KNKT: khuyết tật là những hạn chế trong hoạt động theo chức năng hay trong phạm vi bình thường của con người những hạn chế do suy giảm chức năng gây nên. Tàn tật là hạn chế hay thiếu hụt do( một khuyết tật) khả năng thực hiện vai trò trong xã hội.
Trang 1NỘI DUNG ÔN TẬP MÔN CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI KHUYẾT TẬT
1. Phân tích khái niệm Khuyết tật? Người khuyết tật Lấy ví dụ minh họa.
Suy giảm chức năng là những người có vấn đề về thể chất
KNKT: khuyết tật là những hạn chế trong hoạt động theo chức năng hay trong phạm vi bình thường của con người những hạn chế do suy giảm chức năng gây nên
Tàn tật là hạn chế hay thiếu hụt do( một khuyết tật) khả năng thực hiện vai trò trong xã hội
Ví dụ: người bị chất độc màu da cam -> suy giảm -> khuyết tật -> tàn tật -> thiếu hụt các chức năng cơ thể -> hạn chế vận động -> hạn chế việc làm -> hạn chế hòa nhập xã hội
Ví dụ cụ thể: tên tuổi tóm tắt tiểu sử cá nhân gia đình
Theo CRPD Người khuyết tật là những người thiếu hụt những khiếm khuyết lâu dài về cảm giác trí tuệ thần kinh cơ thể, họ phải đối mặt với nhiều rào cản khác nhau những điều này có thể cản trờ họ tham gia đầy đủ và có hiệu quả vào các sinh hoạt xã hội trên cơ sở bình đẳng những người khác
Biểu hiện của họ rất đa dạng, có rất nhiều loại khiếm khuyết mà con người phải chịu tác động theo nhiều cách khác nhua có một vài người chỉ chịu một dạng tật nhưng có những người phải chịu nhiều dạng khuyết tật khác nhau Có người bị bẩm sinh hoặc khi họ sống trong xã hội có những rủi do không đáng
có khiến họ bị khuyết tật
2. Phân biệt các dạng khuyết tật, các mức độ khuyết tật theo luật người khuyết tật của Việt Nam năm 2010.
Phân loại các dạng khuyết tật theo các dạng tật trong điều 3 luật người khuyết tật Việt Nam 2010
Khuyết tật vận động: là tình trạng giảm hoặc mất chức năng cử động cơ
thể như đầu cổ chân tay thân mình dẫn đến hạn chế vận động di chuyển
Khuyết tật Nghe nói:là tình trạng giảm hoặc mất chức năng nghe hoặc nói
hoặc cả hai là nghe và nói, phát âm thành tiếng và câu rõ rang dẫn đến hạn chế trong giao tiếp và trao đổi thông tin bằng lời nói
Trang 2Khuyết tật nhìn: là tình trạng giảm hoặc mất đi khả năng nhìn và cảm
nhận ánh sang màu sắc hình ảnh sự vật trong điều kiện ánh sang và môi trường bình thường
Khuyết tật thần kinh tâm thần: là rối loạn tri giác trí nhớ cảm xúc kiểm
soat hành visuy nghĩ và có những biểu hiện lời nói bất thường
Khuyết tật trí tuệ: là tình trạng giảm hoặc mất khả năng nhận thức tư duy
biểu hiện bằng việc chậm hoặc không thể suy nghĩ phân tích sự vật hiện tượng giải quyết sự việc
Khuyết tật khác: là tình trạng giảm hoặc mất những chức năng cơ thể
khiến cho hoạt động lao động sinh hoạt học tập khó khăn mà không thuộc các trường hợp bên trên
Mức độ khuyết tật:
a) Người khuyết tật đặc biệt nặng là người do khuyết tật dẫn đến không
thể tự thực hiện việc phục vụ nhu cầu sinh hoạt cá nhân hàng ngày;
b) Người khuyết tật nặng là người do khuyết tật dẫn đến không thể tự thực
hiện một số việc phục vụ nhu cầu sinh hoạt cá nhân hàng ngày;
c) Người khuyết tật nhẹ là người khuyết tật không thuộc trường hợp quy
định tại điểm a và điểm b khoản này
3. Những khó khăn trở ngại đối với người khuyết tật Sự kỳ thị và phân biệt đối xử với người khuyết tật Lấy ví dụ minh họa.
Khó khăn của NKT:
a Học tập Với sự giới hạn của mình, đặc biệt là ở người khuyết tật về trí
tuệ hoặc cơ quan thu nhận cảm giác (khiếm thính, khiếm thị) khả năng tiếp thu tri thức rất khó khăn, nhưng khuyết tật vận động thì bị ảnh hưởng ít hơn Người khuyết tật cần một hình thức giáo dục đặc biệt phù hợp với đặc điểm khiếm khuyết của mình Mặc khác, đôi khi sự đầu tư về cơ sở vật chất dành cho việc giáo dục cho người khuyết tật còn quá ít do kèm theo thiếu hỗ trợ của gia đình cho nên việc duy trì học tập tiến lên của người khuyết tật không nhiều Vì vậy, khi tiếp xúc với người khuyết tật, chúng ta nên hiểu, thông cảm với cách ăn nết
ở, đặc biệt là kiến thức của người khuyết tật
b Việc làm Khó khăn trong học tập, cùng với khuyết tật ảnh hưởng trực
tiếp đến khả năng xin việc làm trong các công ty, xí nghiệp hay tổ chức cá nhân Ngoài ra, một số công việc có đòi hỏi mà người khuyết tật khó thực hiện
Trang 3tốt được đối với thể lý dù kiến thức dư thừa Cho nên, chúng ta cần nhìn ra khuyết tật hầu chọn việc, giao việc đúng với khả năng và phù hợp với khuyết tật của họ Như thế, họ cảm thấy là những người hữu dụng và trọng dụng hầu tự vươn lên và yêu người, yêu đời mà vui sống
c Hôn nhân Ngày nay, còn rất nhiều người khuyết tật gặp nhiều cản trở
trong tìm kiếm hạnh phúc lứa đôi Người khuyết tật khó lập gia đình hơn người bình thường, điều này có nhiều nguyên nhân Theo nguyên lý chung, con người
có xu hướng lựa chọn bạn đời có bộ gien tốt, do vậy người khuyết tật thường bị cho là lựa chọn "dưới tiêu chuẩn"
Ngoài ra là những lo sợ về di truyền, khả năng chăm sóc con cái yếu kém
và khó khăn sau này do bệnh nặng thêm, kinh tế khó khăn, xấu hổ với xã hội Mặc khác, người khuyết tật cũng thường có mặc cảm mình làm khổ người yêu với suy nghĩ sai lầm kiểu như: Đáng ra anh (cô) ấy sẽ hạnh phúc hơn nếu yêu và lấy người lành lặn Nói chung, dư luận xã hội cho rằng sẽ là đôi đũa lệch nếu như một cô gái khỏe mạnh lấy một chàng trai khuyết tật (hoặc ngược lại) và nghĩ rằng họ đến với nhau vì một lý do khác chứ không phải tình yêu Nên nhớ rằng đúng là có những khó khăn nhất định trong hôn nhân đối với người khuyết tật nhưng hạnh phúc gia đình không chỉ phụ thuộc duy nhất vào việc người nào
đó có khuyết tật hay không, mà hạnh phúc gia đình phải dựa vào tình yêu chân thật Chúng ta nên nhớ rằng ông bà ta có câu: “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn” Ông bà muốn dạy rằng chúng ta đừng đánh giá nhau bằng hình dáng bên ngoài mà bên trong Cho nên, đừng vì người ta khuyết tật mà cho họ là thế này thế nọ… họ cũng là con người như chúng ta, họ cũng có những phẩm giá, nghị lực, tâm hồn đáng trân trọng Vì vậy, chúng ta hãy đến với họ với tấm lòng chân thành, yêu thương và quí mến họ như mình ta vậy Vì chưng, xã hội là cộng đồng người trong đó có người hiền người dữ, người khỏe mạnh, người ốm đau, người lành lặn va người khuyết tật sống chung với nhau Để cuộc sống chung này không
“đụng”, cần có một tấm lòng Tấm lòng đó là sự hiểu biết, cảm thông, chịu
đựng, tha thứ và yêu thương nhau.
d Tâm lý:Tâm lý của khá đông người khuyết tật là mặc cảm, tự đánh giá thấp
bản thân mình so với những người bình thường khác Nhiều người khuyết rất nhạy cảm hay mặc cảm ngoại hình, tức là sự chú trọng quá mức đến khiếm khuyết cơ thể của mình đến nỗi chẳng muốn vươn lên, vượt qua và hòa nhập Tuy nhiên điều này không phải luôn luôn đúng, người ta nhận thấy cũng có
Trang 4nhiều người khuyết tật nỗ lực tồn tại, vươn lên, vượt qua, hòa nhập, giao lưu, lập gia đình, sinh con cái như những người lành lặn Họ coi khuyết tật như một “tai nạn” để rồi vượt lên chính mình Vì vậy, hỡi các bạn khuyết tật hãy biết chấp nhận chính mình, hãy can đảm vươn lên dù khó khăn hầu làm cuộc sống chúng
ta thêm vui tươi và hy vọng thay cho u sầu đắng cay Còn các bạn khỏe mạnh, các bạn hãy hiểu, cảm thông, giúp đỡ, tạo điều kiện tốt cho người khuyết tật hầu
họ có thể có tinh thần, có ý chí, có niềm vui và có tình người để hòa nhập xã hội
mà vui sống
Kỳ thị - Phân biệt đối xử
Sự phân biệt đối xử của cộng đồng là nguyên nhân chính làm cản trở người khuyết tật có cuộc sống tốt đẹp Cản trở lớn nhất với người khuyết tật là
kỳ thị, nó là rào cản vô hình nhưng tàn nhẫn đẩy nhiều người ra bên lề của cuộc sống Và kỳ thị không phải là vấn đề thuộc vật chất, của khoa học kỹ thuật - nó
là vấn đề thuộc tâm lý, và sự ý thức sâu xa giá trị sống của con người - mà không phải là lòng thương hại - nhưng là lòng cảm thông thực sự sẽ chỉ hướng cho hành động đúng đắn của chúng ta
Cho nên, người khuyết tật cần lắm thái độ tôn trọng, không kỳ thị của mọi người để có thể tự tin và vui sống hơn Đồng thời cũng cần hiểu rằng, bất cứ người lành lặn nào cũng có nguy cơ tiềm ẩn trở thành người khuyết
tật.
4. Đặc điểm tâm lý của người khuyết tật Lấy ví dụ minh họa.
Tâm lý của khá đông người khuyết tật là mặc cảm, tự đánh giá thấp bản thân mình so với những người bình thường khác Nhiều người khuyết rất nhạy cảm hay mặc cảm ngoại hình, tức là sự chú trọng quá mức đến khiếm khuyết cơ thể của mình đến nỗi chẳng muốn vươn lên, vượt qua và hòa nhập
Tuy nhiên điều này không phải luôn luôn đúng, người ta nhận thấy cũng
có nhiều người khuyết tật nỗ lực tồn tại, vươn lên, vượt qua, hòa nhập, giao lưu, lập gia đình, sinh con cái như những người lành lặn Họ coi khuyết tật như một
“tai nạn” để rồi vượt lên chính mình
Ví dụ: Nick Vujicic với câu nói hỡi các bạn khuyết tật hãy biết chấp nhận chính mình, hãy can đảm vươn lên dù khó khăn hầu làm cuộc sống chúng ta thêm vui tươi và hy vọng thay cho u sầu đắng cay
Trang 55. Một số chính sách hỗ trợ người khuyết tật ở Việt Nam hiện nay.
Chính sách hỗ trợ giáo dục
Nhà nước tạo điều kiện để nkt học tập phù hợp với nhu cầu và khả năng của người khuyết tật trong đó chính sách như:
Về độ tuổi nhập học và phương thức giáo dục: nkt được nhập học ở độ tuổi cao hơn so với qui định đối với giáo dục phổ thông người khuyết tật được chọn một trong ba phương thức là giáo dục hòa hập giáo dục bán hòa nhập và giáo dục chuyên biệt trong đó giáo dục hòa nhập là phương thức được nhà nước khuyến khích dành cho người khuyết tật giáo dục hòa nhập và giáo dục chuyên biệt được thực hiện trong trường hợp chưa đủ điều kiện để nkt học tập theo pt giáo dục hòa nhập
Người khuyết tật cha, mẹ, hoặc người giám hộ nkt lựa chọn phương thức phù hợp với sự phát triể cá nhân của người khuyết tật
Về phương tiện và tài liệu hỗ trợ giáo dục cho nkt
Người khuyết tật được cung cấp phương tiện hỗ trợ học hành riêng trong trường hợp cần thiết; người khuyết tật nghe nói , được học ngôn ngữ kí hiệu, người khuyết tật nhìn được học bằng chữ nổi,.,…
Về chính sách hỗ trợ học bổng
Trẻ em khuyết tật khó khăn về kinh tế được miễn giảm học phí và được nhà
nước thực hiện hỗ trợ chi phí học tập với mức 70000/hsinh/tháng để mua sách
vở và các đồ dung khác….
Hỗ trợ đối với người làm công tác giáo dục tại các lớp chuyên biệt dành cho nkt
Nhà giáo cán bộ quản lý tham gia giáo dục vơi NKT nhân viên hỗ trợ giáo dục người khuyết tật được hưởng các chế độ ưu đãi theo qui định của chính phủ cụ thể như sau
Chính sách dạy nghề hỗ trợ việc làm
Dạy nghề đối với người khuyết tật
Nhà nước bảo đảm để người khuyết tật được tư vấn học nghề miễn phí, lựa chọn và học nghề theo khả năng, năng lực bình đẳng như những người khác
Trang 6 Cơ sở dạy nghề có trách nhiệm cấp văn bằng, chứng chỉ, công nhận nghề đào tạo khi người khuyết tật học hết chương trình đào tạo và đủ điều kiện theo quy định của thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước về dạy nghề
Cơ sở dạy nghề tổ chức dạy nghề cho người khuyết tật phải bảo đảm điều kiện dạy nghề cho người khuyết tật và được hưởng chính sách ưu đãi theo quy định của pháp luật
Người khuyết tật học nghề, giáo viên dạy nghề cho người khuyết tật được hưởng chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật
Việc làm đối với người khuyết tật
Nhà nước tạo điều kiện để người khuyết tật phục hồi chức năng lao động, được tư vấn việc làm miễn phí, có việc làm và làm việc phù hợp với sức khỏe
và đặc điểm của người khuyết tật
Cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân không được từ chối tuyển dụng người khuyết tật có đủ tiêu chuẩn tuyển dụng vào làm việc hoặc đặt ra tiêu chuẩn tuyển dụng trái quy định của pháp luật nhằm hạn chế cơ hội làm việc của người khuyết tật
Cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân sử dụng lao động là người khuyết tật tùy theo điều kiện cụ thể bố trí sắp xếp công việc, bảo đảm điều kiện và môi trường làm việc phù hợp cho người khuyết tật
Cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân sử dụng lao động là người khuyết tật phải thực hiện đầy đủ quy định của pháp luật về lao động đối với lao động là người khuyết tật
Tổ chức giới thiệu việc làm có trách nhiệm tư vấn học nghề, tư vấn và giới thiệu việc làm cho người khuyết tật
Người khuyết tật tự tạo việc làm hoặc hộ gia đình tạo việc làm cho người khuyết tật được vay vốn với lãi suất ưu đãi để sản xuất kinh doanh, được hướng dẫn về sản xuất, chuyển giao công nghệ, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm theo quy định của Chính phủ
Chính sách hỗ trợ y tế
Chăm sóc sức khỏe tại nơi cư trú
Trạm y tế xã có trách nhiệm sau đây
Triển khai các hình thức tuyên truyền giáo dục phổ biến kiến thức phổ thông chăm sóc sức khỏe, phòng ngừa giảm thiểu khuyết tật; hướng dẫn người khuyết tật phương pháp phòng bệnh tự chăm sóc sức khỏe và phục hồi chức năng
Lập hồ sơ theo dõi quản lý sức khỏe người khuyết tật
Trang 7 Khám bệnh chữa bệnh phù hợp phạm vi chuyên môn cho người khuyết tật kinh phí để thực hiện quy định nói trên do ngân sách nhà nước đảm bảo…
Khám bệnh chữa bệnh
Nhà nước đảm bảo người khuyết tật được khám bệnh chữa bệnh
và sử dụng các dịch vụ y tế phù hợp
Người khuyết tật được hưởng chính sách bảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật về bảo hiểm y tế
Gia đình người khuyết tật có trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi
để người khuyết tật được khám chữa bệnh
Người khuyết tật là người mắc bệnh tâm thần ở trạng thái kích động trầm cảm có ý tưởn hành vi tự sát gây nguy hiểm cho người khác được hỗ trợ sinh hoạt phí chi phí đi lại và chi phí điều trị trong thời gian điều trị bắt buộc tại cơ sở khám chữa bệnh
Khuyến khích các tổ chức cá nhân khám bệnh chữa bệnh cho người khuyết tật
Phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng
1 Phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng là biện pháp thực hiện tại cộng đồng nhằm chuyển giao kiến thức về vấn đề khuyết tật, kỹ năng phục hồi và thái độ tích cực đến người khuyết tật, gia đình của họ và cộng đồng nhằm tạo sự bình đẳng về cơ hội và hòa nhập cộng đồng cho người khuyết tật
2 Người khuyết tật được tạo điều kiện, hỗ trợ phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng
3 Gia đình người khuyết tật có trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi để người khuyết tật phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng
4 Cơ sở chỉnh hình, phục hồi chức năng có trách nhiệm tham gia hướng dẫn hoạt động chuyên môn phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng
5 Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng; tạo điều kiện để cơ quan,
tổ chức và cá nhân tổ chức hoặc tham gia thực hiện hoạt động phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng
BẢO TRỢ XÃ HỘI
Trợ cấp xã hội, hỗ trợ kinh phí chăm sóc hàng tháng
Đối tượng hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng bao gồm:
Trang 8a) Người khuyết tật đặc biệt nặng, trừ trường hợp quy định tại Điều
45 của Luật này;
b) Người khuyết tật nặng
Đối tượng được hỗ trợ kinh phí chăm sóc hàng tháng bao gồm: a) Gia đình có người khuyết tật đặc biệt nặng đang trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc người đó;
b) Người nhận nuôi dưỡng, chăm sóc người khuyết tật đặc biệt nặng;
c) Người khuyết tật quy định tại khoản 1 Điều này đang mang thai hoặc nuôi con dưới 36 tháng tuổi
Người khuyết tật quy định tại khoản 1 Điều này là trẻ em, người cao tuổi được hưởng mức trợ cấp cao hơn đối tượng khác cùng mức độ khuyết tật
Mức trợ cấp xã hội hàng tháng, mức hỗ trợ kinh phí chăm sóc hàng tháng đối với từng loại đối tượng theo quy định tại Điều này do Chính phủ quy định
Nuôi dưỡng người khuyết tật trong cơ sở bảo trợ xã hội
1.Người khuyết tật đặc biệt nặng không nơi nương tựa, không tự lo được cuộc sống được tiếp nhận vào nuôi dưỡng tại cơ sở bảo trợ xã hội
2 Nhà nước cấp kinh phí nuôi dưỡng người khuyết tật quy định tại khoản 1 Điều này cho các cơ sở bảo trợ xã hội bao gồm:
a Trợ cấp nuôi dưỡng hàng tháng;
b) Mua sắm tư trang, vật dụng phục vụ cho sinh hoạt thường ngày; c) Mua thẻ bảo hiểm y tế;
d) Mua thuốc chữa bệnh thông thường;
đ) Mua dụng cụ, phương tiện hỗ trợ phục hồi chức năng;
e) Mai táng khi chết;
g) Vệ sinh cá nhân hàng tháng đối với người khuyết tật là nữ
3 Chính phủ quy định mức trợ cấp nuôi dưỡng hàng tháng và kinh phí quy định tại khoản 2 Điều này
6. Phân tích mô hình phát hiện sớm và can thiệp sớm cho người khuyết tật? Lấy ví dụ minh họa?
Phát hiện sớm Khuyết tật là:
nhận biết (công nhận) các dấu hiệu khiếm khuyết hay sự chậm trễ, khác thường trong sự phát triển về thể chất, giác quan, nhận thức, ngôn ngữ, tâm lý,
Trang 9…của trẻ so với ngưỡng phát triển chung của lứa tuổi khi các dấu hiệu này mới xuất hiện và trẻ đang ở độ tuổi < 4
Can thiệp sớm khuyết tật sau khi đã phát hiện và xác định được KT là:
- Xác định khả năng, nhu cầu của trẻ khuyết tật
- Xây dựng và thực hiện các chương trình Can thiệp về y tế, giáo dục, tâm
lý và xã hội trực tiếp cho trẻ KT, và
- Phát triển các chương trình hỗ trợ cho gia đình trẻ KT, cộng đồng, trường
MN, giáo viên hoà nhập
- Các hoạt động CTS được thực hiện cho trẻ 0 – 6 tuổi
Mục đích của can thiệp sớm
CTS tập trung tác động vào sự chậm trễ trong quá trình phát triển của trẻ, nhằm:
• Kích thích tối đa sự phát triển của trẻ bằng mọi cách có thể
• Hạn chế các ảnh hưởng tiêu cực của khuyết tật tới sự phát triển của trẻ
• Phòng tránh khuyết tật thứ phát
• Chuẩn bị tốt nhất cho trẻ KT hòa nhập cộng đồng
Các hình thức can thiệp sớm
CTS tại Trung Tâm/trường chuyên biệt
CTS tại nhà
CTS tại trường Mầm non
Can thiệp kết hợp
Lưu ý:
1. Tình trạng, khả năng và khó khăn của trẻ KT và điều kiện của gia đình là
Căn cứ chính cho việc quyết định lựa chọn hình thức can thiệp thích hợp
2. Các hoạt động CTS, bao gồm cả các hoạt động do phụ huynh tiến hành tại nhà, đều phải được tiến hành dựa trên KHCTS/KHGDCN đã được thống nhất từ trước
3. Sự tiến bộ của trẻ là căn cứ để đánh giá chất lượng CTS và GDHN
Quy trình phát hiện sớm can thiệp sớm
Bước 1: Sàng lọc tại cộng đồng => Phát hiện sớm các dấu hiệu nghi ngờ rối nhiễu phát triển và giới thiệu đến các cơ sở chuyên môn
Bước 2: Khám sàng lọc xác định khuyết tật tại Trung tâm Hỗ trợ Bước 3: Xây dựng kế hoạch can thiệp
Trang 10 Bước 4: Thực hiện kế hoạch can thiệp
Bước 5: Đánh giá lại và điều chỉnh KH
(Bước 6: thực hiện lại từ bước 2 hoặc chuyển tiếp trẻ sang chương trình khác) Quy trình phát hiện sớm can thiệp sớm:
Công cụ phát hiện sớm:
Bước 1: Khám sàng lọc tại cộng đồng.:
• Phiếu sàng lọc phát hiện sớm chậm phát triển ở trẻ em (Bộ Y tế)
• Chuẩn phát triển cho trẻ sơ sinh tới 5 tuổi (Viện Nhi Hoa Kỳ),
• Denver
Bước 2: Khám đánh giá tại Trung tâm Hỗ trợ
Trường hợp 1: Nếu trẻ có biểu hiện chậm phát triển tất cả các lĩnh vực =>
PEP-R; Bảng liệt kê mức độ phát triển trong Từng bước nhỏ một (quyển 8);
Trường hợp 2: Nếu trẻ có biểu hiện khiếm thính =>
Bảng đánh giá trẻ khiếm thính; Test đánh giá khả năng nói; Chuẩn phát triển về ngôn ngữ cho trẻ sơ sinh tới 5 tuổi; Bảng liệt kê mức độ phát triển trong Từng bước nhỏ một (quyển 8);