Đề tài “Giáo dục đạo đức cho học sinh góp phần nâng cao chất lượng trong công tác chủ nhiệm lớp 1”. A. ĐẶT VẤN ĐỀ I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”. Câu nói của Bác đã khẳng định giá trị cơ bản của một con người. Tài và đức trong mỗi con người phải luôn song hành với nhau. Tài và đức không phải ngẫu nhiên mà có mà phải được vun đắp, trau dồi và phải được giáo dục ngay từ tấm bé. Việc dạy chữ (dạy cái tài) và dạy người (dạy cái đức) phải luôn luôn đi song song với nhau, không được xem nhẹ hay buông bỏ một trong hai mặt ấy. Có như vậy con người mới phát triển toàn diện được.
Trang 1Đề tài
“Giáo dục đạo đức cho học sinh góp phần nâng cao chất lượng trong công tác chủ nhiệm lớp 1”.
A ĐẶT VẤN ĐỀ
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Có tài mà không có đức là người vô dụng, có
đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó” Câu nói của Bác đã khẳng định giá trị
cơ bản của một con người Tài và đức trong mỗi con người phải luôn song hành với nhau Tài và đức không phải ngẫu nhiên mà có mà phải được vun đắp, trau dồi và phải được giáo dục ngay từ tấm bé Việc dạy chữ (dạy cái tài) và dạy người (dạy cái đức) phải luôn luôn đi song song với nhau, không được xem nhẹ hay buông bỏ một trong hai mặt ấy Có như vậy con người mới phát triển toàn diện được
Muốn phát triển con người toàn diện, muốn đào tạo nhân tài của đất nước, chúng
ta không chỉ dạy cho các em giỏi về văn hoá mà còn phải làm tốt công tác giáo dục đạo đức cho các em, đặc biệt là giáo dục các em học sinh Tiểu học Theo quan niệm
của người xưa: “Dạy con từ thuở còn thơ” Thực tế qua nhiều năm giảng dạy và được
làm công tác chủ nhiệm, tôi nhận thấy phần lớn đạo dức của học sinh được hình thành ngay từ tấm bé trong chiếc nôi giáo dục của gia đình-nhà trường và có sự tác động của
xã hội Hành vi đạo đức của học sinh được bộc lộ rõ qua từng tình huống cụ thể trong giao tiếp, trong xử lí với bạn bè Với xu thế phát triển như hiện nay, những tệ nạn bên ngoài xã hội, những trò chơi mang tính bạo lực đã len lỏi vào trong cả trường học Biểu hiện rõ nhất là trong các lớp học vẫn còn có những học sinh dạng cá biệt chưa ngoan, mất lễ phép với người lớn Cũng chính vì sự chưa ngoan đó mà dẫn đến tình trạng học sinh học chậm, dẫn đến bỏ học làm ảnh hưởng không ít đến những thành viên khác trong lớp học và ảnh hưởng đến toàn trường, sâu xa hơn là gánh nặng của xã hội
Học sinh tiểu học là giai đoạn tất yếu của quá trình học Đó là giai đoạn mở đầu cho một con người đến với văn hoá Cũng từ giai đoạn này nhân cách của học sinh được hình thành và dần dần phát triển, ví như trong xây dựng cơ bản, khi xây một toà nhà cao tầng hiện đại thì việc xử lý nền móng là hết sức quan trọng mà nền móng của ngôi nhà lại nằm dưới đáy nhà và một phần sâu trong lòng đất nên những người bình thường thì không nhìn thấy được mà chỉ có những nhà chuyên môn mới quan tâm và nhìn thấy bản chất, tầm quan trọng, giá trị đích thực của nền móng đó Học sinh ở bậc tiểu học nhất là lớp một Đây chính là giai đoạn nền móng của quá trình phát triển năng lực tư duy và đặc biệt là quá trình phát triển nhân cách của học sinh sau này
Là người giáo viên, bản thân tôi có những trăn trở, băn khoăn vì biết rằng nhiệm
vụ của mình là giáo dục nâng đỡ, uốn nắn để học sinh có sự phát triển đúng đắn về nhân cách, về đạo đức làm nền tảng để các em trở thành con người mới đáp ứng yêu cầu của xã hội có đủ đức và tài Xuất phát từ lý do đó và từ thực tế của lớp học, tôi
Trang 2mạnh dạn đề xuất sáng kiến: “Giáo dục đạo đức cho học sinh góp phần nâng cao chất lượng trong công tác chủ nhiệm lớp 1”.
1 Mục đích đề tài
a) Đối tượng nghiên cứu
Là học sinh lớp 1B của Trường Tiểu học Ninh Lộc năm học 2018 – 2019
b) Cơ sở nghiên cứu
Căn cứ Thông tư số 28/2009/TT-BGDĐT ngày 21 tháng 10 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về Quy định chế độ làm việc đối với giáo viên phổ thông
Căn cứ Thông tư số 41/2010/TT-BGDĐT ngày 30 tháng 12 năm 2010 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về Điều lệ trường Tiểu học
Căn cứ Thông tư số 43/2012/TT-BGDĐT ngày 26 tháng 11 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về Ban hành điều lệ thi giáo viên chủ nhiệm lớp giỏi giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên
Đã nhiều năm làm giáo viên chủ nhiệm lớp, phần nào đã có chút ít kinh nghiệm nhưng tôi vẫn thấy công việc của một giáo viên chủ nhiệm lớp ở tiểu học là rất nặng nhọc, rất phức tạp Mỗi giáo viên muốn làm tốt công tác chủ nhiệm thì phải vừa
là một giáo viên giỏi về chuyên môn, vừa phải là một nhà tâm lí giỏi để hiểu học sinh,
để xử lí các tình huống rắc rối sao cho khéo léo, tế nhị và đạt hiệu quả giáo dục cao Nếu giáo viên không tâm huyết với nghề, không có tinh thần trách nhiệm cao thì khó
mà hoàn thành nhiệm vụ
c) Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài
Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh, thói quen thực hiện các hành
vi đạo đức để tiếp tục giáo dục và phát triển trở thành những mầm mống tài năng của đất nước
- Tìm hiểu thực trạng hoàn cảnh gia đình, điều kiện học tập những nhân tố tác động trong mối quan hệ tổng thể của học sinh
- Đề ra các giải pháp khả thi đối với giáo dục đạo đức cho học sinh trong công tác chủ nhiệm lớp
2 Phương pháp
a) Các phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp đọc tài liệu
- Phương pháp trao đổi-trò chuyện
Trang 3- Phương pháp điều tra-quan sát.
- Phương pháp kiểm tra-đánh giá
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
b) Giới hạn của đề tài
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm của tôi chỉ hướng vào công tác chủ nhiệm lớp về việc giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 1
II THỰC TRẠNG
1.Thuận lợi
Được sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường và hội phụ huynh học sinh, tập thể giáo viên của trường
Trường tiểu học Ninh Lộc được thành lập rất nhiều năm và nhân dân địa phương có bề dày thành tích và truyền thống hiếu học Nhiều năm liền đã hoàn thành công tác phổ cập giáo dục
Trường được sự quan tâm của chính quyền địa phương, lãnh đạo ngành
Giáo viên chủ nhiệm cũng rất nhiệt tình
2.Khó khăn
Một số học sinh rất hiếu động ,nghịch ngợm Phụ huynh ít quan tâm
Sự phát triển của khoa học kỹ thuật đã nâng cao chất lượng cuộc sống, gây ra những biến động về giá trị đạo đức: tự do ngôn luận, tính lễ phép, tính trung thực, tính chăm chỉ bị suy thoái trầm trọng so với những năm học trước
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I CƠ SỞ LÝ LUẬN
Đạo đức là một trong những hình thái sớm của ý thức xã hội, bao gồm những chuẩn mực xã hội điều chỉnh hành vi của con người trong quan hệ với người khác và với cộng đồng Đạo đức được thể hiện ở các quan hệ thiện và ác, lòng nhân ái, lương tâm, danh dự, hạnh phúc, lẽ công bằng về những điều cần phải làm, nên làm, được hay không được làm, Căn cứ vào những chuẩn mực đó, người ta đánh giá hành vi của mỗi người và của chính mình Tuy chuẩn mực đạo đức không được ghi thành văn bản pháp quy có tính chất bắt buộc mỗi người phải thực hiện, nhưng vẫn được mọi người thực hiện do sự thôi thúc của lương tâm cá nhân và của dư luận xã hội Đạo đức ra đời
và phát triển là nhu cầu xã hội phải điều tiết mối quan hệ giữa các cá nhân, phải điều tiết hoạt động chung của con người trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội
Giáo dục đạo đức là một bộ phận quan trọng của quá trình sư phạm, đặc biệt là
ở Tiểu học Nó nhằm hình thành những cơ sở ban đầu về mặt đạo đức cho học sinh, giúp các em có ứng xử đúng đắn qua các mối quan hệ đạo đức hàng ngày Nhân cách
Trang 4của học sinh Tiểu học thể hiện trước hết qua bộ mặt đạo đức Điều này thể hiện qua thái độ cư xử đối với ông bà, cha mẹ, mọi người xung quanh, với thầy cô giáo và bạn
bè trong lớp, qua thái độ học tập và rèn luyện hàng ngày Đó là cơ sở quan trọng của việc hình thành những nguyên tắc, chuẩn mực hành vi đạo đức của học sinh Tiểu học
Như vậy phẩm chất đạo đức của thế hệ trẻ, sự ứng xử này được hình thành do trẻ rèn luyện những thói quen đạo đức, tình cảm đạo đức, kiến thức đạo đức Việc giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học là hình thành cho các em lòng nhân ái mang bản sắc con người Việt Nam; yêu quê hương đất nước yêu hòa bình, công bằng bác ái, kính trên nhường dưới, đoàn kết với mọi người, Có ý thức về bổn phận của mình đối với người thân, đối với bạn bè, đối với cộng đồng và môi trường sống Tôn trọng và thực hiện đúng pháp luật, các quy định của nhà trường, khu dân cư, sống hồn nhiên, mạnh dạn, tự tin, trung thực Biết cách tự phục vụ, biết cách học tập, vận dụng làm được một số việc trong gia đình Giáo dục đạo đức cho học sinh, chúng ta phải hình thành cho các em những thói quen chuẩn mực đạo đức cụ thể là: Lòng kính yêu ông
bà, cha mẹ, kính trọng thầy giáo, cô giáo, quý mến bạn bè, giúp đỡ bạn khi gặp khó khăn; thât thà dũng cảm trong học tập, lao động, lòng biết ơn những người có công với đất nước Những thói quen này, những đức tính này thực hiện theo các chuẩn mực đạo đức nhân đạo của loài người là các yếu tố tạo thành nền tảng để hình thành và phát triển nhân cách đạo đức mới Những thói quen hành vi đạo đức này không đơn thuần
là những hành động cư xử có được do lặp đi lặp lại bằng luyện tập trong nhiều tình huống quen thuộc Đó là những hành động ứng xử chịu sự kích thích của những động
cơ đạo đức đúng đắn
Các em học sinh đến trường không phải em nào cũng ngoan ngoãn nghe theo lời của thầy, cô giáo, có những em đến trường không tuân theo nội quy của nhà trường, thiếu lễ phép, gây mất trật tự trong lớp học,… Những đối tượng này thì số lượng không nhiều nhưng nó lại là vấn đề cần phải quan tâm Học sinh chưa ngoan, chưa lễ phép là hậu quả của sự phá vỡ những mối liên hệ bình thường của học sinh với gia đình, nhà trường và xã hội Trong ngôn ngữ thường ngày trẻ chưa ngoan, chưa lễ
phép còn được gọi là trẻ “khó dạy”, “chậm tiến”…
Đạo đức học sinh trong lớp quyết định nề nếp thi đua của lớp được nâng cao, đẩy mạnh phong trào thi đua học tốt, chuyên cần, duy trì sĩ số và cũng là những tiêu chí được đánh giá về năng lực và phẩm chất Giáo viên chủ nhiệm là lực lượng chính trong công tác giáo dục đạo đức học sinh, là người quản lý mọi hoạt động của lớp học,
là người triển khai mọi hoạt động của nhà trường đến từng học sinh Mỗi giáo viên cần xác định nhiệm vụ chủ yếu đối với học sinh là giáo dục, giáo dưỡng Trong quá trình giảng dạy ta không nên coi nhẹ hai nhiệm vụ đó, bởi giáo dục và giáo dưỡng mới đào tạo được một học sinh toàn diện theo yêu cầu của nền giáo dục mới Có giáo dục tốt từng học sinh cá biệt trong lớp thì tập thể mới đi lên, mới vững mạnh, mới tạo ra thế hệ trẻ có đầy đủ phẩm chất-nhân cách mới xứng đáng là những con người trong xã hội tương lai Giáo dục đạo đức cho học sinh tốt thì công tác chủ nhiệm lớp mới được nâng cao
Trang 5* Những nguyên nhân dẫn đến học sinh chưa ngoan, chưa lễ phép và tác hại :
a Những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến việc có những biểu hiện chưa ngoan, chưa lễ phép và dẫn đến bỏ học ở các em Qua thực tế nhiều năm làm công tác chủ nhiệm và giảng dạy, tôi tìm hiểu và xác định nguyên nhân như sau:
- Học sinh cá biệt về đạo đức do thiếu sự quan tâm chỉ dạy của gia đình
Những học sinh này thường xuất thân từ con nhà nghèo, bố mẹ lao động vất
vả, gia đình đông anh em, cơ sở vật chất cũng như tinh thần bị thiếu thốn, cha mẹ chỉ đáp ứng cho con ăn no, không có thời gian giáo dục, chăm sóc chu đáo cho con Những em thuộc hoàn cảnh trên thường ở nhà phụ giúp gia đình không có thời gian học hành, vui chơi dẫn đến học chậm, lười học Nhiều em vì thiếu thốn mà sinh ra ăn cắp vặt, …
- Đối tượng học sinh cá biệt do sự quan tâm giáo dục của gia đình không đúng
Cha mẹ quá thương con, nuông chiều con hết mực, con muốn gì, cha mẹ đáp ứng ngay Những em này xuất thân từ những gia đình giàu có, con đòi hỏi gì cũng cho
mà quên đi việc giáo dục, để ý xem con mình là người như thế nào ?
- Học sinh cá biệt về đạo đức do cha mẹ là người thiếu văn hoá
Cha mẹ đối xử nhau không tốt, thường hay đánh đập, chửi bới nhau Các em lớn lên trong môi trường không tốt như thế chắc chắn sẽ bị hư hỏng, thiếu sự quan tâm giáo dục của nhà trường, thầy cô thì buồn rầu dẫn đến hiện tượng chán nản, bỏ học, rong chơi hư hỏng
- Học sinh cá biệt về đạo đức do ảnh hưởng của bạn bè xấu xung quanh
Các em sống ở gia đình lành mạnh nhưng giao lưu với nhóm bạn bè không tốt,
bị bạn rủ rê, tác động làm cho các em đó suy thoái về đạo đức
Các em chưa có ý thức chắc chắn thường bắt chước các thói hư, tật xấu của bạn
bè
b Tác hại: Việc học sinh chưa ngoan, chưa lễ phép, bỏ học sẽ gây nhiều tác hại:
- Đối với xã hội: Làm xã hội chậm phát triển, mất trật tự xã hội là gánh nặng của xã hội
- Đối với gia đình: Những học sinh này là mối lo ngại lớn, ảnh hưởng đến các thành viên còn lại trong gia đình Nói chung những em này luôn mang đến cho gia đình nhiều phiền toái dẫn đến tương lai của các em mù mịt
- Đối với nhà trường: Gây trở ngại lớn đến nề nếp, chất lượng, nội quy của lớp Làm ảnh hưởng đến phong trào thi đua của lớp, thậm chí còn để lại tai tiếng cho trường, cho lớp
- Đối với tập thể bạn bè: Các em này thường lôi kéo bạn bè tiêm nhiễm những thói hư tật xấu của mình, gây ảnh hưởng lớn đến gia đình, nhà trường và xã hội
Trang 6- Đối với giáo viên: Luôn phải bận tâm với những phần tử hư hỏng này, phải luôn tìm ra biện pháp phù hợp để giáo dục cho các em, nó còn gây ảnh hưởng đến việc đánh giá xếp loại thi đua của giáo viên
- Đối với bản thân: Các em này sẽ bị ảnh hưởng lớn đến việc học tập, sự tiến thân của các em sau này
Năm học 2017-2018, lớp tôi có tổng số 31 học sinh Trong đó có 11học sinh thấy thầy cô giáo không chào.Có 8 em lại hay hờn dỗi và thường xuyên nói xấu bạn; có 11em nam hay quậy phá, chọc ghẹo các bạn trong lớp gây ồn ào, có 12 em hay nói những lời rất khó nghe,cũng có một vài em mất trật tự trong giờ học, có 5 em thường xuyên nghỉ học theo cha mẹ đi nhặt ve chai ; có 11 em có hoàn cảnh khó khăn nên không có góc học tập ở nhà, đi học về là vứt sách vở lung tung, đến lớp thì thường xuyên quên vở, quên viết Các em còn tỏ vẻ rụt rè,nhút nhát chưa mạnh dạn giơ tay phát biểu xây dựng bài Chưa có tinh thần tự giác trong khâu làm vệ sinh và trong học tập Bao nhiêu chuyện rắc rối, bao nhiêu tình huống khó xử khiến tôi phải đau đầu vì các em
II CÁC GIẢI PHÁP, BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
1 Nắm hoàn cảnh từng đối tượng học sinh
Đối tượng giáo dục của giáo viên chủ nhiệm là học sinh Người giáo viên chủ nhiệm lớp muốn nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục của lớp mình thì giáo viên phải có những biện pháp cụ thể phù hợp với lứa tuổi, đặc điểm tâm sinh lý, nhân cách của từng học sinh trong lớp Vì vậy, năm học 2017-2018 khi được phân công của Ban giám hiệu nhà trường nhận chủ nhiệm lớp 1C, sỉ số 31/11 nữ Với sỉ số học sinh đông như vậy giáo viên chủ nhiệm gặp không ít những khó khăn Trước hết giáo viên phải tìm hiểu hoàn cảnh, đặc điểm tâm sinh lý, nhân cách, những ưu điểm, hạn chế của từng học sinh thông qua các biện pháp sau:
-Giáo viên phải đọc kĩ những thông tin trong hồ sơ Có những điều không rõ giáo viên phải đến địa phương nơi mà học sinh đang ở để trao đổi nắm thêm tình hình ,cụ thể
- Trao đổi trò chuyện trực tiếp hoặc gián tiếp với học sinh thông qua các buổi sinh hoạt tập thể, hoạt động ngoại khoá hoặc trong các giờ ra chơi
- Thăm hỏi gia đình học sinh nhất là những học sinh có hoàn cảnh khó khăn, những học sinh cá biệt, trò chuyện với phụ huynh tìm hiểu hoàn cảnh, năng lực sở trường của học sinh để từ đó có biện pháp giáo dục tích cực
- Tham mưu với lãnh đạo trường, tổ chức họp phụ huynh học sinh đầu năm để cập nhật thông tin về học sinh lớp mình
Trang 7- Cập nhật những thông tin đã tiếp cận, ghi chép cụ thể những thông tin của từng học sinh lớp mình vào sổ cá nhân Từ đó có những biện pháp giáo dục phù hợp như: Biểu dương, khen ngợi hay động viên hàng tuần nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của học sinh
Nắm bắt được các thông tin về hoàn cảnh, đặc điểm tâm sinh lý, nhân cách, những ưu điểm, hạn chế của từng học sinh Đây là những cơ sở rất quan trọng trong suốt quá trình giáo dục học sinh, từ đó giáo viên mới xây dựng kế hoạch chủ nhiệm và
có những phương pháp giáo dục phù hợp nhằm thúc đẩy nâng cao hiệu quả giáo dục học sinh lớp mình
2 Xây dựng hội đồng tự quản lớp uy tín, năng lực
Việc xây dựng hội đồng tự quản lớp sẽ tạo ra nhân tố rất quan trọng, tích cực để
giáo viên chủ nhiệm quản lý lớp, giáo dục học sinh một cách chủ động Xây dựng hội
đồng tự quản lớp tốt sẽ đẩy mạnh các hoạt động phong trào thi đua của lớp, của trường
và đồng thời phát huy vai trò tự quản của mỗi học sinh và của tập thể lớp, góp phần giáo dục toàn diện cho các em
Để xây dựng được hội đồng tự quản lớp tốt, người giáo viên chủ nhiệm căn cứ
trên các thông tin đã cập nhật về số lượng học sinh của lớp, đặc điểm tâm sinh lý, hoàn cảnh gia đình, năng lực tổ chức quản lý và học tập của học sinh để bầu chọn chủ tịch hội đồng tự quản Bên canh đó , giáo viên chủ nhiệm cần tham khảo ý kiến của giáo viên chủ nhiệm cũ bởi họ là người nắm rõ khả năng của các em học sinh
Những học sinh ở trong hội đồng tự quản phải là những học sinh có đầy đủ các
tố chất về tổ chức, trong học tập phải là hoàn thành tốt, năng nổ, có khả năng quy tụ, đoàn kết trong tập thể Khi chọn hội đồng tự quản, cố gắng bảo đảm ở mỗi địa bàn cư trú có một thành viên Làm được như vậy thì trong quá trình hoạt động giáo viên có thể dễ nắm tình hình học sinh trong lớp thông qua các em Khi tiến hành chia nhóm, giáo viên chủ nhiệm cần tạo sự đồng đều trong nhóm Có nghĩa là mỗi nhóm sẽ có các đối tượng học sinh có học lực, ý thức chấp hành nội quy khác nhau Nói cách khác, mỗi tổ phải đảm bảo nhiều đối tượng: có học sinh hoàn thành tốt, hoàn thành và chưa hoàn thành, học sinh ở địa bàn xa-gần, có học sinh ngoan, học sinh nghịch ngợm trêu chọc bạn ,… làm được như vậy thì trong quá trình học tập các em có thể hỗ trợ nhau trong học tập, trong lao động,…
Sau khi kiện toàn đội ngũ hội đồng tự quản lớp , giáo viên chủ nhiệm tổ chức bồi dưỡng phương pháp làm việc cho ban hội đồng tự quản Để phát huy kịp thời, nhanh chóng đưa lớp đi vào hoạt động có nền nếp, giáo viên chủ nhiệm phải hoàn thành công việc này trong tuần thứ hai của năm học
3 Xây dựng tập thể lớp đoàn kết, vững mạnh, có tinh thần yêu thương và giúp đỡ lẫn nhau
Công tác chủ nhiệm lớp quả thật khó khăn và phức tạp Người giáo viên phải vừa như người mẹ dịu dàng, người thầy nghiêm khắc, người bạn gần gũi, trọng tài
Trang 8phân minh Thành công của giáo viên là làm cho học sinh tôn trọng, kính yêu, tin tưởng, là xây dựng được một tập thể lớp đoàn kết, gắn bó, có nề nếp tốt, học tập tốt Trong thực tế, nếu lớp học có học sinh không thực hiện tốt nề nếp, nội quy của trường lớp thì việc giáo dục và dạy học trên lớp sẽ không đạt hiệu quả cao Đi đôi với chất lượng-kết quả học tập, công tác xây dựng nề nếp cho học sinh là một trong những nhiệm vụ trọng yếu hàng đầu của giáo viên tiểu học Vì vậy, người giáo viên chủ nhiệm phải:
- Gần gũi, thương yêu, trao đổi với học sinh để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng xu hướng sở thích của học sinh, giúp các em nêu ra “Điều em muốn nói” thông qua hộp thư với bạn bè, với cô giáo
- Tạo môi trường thân thiện để các em thấy được "Mỗi ngày đến trường là một ngày vui"
- Khiêu gợi và từng bước phát huy tinh thần làm chủ tập thể của học sinh, cùng thi đua giúp đỡ lẫn nhau trong việc tham gia các phong trào của lớp, của trường
- Biết động viên thăm hỏi kịp thời khi bạn đau ốm, hay gặp khó khăn, hoạn nạn
4 Phối hợp tốt ba môi trường giáo dục
Việc thực hiện các nhiệm vụ giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học là một công việc khó khăn, phức tạp Bởi lẽ, trong quá trình giáo dục đạo đức học sinh tiếp nhận những tác động từ nhiều phía: Nhà trường-Gia đình-Xã hội Công tác giáo dục chỉ đạt hiệu quả cao khi phối hợp thống nhất được tác động theo hướng tích cực Đối với học sinh Tiểu học thì tác động giáo dục của nhà trường, gia đình, xã hội có vai trò quan trọng Vì vậy, sự kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình, xã hội trong lĩnh vực này có tác dụng to lớn về nhiều mặt đó là: Làm cho các tác động giáo dục đến với học sinh được thực hiện theo những yêu cầu thống nhất, giúp cho cha mẹ học sinh và giáo viên hiểu đầy đủ hơn về đối tượng giáo dục của mình, nhờ đó đề ra được những biện pháp giáo dục phù hợp, tạo ra sự hỗ trợ lẫn nhau trong công tác giáo dục Với ý nghĩa đó, sự kết hợp giáo dục giữa nhà trường, gia đình, xã hội từ lâu đã được xem là nguyên lý cơ bản của giáo dục Song làm thế nào để sự kết hợp này đáp ứng được những yêu cầu của công tác giáo dục vẫn đang là vấn đề chưa có lời giải đáp Ở trường chúng tôi việc kết hợp giáo dục đạo đức cho học sinh giữa nhà trường, gia đình, xã hội
đã được thực hiện theo cơ chế phân công-hợp tác bằng việc làm cụ thể, thiết thực của cha mẹ học sinh, giáo viên và địa phương Cụ thể:
- Về phía nhà trường: Tổ chức nhiều sân chơi lành mạnh nhằm hình thành thói quen ở các em “Mình vì mọi người, mọi người vì mình” Giáo dục các em tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái thông qua các hoạt động từ thiện, các hoạt động giúp đỡ bạn nghèo… do nhà trường và Liên đội phát động Qua đó có thể giáo dục các em tinh thần “Lá lành đùm lá rách”; “Một miếng khi đói bằng một gói khi no”…
- Về phía gia đình: Gia đình là chỗ dựa vững chắc cho các em, giúp các em không cảm thấy cô đơn, lẻ loi, hụt hẫng Gia đình cần nhận thức đúng đắn về vai trò,
Trang 9trách nhiệm của mình trong việc giáo dục con cái Không nên quá lo về kinh tế mà bỏ quên việc giáo dục con em mình, phải thường xuyên liên lạc với nhà trường, nắm tình hình học tập của con em mình Những thành viên trong gia đình cần luôn noi gương tốt cho các em noi theo
- Địa phương và ngành: Đã chỉ đạo nhà trường thực hiện tốt công tác giáo dục
và đã kịp thời khen thưởng những học sinh có thành tích cao trong học tập, những học sinh nghèo có tinh thần vượt khó
- Giáo viên: Thực hiện tốt vai trò của giáo viên chủ nhiệm, là chiếc cầu nối giữa gia đình học sinh, nhà trường và địa phương Giáo viên phải thường xuyên giáo dục các em thực hiện tốt chủ trương chính sách của ngành, địa phương và các nội quy của trường của lớp để các em trở thành những con ngoan của gia đình, trò giỏi của trường,
là những mầm non tương lai của xã hội
5 Giáo dục đạo đức thông qua quá trình dạy học
Bản thân quá trình dạy học và ngay trong các nhiệm vụ dạy học là nhằm góp phần giáo dục đạo đức, nhân cách cho học sinh Tính chất giáo dục của việc dạy học đòi hỏi nhà giáo phải khai thác đúng đắn, sâu sắc nội dung các môn học, thông qua việc dạy học mà thực hiện các yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục nhằm phát triển các phẩm chất đạo đức, hoàn thiện nhân cách học sinh Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Trước hết phải nói tới quá trình dạy học môn Đạo đức ở trường Thông qua môn học này mà học sinh có được một hệ thống khái niệm, tri thức đạo đức Trên cơ sở đó, các em định hướng đúng trong các hiện tượng phong phú và phức tạp ở quanh mình và
có được tính tự giác trong quá trình học tập Ở bậc Tiểu học, việc dạy và học môn Đạo đức với tư cách là môn học cũng có tác dụng đặc biệt; thông qua việc dạy học môn Đạo đức nhằm thực hiện được các nhiệm vụ:
- Cung cấp cho học sinh các tri thức sơ đẳng về các chuẩn mực đạo đức gắn với kinh nghiệm sống, giúp học sinh hình thành, định hướng về giá trị đạo đức, biết các nghĩa vụ, trách nhiệm và phân biệt được cái đúng cái sai, cái thiện cái ác Từ đó có nguyện vọng thông qua hoạt động mà đưa các chuẩn mực, các giá trị ấy vào mọi lĩnh vực của cuộc sống
- Trên cơ sở đó giúp các em tập luyện trong đời sống thực tế, hình thành các hành vi, tập quán hành vi lành mạnh, góp phần tạo nên lối sống phù hợp với các chuẩn mực đạo đức văn hóa
-Qua những bài đạo đức giúp các em biết giới thiệu bản thân một cách mạnh dạn,biết ăn mặc gọn gàng sạch sẽ Biết nhắc nhở bạn bè cùng thực hiện giữ gìn sách
vở đồ dùng học tập
-Phân biệt được hành vi việc làm phù hợp và chưa phù hợp về kính trọng ,lễ phép vâng lời ông bà cha mẹ,nhường nhịn em nhỏ
-Thường xuyên nhắc nhở các bạn đi học đều và đúng giờ
Trang 10-Hiểu được thế nào là lễ phép với thầy cô giáo và nhắc nhở các bạn phải lễ phép với thầy cô giáo
-Nhắc nhở các bạn phải đoàn kết thân ái ,giúp đỡ nhau trong học tập và trong vui chơi Nói được câu cảm ơn và lời xin lỗi
Bên cạnh đó giáo viên cần phải:
- Thực hiện đầy đủ các loại sổ sách theo quy định, báo cáo trung thực, kịp thời cho ban giám hiệu về tình hình đạo đức của học sinh
- Một năm học giáo viên chủ nhiệm đến nhà học sinh ít nhất một lần để nắm thông tin, thuyết phục cha mẹ học sinh tham gia họp đầy đủ
- Hàng tháng chuyển sổ liên lạc đến gia đình học sinh đúng thời gian quy định,
xử lý thông tin phản hồi kịp thời, có hiệu quả
- Khi có tình huống đột xuất xảy ra, phải xử lý khéo léo, liên hệ với cha mẹ học sinh để giải quyết mau lẹ, có hiệu quả
- Cuối tuần khen thưởng, xử lý kịp thời, dù chỉ những tiến bộ chậm chạp
- Luôn có lòng vị tha đối với các em, bỏ qua những lỗi lầm, để tạo niềm tin và tạo cơ hội tiến bộ
- Giáo viên chủ nhiệm phải thường xuyên học tập nâng cao trình độ, trau dồi đạo đức nhà giáo để xứng đáng là tấm gương tốt cho học sinh noi theo
- Tăng cường thực hiện các phong trào:
Phong trào với tên gọi “những điều biết”:biết tự phục vụ tự quản ,biết hợp tác, biết lễ phép, vâng lời; biết chào hỏi; biết mạnh dạn, tự tin; biết giúp đỡ bạn và người khác;biết trung thực ,kĩ luật ,đoàn kết yêu thương, biết giữ vệ sinh thân thể,ăn mặc gọn gàng ,sạch sẽ; biết chuẩn bị đồ dùng học tập, tự giác học tập, tự làm chủ bản thân, tự phục vụ ; biết tích cực tập thể dục, chơi thể thao; biết chăm đọc sách, chăm học,biết chấp hành nội quy của trường; biết chấp hành quy định an toàn giao thông
Phong trào với tên gọi “Mười không”: không xả rác, không làm dơ bẩn tường;
không làm mất màu xanh; không đánh bạn; không nói dối nói bậy; không đi học trễ; không quay cóp trong học tập, kiểm tra; không mua hàng rong, hàng không an toàn vệ sinh; không lấy cắp đồ dùng của bạn; không lãng phí điện, nước
- Giáo viên chủ nhiệm cụ thể hóa kế hoạch hoạt động tập thể theo tuần, đánh giá, tuyên dương, góp ý cụ thể đối với học sinh của lớp
- Để làm tốt công tác giáo dục đạo đức cho học sinh cần phải thường xuyên làm tốt công tác chủ nhiệm lớp, thường xuyên thăm hỏi gia đình các em Mỗi giáo viên phải có lòng vị tha, thương yêu học sinh như chính người thân của mình Công bằng trong thưởng phạt, giáo dục các em tinh thần tương thân tương ái, động viên kịp thời trong mọi hoạt động, giúp các em không mặc cảm, tự ti và vươn lên Ngoài ra giáo