Hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh thái nguyên

Bên cạnh đó, tác giả còn sử dụng những phương pháp khoa học khác, cụthể: Phương pháp điều tra, khảo sát, thu thập số liệu thực tế từ các bộ quản lý trực tiếpđối với hoạt động bán đấu giá

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu độc lập của bản thân với sự giúp đỡcủa giáo viên hướng dẫn Những thông tin, dữ liệu, số liệu đưa ra trong luận văn đượctrích dẫn rõ ràng, đầy đủ về nguồn gốc Những số liệu thu thập và tổng hợp của cánhân đảm bảo tính khách quan và trung thực

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Hà

LỜI CẢM ƠN

Sau thời gian học tập và nghiên cứu, luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý xây dựng

với đề tài: “Hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên” đã được hoàn thành.

Tác giả xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo trường Đại học Thủy lợi, cùngbạn bè và đồng nghiệp đã tạo điều kiện giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình thực hiệnluận văn

Đặc biệt tác giả cũng xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc tới thầy giáo TS Trần Quốc Hưng đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và cung cấp các thông tin, tài liệu khoa học quý

báu cho tác giả trong suốt quá trình thực hiện luận văn này

Cuối cùng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến lãnh đạo Phòng Bổ trợ tư pháp, PhòngThanh tra Sở Tư pháp Thái Nguyên đã cung cấp tài liệu, tạo mọi điều kiện thuận lợi đểtác giả hoàn thành luận văn

Do hạn chế về thời gian, kiến thức khoa học và kinh nghiệm thực tế của bản thân chưanhiều nên luận văn không tránh khỏi những thiếu sót Tác giả rất mong nhận được ýkiến đóng góp tận tình của các thầy cô giáo và bạn bè để luận văn đạt được sẽ góp mộtphần nào đó vào hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giátài sản trong thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

Xin chân thành cảm ơn!

Thái Nguyên, ngày…….tháng…… năm 2017

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Hà

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN .ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC HÌNH ẢNH, BẢNG BIỂU vii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT viii

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG BÁN ĐẤU GIÁ TÀI SẢN TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ 6

1.1 Lý luận chung về bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự

6 1.1.1 Khái niệm tài sản thi hành án, bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự 6

1.1.2 Đặc điểm của bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự 9

1.2 Lý luận chung về quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự 11

1.2.1 Khái niệm về quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự 11

1.2.2 Vai trò quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự 13

1.2.3 Nguyên tắc quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự 15

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự 16

1.3.1 Nhóm nhân tố chủ quan 16

1.3.2 Nhóm nhân tố khách quan 18

1.4 Nội dung của công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài

sản trong thi hành án dân sự 22

1.4.1 Lập kế hoạch 22

1.4.2 Tổ chức thực hiện 23

1.4.3 Thanh tra, kiểm tra 34

1.4.4 Xử lý vi phạm 34

1.5 Bài học kinh nghiệm về công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự 35

1.5.1 Bài học kinh nghiệm từ thành phố Hồ Chí Minh 35

1.5.2 Bài học kinh nghiệm từ tỉnh Bắc Ninh 37

1.6 Các nghiên cứu có liên quan đến đề tài 38

Kết luận Chương 1 39

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG BÁN ĐẤU GIÁ TÀI SẢN TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN 40

2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh Thái Nguyên

40 2.1.1 Đặc điểm tự nhiên 40

2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội 40

2.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự của tỉnh Thái Nguyên 43

2.2.1 Nhóm nhân tố chủ quan 43

2.2.2 Nhóm nhân tố khách quan 46

2.3 Thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự của tỉnh Thái Nguyên 51

2.3.1 Hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự tỉnh Thái Nguyên 2014-2016 51

2.3.2 Nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân dự tỉnh Thái Nguyên 60

2.4 Đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu

giá tài sản trong thi hành án dân sự của tỉnh Thái Nguyên 71

2.4.1 Kết quả đạt được 71

2.4.2 Những hạn chế 72

2.4.3 Nguyên nhân dẫn đến những hạn chế 73

Kết luận chương 2 76

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG BÁN ĐẤU GIÁ TÀI SẢN TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN 77

3.1 Cơ sở đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 77

3.1.1 Định hướng của Nhà nước đối với công tác quản lý hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự 77

3.1.2 Sự cần thiết phải hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự 79

3.2 Các giải pháp hoàn hiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự 80

3.2.1 Giải pháp về thể chế chính sách 80

3.2.2 Giải pháp về tổ chức nhân sự cho công tác quản lý hoạt động bán đấu giá tái sản trong thi hành án dân sự 81

3.2.3 Giải pháp về trang thiết bị, cơ sở vật chất phục vụ công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự 82

3.2.4 Giải pháp tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra 82

3.2.5 Giải pháp hoàn thiện quy chế phối hợp giữa các cơ quan trong hoạt động bán đấu giá tài sản thi hành án 83

3.2.6 Giải pháp đối với các tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp 84

Kết luận chương 3 86

KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 87

1 Kết luận 87

2 Kiến nghị 88 PHỤ LỤC 90 PHIẾU THU THẬP SỐ LIỆU TỪ CÁN BỘ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG BÁN ĐẤU GIÁ TÀI SẢN THI HÀNH ÁN DÂN SỰ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN 90 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 92

DANH MỤC HÌNH ẢNH, BẢNG BIỂU

Biểu đồ 2.1 So sánh cơ cấu kinh tế tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2014-2016 42

Bảng 2.1 Cơ cấu kinh tế tỉnh Thái Nguyên trong 3 năm 2014 -2016 41 Bảng 2.2 Số lượng, trình độ của cán bộ quản lý đối với hoạt động bán đấu giá tái sản trong thi hành án dân sự tỉnh Thái Nguyên 44 Bảng 2.3 Các tổ chức đấu giá chuyên nghiệp và số lượng đấu giá viên tại các tổ chức đấu giá chuyên nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 53 Bảng 2.4 Tổng giá trị hợp đồng bán đấu giá tài sản thi hành án của tỉnh Thái Nguyên năm 2014 – 2016 55 Bảng 2.5 Tổng giá trị tài sản thi hành án đấu giá thành của tỉnh Thái Nguyên 58 năm 2014 – 2016 58 Bảng 2.6 Số lượng đấu giá viên và nhân viên tại các Tổ chức đấu giá chuyên nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 66

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BLDS : Bộ luật dân sự CPTV : Cổ phần tư vấn CPDV : Cổ phần dịch vụ THADS : Thi hành án dân sựUBND : Ủy ban nhân dân

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong nền kinh tế thị trường việc mua bán tài sản thông qua hình thức đấu giá là hìnhthức khá phổ biến nhằm mục đích đưa tài sản tiếp cận với đông đảo người mua, qua đóphát huy cao nhất giá trị hàng hóa của tài sản mà người bán đấu giá mong muốn đạtđược

Ở Việt Nam, mua bán tài sản thông qua đấu giá là phương thức không mới nhưng chưathực sự phổ biến như là một giao dịch thường xuyên trên thị trường Trong những nămgần đây, cùng với quá trình xây dựng nền kinh tế thị trường, đấu giá tài sản đã cónhững bước phát triển mạnh mẽ cả về đối tượng, chủ thể, loại hình và phương thứcthực hiện Đồng thời các thiết chế về đấu giá tài sản cũng từng bước được củng cố vàphát triển

Đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế,pháp luật về đấu giá tài sản ở Việt Nam từng bước được xây dựng và hoàn thiện Đấugiá tài sản được quy định trong nhiều văn bản luật và văn bản dưới luật Trong đó, Bộluật dân sự năm 2005, Luật thương mại năm 2005, Nghị định số 17/2010/NĐ-CP vềbán đấu giá tài sản (thay thế Nghị định số 05/2005/NĐ-CP) là những cơ sở pháp lýquan trọng nhất về hoạt động bán đấu giá tài sản Những văn bản pháp luật này vànhững văn bản pháp luật khác có liên quan đã góp phần thúc đẩy sự phát triển của đấugiá trong giao dịch dân sự ở Việt Nam, từng bước củng cố và phát triển các thiết chế

về đấu giá, thống nhất pháp luật về trình tự, thủ tụ bán đấu giá, đáp ứng phần lớn nhucầu của cá nhân, tổ chức trong lĩnh vực này Qua đó, quyền và lợi ích hợp pháp củacác bên trong đấu giá được tôn trọng và bảo vệ, giá trị hàng hóa của tài sản được pháthuy, tài sản của các cá nhân, tổ chức và Nhà nước được bảo vệ, hạn chế vi phạm phápluật trong lĩnh vực đấu giá, tạo môi trường giao dịch cạnh tranh, lành mạnh

Tại Thái Nguyên, trước đây khi chưa thành lập Trung tâm Dịch vụ bán đấu giá tài sản,các hoạt động bán đấu giá tài sản nhất là tài sản nhà nước, tài sản kê biên thi hành án,tài sản bảo đảm đều do các Hội đồng định giá và bán tài sản thực hiện Đến năm 2006,

Trung tâm Dịch vụ bán đấu giá tài sản thuộc Sở Tư pháp tỉnh Thái Nguyên được thànhlập Từ đó đến nay, hoạt động bán đấu giá tài sản đã từng bước đi vào nề nếp nhất làtrong việc bán tài sản nhà nước, tài sản là quyền sử dụng đất khi nhà nước giao đất,cho thuê đất có thu tiền sử dụng đất, tài sản là tang vật, phương tiện vi phạm hànhchính bị tịch thu, tài sản thi hành án,…

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, thực tiễn thi hành pháp luật và thựctiễn giao dịch dân sự cho thấy, pháp luật hiện hành về đấu giá tài sản cũng còn một sốhạn chế, bất cập cần được nghiên cứu sửa đổi, bổ sung kịp thời như việc lựa chọn tổchức bán đấu giá, hoạt động của Hội đồng bán đấu giá, việc giao tài sản cho ngườitrúng đấu giá, việc đào tạo, bổ nhiệm Đấu giá viên… Đặc biệt, hoạt động bán đấu giátài sản trong thi hành án dân sự vẫn còn nhiều vướng mắc, hạn chế cần phải có giảipháp tháo gỡ

Với yêu cầu thực tế của hoạt động bán đấu giá trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, qua thời

gian học tập, nghiên cứu học viên lựa chọn đề tài: “Hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên” làm đề tài nghiên cứu luận văn tốt nghiệp cao học của mình.

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấugiá tài sản trong thi hành án dân sự ở Việt Nam

Phân tích thực trạng công tác quản lý nhà nước về hoạt động bán đấu giá tài sản trongthi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên trong những năm vừa qua Từ đó,thấy được những ưu, nhược điểm và nguyên nhân để đề ra các

giải pháp để hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tàisản trong thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

3 Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu

Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác Lê Nin,quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam và tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước vàpháp luật Bên cạnh đó, tác giả còn sử dụng những phương pháp khoa học khác, cụthể: Phương pháp điều tra, khảo sát, thu thập số liệu thực tế từ các bộ quản lý trực tiếpđối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự thuộc Sở Tư pháp tỉnhThái Nguyên (Thanh tra Sở và Phòng Bổ trợ tư pháp) về những khó khăn, thuận lợitrong quá trình quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành

án dân sự trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên; Phương pháp thống kê, phương pháp phântích so sánh Các phương pháp trên được sử dụng để giải quyết những nhiệm vụ đặt rađối với việc nghiên cứu của đề tài

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu công tác quản lý nhà nước về hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành

án dân sự nói chung và công tác quản lý nhà nước về hoạt động bán đấu giá tài sảntrong thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên nói riêng

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về không gian: Luận văn tập trung nghiên cứu chủ yếu về công tác quản lýnhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự trên địa bàntỉnh Thái Nguyên

- Phạm vi về thời gian: Luận văn tập trung nghiên cứu, thu thập và phân tích số liệuthực trạng liên quan đến công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tàisản trong thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn 2014 -

2016 và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác này trong thời gian tới

5 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

5.1 Ý nghĩa khoa học

- Đề tài hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác quản lý bán đấu giá tài sản

trong thi hành án dân sự

- Phân tích thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tái sảntrong thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên Từ đó, đề xuất một số giảipháp thiết thực cho cơ quan quản lý nhà nước trong việc nâng cao công tác quản lýnhà nước đối với hoạt động này trong thời gian tới

- Những kết quả nghiên cứu của luận văn có giá trị làm tài liệu tham khảo cho công tácgiảng dạy, học tập, nghiên cứu và ứng dụng về công tác quản lý nhà nước đối với hoạtđộng bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự

5.2 Ý nghĩa thực tiễn

- Làm rõ nhiệm vụ, vai trò, trách nhiệm của các chủ thể trong công tác quản lý nhànước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnhThái Nguyên

- Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạtđộng bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Kết quả phân tích đánh giá và đề xuất giải pháp của đề tài sẽ là những tài liệu thamkhảo có giá trị gợi mở trong việc hoàn thiện, hoàn thiện hơn nữa chất lượng và hiệuquả công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành ándân sự trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

6 Kết quả dự kiến đạt được

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản

trong thi hành án dân sự

- Phân tích được thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giátài sản trong thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên Từ đó, rút ra những kết

quả đạt được và hạn chế trong công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.

- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động

bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

7 Nội dung của luận văn

Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, Luận văn gồm các Chương sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sảntrong thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG BÁN ĐẤU GIÁ TÀI SẢN TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ

1.1 Lý luận chung về bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự

1.1.1 Khái niệm tài sản thi hành án, bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự

1.1.1.1 Khái niệm tài sản thi hành án

Theo Tiêu chuẩn Thẩm định giá Việt Nam số 12 ban hành kèm theo Quyết định số219/2008/QĐ-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2008 của Bộ trưởng Bộ Tài chính: “Tài sảnbao gồm vật, tiền, giấy tờ có giá và các quyền tài sản” [3]

Theo quy định tại Điều 163 của Bộ luật Dân sự năm 2005: Tài sản bao gồm vật, tiền,giấy tờ có giá ( như trái phiếu, cổ phiếu, kỳ phiếu…) và các quyền tài sản (như quyềntác giả, quyền sở hữu công nghiệp, quyền đối với giống cây trồng, quyền đòi nợ,quyền được nhận số tiền bảo hiểm đối với vật bảo đảm, quyền tài sản đối với phần vốngóp trong doanh nghiệp, quyền tài sản phát sinh từ hợp đồng…) [12]

Tài sản thi hành án chính là tài sản bị cưỡng chế kê biên để thi hành án Tài sản có thể

là vật hữu hình (có thể dùng giác quan nhận biết được hoặc dùng đơn vị cân đo đongđếm được) và giá trị được bằng tiền, có thể trở thành tài sản trao đổi trên thị trường;tài sản có thể là động sản (phương tiện giao thông, đồ đạc khác ) hoặc bất động sản(đất đai; nhà; công trình xây dựng gắn liền với đất đai và các tài sản khác gắn liền vớiđất đai) hoặc quyền sở hữu trí tuệ có giá trị ít nhất từ 2.000.000 đồng trở lên

1.1.1.2 Khái niệm bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự

Theo quan niệm truyền thống, đấu giá là việc mua bán hàng, tài sản công khai mànhững người mua sẽ trả giá từ giá thấp cho tới khi trả giá cao nhất và người bán đấugiá đồng ý bán bằng cách gõ búa

Dưới góc độ pháp lý, theo quy định của pháp luật của hầu hết các nước, định nghĩa vềbán đấu giá tài sản thường được quy định trong những điều luật cụ thể: Luật về bánđấu giá tài sản nước Cộng hoà dân chủ nhân dân Trung Hoa năm 1996, tại Điều 3 quyđịnh “Bán đấu giá là hình thức bán và mua tài sản công khai, theo đó các tài sản và

quyền tài sản được bán cho người trả giá cao nhất”[10] Đạo luật của Floriada năm

2003 đưa ra khái niệm “Bán đấu giá tuyệt đối” là cuộc bán đấu giá không yêu cầu giákhởi điểm tối thiểu mà hàng hoá sẽ được bán cho người trả giá cao nhất” [10] Cùngvới sự phát triển của xã hội, có thể nói rằng đến nay bán đấu giá phát triển với tư cách

là một phương thức mua bán tài sản thông thường, phổ biến và không thể thiếu trongthương mại, kinh doanh của thế giới Khái niệm bán đấu giá đưa ra dưới nhiều góc độkhác nhau

Theo bách khoa toàn thư mở Wikipedia thì “Đấu giá là quá trình mua và bán tài sảnhoặc dịch vụ bằng cách đưa món hàng cần đấu giá, ra giá và sau đó bán món hàng chongười trả giá cao nhất" [2]

Trong kinh tế học hiện đại, nhà kinh tế học người Anh - David W Pearce đã đưa rađịnh nghĩa: “Đấu giá là một thị trường trong đó người mua tiềm tàng đặt giá cho tàisản chứ không phải đơn thuần trả giá theo giá công bố của người bán"" và thị trườngđấu giá là “một thị trường có tổ chức, tại đó giá cả được điều chỉnh liên tục theo biếnđổi của cung và cầu ” [7, tr.102]

Theo từ điển kinh tế học hiện đại: “Đấu giá là một kiểu thị trường trong đó người muatiềm tàng đặt giá cho hàng hóa chứ không phải đơn thuần trả giá theo giá công bố củangười bán”[10]

Tại Việt Nam khái niệm bán đấu giá tài sản cũng được xem xét, đưa ra trong nhiều tàiliệu khác nhau:

Theo Đại Từ điển Tiếng Việt: “Bán đấu giá là bán theo phương thức để cho nhữngngười mua công khai trả giá, ai trả giá cao nhất thì bán:”[21, tr.95], hoặc “Bán đấu giá

là bán bằng hình thức để cho những người mua lần lượt trả giá, ai trả giá cao nhất thìđược mua”

“Bán đấu giá tài sản là hình thức bán công khai một tài sản, một khối tài sản; theo đó

có nhiều người muốn mua tham gia trả giá, người trả giá cao nhất nhưng không thấphơn giá khởi điểm là người mua được tài sản”[12]

Theo Luật Thương mại 2005, tại điều 185: “ Đấu giá là phương thức đặc biệt trong đóngười bán tự mình hoặc thuê tổ chức đấu giá thực hiện việc bán hàng hóa công khaitại một địa điểm và thời gian thông báo trước để những người mua đến trả giá Quyềnmua hàng hóa sẽ thuộc về người trả giá cao nhất” [20].

Theo Khoản 1, Điều 2 Nghị định số 05/2005/NĐ-CP ngày 18/01/2005 của Chính phủ

về bán đấu giá tài sản quy định “Bán đấu giá tài sản là hình thức bán tài sản công khai,

có từ hai người trả lên tham gia đấu giá theo nguyên tắc và thủ tục do pháp luật quyđịnh” [5]

Theo Khoản 1 Điều 2 Nghị định số 17/2010/NĐ-CP ngày 04/3/2010 của Chính phủ vềbán đấu giá tài sản quy định “Bán đấu giá tài sản là hình thức bán tài sản công khaitheo phương thức trả giá lên, có từ hai người trở lên tham gia đấu giá theo nguyên tắc

và trình tự, thủ tục được quy định tại Nghị định này Phương thức trả giá lên làphương thứ trả giá từ thấp lên cao cho đến khi có người trả giá cao nhất” [6]

Như vậy, cả trên thế giới và ngay tại Việt Nam cũng đang tồn tại khá nhiều quan điểm,định nghĩa khác nhau về bán đấu giá tài sản Mặc dù còn có sự khác biệt giữa ViệtNam so với thế giới về hình thức, phương thức bán đấu giá nhưng nhìn chung đều chothấy bán đấu giá tài sản là hình thức mua bán đặc biệt, bản chất là một phương thứcmua bán công khai tài sản, có nhiều người tham gia trả giá, được tổ chức theo nhữngnguyên tắc và trình tự, thủ tục nhất định Theo đó, người mua tự trả giá dựa trên giákhởi điểm do bên bán đưa ra Người nào trả giá đáp ứng điều kiện quy định trước củaphiên bán đấu giá sẽ được quyền mua tài sản đấu giá

Trong hoạt động thi hành án dân sự (THADS), khi người phải thi hành án và ngườiđược thi hành án không thỏa thuận được về việc nhận tài sản kê biên để thi hành án thìChấp hành viên căn cứ vào quy định của pháp luật về loại tài sản, giá trị tài sản để xácđịnh có thực hiện phương thức bán đấu giá hay không Căn cứ trên kết quả định giá tàisản mà Chấp hành viên ký hợp đồng với tổ chức bán đấu giá tài sản hoặc tự đứng ra tổchức bán đấu giá tài sản nhằm bảo đảm thi hành bản án, quyết định của Tòa án

Để có thể bán đấu giá một tài sản thì cần thiết phải có tài sản để mang bán hay về danhnghĩa phải nắm giữ được tài sản đó Do đó, quá trình bán đấu giá tài sản thi hành án

được bắt đầu kể từ khi Chấp hành viên kê biên tài sản, định giá tài sản và kết thúc khitài sản đem bán đấu giá được bàn giao xong xuôi cho người thắng cuộc trong phiênđấu giá.

Việc bán đấu giá tài sản trong THADS về bản chất vẫn là một phương thức bán tài sảnđặc biệt, được tổ chức công khai tại một nơi nhất định, theo trình tự, thủ tục bán đấugiá pháp luật quy định Trong quan hệ giữa người mua và người bán tài sản thì chỉ cómột người bán nhưng lại có rất nhiều người mua Tất cả người mua đều muốn mua tàisản nên sẽ cạnh tranh với nhau, tăng giá của tài sản lên và đẩy giá tài sản lên đến mứccao nhất có thế và người sở hữu tài sản có thế thu được số tiền cao nhất cho tài sản màmình phải bán Tuy nhiên, bán đấu giá tài sản trong THADS khác với bán đấu giá tàisản thông thường ở thủ tục trước và sau khi tổ chức bán đấu giá Trước khi tổ chức bánđấu giá, sự khác biệt thể hiện ở thủ tục chuyển giao tài sản bán đấu giá được thực hiệngiữa tổ chức thực hiện bán đấu giá với cơ quan THADS Cơ quan THADS tiến hànhthủ tục định giá tài sản, ký hết hợp đồng dịch vụ bán đấu giá tài sản Sau khi kết thúcviệc bán đấu giá tài sản thì cơ quan THADS tiến hành thủ tục bàn giao, thanh toán chiphí bán đấu giá, phối hợp làm thủ tục trong chuyển quyền sở hữu tài sản cho ngườimua được tài sản bán đấu giá

Như vậy, bán đấu giá tài sản trong THADS là hình thức mua bán đặc biệt, công khaiđối với tài sản bị kê biên để thi hành án, theo nguyên tắc và trình tự, thủ tục do phápluật quy định, người mua trả giá dựa trên khởi điểm do cơ quan thi hành án xác định,người nào trả giá cao nhất sẽ được quyền mua tài sản đấu giá

1.1.2 Đặc điểm của bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự

Khác với việc bán đấu giá tài sản thông thường, việc bán đấu giá tài sản trong thi hành

án dân sự có một số đặc điểm, đặc thù đó là:

Thứ nhất, về chủ thể, trong nguyên lý chung của bán đấu giá tài sản thì người bán đấu

giá tài sản là doanh nghiệp có chức năng bán đấu giá tài sản hoặc trung tâm dịch vụbán đấu giá tài sản; người yêu cầu bán đấu giá có thể là chủ sở hữu của tài sản bán đấugiá, bên nhận bảo đảm tài sản đấu giá, cơ quan thi hành án; người tham gia đấu giá làngười được quyền tham gia trả giá khi cuộc bán đấu giá tài sản được tiến hành, bao

gồm những người đã đăng ký đấu giá, nộp lệ phí tham gia đấu giá và nộp tiền đặttrước, và có tên trong danh sách đấu giá; người mua tài sản đấu giá là người trả giá caonhất trong số những người tham gia đấu giá với điều kiện giá mua tài sản mà họ đã trảbằng hoặc cao hơn giá khởi điểm Tuy nhiên, trong việc bán đấu giá tài sản thi hành ándân sự thì người yêu cầu bán đấu giá không phải là chủ sở hữu của tài sản bán đấu giá

mà là cơ quan thi hành án (khi họ không tự nguyện) Đây chính là yếu tố chi phối, tácđộng nhiều đến quá trình bán đấu giá và việc thực hiện các trình tự thủ tục bán đấu giá

Thứ hai, việc bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự thực hiện theo trình tự thủ

tục thi hành án dân sự và mang tính cưỡng bức Theo đó, sau khi hết thời gian luậtđịnh, người phải thi hành án, có tài sản, không tự nguyện thi hành án thì cơ quan thihành án dân sự tiến hành kê biên để bán đấu giá, mà không phụ thuộc vào ý chí chủquan của người có tài sản là muốn hay không muốn bán Trong trường hợp này, vềphía người được thi hành án mong muốn việc bán đấu giá nhanh chóng thành công đểbản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực thực thi và bản thân nhanh chóng nhậnđược tài sản Còn về phía người phải thi hành án (là người có tài sản bị mang ra bánđấu giá), thì mang tâm lý bị ép buộc, cưỡng chế, nên thường có tâm lý chây ì, cố tìnhgây khó khăn, cản trở cho quá trình bán đấu giá tài sản thi hành án Hệ quả là, việcbán đấu giá có thể phát sinh tranh chấp giữa những người tham gia đấu giá, người cótài sản bán đấu giá với tổ chức cung cấp dịch vụ bán đấu giá, với cơ quan thi hành ándân sự và chấp hành viên ngay từ đầu cho đến khi bàn giao tài sản bán đấu giá Do cónhiều bên tham gia trong quá trình bán đấu giá tài sản thi hành án, việc bán đấu giátài sản thi hành án phức tạp và có thể gặp vướng mắc, nên pháp luật quy định trình

tự, thủ tục bán đấu giá khá chặt chẽ và cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên thamgia Quá trình bán đấu giá tài sản để thi hành án dân sự đòi hỏi những cá nhân, tổchức có thẩm quyền liên quan thực hiện trách nhiệm phải công tâm, khách quan, tuânthủ đầy đủ quy định của pháp luật, đồng thời, có sự phối hợp chặt chẽ, kịp thời vớinhững người sở hữu tài sản bị bán đấu giá, người mua được tài sản bán đấu giá vàngười được thi hành án, để nhanh chóng giải quyết những vướng mắc nảy sinh trongquá trình thực hiện công việc này Kể cả sau khi quá trình bán đấu giá tài sản diễn rathành công, thì người đang sở hữu tài sản bán đấu giá tìm mọi cách cản trở, không

bàn giao tài sản đã bán đấu giá, khiến cho người mua được tài sản bán đấu giá khávất vả trong quá trình trở thành chủ sở hữu hợp pháp của tài sản.

Thứ ba, có sự tham gia của cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong quan hệ bán đấu

giá tài sản Khác với việc bán đấu giá tài sản thông thường đó là người có tài sản cóthể tự mình tổ chức bán đấu giá, nhưng cũng có thể bán thông qua tổ chức trung gianlàm dịch vụ bán đấu giá Còn bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự, thì ngoàibên có tài sản bán đấu giá (người phải thi hành án) và tổ chức làm dịch vụ đấu giá, thì

cơ quan thi hành án dân sự và chấp hành viên là người có vai trò quan trọng Sự thamgia của cơ quan thi hành án dân sự, chấp hành viên thể hiện ở việc quyết định lựachọn tổ chức bán đấu giá tài sản, ở việc ký hợp đồng dịch vụ đấu giá Trong một sốtrường hợp, chấp hành viên còn tự mình đứng ra trực tiếp bán đấu giá tài sản phải thihành án, nếu tại tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương nơi có tài sản bán để thi hành

án dân sự chưa có tổ chức bán đấu giá hoặc có nhưng tổ chức bán đấu giá từ chối kýhợp đồng dịch vụ bán đấu giá tài sản hoặc đối với tài sản là động sản có giá trị nhỏ

1.2 Lý luận chung về quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự

1.2.1 Khái niệm về quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự

1.2.1.1 Khái niệm quản lý

Quản lý nói chung là sự tác động có tổ chức, có mục đích của chủ thể quản lý lên đốitượng quản lý và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả các nguồn lực để đạtđược mục tiêu đặt ra trong sự vận động của sự vật Đối tượng quản lý, khách thể quản

lý chủ yếu là quản lý con người, ngoài ra còn quản lý các khách thể khác như tàinguyên, cơ sở vật chất kỹ thuật… Chủ thể quản lý có thể là một con người, một tổchức, một bộ máy…

Trong quá trình tồn tại và phát triển của xã hội loài người, quản lý xuất hiện như mộttất yếu khách quan Có nhiều dạng quản lý, nhiều chủ thể quản lý khác nhau trong sựvận động và phát triển của xã hội Khi chủ thể quản lý là nhà nước thì đó chính làquản lý nhà nước

Như vậy, có thể định nghĩa quản lý nhà nước như sau: Quản lý nhà nước là một dạngquản lý do nhà nước làm chủ thể, định hướng điều hành, chi phối, kiểm tra, giámsát…để đạt được mục tiêu kinh tế - xã hội trong những giai đoạn lịch sử nhất định.

1.2.1.2 Khái niệm quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự

Quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản: Bao gồm toàn bộ các hoạtđộng từ ban hành các văn bản luật, các văn bản mang tính chất luật đến việc địnhhướng, chỉ đạo trực tiếp đối với hoạt động bán đấu giá tài sản Đây là những tác độngmang tính ổn định, liên tục, lâu dài lên toàn bộ quá trình tổ chức, thực hiện việc bánđấu giá tài sản

Thứ nhất, hoạt động quản lý nhà nước trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản chủ yếu và

trước hết được thực hiện bởi tất cả các cơ quan nhà nước theo quy định của pháp luật.Hiện nay, các Sở Tư pháp, với tư cách là cơ quan giúp Ủy ban nhân dân tỉnh, thànhphố trong việc quản lý nhà nước về bán đấu giá tài sản tại địa phương đều cần phảilàm tốt việc rà soát và chuẩn hóa các quy trình, thủ tục hành chính liên quan đến hoạtđộng bán đấu giá tài sản theo định hướng cải cách hành chính; tham mưu cho Ủy bannhân dân tỉnh triển khai các quy định liên quan đến hoạt động bán đấu giá tài sảnnhằm đảm bảo cho hoạt động bán đấu giá tài sản trên địa bàn tỉnh hoạt động ổn định,theo đúng các quy định của pháp luật; duy trì cơ chế thông tin, kịp thời đề nghị Bộ Tưpháp và các Bộ có liên quan hướng dẫn giải quyết các khó khăn, vướng mắc trongviệc triển khai thi hành Nghị định số 17/NĐ-CP cũng như thường xuyên hướng dẫnnghiệp vụ đấu giá cho các tổ chức bán đấu giá tài sản chuyên nghiệp trên địa bàn tỉnh

Thứ hai, việc bán đấu giá tài sản luôn được thực hiện theo nguyên tắc công khai, trung

thực, bảo đảm quyền của các bên tham gia đấu giá tài sản Vì vậy, để thực hiện tốtnguyên tắc này đòi hỏi Nhà nước phải có một cơ chế pháp lý chặt chẽ để quản lý hoạtđộng mua bán trong đấu giá tài sản Hoạt động bán đấu giá tài sản liên quan trực tiếpđến lợi ích của người có tài sản đem bán và người mua tài sản cho nên phải bán vớiđúng giá trị và tránh cho người mua bị nhầm lẫn Các bên tham gia phải hợp tác giúp

đỡ nhau, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình và của người khác Nếu ngườiđiều hành cuộc bán đấu giá tài sản có hành vi gian dối, cấu kết, thông đồng với người

mua tài sản đấu giá hoặc só những hành vi vi phạm pháp luật đấu giá thì sẽ bị xử lýtheo pháp luật.

Như vậy, quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản nói chung và hoạtđộng bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự nói riêng chính là quản lý về hoạtđộng bán đấu giá tài sản của bộ máy nhà nước trong lĩnh vực hành pháp nhằm đảmbảo cho hoạt động này diễn ra khách quan, thông suốt, cạnh tranh lành mạnh trong xuthế vừa đáp ứng được yêu cầu của thị trường vừa tuân thủ đúng quy định của phápluật Hay nói cách khác, quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản làquản lý các hoạt động bán đấu giá bằng chính sách và pháp luật

Tóm lại, Công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thihành án dân sự cũng phải tuân thủ theo quy trình quản lý nhà nước bao gồm các khâu:Lập kế hoạch; Tổ chức thực hiện; Thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm đốivới hoạt động bán đấu giá tài sản của các tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp

1.2.2 Vai trò quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành

án dân sự

Vai trò của nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản là một yêu cầu tất yếu vàhoàn thiện công tác quản lý nhà nước là điều kiện vô cùng quan trọng để đạt đượcnhững mục tiêu mong muốn trên cơ sở phát huy tối đa những mặt tích cực trong hoạtđộng bán đấu giá tài sản và hạn chế tối thiểu những tiêu cực sinh ra từ cơ chế thịtrường đối với hoạt động này

Dưới góc độ kinh tế, đấu giá tài sản là phương thức xác định người mua hàng Quan

hệ này bị tác động bởi quy luật cung - cầu, nói cách khác, bán đấu giá tồn tại như mộtnhu cầu tất yếu, khách quan của kinh tế thị trường Bởi lẽ, trên thị trường, hàng hóaluân chuyển tự do và bị tác động bởi các quy luật của thị trường trong đó có quy luậtcung - cầu Ở phương diện này, bán đấu giá là một trong những cách để xác định giátrị của món hàng chưa biết giá hoặc giá thị trường thay đổi

Ở phương diện pháp lý, đấu giá tài sản là một hành vi pháp lý, có thể là một hành vidân sự thông thường, có thể là một hoạt động thương mại của thương nhân Đối tượngcủa bán đấu giá là các loại tài sản có tính chất hàng hóa được phép lưu thông

Trong quan hệ bán đấu giá tài sản, trừ trường hợp người bán đấu giá (người có tài sản)

tự mình tổ chức bán đấu giá, các trường hợp khác, ngoài bên bán, bên mua còn có sựtham gia của bên trung gian là người làm dịch vụ bán đấu giá tài sản Bên bán là chủ

sở hữu của tài sản hoặc người được chủ sở hữu ủy quyền hoặc là người có tráchnhiệm, lợi ích liên quan đến tài sản bán đấu giá Bên mua là những tổ chức, cá nhân cónhu cầu mua tài sản và đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật để tham giatrả giá Người làm dịch vụ bán đấu giá tài sản là những tổ chức được người có quyềnbán tài sản ủy quyền tiến hành bán đấu giá So với các phương thức bán tài sản khác,bán đấu giá đem lại lợi ích cho cả người bán tài sản và người mua tài sản Nó tạo cơhội bình đẳng cho những người mua tài sản cùng tham gia trả giá, qua đó xác địnhđược một mức giá cạnh tranh có lợi nhất cho người bán tài sản Nhờ việc tổ chức bánđấu giá tài sản mà hàng hóa đem bán đến tay những người mua có tiềm năng và xácđịnh đúng giá trị thực của chúng Bán đấu giá còn tập trung được cung và cầu về cácloại tài sản vào một thời điểm nhất định, giúp cho việc xác lập quan hệ mua bán diễn

ra nhanh chóng, thúc đẩy nền kinh tế thị trường phát triển Nếu hình thành đượcnhững thị trường bán đấu giá chuyên nghiệp thì sẽ là động lực rất tốt để thúc đẩy quan

hệ trao đổi thương mại phát triển, nhất là đối với các quốc gia có những mặt hàng thếmạnh của mình

Như vậy, quan hệ bán đấu giá tài sản cũng như mọi quan hệ khác trong cơ chế kinh tếthị trường, nếu để tự do phát triển nó cũng sẽ sinh ra rất nhiều những hạn chế Thực tếcho thấy việc bán đấu giá tài sản thi hành án, tài sản giao dịch bảo đảm, tài sản làquyền sử dụng đất… là những hoạt động phổ biến hiện nay ở các địa phương Tuynhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, việc bán đấu giá các loại tài sản vẫn cònhiều bất cập cả về nội dung, trình tự, thủ tục và kỹ năng tiến hành; Việc bán đấu giátài sản giao dịch bảo đảm cũng gặp nhiều khó khăn do người thế chấp không hợp tác,khiến cho ngân hàng, các tổ chức tín dụng rất khó thu hồi nợ; việc bán đấu giá tài sảnthi hành án và giao tài sản sau đấu giá thành vẫn còn nhiều khiếu nại kéo dài… Vìvậy, khắc phục những khiếm khuyết của hoạt động bán đấu giá tài sản nhất thiết phải

có sự can thiệp của nhà nước

1.2.3 Nguyên tắc quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự

Cũng giống như bất kỳ một hoạt động có mục đích nào, quản lý nhà nước trong lĩnhvực bán đấu giá tài sản được tiến hành trên cơ sở những nguyên tắc nhất định Đâychính là những tư tưởng chủ đạo rất quan trọng trong tổ chức và hoạt động giúp chocác chủ thể quản lý nhà nước trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản thực hiện có hiệu quảcác công việc của mình trên các nhiệm vụ đã được phân công Các nguyên tắc trongquản lý nhà nước thường mang tính khách quan và khoa học Nên các nguyên tắctrong quản lý nhà nước trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản phải được xây dựng, tổngkết và rút ra từ thực tiễn quản lý nhà nước đối với hoạt động này, trong đó có nhữngnguyên tắc tạm được xác định là những nguyên tắc cơ bản như sau:

Thứ nhất, nguyên tắc bảo đảm tính ổn định, thống nhất của các quy định của pháp luật.

Pháp luật quy định trình tự, thủ tục bán đấu giá tài sản cần đảm bảo tính hợp lý, đơngiản không gây phiền hà cho cá nhân, tổ chức có tài sản bán đấu giá Thủ tục bán đấugiá tài sản được áp dụng thống nhất cho toàn bộ quá trình bán đấu giá đối với bất kỳloại tài sản nào, đồng thời chú trọng đến đặc thù của một số loại tài sản bán đấu giá đểthi hành án, tài sản là tang vật, phương tiện bị tịch thu trong vi phạm hành chính, tàisản công, quyền sử dụng đất Do quan hệ mua bán trong đấu giá tài sản không chỉ đơnthuần là gồm người mua, người bán mà còn bao gồm cả người trung gian (người đấugiá) cho nên nếu một bên có sự thay đổi về quyền và nghĩa vụ thì sẽ ảnh hưởng đếnphía bên kia Đặc biệt trong việc bán đấu giá tài sản thi hành án thì tuy người có tài sản

để bán là cơ quan thi hành án nhưng tài sản thuộc về người phải thi hành án và cơ quanthi hành án chỉ có quyền bán tài sản của người phải thi hành án cho nên có đến bốnbên tham gia trong quan hệ đấu giá

Bán đấu giá tài sản là một lĩnh vực chuyên sâu với những đặc thù riêng và có ảnhhưởng đến quyền lợi của nhiều chủ thể khác nhau nên yêu cầu về sự an toàn và ổnđịnh trong quan hệ đấu giá tài sản là vô cùng quan trọng Để đạt được mục tiêu trênphải đảm bảo sự quản lý thống nhất của nhà nước đối với các hoạt động bán đấu giá,

đề cao trách nhiệm của các tổ chức bán đấu giá, từng bước chuyên nghiệp hoá đội ngũnhững người điều hành cuộc bán đấu giá

Thứ hai, nguyên tắc đảm bảo tính linh hoạt, chuyên nghiệp trong hoạt động bán đấu

giá tài sản Hoạt động quản lý nhà nước đối với đấu giá tài sản không thể chỉ thực hiệnđơn thuần bằng biện pháp hành chính mà ngược lại do tính chất dân sự thương mại củaquan hệ bán đấu giá tài sản, Nhà nước cần giảm đến mức thấp nhất các biện pháp canthiệp không cần thiết vào quá trình này Đối với những hoạt động mang tính chấtnghiệp vụ cần tạo điều kiện cho người bán đấu giá và người có tài sản đấu giá thỏathuận những nội dung không trái quy định của pháp luật cũng như tăng quyền chủđộng cho người bán nhằm tạo sự linh hoạt và nâng cao hiệu quả của hoạt động bán đấugiá tài sản Bên cạnh đó, pháp luật cũng cần phải quy định rõ ràng cụ thể các nghĩa vụnhằm nâng cao trách nhiệm của người bán đấu giá Cơ quan quản lý nhà nước cần tổchức các buổi hội thảo, tập huấn, tuyên truyền pháp luật về công tác bán đấu giá tàisản sâu rộng trong lực lượng điều hành đấu giá nhằm nâng cao tính chuyên nghiệp chođội ngũ này

Thứ ba, nguyên tắc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia Quyền và

lợi ích hợp pháp của tất cả các bên trong quan hệ đấu giá tài sản đều phải được coitrọng và bảo đảm đầy đủ Người bán tài sản có quyền xác định giá khởi điểm của tàisản, có quyền yêu cầu tổ chức bán đấu giá thanh toán đầy đủ tiền bán tài sản ngay saukhi cuộc đấu giá kết thúc, được bồi thường thiệt hại nếu tổ chức bán đấu giá hoặc bênmua đấu giá tài sản có hành vi xâm hại đến lợi ích của mình

Người mua tài sản có quyền xem tài sản, yêu cầu cung cấp đầy đủ thông tin về tài sản,được tự đặt giá, được xác lập quyền sở hữu đối với tài sản sau khi hoàn thành văn bảnđấu giá và họ đã thực hiện xong nghĩa vụ thanh toán Tổ chức bán đấu giá chuyênnghiệp được thu của người bán hàng lệ phí và các khoản chi phí cần thiết khác choviệc tổ chức bán đấu giá theo quy định của pháp luật

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự

1.3.1 Nhóm nhân tố chủ quan

Thứ nhất, số lượng, trình độ của các cán bộ quản lý có thẩm quyền quản lý hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự

Số lượng và trình độ của các cán bộ quản lý có thẩm quyền quản lý hoạt động bán đấugiá tài sản trong thi hành án dân sự là yếu tố quyết định đến chất lượng của cuộc thanhtra, kiểm tra tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp Nếu số lượng cán bộ không đủ thì sẽdẫn đến khó khăn trong công tác quản lý Nếu trình độ cán bộ không đáp ứng đượcyêu cầu về chuyên môn cũng khó khăn trong công tác quản lý thanh tra, kiểm tra vềnghiệp vụ.

Trong hoạt động tư pháp trình độ của các chức danh tư pháp có ý nghĩa quan trọngtrong việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các đương sự, bảo vệ pháp chế xã hộichủ nghĩa, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Trong thời gian vừa qua,trình độ, điều kiện, tiêu chuẩn của các thẩm phán, các cán bộ phòng Bổ trợ tư pháp vàtrình độ cán bộ thanh tra trong việc đấu giá tài sản chưa đáp ứng được nhu cầu thựctiễn công việc Điều này đặt ra một yêu cầu lớn trong công tác đào tạo, bồi dưỡng độingũ cán bộ quản lý về trình độ, phẩm chất, năng lực và cần phải có những thay đổi cơbản để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn

Thứ hai, chính sách tiền lương, phúc lợi của đơn vị đối với bộ phận có thẩm quyền quản lý hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự

Chính sách tiền lương, phúc lợi của đơn vị đối với người lao động có tính chất khuyếnkhích hoặc kìm hãm sự tâm huyết, trách nhiệm nghề nghiệp của một người lao độngđối với tổ chức Do vậy, một chính sách tiền lương và phúc lợi tốt sẽ khuyến khích vàtạo động lực, nâng cao trách nhiệm của người lao động trong công việc, và ngược lại.Chính sách tiền lương, phúc lợi đối với cán bộ có thẩm quyền quản lý hoạt động bánđấu giá tài sản trong thi hành án dân sự còn tác động trực tiếp đến đạo đức nghềnghiệp của các cán bộ Do vậy, có thể nói chính sách tiền lương, phúc lợi cho cán bộquản lý sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bánđấu giá tài sản thi hành án dân sự

Thứ ba, cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra

Để đảm bảo công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản thi hành

án dân sự thì phải có đầy đủ trang thiết bị phục vụ cho công tác thanh tra, kiểm tra: xe

đưa đón cán bộ, máy in chuyên dùng, máy scan, máy tính xách tay, để các cán bộthanh tra, kiểm tra có thể hoàn thành công việc một cách thuận lợi và hiệu quả nhất.

Thứ tư, công tác tuyên truyền, phổ biến quán triệt pháp luật về bán đấu giá tài sản

Mục đích, yêu cầu quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản thi hành ándân sự là nhằm tuyên truyền, phổ biến, quán triệt các quy định của Nghị định số17/2010/NĐ-CP và các văn bản liên quan đến toàn thể cán bộ, công chức, viên chức,đấu giá viên, tổ chức đấu giá tài sản và các tầng lớp nhân dân trên địa bàn tỉnh Qua đónâng cao nhận thức của các tổ chức, cá nhân có liên quan và toàn xã hội về vị trí, vaitrò của hoạt động đấu giá Tổ chức thực hiện có hiệu quả, thống nhất, đúng các quyđịnh của Nghị định số 17/2010/NĐ-CP và các văn bản liên quan Nâng cao hiệu lực,hiệu quả, tăng cường quản lý nhà nước đối với các hoạt động bán đấu giá tài sản vàbảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạtđộng đấu giá tài sản

1.3.2 Nhóm nhân tố khách quan

Một là, đường lối chính sách của Đảng và hệ thống pháp luật của Nhà nước

Những năm gần đây, Đảng và nhà nước luôn quan tâm và liên tục hoàn thiện pháp luật

về THADS nói chung và các quy định của pháp luật về bán đấu giá tài sản THADS nóiriêng Luật Thi hành án dân sự năm 2008 đã được sửa đổi, bổ sung bằng Luật sửa đổi,

bổ sung một số điều của Luật Thi hành án dân sự năm 2014 và hệ thống các văn bảnhướng dẫn thi hành kịp thời được ban hành để điều chỉnh trong hoạt động THADS,đặc biệt là các quy phạm pháp luật điều chỉnh trong lĩnh vực bán đấu giá tài sảnTHADS Tuy nhiên, nếu trong Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005 của BộChính trị về Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm

2010, định hướng đến năm 2020 đã đặt ra vấn đề: “Xây dựng Bộ luật Thi hành án điềuchỉnh tất cả các lĩnh vực thi hành án… Xây dựng và hoàn thiện pháp luật về bổ trợ tưpháp… theo hướng đáp ứng ngày càng đầy đủ, thuận lợi các nhu cầu đa dạng về hỗ trợpháp lý của nhân dân…”, thì đến nay việc xây dựng Bộ luật Thi hành án điều chỉnhcác lĩnh vực về thi hành án đã chưa được thực hiện, Luật Đấu giá tài sản sẽ được thôngqua trong kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XIV

Để hoạt động bán đấu giá tài sản THADS ở Việt Nam hoạt động thực sự có hiệu quảcần hệ thống pháp luật điều chỉnh thống nhất, đồng bộ trong lĩnh vực này là yếu tố rấtquan trọng.

Hai là, chất lượng xét xử trong giai đoạn xét xử

Việc bán đấu giá tài sản THADS có căn nguyên từ việc thi hành bản án, quyết địnhcủa Tòa án, trọng tài, hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh Trên thực tế, hệ thống cơquan THADS chủ yếu thi hành những bản án, quyết định của Tòa án Việc các bản án

đã có hiệu lực pháp luật được đưa ra thi hành nhưng bị kháng nghị đã làm gián đoạnquá trình THADS nói chung và hoạt động bán đấu giá tài sản THADS nói riêng Khi

có kháng nghị của hai cơ quan là Tòa án và Viện kiểm sát thì cơ quan thi hành án dùđang tiến hành tổ chức thi hành án ở bất kỳ giai đoạn nào, kể cả khi đang kê biên, địnhgiá để thực hiện việc đấu giá tài sản THADS đều phải dừng lại

Do vậy, công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành

án dân sự ảnh hưởng bởi chất lượng xét xử trong giai đoạn xét xử Nếu chất lượng xét

xử không đúng hoặc không đảm bảo công bằng thì hoạt động bán đấu giá tài sản đãđược đưa ra bán đấu giá, khách hàng đã đăng ký tham gia đấu giá nhưng vì có khángnghị của người có thẩm quyền nên cuộc bán đấu giá đã không được tổ chức, ảnhhưởng đến tâm lý của khách hàng

Ba là, quy trình xử lý tài sản thi hành án dân sự để bán đấu giá tài sản trong giai đoạn thi hành án

Quy trình xử lý tài sản THADS bằng bán đấu giá ở Việt Nam hiện nay còn rườm rà,chưa chặt chẽ và chưa bảo đảm yếu tố hiệu quả khi đưa tài sản ra bán đấu giá trongnền kinh tế thị trường Căn cứ vào quy định hiện hành thì để đi đến xử lý tài sảnTHADS bằng việc kê biên, định giá để đấu giá là một chặng đường dài đầy gian nan

và nhiều bất cập

- Luật Thi hành án dân sự năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014) không có quy định

cụ thể về thời gian nào phải ra quyết định cưỡng chế kê biên tài sản, trừ trường hợpchấp hành viên đã áp dụng biện pháp bảo đảm thi hành án trước đó

- Luật Thi hành án dân sự năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014) cũng không có quyđịnh về thời gian chuẩn bị tổ chức cưỡng chế kê biên là bao nhiêu lâu, chậm nhất làbao nhiêu lâu?

- Khó khăn đối với các đương sự khi bị cưỡng chế về tài sản trong việc tìm được tiếng

nói chung để đi đến thỏa thuận Người phải thi hành án thường bất hợp tác, chây ỳ,người được thi hành án thì muốn bán nhanh, bán rẻ tài sản để thu hồi nợ sớm Vì vậy,thực tế các bên khó có thể đi đến những thỏa thuận sau khi đã cưỡng chế kê biên để xử

lý tài sản kê biên bằng đấu giá tài sản

- Thời hạn thực hiện hợp đồng bán đấu giá tài sản quy định của pháp luật hiện hànhcòn chưa xử lý triệt để được những vấn đề phát sinh và các văn bản hướng dẫn thihành đang bỏ ngỏ vấn đề này làm cho tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp rất lúng túngkhi xử lý trong thực tiễn

- Khi bán đấu giá tài sản THADS, tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp phải tuân theonhiều quy định đặc thù của pháp luật về THADS làm kéo dài tiến trình xử lý tài sản

Bốn là, cơ chế xử lý vi phạm pháp luật, kiểm sát về bán đấu giá tài sản thi hành án dân sự

Trong khi hoạt động bán đấu giá tài sản THADS ở Việt Nam còn nhiều biểu hiện tiêucực, “cò mồi”, thông đồng “dìm giá”, phá rối cuộc bán đấu giá, đe dọa khách hàng thìtrên thực tế chỉ bị xử lý hành chính Bên cạnh đó, mức xử phạt vi phạm hành chínhcòn rất “khiêm tốn” nên tính chất răn đe không cao Đặc biệt, việc kiểm sát hoạt độngbán đấu giá tài sản THADS theo quy định của pháp luật hiện hành còn lỏng lẻo Hiệntại chưa có quy định cụ thể của pháp luật về việc kiểm sát hoạt động bán đấu giá tàisản thi hành án như thế nào và cũng chưa có quy định Viện kiểm sát phải tham dự cáccuộc bán đấu giá tài sản THADS là bắt buộc không? Bên cạnh đó, ở Việt Nam chỉdừng lại xử lý hành chính trong hoạt động bán đấu giá tài sản mà việc xử lý hình sựtrong Bộ luật Hình sự còn hạn chế

Năm là, trình độ, đạo đức nghề nghiệp của chấp hành viên, đấu giá viên trực tiếp bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự

Hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự được thực hiện bởi các tổ chứcbán đấu giá chuyên nghiệp Trong đó, tại các tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp thìngười đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp bán đấu giá tài sản phải là đấu giáviên Tuy nhiên, hiện nay trình độ của đấu giá viên và chấp hành viên chưa đáp ứngđược nhu cầu thực tiễn công việc, gần một nửa số Đấu giá viên được cấp Chứng chỉhiện nay chưa qua đào tạo nghề; trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của nhiều Đấu giáviên còn hạn chế; việc chủ động bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, cập nhật kiến thứcpháp luật liên quan đến bán đấu giá tài sản một cách thường xuyên chưa được nhiềuĐấu giá viên coi trọng Tình trạng vi phạm pháp luật của đấu giá viên còn khá nhiều,đặc biệt là đạo đức nghề nghiệp Điều này đặt ra một yêu cầu lớn trong công tác đàotạo chấp hành viên, đấu giá viên về trình độ, phẩm chất, năng lực và cần phải có nhữngthay đổi cơ bản để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.

Sáu là, quy mô tổ chức đấu giá chuyên nghiệp

Mặc dù đã có sự phát triển về số lượng và vụ việc bán đấu giá, tuy nhiên, tổ chức vàhoạt động của các tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp vẫn còn nhiều bất cập Phần lớndoanh nghiệp bán đấu giá có quy mô nhỏ, kinh doanh đa ngành nghề, cơ sở vật chấtyếu kém Trung tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản được thành lập với nhiệm vụ chính trị

là để bán đấu giá tài sản thi hành án và tài sản là tang vật, phương tiện vi phạm hànhchính bị tịch thu

Theo quy định hiện hành, pháp luật về thi hành án và pháp luật về xử lý vi phạm hànhchính thì không chỉ các Trung tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản mà cả các doanh nghiệpbán đấu giá tài sản cũng được bán đấu giá các loại tài sản này Riêng đối với tài sảngiao dịch bảo đảm, hiện nay, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã thành lập Công tyQuản lý tài sản (VAMC) theo quy định tại Nghị định 53/2013/NĐ-CP của Chính phủngày 18/5/2013 về thành lập, tổ chức và hoạt động của Công ty Quản lý tài sản của các

tổ chức tín dụng Việt Nam; theo đó, Công ty Quản lý tài sản có chức năng mua nợ xấucủa các tổ chức tín dụng; Thu hồi nợ, đòi nợ và xử lý, bán nợ, tài sản bảo đảm Thực tếđến nay chỉ có một số ít Trung tâm tự chủ về tài chính, phần lớn vẫn được nhà nướcbao cấp toàn bộ hoặc một phần; một số Trung tâm hoạt động kém hiệu quả Điều này

đã gây áp lực đối với biên chế và ngân sách nhà nước, làm giảm tính chuyên nghiệp

của hoạt động bán đấu giá tài sản vốn là hoạt động vận hành theo cơ chế thị trường.

1.4 Nội dung của công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự

1.4.1 Lập kế hoạch

Cơ quan quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân

sự cấp trung ương là Bộ Tư Pháp Bộ Tư Pháp ban hành các Thông tư hướng dẫn thihành các văn bản quy phạm pháp luật về tổ chức và hoạt động bán đấu giá tài sản;Hướng dẫn nghiệp vụ cho các địa phương trong quá trình thi hành các văn bản quyphạm pháp luật; Kiểm tra, thanh tra về tổ chức và hoạt động bán đấu giá theo thẩmquyền

Cơ quan quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân

sự cấp địa phương là Ủy ban nhân dân tỉnh Sở Tư pháp giúp Ủy ban nhân dân tỉnhthực hiện chức năng quản lý nhà nước về công tác bán đấu giá tại địa phương Sở Tưpháp tham mưu cho UBND tỉnh xây dựng đề án củng cố, kiện toàn về tổ chức bộ máy

và hoạt động của các tổ chức đấu giá chuyên nghiệp; xây dựng kế hoạch cũng cố, pháttriển về số lượng và chất lượng của đội ngũ đấu giá viên và người làm công tác đấu giánhằm nâng cao tính chuyên nghiệp của hoạt động bán đấu giá; ban hành Quy chế bánđấu giá tài sản và các quy định liên quan đến tài chính trong hoạt động đấu giá; Kiểmtra, thanh tra và xử lý vi phạm về tổ chức, hoạt động bán đấu giá tài sản trong phạm viđịa phương theo thẩm quyền

Phòng Bổ trợ tư pháp với chức năng là phòng chuyên môn thuộc Sở Tư pháp quản lýnhà nước về lĩnh vực bán đấu giá tài sản Hàng năm, phòng xây dựng kế hoạch côngtác về quản lý nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá bao gồm việc hướng dẫn nghiệp

vụ bán đấu giá tài sản cho các tổ chức bán đấu giá tài sản trên địa bàn tỉnh; Xây dựng

đề án về lộ trình chuyển đổi Trung tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản sang mô hình doanhnghiệp khi trên địa bàn tỉnh có từ 02 doanh nghiệp bán đấu giá tài sản trở lên

Thanh tra Sở Tư Pháp xây dựng kế hoạch cụ thể cho công tác kiểm tra, thanh tra hoạtđộng của các Đấu giá viên và các tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp trên địa bàn theoquy định hiện hành nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi

hành án dân sự.

1.4.2 Tổ chức thực hiện

1.4.2.1 Công tác quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp

- Ngày 14/6/2005, Quốc hội ban hành BLDS năm 2005 thay thế BLDS năm 1995 Bộluật này đã dành 04 điều (từ điều 456 đến điều 459) quy định việc bán đấu giá như mộtphương thức giao dịch, buôn bán trong dân sự Tài sản có thể được đem bán đấu giátheo ý muốn của chủ sở hữu hoặc pháp luật quy định

- Ngày 14/11/2008, Quốc hội ban hành Luật THADS có những quy định đặc thù riêng

về bán đấu giá tài sản thi hành án như quy định phân định cụ thể về loại tài sản do tổchức bán đấu giá bán và do chấp hành viên thực hiện; những trường hợp hủy kết quảbán đấu giá, giao tài sản bán đấu giá, xử lý trường hợp bán đấu giá không thành Riêngtrình tự thủ tục bán đấu giá được thực hiện theo quy định của pháp luật về bán đấu giátài sản

- Ngày 04/3/2010, Chính phủ ban hành Nghị định số 17/2010/NĐ-CP thay thế Nghịđịnh 05/2005/NĐ-CP để điều chỉnh hoạt động bán đấu giá tài sản phù hợp với điềukiện mới Với 6 chương, 57 điều, Nghị định đã quy định toàn diện về nguyên tắc, trình

tự thủ tục bán đấu giá, tổ chức bán đấu giá, đấu giá viên và quản lý nhà nước về bánđấu giá tài sản, nguyên tắc xử lý vi phạm đối với các hành vi của cá nhân, tổ chức liênquan đến tổ chức, hoạt động bán đấu giá…

Ngay sau khi Nghị định số 17/2010/NĐ-CP có hiệu lực thi hành, Bộ Tư pháp đã banhành Thông tư số 23/2010/TT-BTP ngày 06/12/2010 quy định chi tiết và hướng dẫnthực hiện Nghị định số 17/2010/NĐ-CP Đồng thời, Bộ Tư pháp đã chủ động đề xuất,phối hợp với Bộ Tài chính trong quá trình xây dựng nội dung Thông tư số03/2012/TT-BTC ngày 05/01/2012 về hướng dẫn mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và

sử dụng phí đấu giá, phí tham gia đấu giá và lệ phí cấp Chứng chỉ hành nghề đấu giátài sản và Thông tư số 48/2012/TT-BTC ngày 16/3/2012 hướng dẫn việc xác định giákhởi điểm và chế độ tài chính trong hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất

có thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất

- Bộ Tư pháp chủ động hướng dẫn nghiệp vụ cho các địa phương trong quá trình thựchiện Nghị định số 17/2010/NĐ-CP, kịp thời có các công văn hướng dẫn, xử lý một sốvấn đề, vụ việc cụ thể.

- Nhằm nâng cao chất lượng đào tạo đấu giá viên, Bộ Tư pháp đã ban hành chươngtrình đào tạo nghề đấu giá với thời gian đào tạo 03 tháng, chương trình đào tạo tậptrung chủ yếu rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp cho học viên, tăng cường thực tập tại các

tổ chức bán đấu giá tài sản và các buổi học tình huống đóng vai thực hành

- Công tác cấp Chứng chỉ hành nghề đấu giá và quản lý đội ngũ đấu giá viên được Bộ

- Công tác thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo về tổ chức và hoạt động bánđấu giá tài sản cũng được Bộ Tư pháp xác định là một trong những nhiệm vụ trọngtâm Hàng năm, Bộ Tư pháp xây dựng kế hoạch tổ chức các đợt thanh tra, kiểm tra về

tổ chức và hoạt động đấu giá tài sản ở các tỉnh, thành phố Qua công tác thanh tra,kiểm tra nắm tình hình, Bộ Tư pháp đã phát hiện, chấn chỉnh, xử lý một số sai phạmtrong hoạt động bán đấu giá tài sản, phát hiện những vướng mắc, bất cập trong thựctiễn để có các giải pháp tháo gỡ kịp thời Đồng thời, Bộ Tư pháp thường xuyên chỉ đạocác Sở Tư pháp tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra để kịp thời phát hiện và xử lýnghiêm minh những sai phạm trong hoạt động bán đấu giá tài sản, nhất là bán đấu giáquyền sử dụng đất, bán đấu giá tài sản thi hành án, tài sản là tang vật, phương tiện viphạm hành chính bị tịch thu

- Bộ Tư pháp đã chủ động phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành, địa phương thực hiệnhiệu quả công tác quản lý nhà nước về bán đấu giá tài sản; Đề xuất và chủ động phốihợp với Văn phòng Chính Phủ, Bộ Tài chính, Bộ Tài nguyên và Môi trường và các cơ

quan liên quan tổ chức các đoàn công tác liên ngành nắm tình hình triển khai thực hiệnNghị định số 17/2010/NĐ-CP tại một số địa phương qua đó đã kịp thời nghiên cứu,tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn hoạt động bán đấu giá quyền

sử dụng đất, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động bán đấu giá tài sản

1.4.2.2 Công tác quản lý Nhà nước của UBND tỉnh và các Sở Tư pháp

- Các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương ban hành Kế hoạch, Chỉ thị, Quy chế, Đề

án nhằm triển khai, thực hiện Nghị định số 17/2010/NĐ-CP thông qua công tác tuyêntruyền, phổ biến, tổ chức hội nghị triển khai sâu, rộng Nghị định số 17/2010/NĐ-CPđến lãnh đạo chủ chốt các sở, ngành, quận, huyện trên địa bàn

- Với vai trò giúp UBND tỉnh thực hiện quản lý nhà nước về bán đấu giá tài sản thihành án dân sự tại địa phương, Sở Tư pháp tham mưu cho UBND tỉnh ban hành đề áncủng cố, kiện toàn Trung tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản nhằm đáp ứng yêu cầu trongtình hình mới; Tham mưu cho UBND tỉnh ban hành Quy chế bán đấu giá tài sản, quychế bán đấu giá quyền sử dụng đất và các văn bản liên quan đến tài chính trong đấu giá

để áp dụng trên địa bàn; Công tác kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo về tổchức, hoạt động bán đấu giá tài sản đã được Sở Tư pháp chú trọng và thực hiện tươngđối nghiêm túc, đảm bảo tính khách quan, qua đó phát hiện, chấn chỉnh và xử lý các saiphạm thông qua việc quản lý các đối tượng cụ thể như sau:

* Quản lý chủ thể bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự

Cơ quan quản lý Nhà nước đối với hoạt động bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân

sự cấp tỉnh quản lý các chủ thể bán đấu giá trong thi hành án dân sự gồm: Tổ chức bánđấu giá tài sản và Đấu giá viên; Người có tài sản bán đấu giá và người sở hữu tài sảnbán đấu giá; Người tham gia đấu giá tài sản có thực hiện đúng theo quy định pháp luậtkhông, cụ thể quản lý từng đối tượng như sau:

+ Tổ chức bán đấu giá tài sản và Đấu giá viên

Nghị định 17/2010/NĐ-CP xác định rõ các tổ chức bán đấu giá tài sản chuyên nghiệpgồm có: Trung tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản và doanh nghiệp bán đấu giá tài sản.Các Trung tâm và doanh nghiệp bán đấu giá tài sản bình đẳng về quyền và nghĩa vụ

trong việc bán đấu giá các tài sản.

Nghị định 17/2010/NĐ-CP quy định khá rõ ràng về điều kiện đăng ký kinh doanh củadoanh nghiệp bán đấu giá tài sản Để hoạt động trong lĩnh vực bán đấu giá tài sản

doanh nghiệp phải “có ít nhất một đấu giá viên và người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp bán đấu giá tài sản phải là đấu giá viên; có trụ sở, cơ sở vật chất và các trang thiết bị cần thiết khác bảo đảm cho hoạt động bán đấu giá tài sản” [6] Việc

quy định người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp bán đấu giá tài sản phải làđấu giá viên nhằm tạo sự bình đẳng giữa Trung tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản vàdoanh nghiệp bán đấu giá tài sản, đồng thời nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệptrong hoạt động bán đấu giá tài sản

Đấu giá viên là người được cấp Chứng chỉ hành nghề đấu giá Là chủ thể tham giaquan hệ bán đấu giá tài sản THADS thì đấu giá viên phải làm việc trong tổ chức hànhnghề đấu giá chuyên nghiệp (Trung tâm bán đấu giá tài sản, doanh nghiệp bán đấu giátài sản)

+ Người có tài sản bán đấu giá và người sở hữu tài sản bán đấu giá

Người có tài sản bán đấu giá trong THADS, khác với người có tài sản bán đấu giáthông thường Người có tài sản bán đấu giá trong THADS không phải là chủ sở hữu tàisản hoặc được chủ sở hữu ủy quyền bán tài sản Người có tài sản bán đấu giá là Chấphành viên, cơ quan THADS Chấp hành viên là chức danh do Bộ trưởng Bộ Tư pháp

bổ nhiệm Chấp hành viên có ba ngạch là Chấp hành viên sơ cấp, Chấp hành viêntrung cấp và Chấp hành viên cao cấp Khi Chấp hành viên được giao nhiệm vụ thihành các bản án, quyết định có hiệu lực và quyết định áp dụng biện pháp cưỡng chế kêbiên tài sản là vật thì họ trở thành người có tài sản bán đấu giá trong quan hệ bán đấugiá tài sản THADS và do vậy, họ có đầy đủ quyền và nghĩa vụ giống như chủ sở hữutài sản trong đấu giá tài sản thông thường

Sau khi kê biên tài sản, Chấp hành viên có quyền ký hợp đồng thẩm định giá trị tài sảnvới tổ chức thẩm định giá nếu hai bên đương sự không thỏa thuận được với nhau vềgiá trị tài sản và tổ chức định giá Trên cơ sở giá trị tài sản đã được định giá, Chấphành viên ký hợp đồng ủy quyền bán đấu giá tài sản với tổ chức đấu giá Chấp hành

viên có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ thông tin về tài sản đấu giá, thỏa thuận về mức phíkhấu trừ cho tổ chức đấu giá chuyên nghiệp trong trường hợp bán đấu giá thành công

và trong trường hợp bán đấu giá không thành công thì thay mặt cơ quan thi hành án cótrách nhiệm thanh toán chi phí bán đấu giá tài sản cho tổ chức bán đấu giá tài sản.Trường hợp bán đấu giá thành, Chấp hành viên, cơ quan THADS được nhận lại số tiềnbán tài sản và dùng số tiền này để thi hành đúng theo bản án, quyết định đã có hiệu lựccủa Tòa án

Người sở hữu tài sản bán đấu giá trong THADS tham gia với vai trò bị động trongquan hệ bán đấu giá tài sản (họ không muốn bán tài sản nhưng vẫn phải bán, quyềnquyết định thuộc về Chấp hành viên của cơ quan THADS theo quy định của phápluật), người sở hữu tài sản tuy không phải là một bên trong hợp đồng bán đấu giá tàisản nhưng việc bán đấu giá ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của họ Người sở hữutài sản thường là người phải thi hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án Tuy nhiên,trong một số trường hợp họ chỉ là người có tài sản chung với người phải thi hành án

mà tài sản đó đang bị dùng để cưỡng chế THADS Người sở hữu tài sản phải bàn giaotài sản cùng tất cả các giấy tờ có liên quan cho người mua được tài sản đấu giá nếucuộc bán đấu giá thành công Nếu không bàn giao thì họ bị áp dụng thủ tục cưỡng chếgiao tài sản theo quy định tại các điều 114, 115, 116 và 117 của Luật THADS năm2008

+ Người tham gia đấu giá tài sản

Người tham gia đấu giá là cá nhân, tổ chức có nguyện vọng, nhu cầu tham gia đấu giá.Những người này phải đáp ứng yêu cầu về năng lực hành vi dân sự chung theo quyđịnh của BLDS năm 2005 Đối với pháp nhân việc tham gia giao dịch đấu giá phảithông qua người đại diện hợp pháp hoặc người đại diện theo pháp luật và việc mua bántài sản này phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của pháp nhân theo quy định của BLDSnăm 2005

Người tham gia đấu giá tài sản phải nộp hồ sơ đăng ký tham gia đấu giá và nộp phítham gia đấu giá và khoản tiền đặt trước Khoản tiền đặt trước do tổ chức bán đấu giátài sản và người có tài sản bán đấu giá thỏa thuận quy định nhưng tối thiểu là 1% và tối

đa không quá 15% giá khởi điểm của tài sản bán đấu giá Khoản tiền đặt trước đượcnộp cho tổ chức bán đấu giá tài sản Trong trường hợp người tham gia đấu giá tài sản

là người mua được tài sản bán đấu giá thì khoản tiền đặt trước được trừ vào giá mua;nếu không mua được tài sản, thì khoản tiền đặt trước được trả lại cho người tham giađấu giá tài sản sau khi cuộc bán đấu giá kết thúc, trừ trường hợp pháp luật có quy địnhkhác Nếu người đăng ký tham gia đấu giá tài sản đã nộp khoản tiền đặt trước nhưngkhông tham gia cuộc bán đấu giá mà không thuộc trường hợp bất khả kháng thì khoảntiền đặt trước đó thuộc về tổ chức bán đấu giá tài sản, trừ trường hợp các bên có thỏathuận khác

* Quản lý đối tượng bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự

Đối tượng đấu giá tài sản thi hành án là tài sản bị kê biên, cưỡng chế thi hành án Tàisản đó có thể là vật hữu hình (có thể dùng giác quan nhận biết được hoặc dùng đơn vịcân đo đong đếm được) và trị giá được bằng tiền, có thể trở thành tài sản trao đổi trênthị trường Đó có thể là động sản (phương tiện giao thông, đồ đạc khác, ) hoặc bấtđộng sản (đất đai; nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất đai và các tài sản khác gắnliền với đất đai) hoặc quyền sở hữu trí tuệ có giá trị ít nhất từ 2.000.000 đồng trở lên

* Quản lý trình tự, thủ tục bán đấu giá tài sản trong thi hành án dân sự

Cơ quan quản lý nhà nước ngoài kiểm tra chủ thể bán đấu giá, đối tượng bán đấu giátài sản trong thi hành án dân sự, còn phải quản lý cả quy trình bán đấu giá tài sản.Trong đó từng khâu của quy trình phải được quản lý cụ thể như sau:

+ Hợp đồng bán đấu giá tái sản đã kê biên

Khoản 2 Điều 101 Luật THADS quy định “Chấp hành viên ký kết hợp đồng dịch vụbán đấu giá tài sản với tổ chức bán đấu giá do đương sự thỏa thuận hoặc do Chấp hànhviên lựa chọn" và điểm a khoản 1 Điều 26 Nghị định số 17/2010/NĐ-CP ngày04/3/2010 của Chính phủ cũng quy định “Tài sản để thi hành án thì hợp đồng bán đấugiá tài sản được ký kết giữa Chấp hành viên có thẩm quyền xử lý tài sản đó với tổ chứcbán đấu giá chuyên nghiệp'’" Do đó, chủ thể ký kết hợp đồng dịch vụ bán đấu giá tàisản để thi hành án là Chấp hành viên được giao tổ chức thi hành án vụ việc, cụ thể

Hợp đồng được ký kết giữa một bên là Chấp hành viên cơ quan THADS, một bên làGiám đốc Trung tâm dịch vụ bán đấu giá tài sản hoặc Giám đốc doanh nghiệp bán đấugiá tài sản (hoặc đại diện hợp pháp hoặc đại diện theo ủy quyền của các tổ chức bánđấu giá tài sản đó).

Theo quy định tại khoản 2 Điều 101 Luật THADS [16], thì thời hạn ký hợp đồng dịch

vụ bán đấu giá tài sản là 10 ngày, kể từ ngày định giá Để chuẩn bị cho việc ký hợpđồng dịch vụ bán đấu giá tài sản, Chấp hành viên phải trực tiếp làm việc với tổ chứcbán đấu giá tài sản để thỏa thuận một số điều khoản cần thiết trong hợp đồng

Hợp đồng bán đấu giá tài sản phải được lập thành văn bản gồm một số nội dung chínhquy định tại Điều 25 Nghị định số 17/2010/NĐ-CP như: Họ tên, địa chỉ của người cótài sản bán đấu giá (tên cơ quan THADS); tên, địa chỉ của tổ chức bán đấu giá tài sản;liệt kê, mô tả tài sản bán đấu giá; giá khởi điểm của tài sản bán đấu giá; thời hạn, địađiểm bán đấu giá tài sản; thời hạn, địa điểm, phương thức giao tài sản để bán đấu giá;thời hạn, địa điểm, phương thức thanh toán tiền bán tài sản trong trường hợp bán đấugiá thành; phí, chi phí bán đấu giá tài sản trong trường hợp bán đấu giá thành và chiphí bán đấu giá tài sản trong trường hợp bán đấu giá không thành; quyền, nghĩa vụ củacác bên; trách nhiệm do vi phạm hợp đồng và các nội dung khác do các bên thoảthuận

Hai bên có thể ký kết ngay tại trụ sở cơ quan THADS hoặc trụ sở của tổ chức bán đấugiá tài sản đã lựa chọn

+ Niêm yết, thông báo công khai và trưng bày tài sản bán đấu giá

Việc bán đấu giá tài sản phải được thông báo và niêm yết công khai Đây là một trongnhững đặc trưng của bán đấu giá tài sản Tùy thuộc loại tài sản, thỏa thuận trong hợpđồng bán đấu giá tài sản đã ký giữa Chấp hành viên và tổ chức đấu giá chuyên nghiệp

mà việc thông báo thực hiện bằng các hình thức: trên báo, đài phát thanh, truyền hình,trên Website để cho người có nhu cầu mua tài sản biết mà còn tham gia đấu giá TạiĐiều 28 của Nghị định 17/2010/NĐ-CP quy định việc niêm yết bán đấu giá tài sản làđộng sản tại nơi bán đấu giá, nơi trưng bày tài sản và nơi đặt trụ sở của tổ chức bánđấu giá tài sản Cụ thể: Tổ chức bán đấu giá tài sản phải niêm yết việc bán đấu giá tài

sản là động sản tại nơi bán đấu giá, nơi trưng bày tài sản và nơi đặt trụ sở của tổ chứcbán đấu giá tài sản chậm nhất là bảy ngày trước khi tiến hành bán đấu giá, trừ trườnghợp pháp luật có quy định khác; Đối với bất động sản, tổ chức bán đấu giá tài sản phảiniêm yết việc bán đấu giá tài sản tại nơi bán đấu giá, nơi có bất động sản bán đấu giá

và Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi có bất động sản bán đấu giá chậm nhất là

ba mươi ngày trước ngày mở cuộc bán đấu giá, trừ trường hợp pháp luật có quy địnhkhác; Đối với tài sản thuộc sở hữu của cá nhân, tổ chức, thời hạn niêm yết việc bánđấu giá tài sản có thể được rút ngắn theo thỏa thuận của các bên; Đối với tài sản bánđấu giá là động sản có giá khởi điểm từ ba mươi triệu đồng trở lên và bất động sản thìđồng thời với việc niêm yết, tổ chức bán đấu giá tài sản phải thông báo công khai ítnhất hai lần, mỗi lần cách nhau ba ngày trên phương tiện thông tin đại chúng củaTrung ương hoặc địa phương nơi có tài sản bán đấu giá về việc bán đấu giá tài sản.Việc thông báo công khai trên phương tiện thông tin đại chúng cũng được thực hiệnđối với tài sản bán đấu giá là động sản có giá khởi điểm dưới ba mươi triệu đồng, nếungười có tài sản bán đấu giá yêu cầu

+ Trình tự, thủ tục phiên đấu giá

Nếu hết thời hạn niêm yết, thông báo công khai mà chỉ có duy nhất một người đăng kýmua tài sản bán đấu giá hoặc có nhiều người tham gia đấu giá nhưng chỉ có một ngườitham gia cuộc đấu giá và trả giá ít nhất bằng giá khởi điểm thì tài sản được bán luôncho người đó nếu người có tài sản bán đấu giá đồng ý bằng văn bản

Nếu có đủ số người tham gia đấu giá theo quy định của pháp luật thì phiên đấu giáđược tiến hành

Diễn biến phiên đấu giá tài sản:

- Mở đầu cuộc bán đấu giá tài sản, đấu giá viên điều hành cuộc bán đấu giá giới thiệubản thân, người giúp việc; thông báo nội quy của cuộc bán đấu giá tài sản; công bốdanh sách người đăng ký mua tài sản bán đấu giá và điểm danh, để xác định ngườitham gia đấu giá tài sản; giới thiệu từng tài sản bán đấu giá; nhắc lại giá khởi điếm;thông báo bước giá và khoảng thời gian tối đa giữa các lần trả giá (nếu có); trả lời cáccâu hỏi của người tham gia đấu giá Đấu giá viên yêu cầu người tham gia đấu giá tài

sản trả giá Sau mỗi lần người tham gia đấu giá tài sản trả giá, đấu giá viên thông báocông khai về giá đã trả cho người người tham gia đấu giá tài sản Nếu sau ba lần đấugiá viên nhắc lại giá cao nhất đã trả mà không có người trả giá cao hơn thì đấu giá viêncông bố người mua được tài sản bán đấu giá Sau khi đấu giá viên công bố, người muađược tài sản bán đấu giá được coi là đã chấp nhận giao kết hợp đồng mua bán tài sảnbán đấu giá Trong trường hợp giá cả cao nhất được công bố thấp hơn so với giá khởiđiểm thì cuộc bán đấu giá tài sản coi như không thành Trong trường hợp đấu giá bằng

bỏ phiếu, nếu có từ hai người trở lên cùng trả giá cao nhất bằng nhau, thì đấu giá viên

tổ chức đấu giá tiếp giữa những người cùng trả giá cao nhất đế chọn ra người muađược tài sản bán đấu giá Nếu không có người trả giá cao hơn thì đấu giá viên tổ chứcbốc thăm để chọn ra người mua được tài sản bán đấu giá Diễn biến của cuộc bán đấugiá tài sản phải được ghi vào biên bản bán đấu giá tài sản Biên bản bán đấu giá tài sảnphải có chữ ký của đấu giá viên điều hành cuộc bán đấu giá tài sản, người ghi biênbản, người trúng đấu giá, đại diện một người tham gia đấu giá và một người tham dựcuộc bán đấu giá (nếu có)

- Rút lại giá đã trả: Trong quá trình đấu giá, người mua có thế nhầm lẫn hoặc quá vộivàng trong khi đưa ra giá cho tài sản và ngay sau đó hoặc khi kết thúc phiên đấu giá,đấu giá viên tuyên bố họ là người trúng đấu giá thì họ lại rút lại giá đã trả Trường hợp

họ rút ngay lại khi cuộc bán đấu giá tài sản vẫn tiếp tục thì đấu giá viên bắt đầu từ giácủa người trả giá liền kề trước đó Trong trường hợp không có người trả giá tiếp thìcuộc bán đấu giá coi như không thành Người rút lại giá đã trả bị truất quyền tham giatrả giá tiếp và không được hoàn trả khoản tiền đặt trước Khoản tiền đặt trước củangười rút lại giá đã trả thuộc về to chức bán đấu giá tài sản

- Xử lý tài sản bán đấu giá không thành: Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày bán đấugiá không thành mà đương sự không yêu cầu định giá lại thì Chấp hành viên ra quyếtđịnh giảm giá tài sản để tiếp tục bán đấu giá Mỗi lần giảm giá không quá mười phầntrăm giá đã định

Trường hợp giá tài sản đã giảm thấp hơn chi phí cưỡng chế mà người được thi hành ánkhông nhận tài sản để trừ vào số tiền được thi hành án thì tài sản được trả lại chongười phải thi hành án