được giới thiệu những tour trên các tuyến sông hấp dẫn, mang đặc trưng của vùng đất Nam Bộ như: du lịch đến bến Ninh Kiều vào ban đêm, nghe đờn ca tài tử Nam

Bộ, du lịch bằng thuyền trên sông Mekong và các kênh rạch để ngắm phong cảnh làng quê thôn dã, tham quan chợ nổi Cái Răng, ghé các nhà vườn hai bên

bờ sông để thưởng thức trái cây bốn mùa,…

Thành phố Hồ Chí Minh có chương trình du lịch bằng thuyền Bonsai Cruise tại bến Nhà Rồng Thừa Thiên Huế có chương trình du lịch gắn với sông Hương như: đi thuyền dọc theo sông Hương đến thăm chùa Thiên Mụ, điện Hòn Chén, lăng Minh Mạng,… lênh đênh trên thuyền nghe ca Huế hay thưởng thức các món ẩm thực xứ Huế, ngắm cầu Trường Tiền, Đại Nội lung lịnh ánh điện vào ban đêm… Thủ đô Hà Nội cũng hấp dẫn du khách với chương trình du lịch

sông Hồng thăm làng gốm Bát Tràn, thăm đền thờ Chử Đồng Tử-Tiên Dung…

Thời gian gần đây, Thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam đã có chủ chương phát triển loại hình du lịch trên sông nhằm phát triển đô thị, du lịch sinh thái, cải thiện môi trường như: sông Cổ Cò là khu vực trọng điểm của du lịch

Đà Nẵng – Hội An, kết nối các điểm du lịch nổi tiếng của thành phố như: Bảo tàng điêu khắc Chăm Đà Nẵng, Khu du lịch căn cứ K20, Khu danh thắng Ngũ Hành Sơn, Chùa Quán Thế Âm Ngũ Hành Sơn, Làng đá Non Nước… với phố

cổ Hội An với các khu du lịch nghỉ dưỡng cao cấp ven biển

Hay là dọc tuyến đường sông từ cửa Hàn của Đà Nẵng đến Cửa Đại của Hội An, bên cạnh các điểm đến khá nổi tiếng kể trên, các cảnh quan ven sông cũng rất đẹp và hấp dẫn với đô thị hiện đại hai bên bờ sông Hàn tiếp nối các khung cảnh làng nghề, làng quê thanh bình Kết quả khảo sát khách du lịch đến với thành phố Đà Nẵng và phố cổ Hội An (Quảng Nam) của Viện Nghiên Cứu phát triển Kinh tế - Xã hội Đà Nẵng thực hiện vào tháng 7.2013 cho thấy nhu cầu du lịch trên sông của du khách là rất lớn

1.2.2 Du lịch trên sông ở thành phố Đà Nẵng

1.2.2.1 Hệ thống sông tại Đà Nẵng

Thành phố Đà Nẵng có diện tích tự nhiên không lớn, nhưng có mạng lưới sông rất phức tạp, thuộc hạ lưu hệ thống sông Vu Gia – Thu Bồn Chế độ thủy văn trên các con sông này chịu sự phối trực tiếp bởi chế độ mưa trên toàn lưu vực, mà phần lớn diện tích lưu vực sông Vu Gia – Thu Bồn nằm trên địa phận tỉnh Quảng Nam, chỉ có lưu vực sông Cu Đê và Túy Loan nằm trong địa phận thành phố Đà Nẵng

Sông Vu Gia: Bắt nguồn từ sườn tây đỉnh Ngọc Linh (2596m) tỉnh Kon Tum, chảy qua tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng đổ ra biển qua cửa Hàn Sông Vu Gia có những chi lưu chính: sông Cái (Đăk Mi), sông Bung (có chi lưu

là sông A Vương), sông Côn Chiều dài sông chính từ thượng nguồn sông Cái đến đến Ái Nghĩa: 166 km, đến cửa biển Đà Nẵng là 204 km Diện tích lưu vực sông Vu Gia đến Ái Nghĩa là 5.180 km2

Tại Ái Nghĩa sông Vu Gia tách ra hai nhánh: Sông Ái Nghĩa chảy về phía hạ lưu qua thị trấn Ái Nghĩa và sông Quảng Huế là nhánh phân lưu chuyển nước sông Vu Gia về sông Thu Bồn Hạ lưu sông Vu Gia có 2 nhánh nhập lưu là sông Vĩnh Điện và sông Túy Loan (địa phận thành phố Đà Nẵng)

Sông Thu Bồn bắt nguồn từ ngọn núi cao trên 1500m của tỉnh Kon Tum Chiều dài sông chính từ thượng nguồn đến cửa Hội An là 198km, diện tích lưu vực tính đến Giao Thuỷ (cách cửa Hội An 30km) là 3.825km2 Sông Thu Bồn

có những chi lưu chính: sông Tranh (có nhiều chi lưu như sông Trường, Đăk Sa ), sông Tiên (Sông Khang), sông Lâu (Sông Trầu), Ngọn Thu Bồn, khe Diên, khe Cầu

Tại Giao Thủy, sông Thu Bồn có nhánh nhập lưu là sông Quảng Huế chuyển về một phần lượng nước sông Vu Gia Cách Quảng Huế 16 km về phía hạ lưu, sông Thu Bồn có một nhánh phân lưu là sông Vĩnh Điện lại chuyển một phần lượng nước từ sông Thu Bồn về hạ lưu sông Vu Gia (sông Hàn) Hạ

lưu sông Thu Bồn có nhánh nhập lưu là sông Ly Ly và cuối cùng chảy ra cửa Đại

Diện tích toàn bộ lưu vực hệ thống sông Vu Gia- Thu Bồn tính từ thượng nguồn đến cửa sông Hàn và cửa Đại là 10.318 km2

-Các sông thuộc hạ lưu sông Vu Gia:

Sông Yên: Cách thị trấn Ái Nghĩa khoảng 4 km về phía hạ lưu, sông Ái Nghĩa có phân lưu là sông Yên và sông Lạc Thành Sông Yên xuất phát từ xã Đại Hiệp chảy theo hướng Bắc đến ngã ba sông Túy Loan và Cầu Đỏ Sông Yên có chiều dài 12,74 km, có độ dốc khoảng 0,4 %, lòng sông rộng, có chiều rộng trung bình 130 m Do có độ dốc lớn, lòng sông rộng nên phần lớn lưu lượng của sông Ái Nghĩa tập trung chảy vào nhánh sông này Phần hạ lưu sông Yên thuộc địa phận thành Phố Đà Nẵng, trên sông Yên có đập dâng An Trạch Sông Lạc Thành: là sông đào thuộc địa phận tỉnh Quảng Nam, cũng là phân lưu của sông Ái Nghĩa, chảy theo hướng Đông đến ngã ba sông La Thọ và Quá Giáng (Bàu Sấu), dài khoảng 4,25 km, có độ dốc nhỏ 0,05%, chiều rộng lòng sông hẹp, trung bình 85m nên lưu lượng sông Lạc Thành chỉ chiếm một lượng nhỏ lưu lượng của sông Ái Nghĩa Sông Lạc Thành có hai phân lưu là sông La Thọ và sông Quá Giáng

Sông Quá Giáng là phân lưu của sông Lạc Thành, chảy theo hướng Đông Bắc dài khoảng 6,45 km, có hai nhánh là sông Quá Giáng Tả và Quá Giáng Hữu Trên sông Quá Giáng Tả có đập dâng Hà Thanh và trên sông Quá Giáng Hữu có đập dâng Bàu Nít Ở hạ lưu hai nhánh sông này nhâp lại và chảy vào sông Vĩnh Điện

Sông La Thọ là phân lưu của sông Lạc Thành, chảy theo hướng Đông Nam dài 5,01 km Sông La Thọ có hai phân lưu là sông Thanh Quýt và sông Cổ

Cò

Sông Thanh Quýt là phân lưu của sông La Thọ, trên sông Thanh Quýt có đập dâng Thanh Quýt, ở hạ lưu sông Thanh Quýt chảy vào sông Vĩnh Điện

Sông Tam Giác (sông Cổ Cò) là phân lưu của sông La Thọ, đổ vào sông Thu Bồn qua cống Bình Long

Sông Túy Loan : lưu vực nằm trọn trong địa phận thành phố Đà Nẵng, liền kề với lưu vực sông Cu Đê Sông Túy Loan bắt nguồn từ sườn phía đông núi Mang (1708m) và núi Bà Nà (1.487m ) có chiều dài 30 km với diện tích 309 km2 Sông Túy Loan được hình thành bởi 3 nhánh sông chính: sông An Lợi, sông Lỗ Trào và sông Lỗ Đông Sông Túy Loan chảy qua các xã Hoà Ninh, Hoà Phú, Hoà Phong, Hoà Nhơn Trên lưu vực sông Túy Loan có hồ Đồng Nghệ

Sông Cầu Đỏ: là hợp lưu của sông Yên và sông Túy Loan nên dòng chảy chịu ảnh hưởng rất lớn của quy trình vận hành các công trình ở thượng lưu, đồng thời còn chịu ảnh hưởng của chế độ thủy triều, vào mùa khô nước trên sông Cầu Đỏ bị nhiễm mặn Sông Cầu Đỏ ở hạ lưu có tên gọi là sông Cẩm Lệ

Sông Vĩnh Điện: là sông nối giữa sông Thu Bồn và sông Hàn Dòng chảy

từ sông Thu Bồn theo sông Vĩnh Điện đổ về sông Hàn Dòng chảy sông Vĩnh Điện chịu ảnh hưởng bởi chế độ thủy triều vùng biển Cửa Đại và cửa Hàn Trên địa phận thành phố Đà Nẵng, sông Vĩnh Điện chảy qua các xã Hoà Phước, Hòa Xuân, phường Hoà Quí, Bắc Mỹ An

Sông Hàn: là sông tiếp nhận lượng dòng chảy của sông Cầu Đỏ và sông Vĩnh Điện, đổ ra biển qua cửa Hàn Chế độ dòng chảy sông Hàn chịu ảnh hưởng mạnh bởi chế độ thủy triều vùng biển Đà Nẵng

Sông Cu Đê: nằm ở phía bắc thành phố Đà Nẵng, có chiều dài 38 km với diện tích lưu vực là 425,2 km2 Sông Cu Đê được hình thành bởi 2 nhánh sông chính là sông Bắc và sông Nam, hướng chảy chính của sông Cu Đê là Tây-Đông rồi đổ ra vịnh Đà Nẵng Lưu lượng dòng chảy sông Cu Đê tập trung chủ yếu vào mùa mưa, còn về mùa khô lưu lượng nhỏ nên dòng chảy bị ảnh hưởng chế độ triều phía biển rất lớn Sông Cu Đê chảy qua các xã Hoà Bắc, Hoà Liên (huyện Hòa Vang), phường Hoà Hiệp Nam, Hoà Hiệp Bắc (quận Liên Chiểu) Trên lưu vực sông Cu Đê có hồ Hòa Trung

1.2.2.2 Du lịch trên sông ở Đà Nẵng hiện nay

Thời gian qua, ngoài các sản phẩm du lịch ngày càng đa dạng, phong phú như du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, du lịch biển, bán đảo Sơn Trà, các điểm vui chơi giải trí đang trở thành điểm đến mới như Công viên Châu Á – Asia Park, Suối khoáng nóng núi Thần Tài, trung tâm giải trí phức hợp Hellio,… thành phố

đã có kế hoạch phát triển du lịch đường sông năm 2016 – 2018, phát triển các tour, tuyến như: tuyến cảng sông Hàn – cầu Trần Thị Lý, tuyến cảng sông Hàn – cửa biển – bán đảo Sơn Trà, phát triển thêm thể thao giải trí, dịch vụ ăn uống, nâng cao chất lượng phục vụ du khách, tuyến cảng sông Hàn – Cẩm Lệ - Túy Loan – Thái Lai, tuyến sông Hàn – danh thắng Ngũ Hành Sơn, tuyến sông Cu

Đê – Trường Định phát triển tuyến điểm du lịch sinh thái gắn liền với văn hóa làng nghề, tâm linh,… Có thể thấy được hoạt động du lịch trên sông ở Đà Nẵng diễn ra khá sôi động với nhiều đơn vị kinh doanh du lịch đường thủy nội địa

Với bất kì du khách nào đến du lịch Đà Nẵng đều cảm nhận thành phố này là nơi lý tưởng cho những chuyến du lịch, nhất là những trải nghiệm về sông nước bởi các tour du lịch đường sông luôn đem đến cho du khách sự thích thú khi ngắm nhìn một Đà Nẵng vừa dịu dàng, quyến rũ, vừa nguyên sơ mà vừa hiện đại

Dọc theo dòng sông Hàn, lướt ca nô siêu tốc đi về phía sông Cổ Cò, du khách sẽ cảm nhận được một Đà Nẵng thật khác với những cảnh sinh hoạt bình

dị của ngư dân địa phương Bỏ lại sự ồn ào của phố thị, du khách tìm thấy sự tĩnh lặng trong tâm hồn khi tìm về với những hình ảnh quen thuộc của sông nước miền Trung: đôi thuyền độc mộc lướt trên sông, chiếc rớ buông lưới trong buổi sớm bình minh, bác ngư dân đánh bắt cá trên chòi nổi,…

Xuôi theo dòng sông Túy Loan, du khách sẽ được trải nghiệm được một

Đà Nẵng hiền hòa, giàu giá trị văn hóa như những ngôi nhà cổ có tuổi thọ vài tram năm, những ngôi đình làng với lối kiến trúc độc đáo nằm lặng yên bên gốc

đa cổ thụ, những trò chơi dân gian hấp dẫn

Nét trẻ trung của Đà Nẵng được in dấu với hình ảnh những cây cầu bắc qua sông Hàn, những toa nhà cao tầng hiện đại, bến du thuyền mang đẳng cấp

quốc tế Những ai ưa mạo hiểm sẽ có dịp được trải nghiệm các môn thể thao nước như lướt ván, chèo thuyền kayak, ca nô kéo chuối, ca nô kéo dù bay,… với sức hấp dẫn khó cưỡng

Ngược về phía biển, du khách sẽ được khám phá bán đảo Sơn Trà với nhiều bãi tắm còn tự nhiên, hoang sơ như Bãi Cát Vàng, Mũi Nghê, Đảo

Ngọc,… Được mệnh danh là “Viên ngọc quý giữa lòng thành phố trẻ”, nơi đây

có nhiều dịch vụ tiện lợi cho du khách lựa chọn như: lặn ngắm san hô, câu cá cùng ngư dân, cắm trại,… Hay du khách có thể tham gia tour câu cá cùng ngư dân để tìm hiểu về đời sống lao động của người dân địa phương

Với hệ thống cơ sở hạ tầng, vật chất kĩ thuật được đầu tư xây dựng phục

vụ phát triển du lịch sẽ mang lại cho du khách sự thoải mái khi tham quan các tour du lịch sông nước ở Đà Nẵng cả ngày lẫn đêm Dù là bình minh hay hoàng hôn, Đà Nẵng đều đẹp với vẻ đẹp riêng vốn có mà thiên nhiên đã ưu đãi ban tặng cho thành phố bên sông này

CHƯƠNG 2: TIỀM NĂNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH TRÊN

SÔNG TÚY LOAN, THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

2.1 Giới thiệu về dòng sông Túy Loan, thành phố Đà Nẵng

2.1.1 Ý nghĩa tên gọi

của sông Cầu Đỏ (hay sông Cẩm Lệ, sông Hàn tùy theo từng đoạn), chảy hoàn toàn trong địa phận huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng Ngoài ra thì tên gọi của con sông Túy Loan này nó còn gắn liền với tên gọi của ngôi làng cổ Túy Loan với lịch sử trên 500 năm, mang đậm dấu ấn của lịch sử, truyền thống và bản sắc văn hóa làng quê Việt Nam tọa lạc lâu đời ở hướng Tây Nam của thành phố Đà Nẵng, thuộc địa phận xã Hòa Phong, huyện Hòa Vang

Có lẽ do cách hiểu đơn giản rằng Túy Loan viết theo chữ Hán là 醉 鸞, trong đó Túy 醉 là say, còn Loan 鸞 là chim loan, nên nhiều người cho rằng tên gọi này xuất phát từ một truyền thuyết về con chim loan say (rượu) rồi bay đến vùng đất này Một số ít người khác thì cho rằng không phải Túy Loan mà là

Thoạt nghe tưởng có lý nhưng thật đáng tiếc, tất cả chỉ là suy diễn tùy tiện của dân gian Bởi lẽ, tất cả các tài liệu chữ Hán liên quan đến địa danh này còn lại đến nay không có bất k một Túy Loan hay Thúy Loan nào có cách ghi chữ Hán như trên Sự thật Thúy Loan mới là tên gọi đúng, nhưng không phải là

翠 鸞, tức con chim loan có màu xanh (chim loan chẳng liên quan gì đến mảnh đất mà tiền nhân đã khai phá), mà là Thúy Loan 翠 巒; trong đó Thúy 翠 gồm

có bộ vũ 羽 và chữ tốt 卒 là hình dung từ (tính từ) chỉ sắc xanh biếc; Loan 巒 gồm có hai bộ ti 糹ở hai bên và bộ ngôn 言 ở giữa phía trên, dưới là chữ sơn 山, nghĩa là ngọn núi cao Vậy Thúy Loan 翠 巒 nghĩa là ngọn núi cao màu xanh

Trong thư tịch, địa danh Thúy Loan 翠 巒 xuất hiện lần đầu tiên trong châu cận lục của Dương Văn An, viết năm 1555, tại quyển 3 mục bản đồ (lúc bấy giờ, Thúy Loan là một trong 66 xã của huyện Điện Bàn, phủ Triệu Phong).

Nhưng tài liệu phong phú nhất cung cấp căn cứ về tên gọi Thúy Loan như trên không đâu xa mà ở ngay đình làng Bức hoành phi bằng gỗ tạo năm Tân Sửu, khắc ba chữ tên đình là: 翠 巒 亭 – Thúy Loan đình, tức đình Thúy Loan Tấm văn bia tạo năm Thành Thái nguyên niên (1889), nội dung nói về lý do tu tạo đình và việc đóng góp của quan viên- dân làng, trong đó có câu ghi rõ: 右

碑 誌 翠 巒 社 仝 社 記 – Hữu bi chí Thúy Loan xã đồng xã ký; nghĩa là: Bên phải bia chí, xã Thúy Loan đồng ký

Đặc biệt, ở đây còn lưu giữ 20 sắc phong của các vua triều Nguyễn, từ Minh Mạng (1820 - 1840) đến Khải Định (1916 - 1925) ban tặng, cũng đều ghi

là 翠 巒 – Thúy Loan Ví dụ, sắc năm Minh Mạng thứ bảy (1826) phong cho thần Thiên Y Ana có đoạn: 仍 準 許 和 榮 縣 翠 巒 社 依 舊 奉 事 – Nhưng chuẩn hứa Hòa Vinh huyện, Thúy Loan xã y cựu phụng sự; nghĩa là nhưng chuẩn cho xã Thúy Loan, huyện Hòa Vinh (Vang) phụng thờ như cũ Sắc năm Khải Định thứ hai (1917) phong thần cho vị tiền hiền khai canh họ Trần, có đoạn: 敕 廣 南 省 大 祿 縣 翠 巒 社 奉 事 開 耕 陳 大 郎 之 神 – Sắc Quảng Nam tỉnh, Đại Lộc huyện, Thúy Loan xã phụng sự khai canh Trần Đại Lang chi thần (…); nghĩa là: Sắc cho xã Thúy Loan, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam phụng sự thần khai canh Trần Đại Lang

Điều thú vị là tên gọi Thúy Loan cũng đã được tiền nhân diễn giải rất

ngày nay, có cụ già ở xã Hòa Phong đã nói rằng “Dòng sông Túy Loan chảy quanh co khúc khuỷu như một con chim loan đang say bay chếnh choáng” Chỉ

bấy nhiêu thôi cũng đủ nói lên ý nghĩa tên con sông và vẻ đẹp mơ màng, êm đềm của dòng sông Túy như thế nào

2.1.2 Đặc điểm tự nhiên , sinh thái

Sông Túy Loan, (hay còn gọi là sông Thủy Loan), là một dòng sông ở phía Tây thành phố Đà Nẵng Và là một trong những phụ lưu của sông Cầu

Đỏ (hay sông Cẩm Lệ, sông Hàn tùy theo từng đoạn), sông Túy chảy hoàn toàn trong địa phận huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng

hình thành bởi 3 nhánh sông chính: sông An Lợi, sông Lỗ Trào và sông Lỗ

Hòa Vang chảy tới và một sông nhỏ bên tả ngạn Cả hai chi lưu này nhập vào sông Túy Loan tại xã Hòa Phong Sông Lỗ Đông có một chi nhỏ là sông Đồng Nghệ Sông Túy Loan chảy theo hướng Tây-Đông qua xã Hòa Phong và Hòa

Đặc biệt khi nhắc đến Túy Loan thì nổi bật nhất vẫn là hình ảnh con sông

làng cổ Túy Loan hơn 500 năm tuổi gắn liền với các giá trị văn hóa truyền thống lịch sử lâu đời vào lòng đã tạo nên một phong cảnh thiên nhiên vô cùng

bến nước, bãi bờ, làng quê, đồng lúa, cầu qua, chợ búa mang đậm dấu ấn lịch

sử truyền thống và bản sắc văn hóa làng quê Việt Nam nói chung và huyện Hòa Vang nói riêng

2.1.3 Đặc điểm thủy văn

Chế độ thủy văn trên sông Túy Loan này chịu sự chi phối trực tiếp bởi chế độ mưa trên toàn lưu vực Theo báo cáo của Đài Khí tượng Thủy văn Khu vực Trung Trung bộ, dòng chảy trên các sông Đà Nẵng nhìn chung, trong đó có sông Túy Loan diễn biến khá phức tạp, có sự khác thường so với trung bình nhiều năm (TBNN) Vào mùa cạn, dòng chảy sông Túy Loan khá ổn định với

lưu lượng dòng chảy là 6,47 m³/s, riêng thời k cuối tháng 4 và giữa tháng 5

hưởng triều nhìn chung có xu thế giảm dần từ tháng 1 đến giữa tháng 4, cuối tháng 4 và tháng 5 dòng chảy được nâng cao hơn sau đó tiếp tục suy giảm đến giữa tháng 8 Mực nước trung bình tháng thấp nhất ở sông tập trung chủ yếu vào thời k cuối tháng 7, đầu tháng 8

2.1.4 Sông Túy Loan trong văn hóa, lịch sử Đà Nẵng

Thành phố Đà Nẵng vốn nổi tiếng là thành phố của những cây cầu, những dòng sông uốn lượn, bao bọc những làng quê thanh bình đã đi vào lịch sử mang đậm dấu ấn lịch sử, văn hóa truyền thống bao đời của ông cha ta như sông Hàn, sông Cẩm Lệ, sông Túy Loan, sông Cu Đê,…

Mỗi dòng sông đều là mỗi điểm nhấn tự hào của người dân thành phố Đà Nẵng nói chung và người dân sinh sống tại nơi con sông đó chảy qua nói riêng Nếu như nói con sông Hàn là điểm nhấn tạo nên thương hiệu riêng của thành phố du lịch Đà Nẵng thì chắc có lẽ khi nhắc đến 2 chữ Túy Loan chắc hẳn ai ai cũng sẽ biết đến con sông Túy Loan thuộc huyện Hòa Vang – thành phố Đà Nẵng

Đối với người dân huyện Hòa Vang thì dòng sông Túy Loan chính là niềm tự hào, là tình yêu của những năm tháng lịch sử, là dòng sông lưu giữ các giá trị tự nhiên và văn hóa Cũng như bao dòng sông khác trên mảnh đất Đà Nẵng thân yêu, dòng sông Túy vừa khỏe khoắn, vừa thơ mộng, bao bọc ngôi làng cổ Túy Loan phát triển từng ngày và lưu giữ các giá trị văn hơn nghìn đời nay, là dòng sông nuôi dưỡng tâm hồn của mọi đứa trẻ, mọi người dân qua từng năm tháng cuộc đời

Con sông Túy Loan vốn không hề đỏ nặng phù sa như sông Hồng, không dịu dàng, hiền hòa như sông Hương, lộng lẫy, kiêu sa như con sông Hàn hay những dòng sông khác Nhưng con sông Túy Loan lại tô điểm thêm cho vẻ đẹp của làng quê huyện Hòa Vang thật hiền hòa, thật bình yên, nhưng mang lại cảm giác hết sức mới mẻ, thú vị khi hòa vào dòng nước xanh mát của nó.

Sông Túy Loan là dòng sông gắn liền với biết bao nhiêu là kỷ niệm của lớp lớp người dân, kỉ niệm của những ngày xưa cực khổ kiếm sống bên bờ sông,

kỉ niệm của bao nhiêu thời kì dựng xây và thay đổi Và cũng là chứng nhân về những đổi thay của làng quê năng động, trẻ trung, và đang từng ngày phát triển

Con sông Túy Loan vốn dĩ đã có rất từ lâu đời, nó là minh chứng cho lịch

sử hào hùng của ông cha ta, là con sông gắn liền với các giá trị tự nhiên và giá trị văn hóa lịch sử ở mảnh đất Túy Loan bao đời nay như: chảy hoàn toàn trong

nắng mưa này

Chính vì vậy mà con sông Túy Loan luôn là niềm tự hào, là điểm nhấn, là tình yêu bất diệt của mỗi người dân Túy Loan và cũng như mọi người dân Đà Nẵng

2.2 Tiềm năng phát triển du lịch trên sông Túy Loan, thành phố Đà Nẵng

2.2.1 Tiềm năng về tài nguyên du lịch

2.2.1.1 Tài nguyên du lịch tự nhiên

Trong vài năm trở lại đây, huyện Hòa Vang đã có sự đổi mới và phát triển rất đáng ghi nhận trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội Trong đó, du lịch đã và đang có những bước đột phát mới và đang trên đà phát triển vươn lên, góp phần quan trọng làm thay đổi diện mạo của cả huyện Hòa Vang

Hòa Vang là một huyện giàu tiềm năng về du lịch, đặc biệt là du lịch tự nhiên Bởi thiên nhiên đã ưu ái ban tặng cho mảnh đất này nguồn tài nguyên du lịch tự nhiên vô cùng phong phú, đa dạng, độc đáo với đồi núi, đồng bằng, sông, suối, hồ, đầm… thích hợp phát triển du lịch loại hình du lịch sinh thái

Bất k ai đã đến với mảnh đất huyện Hòa Vang một lần, có lẽ không bao giờ quên được con sông Túy Loan nằm giữa lòng một làng quê yên bình Không

đỏ nặng phù sa như sông Hồng, không mang dáng vẻ kinh k như sông Hàn, sông Túy Loan vừa nhẹ nhàng, vừa thơ mộng tạo nên nét độc đáo, khác biệt cho làng quê thân yêu

Sông Túy Loan là một con sông có nhiều nhánh sông hợp lại tạo thành, uốn lượn như một tấm vải đào vắt ngang bầu trời xanh Sông lững lờ trôi, chảy men giữa hai bờ làng quê bình dị Bến bờ sông, con đường làng chạy dài với những hàng cây xanh ngát soi bóng xuống dòng sông Vẻ xanh mát của cây cùng với cái hiền hòa của sông Túy Loan tạo nên một bức tranh thật đẹp, thanh bình, thoát ra ngoài nhịp sống tấp nập của thành phố.Vào buổi sáng sớm, trong làn sương nắng mỏng, sông dường như không trôi, đứng lặn ngắm nhìn vẻ đẹp yên ả thanh bình của quê hương

Mặt sông phẳng lặng, chỉ có những con sóng vỗ nhẹ như đang hát khúc

ca êm ái ngợi ca vẻ đẹp của làng quê cổ Giữa không gian yên ả, sông như một dãi lụa bạc thật đẹp Thế nhưng, vào buổi trưa, dưới ánh nắng chói chang, mặt sông trở nên khỏe khoắn, hồng hào, lấp lánh Sông như một chiếc gương khổng

lồ soi bóng làng quê lên mình Tối về, con sông càng trở nên yên bình đến lạ kì khoác lên mình chiếc áo màu vàng rực của ánh trăng nơi làng quê như tạo thêm

vẻ hiền dịu cho sông Túy Loan

Khi đến đây, du khách sẽ được hòa mình ngắm nhìn toàn bộ vẻ đẹp hết sức bình dị của con sông Túy Loan, hằng ngày uốn lượn và bao bọc làng quê thân yêu của mình Hay ngồi nhâm nhi một tách trà chiều, lặng lẽ ngắm nhìn toàn bộ cảnh vật nơi đây, nghe thấy tiếng chim hót, tiếng mang tác, tiếng nô nức của chợ làng,…

Dòng sông vẫn cứ thế trôi, hoang vu và mát lạnh Ít ai còn kịp nhớ rằng mình đang cách thành phố đông gần một triệu dân chỉ vài chục phút chạy xe, thậm chí chỉ quay đầu nhìn lại đã có thể thấy Đà Nẵng hiện ra rõ mồn một màu sơn, màu ngói của những mái nhà để thấy được những điều mới mẻ, thú vị mà chỉ có ở mảnh đất nắng sương này

Với lợi thế về tài nguyên du lịch tự nhiên phong phú và đa dạng, trong những năm gần đây con sông Túy Loan đã được đưa vào khai thác phục vụ phát triển du lịch, dịch vụ nhằm từng bước khai thác có hiệu quả những tiềm năng thế mạnh du lịch trên địa bàn huyện Sông có một vai trò đặc biệt trong lịch sử

hình thành và phát triển của thành phố Đà Nẵng nói chung và huyện Hòa Vang nói riêng Cùng với nhịp sống hiện đại, sôi động, phát triển từng ngày của huyện, sông Túy Loan như điểm tựa, là nền tảng để huyện vươn cao, vươn xa trong tương lai

Với mục đích khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên du lịch tự nhiên cùng cảnh quan đẹp mắt của vùng sông nước, nơi đây hứa hẹn sẽ trở thành điểm du lịch tuyệt vời cho du khách cả trong và ngoài nước trong những năm đến

2.2.1.2 Tài nguyên du lịch nhân văn

Sông Túy Loan, không chỉ được đánh giá là một trong những điểm du lịch hấp dẫn với lợi thế về tiềm năng tài nguyên du lịch tự nhiên phong phú và

đa dạng mà nó còn được đánh giá là một trong những điểm du lịch hấp dẫn du khách bởi tài nguyên du lịch nhân văn gắn liền với các giá trị văn hóa, lịch sử truyền thống lâu đời của ông cha ta

được ghi dấu ấn bởi những địa danh như: đình làng cổ Túy Loan, đình Bồ Bản,

Nhà thờ Chư phái tộc Quá Giáng, chợ Túy Loan,…

Ngược nguồn Túy Loan nghĩa là về với một vùng nguyên sơ, chứa nhiều

ẩn số với du khách phương xa Bởi nhắc đến Đà Nẵng, người ta thường nhớ đến Ngũ Hành Sơn, bán đảo Sơn Trà, Bà Nà, chùa Linh Ứng… và những cây cầu vắt qua dòng sông Hàn thơ mộng Nhưng đặc biệt khi nhắc đến con sông Túy Loan, nó còn gắn liền với hình ảnh ngôi làng cổ Túy Loan cùng tên được hình

chỉ mang đậm dấu ấn lịch sử và truyền thống mà còn là ngôi làng đến nay vẫn mang theo đặc trưng của văn hóa làng quê Việt Nam

Làng cổ Túy Loan là một trong năm làng cổ được công nhận lâu đời nhất

ở Việt Nam Đến thăm làng cổ Túy Loan, du khách sẽ bắt gặp hình ảnh mái đình, cây đa, bến nước…vốn là những biểu tượng đặc trưng của làng quê Việt