Đây cũng là tài liệu rất bổ ích và thiết thực trong việc cung cấp đầy đủ, rõ ràng thông tin về cách thiết lập kếhoạch cũng như việc thực hiện khảo sát với những ví dụ về những công cụcũn
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ
======
NGUYỄN THỊ THU HUYỀN
BẠO HÀNH TRẺ EM TRONG GIA ĐÌNH
Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội khoa học
Người hướng dẫn khoa học ThS HOÀNG THANH SƠN
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình thực hiện khóa luận, ngoài sự cố gắng của bản thân, em
đã nhận được sự giúp đỡ của thầy cô và bạn bè Em xin bày tỏ lời cảm ơn
chân thành nhất tới ThS Hoàng Thanh Sơn - người thầy đã tận tình chỉ bảo,
giúp đỡ em hoàn thành bản khóa luận này
Em xin bày tỏ lời cảm ơn tới các thầy cô trong khoa Giáo dục Chính trịcũng các thầy cô trong trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã giảng dạy và chỉbảo em trong suốt thời gian qua
Em cũng xin bày tỏ lời cảm ơn đến gia đình, bạn bè đã ở bên cổ vũ, độngviên em hoàn thành khóa luận này
Trong quá trình nghiên cứu, với điều kiện hạn chế về thời gian cũng nhưkiến thức của bản thân nên khóa luận khó tránh khỏi thiếu sót
Kính mong sự góp ý của thầy cô và các bạn sinh viên
Em xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, tháng 5 năm 2018
Người thực hiện
Nguyễn Thị Thu Huyền
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Khóa luận tốt nghiệp này được hoàn thành dưới sự hướng dẫn của
ThS Hoàng Thanh Sơn.
Tôi xin cam đoan rằng:
Đây là kết quả nghiên cứu của riêng tôi và các số liệu trong khóa luận làtrung thực Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm
Hà Nội, tháng 5 năm 2018
Người thực hiện
Nguyễn Thị Thu Huyền
Trang 4DANH MỤC VIẾT TẮT
BLGĐ : Bạo lực gia đình
CNXH : Chủ nghĩa xã hội
HN&GĐ : Hôn nhân và gia đình
LĐ-TB&XH : Lao động- Thương binh và Xã hộiPCBLGĐ : Phòng chống bạo lực gia đình
Trang 5MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
NỘI DUNG 7
Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BẠO HÀNH TRẺ EM TRONG GIA ĐÌNH 7
1.1 Một số khi niệm cơ bản 7
1.2 Khái niệm và đặc điểm của hành vi bạo hành trẻ em trong gia đình 8
1.3 Một số quyền cơ bản của trẻ em theo quy định của pháp luật Việt Nam 13
TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 16
Chương 2 THỰC TRẠNG CỦA NẠN BẠO HÀNH TRẺ EM 17
TRONG GIA ĐÌNH Ở NƯỚC TA HIỆN NAY 17
2.1 Khái quát tình trạng bạo hành trẻ em trong gia đình ở nước ta hiện nay 17
2.2 Nguyên nhân của bạo hành trẻ em trong gia đình 27
2.3 Hậu quả của việc bạo hành trẻ em trong gia đình 34
TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 42
Chương 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGĂN CHẶN NẠN BẠO HÀNH TRẺ EM TRONG GIA ĐÌNH Ở NƯỚC TA HIỆN NAY 43
3.1 Về phía nhà nước và các đoàn thể xã hội 43
3.2 Về phía gia đình và nhà trường 46
TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 50
KẾT LUẬN 51
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 53
Trang 61 Lý do chọn đề tài
MỞ ĐẦU
“Trẻ em như búp trên cành
Trang 7Biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan”
Đây là những vần thơ rất nổi tiếng và đáng ghi nhớ của Chủ tịch Hồ ChíMinh- vị cha già đáng kính của dân tộc Việt Nam Trong muôn vàn tìnhthương yêu của Người dành cho nhân dân, có một tình yêu lớn dành cho thiếuniên nhi đồng Thiếu niên và nhi đồng luôn luôn được Bác dành cho một tìnhthương yêu đặc biệt Những vần thơ của Bác dành cho thiếu nhi chứa đựngtình thương yêu sâu sắc và thắm thiết Người luôn nhắc đến trẻ em với mộttình cảm trìu mến, nâng niu Bác cũng khẳng định, trẻ em chính là mầm nontương lai, là chủ nhân của đất nước: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹphay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với cáccường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công họctập của các cháu” Cho đến ngày nay, Đảng và Nhà nước, nhân dân ta đã vàđang tiếp tục phát huy truyền thống và làm theo lời dạy của Bác Điều đó thểhiện ở việc nước ta là nước đầu tiên ở Châu Á và là nước thứ 2 trên thế giớiphê chuẩn Công ước về quyền trẻ em, vào ngày 20/02/1990 Bên cạnh đó tacòn có Luật Bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em, Luật lao động, Luật hình sự
tố tụng hình sự… đều quan tâm thích đáng đến quyền lợi trẻ em Tưởng rằngtrong cuộc sống hiện đại, đầy đủ như ngày nay cùng với truyền thống “yêunước thương nòi” thì việc chăm sóc, bảo vệ trẻ em sẽ càng trở nên dễ dànghơn, “trọn vẹn” hơn Vậy mà, trong xã hội hiện nay vẫn còn một bộ phậnkhông nhỏ đang vô tình hay cố ý chà đạp đến sự non nớt, bé bỏng của những
“mầm non tương lai đất nước” ấy Điều đáng buồn hơn cả là sự chà đạp đó lạixảy ra chính trong gia đình, trong chính vòng tay của những người thân yêunhất của các em Gia đình là tế bào của xã hội, là cái nôi nuôi dưỡng, bồi đắp
Trang 8cho sự phát triển của mỗi người về cả tình cảm, thể chất, đạo đức… Gia đìnhchính là gắn bó, nâng đỡ và có ảnh hưởng quan trọng nhất với trẻ em trongnhững năm tháng đầu đời Những năm gần đây, nổi lên rất nhiều tin, những
sự việc đau lòng về nạn bạo hành trẻ em xét trong phạm vi gia đình khiến cho
dư luận vô cùng phẫn nộ và bức xúc Đặc biệt những vụ bạo hành diễn ra đều
để lại hậu quả rất đau lòng, những thương tích trên cơ thể các em >50%,những vụ ngược đãi dã man gây đau đớn, tổn thương cả về thể xác lẫn tinhthần Trong những năm gần đây, theo báo cáo của Cục trẻ em, Bộ LĐ-TB&XH, cho biết trung bình mỗi năm, tại Việt Nam có khoảng hơn 2.000 trẻ
em bị bạo lực, bị xâm hại ở mức độ nghiêm trọng, những con số thống kêđược, trong thực tế còn rất nhiều vụ bạo hành với trẻ em chưa bị tố cáo, pháthiện, thậm chí còn bao che Đây không còn là vấn đề mang tính cá nhân, giađình “con tôi tôi dạy” nữa, bởi mức độ nghiêm trọng của nó gây ra ảnh hưởngđến cả con người, cả tương lai đất nước, đã đến lúc chúng ta phải nhìn nhậnvấn đề một cách nghiêm túc hơn Để trẻ em có một cuộc sống trọn vẹn, pháttriển tốt nhất thì việc chống bạo hành trẻ em là điều chúng ta phải làm Trẻ emphải được quan tâm, bảo vệ chăm sóc tốt hơn để các em có thể bình yên vuisống và học tập tích cực tạo nguồn lao động cững mạnh cho đất nước sau này
Xuất phát từ những lí do trên, tôi quyết định chọn đề tài “Bạo hành trẻ
em trong gia đình ở nước ta hiện nay” làm đề tài nghiên cứu của mình Để
từ đó giúp mọi người nhìn nhận vấn đề bạo hành trẻ em một cách nghiêm túchơn, thấy được mức độ nguy hiểm của nó và có những biện pháp tốt nhất đểbảo vệ trẻ em
2 Tình hình nghiên cứu của đề tài
Vấn đề bạo hành trẻ em là một vấn đề nóng hổi và nhạy cảm, vì vậy vấy
đề này được rất nhiều người quan tâm nghiên cứu không chỉ trên thế giới màcòn ở cả Việt Nam
Trang 92.1 Trên thế giới
Trên thế giới, có bản Công ước Liên Hợp Quốc về Quyền trẻ em đượcban hành vào năm 1990 Bản công ước quy định các quyền của trẻ em, thểhiện sự quan tâm của cộng đồng quốc tế đối với trẻ em Bản công ước là điềukiện cần thiết để trẻ em được phát triển toàn diện, đầy đủ nhất
Báo cáo “Nghiên cứu trừng phạt thể xác và tinh thần trẻ em” của tác giảJudith Ennew và Dimonique Perre Plateau, 2004, NXB Keen Publishing(Thailan) Co Ltd Nội dung của báo cáo là những chỉ dẫn chi tiết về cáchthức thực hiện nghiên cứu đối với trẻ em về khó khăn và tế nhị: trừng phạtthân thể trẻ em (bao gồm cả bạo lực tinh thần) Đây cũng là tài liệu rất bổ ích
và thiết thực trong việc cung cấp đầy đủ, rõ ràng thông tin về cách thiết lập kếhoạch cũng như việc thực hiện khảo sát với những ví dụ về những công cụcũng như các phương pháp được thu thập trong khu vực Đông Nam Á và TháiBình Dương…
Nhìn chung các vấn đề nghiên cứu về bạo hành trẻ em ở nước ngoài đãđạt được những thành công đáng ghi nhận và có ý nghĩa thiết thực với côngcuộc bảo vệ và chăm sóc trẻ em khỏi bạo hành Thế giới cũng có những thayđổi tích cực trong cách nhìn nhận cũng như đánh giá tác động tiêu cực củabạo hành đối với trẻ em
2.2 Ở Việt Nam
Gia đình là đề tài vừa đa dạng, vừa phong phú vừa gần gũi nhưng chứađựng những điều mới lạ Do vậy, đề tài này đã thu hút nhiều công trìnhnghiên cứu khoa học nhằm tìm tòi, phát hiện các khía cạnh của gia đình
Nghiên cứu sâu về bạo lực gia đình đã được sử dụng bắt đầu từ năm
1999, nhưng mới chỉ đi sâu vào nghiên cứu bạo lực gia đình đối với phụ nữ.Chỉ đề cập bạo lực giữa vợ chồng với nhau, mà thường ít nói đến hoặc bỏ quahành vi bạo lực giữa các thành viên trong gia đình Đó là bạo lực của người
Trang 10lớn với trẻ em (cha mẹ bạo lực con cái, ông bà bạo lực cháu, anh chị bạo lựcvới nhau), bạo lực giữa các thành viên lớn tuổi.
Đặc biệt là nghiên cứu bạo lực gia đình đối với trẻ em còn khiếm tốn.Qua các nghiên cứu về bạo lực ở Việt nam, sử dụng các phương phápkhác nhau, cho thấy gần một phần ba số trẻ bị bạo hành về thân thể và cảmxúc, bao gồm việc chứng kiến cha/mẹ bạo hành người kia Ở nước ta, có rấtnhiều bài báo, nhà nghiên cứu đã đưa ra những nhận định, ý kiến về bạo hànhtrẻ em trong gia đình Trong đó có một số bài báo sau:
Luật Dương Gia (2015), “Bạo lực trẻ em trong gia đình”, Báo Vnexpress
ngày 11/08/2015 Bài viết đã nêu rất rõ tình trạng bạo hành trẻ em trong giađình ở nước ta, đồng thời chỉ ra những nguyên nhân vì sao trẻ em bị bạo hành.Trong đó có một số nguyên nhân như: ảnh hưởng của một số phong tục, tưtưởng “thương cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi”, thiếu hiểu biết về phápluật Bài báo còn đề ra những biện pháp nhằm ngăn chặn và làm giảm tìnhtrạng bạo hành trẻ em trong gia đình
Trong đề tài luận văn TS “Nâng cao hoạt động bảo vệ trẻ em khỏi bạolực gia đình tại cộng đồng” của tác giả Vũ Minh Phương đã chỉ rõ thực trạngbạo lực gia đình đối với trẻ em và những hậu quả của nó Trên cơ sở thựctrạng bạo lực gia đình và trẻ em bị bạo lực gia đình tác giả luận văn đề xuấtmột mô hình can thiệp đặc trưng tập trung vào gia đình để hỗ trợ trẻ em trongcác môi trường bạo lực Mô hình được tác giả rút ra từ những nghiên cứu vàứng dụng trên một số nước và có sự thay đổi về nội dung và hình thức hoạtđộng cho phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam
Trong cuộc trò chuyện với GS, TS Nguyễn Thị Hoa, Chuyên gia Tâm lýhọc, đã trao đổi về vấn đề bạo hành gia đình đối với trẻ em và phụ nữ Khiđược phóng viên hỏi về lí do vì sao người ta lại lựa chọn việc im lặng sau khi
bị bạo hành thay vì nhờ sự can thiệp giúp đỡ của người khác Bà đã trả lờirằng: “Quan niệm của người Việt Nam là Tốt đẹp phô ra, xấu ra xa đậy lại
Trang 11cho nên họ cho rằng việc bị bạo hành là việc vô cùng xấu hổ, không hay ho gì
mà phải đi nhờ người khác”
Ở nước ta cũng có khá nhiều cuộc khảo sát hiện trạng li hôn và bạo lựcgia đình Như: “Gia đình học” (Đặng Cảnh Khanh- Lê Thị Quý, Nhà xuất bản
lý luận chính trị, 2007), “Xã hội học về giới và phát triển” (Hoàng Bá Thịnh,2005) đã phản ánh tương đối đầy đủ thực trạng bạo lực gia đình
Các công trình nghiên cứu trên là tài liệu phong phú cho tác giả thựchiện đề tài của mình
3 Mục đích, nhiệm vụ của khóa luận
3.1 Mục đích
Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý luận về vấn nạn bạo hành gia đìnhđối với trẻ em ở nước ta hiện nay và các khái niệm liên quan, thực trạngnguyên nhân dẫn đến bạo hành trẻ em ở nước ta hiện nay khóa luận đề xuấtmột số phương hướng và giải pháp chủ yếu nhằm khắc phục nạn bạo hành trẻ
em ở nước ta
3.2 Nhiệm vụ
Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, khóa luận thực hiện các nhiệm vụsau đây:
Thứ nhất, hệ thống hóa, khái quát hóa những quan điểm, khái niệm về
vấn đề bạo hành trẻ em trong gia đình
Thứ hai, đánh giá thực trạng nạn bạo hành trẻ em trong gia đình ở nước
ta hiện nay
Thứ ba, đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm khắc phục nạn bạo hành trẻ
em trong gia đình ở nước ta hiện nay
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Khóa luận tập trung nghiên cứu thực trạng của nạn bạo hành trẻ em tronggia đình ở nước ta hiện nay
Trang 124.2 Phạm vi nghiên cứu
Khóa luận tập trung nghiên cứu đối tượng trẻ em ở khắp nước ta tronggiai đoạn từ 2010 đến nay
5 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp luận: sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng vàduy vật lịch sử trong nghiên cứu vấn đề bạo hành trẻ em trong gia đình ởnước ta hiện nay
- Phương pháp cụ thể: logic - lịch sử, phân tích tổng hợp, khảo sát thựctiễn, điều tra…
6 Ý nghĩa khóa luận
Khóa luận góp phần làm phong phú thêm nội dung nghiên cứu của bạolực gia đình, đặc biệt là bạo hành gia đình đối với trẻ em
Với kết quả nghiên cứu đạt được Khóa luận góp phần làm rõ hơn nữavấn nạn bạo hành trong gia đình đối với trẻ em ở nước ta, để từ đó đưa ranhững giải pháp tối ưu góp phần hành động chống bạo hành đối với trẻ em.Thông qua quá trình nghiên cứu giúp trẻ em và phụ huynh hiểu biết hơn vềquyền được bảo vệ của trẻ
7 Kết cấu của khóa luận
Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, kết cấu khóa luậngồm 3 chương
Trang 13NỘI DUNG Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BẠO HÀNH TRẺ EM
TRONG GIA ĐÌNH 1.1 Một số khi niệm cơ bản
Trẻ em:
Khái niệm “Trẻ em” hiện nay tồn tại ở hầu hết các quốc gia trên thế giới.Trong đó có sự khác biệt ở việc quy định ngưỡng tuổi chính xác của trẻ emtrên từng quốc gia, tuy nhiên mọi quan điểm đều thống nhất cho rằng trẻ em
là đối tượng phải được hưởng mọi hạnh phúc, chăm sóc, chiều chuộng, bảo vệ
và hưởng các quyền lợi tốt nhất để phát triển
Theo Công ước quốc tế về quyền Trẻ em, ngay tại điều 1 đã nêu rõ rằng
“Trẻ em là những người dưới 18 tuổi, trừ những trường hợp luật pháp áp dụngvới trẻ em có quy định tuổi vị thành niên thấp hơn”
Ở nước ta, căn cứ vào những điều kiện, đặc điểm của con người ViệtNam, luật của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam25/2004/QN11 ngày 15 tháng 6 năm 2004 về bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ
em quy định “Trẻ em là những công dân Việt Nam dưới 16 tuổi”
Đặc điểm trẻ em: Trẻ em vận động và phát triển theo quy luật riêng củamình Tâm lý học lứa tuổi xác định những giai đoạn khác nhau trong lứa tuổitrẻ em như: tuổi sơ sinh, tuổi mẫu giáo, tuổi nhi đồng, tuổi thiếu niên, tuổithanh thiếu niên mới lớn Ở mỗi môi trường văn hóa- xã hội khắc nhau, trẻ
em mang tính cách, đặc điểm riêng Trẻ em có những đặc điểm tâm sinh lýkhá đặc thù do chưa phát triển đầy đủ về mặt thể chất và trí tuệ, dễ tổnthương, dễ thay đổi, dễ thích nghi, dễ uốn nắn, dễ tự ti, tự ái, hiếu thắng, thiếukiễn nhẫn Xu thế muốn tự khẳng định, được đánh giá, được tổn trọng, nhiềuhoài bão, nhìn chung còn thiếu thực tế, thiếu kinh nghiệm
Khái niệm bạo hành: là chỉ những hành vi bạo lực, thô bạo biểu hiệntrạng thái tâm lí tức giận của một người độc ác, gây thương tích tàn tật về thể
Trang 14xác, lăng nhục về tinh thần, là sự xúc phạm về danh dự và nhân phẩm đối vớingười khác.
Theo từ điển Tiếng Việt, gia đình là tập hợp những người cùng sốngchung thành một đơn vị nhỏ nhất trong xã hội, gắn bó với nhau bằng quan hệhôn nhân và dòng máu, thường gồm có vợ chồng, cha mẹ và con cái, cụ thể làtrách nhiệm chăm sóc, bảo vệ và giáo dục con cái
Theo Luật hôn nhân và gia đình, gia đình là tập hợp những người gắn bóvới nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc do quan hệ nuôi dưỡng, làmphát sinh các nghĩa vụ và quyền giữa họ với nhau Như vậy luật hôn nhâncũng khẳng đình trách nhiệm của cha đối với con cái, cụ thể là trách nhiệmchăm sóc, bảo vệ, giáo dục con cái [17]
Đối với xã hội học, gia đình thuộc về phạm trù cộng đồng xã hội Vì vậy,
có thể xem xét gia đình như một nhóm xã hội nhỏ, đồng thời như một thiếtchế xã hội mà có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình xã hội hóa conngười Gia đình là một thiết chế xã hội đặc thù, một nhóm xã hội nhỏ mà cácthành viên của nó gắn bó với nhau bởi quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thốnghoặc quan hệ con nuôi, bởi tính cộng đồng về sinh hoạt, trách nhiệm đạo đứcvới nhau nhằm đáp ứng những nhu cầu riêng của mỗi thành viên cũng như đểthực hiện tính tất yếu của xã hội về tái sản xuất con người
Đối với chủ nghĩa xã hội, gia đình là một hình thức cộng đồng xã hộiđặc biệt được hình thành duy trì và củng cố chủ yếu trên cơ sở hôn nhân vàhuyết thống
Theo C Mác: “Hàng ngày tái tạo ra cuộc sống của bản thân mình, con
người bắt đầu tạo ra những người khác, sinh sôi, nảy nở, đó là quan hệ giữa
vợ và chồng, cha mẹ và con cái, đó là gia đình” [2, Tr45].
1.2 Khái niệm và đặc điểm của hành vi bạo hành trẻ em trong gia đình
1.2.1 Khái niệm bạo hành gia đình đối với trẻ em
Theo Luật mẫu về BLGĐ của Ủy ban nhân quyền của Liên hợp quốcngày 02/02/1996 thì: “BLGĐ là tất cả hành vi lạm dụng thể chất, tinh thần,
Trang 15tình dục dựa trên cơ sở giới đối với một thành viên, một người phụ nữ tronggia đình, từ hành vi đánh đập giản đơn đến gây thương tích nặng, bắt cóc, đedọa, dọa dẫm, cưỡng bức, quấy rối, lăng nhục bằng lời nói, dùng vũ lực đểvào nhà trái pháp luật, phóng hỏa, hủy hoại tài sản, bạo lực tình dục, hiếp dâmtrong hôn nhân, bạo lực liên quan đến thách cưới hoặc của hồi môn,…”.
Trong tiếng Việt, Bạo hành gia đình là một dạng thức của bạo lực xã hội.Khoản 2 Điều 1 Luật PCBLGĐ quy định “BLGĐ là hành vi cố ý của thànhviên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần,kinh tế đối với các thành viên khác trong gia đình” Có thể hiểu BLGĐ là hiệntượng một hay nhiều thành viên dùng quyền lực để thực hiện hành vi làm chothành viên khác trong gia đình đau đớn về thể xác, bị khủng hoảng về tinhthần Mặt khác, BLGĐ là hành vi cố ý Mục đích của nó là để thiết lập và duytrì quyền lực và sự kiểm soát đối với người khác Bạo lực được dùng để đedọa, hạ nhục hoặc khiến nạn nhân sợ hãi, chịu sự khống chế của người thựchiện hành vi BLGĐ Nếu như đối với các thành viên khác, việc sử dụng bạolực đã gây ra những tổn hại rất lớn thì với trẻ em càng bị ảnh hưởng nghiêmtrọng hơn Nó không chỉ dừng lại ở những vết thương thể chất mà còn phảichịu những chấn thương tinh thần khó chữa khỏi Đa số các gia đình ViệtNam vẫn sử dụng những hình phạt trẻ em khi các em gặp phải lỗi lầm như bịđánh, bị mắng hay bị phạt với những mức độ khác nhau Ở một chừng mựcnào đó, những hành vi bạo lực với trẻ em ở một số địa phương vẫn được chấpnhận Những người thực hiện hành vi bạo lực lại chính là những thành viêntrong gia đình của các em - là ông bà, anh chị em, cô, dì, chú, bác hay thậmchí là bố mẹ các em, những người sinh thành, chăm lo cho các em từ bữa ăn,giấc ngủ Chỉ khi hành động bạo lực đó có ảnh hưởng nghiêm trọng tới sứckhoẻ thể chất và tinh thần của trẻ em thì hành vi BLGĐ đối với trẻ em mớinhận được sự quan tâm, sự can thiệp của xã hội Từ đó có thể khái quát
Trang 16BLGĐ đối với trẻ em là hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức xã hộimột cách cố ý của một hoặc một số người là thành viên gia đình, dùng sứcmạnh gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, tìnhdục, kinh tế đối với trẻ em trong gia đình [16].
Theo định nghĩa của Tổ chức Sức khỏe Thế giới (WHO), bạo hành trẻ
em bao gồm tất cả những hành vi đối xử tệ bạc về thể chất hay tinh thần, xâmhại tình dục, lợi dụng hay bỏ bê, dẫn đến nguy hại hay khả năng nguy hại đốivới sức khỏe, nhân phẩm, hay sự phát triển của đứa trẻ
Mục đích của bạo hành là trừng phạt, khuất phục trẻ để thỏa mãn hoặckhẳng định vị trí của một người nào đó
1.2.2 Đặc điểm của hành vi bạo hành trẻ em trong gia đình
Gia đình là nơi trú ngụ của hạnh phúc, cái nôi nuôi dưỡng và giáo dục trẻthơ, nơi trở về sau mỗi lần vấp ngã đối với mỗi con người Nhưng trong nhiềutrường hợp, bạo hành đang trở thành một trong những nguy cơ biến gia đìnhthành “địa ngục trần gian” Dù ở bất cứ nơi đâu, trong bất cứ hoàn cảnh nào,BLGĐ không chỉ để lại hậu quả về thể chất, tinh thần mà còn ảnh hưởng đếnkinh tế - xã hội BLGĐ làm xói mòn các giá trị, chuẩn mực, truyền thống đạođức tốt đẹp của dân tộc, phá vỡ sự bền vững của gia đình Trẻ em có nhữngđặc điểm tâm sinh lý khá đặc thù do chưa phát triển đầy đủ về thể chất và trítuệ, dễ tổn thương, hiếu động và rất thiếu kiên nhẫn Trẻ có xu hướng muốn tựkhẳng định, được đánh giá, được tôn trọng; nhiều hoài bão và nhìn chung cònthiếu thực tế, thiếu kinh nghiệm Từ khái niệm BLGĐ đối với trẻ em đã trìnhbày ở trên, có thể rút ra một số đặc điểm của BLGĐ đối với trẻ em như sau:
* Về chủ thể thực hiện
Bạo hành trẻ em trong gia đình là hành vi mang tính bạo lực của cácthành viên trong gia đình đối với trẻ em Những thành viên trong gia đình lànhững người có quan hệ huyết thống hoặc nuôi dưỡng làm phát sinh các
Trang 17nghĩa vụ và quyền theo quy định của Luật HN&GĐ đối với trẻ em Khoản 16Điều 3 luật HN&GĐ quy định: “Thành viên gia đình bao gồm vợ, chồng; cha
mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, cha dượng, mẹ kế, cha mẹ vợ, cha mẹ chồng; con đẻ, connuôi, con riêng của vợ hoặc chồng, con dâu, con rể; anh, chị, em cùng cha mẹ,anh, chị, em cùng cha khác mẹ, anh, chị, em cùng mẹ khác cha, anh rể, em rể,chị dâu, em dâu của người cùng cha mẹ hoặc cùng cha khác mẹ, cùng mẹkhác cha; ông bà nội, ông bà ngoại; cháu nội, cháu ngoại; cô, dì, chú, cậu, bácruột và cháu ruột”…[17]
Các hành vi BLGĐ đối với trẻ em được định tại Điều 2 Luật PCBLGĐbao gồm các hành vi: lăng mạ hoặc hành vi cố ý khác xúc phạm danh dự,nhân phẩm hay cô lập, xua đuổi hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý chotrẻ em; hành vi trái pháp luật buộc các em ra khỏi chỗ ở; hành vi hành hạ,ngược đãi, đánh đập hoặc hành vi cố ý khác xâm hại đến sức khoẻ, tính mạngtrẻ; hành vi cưỡng ép các em lao động quá sức, bắt trẻ đi ăn xin; hành vicưỡng ép trẻ em quan hệ tình dục Trẻ em là lứa tuổi đang trong giai đoạnhình thành và phát triển nhân cách với những đặc điểm tính cách riêng, chưasáng suốt trong hành động và nhận thức, trẻ em thường dễ dàng mắc lỗi (nhất
là khi so sánh với chuẩn mực của người lớn)
* Một số hình thức bạo hành trẻ em trong gia đình:
Phân loại các loại hình bạo lực trẻ em trong gia đình là một vấn đề phứctạp, tuy nhiên lại là hết sức quan trọng bởi nó mô tả đa diện thực trạng vấn đề
để tìm ra phương cách hữu hiệu cho phép khắc phục thực trạng vấn đề Dựatheo kết quả các nghiên cứu về thực trạng bạo lực trẻ em có thể nói đến cácloại hình cơ bản sau:
Bạo hành về thể xác: Là loại hình bạo lực sử dụng vũ lực, có tác động
trực tiếp lên thân thể nạn nhân như đấm, đá, tát, sát thương, ảnh hưởng đếnsức khỏe Kiểu hành vi này xảy ra rất phổ biến, là kiểu bạo hành thường gặp
Trang 18Một số bậc cha mẹ, ông bà cho rằng để dạy con một cách hiệu quả thì hễ consai, không nghe lời thì sẽ đánh đòn con Họ nghĩ rằng đây là hình thức đúng,làm như vậy con sẽ nghe lời và không dám lặp lại hành động đó nữa Mặc dùmục đích là để răn đe con cái, song khi không kiềm chế được hành động củamình đã đánh quá tay gây ra thương tích cho trẻ Lúc này không còn là mụcđích giáo dục nữa mà thay vào đó là họ đã đối xử tạn bạo với chính con cáicủa mình.
Bạo hành tinh thần: là loại hình bạo lực không sử dụng vũ lực, tác động
lên tinh thần của trẻ như chì triết, lắm điều, mắng chửi, lăng mạ, tỏ thái độlạnh lùng, không quan tâm, bỏ rơi, không nói chuyện trong thời gian dài, …Trong loại hình bạo lực này đáng chú ý là loại bạo hành ngôn ngữ Đây cũngkiểu bạo hành phổ biến trong các gia đình Việt Nam, đặc biệt là các gia đình
ở nông thôn hay những gia đình phụ huynh có dân trí thấp Bạo hành tinh thầncòn được chia làm hai dạng nhỏ là bạo hành trực tiếp và bạo hành gián tiếp
Bạo hành trực tiếp: là trẻ trực tiếp là nạn nhân của các thành viên kháctrong gia đình chửi mắng, dùng những lời lẽ thô tục để xúc phạm đến nhâncách để chỉ trích khi trẻ mắc lỗi
Bạo hành gián tiếp: là trẻ không trực tiếp là bạn nhân của việc bạo hành
mà chứng kiến những hành vi bạo hành của các thành viên trong gia đình
Bạo hành xã hội: Đây là kiểu bạo hành mà nhiều khi chính phụ huynh
cũng không ý thức được rằng mình đang làm Ví dụ như ngăn không cho tiếpxúc với họ hàng, bạn bè, hàng xóm nhằm hạn chế tham gia vui chơi, hoạtđộng cộng đồng
Bạo hành tình dục trong gia đình: Là hành vi loạn luân giữa bố mẹ và
con cái, như bố với con gái, mẹ với con trai,… Đây là kiểu bạo hành cực kìnghiêm trọng, ít phổ biến nhưng khi xảy ra thì hết sức thương tâm Trẻ bị xâmhại trong trường hợp này bị tổn thương nặng nề cả về thể xác lẫn tinh thần.Tuy không
Trang 19phổ biến những khi xảy ra rất khó phát hiện vì bản thân trẻ bị hại cảm thấy bịsốc, xấu hổ không dám nói ra Hoặc những người trong gia đình mặc dù pháthiện ra cũng có xu hướng che giấu vì họ lo ngại việc ảnh hưởng đến danh dựcũng như tương lai của người bị hại, người xâm hại cũng như thể diện giađình Trường hợp bạo hành này thường xảy ra ở những gia đình có hoàncảnh đặc biệt như gia đình bố mẹ không hạnh phúc, ở những nơi hẻo lánh…
Lao động trẻ em: Đây là hình thức bạo hành bóc lột sức lao động của trẻ
em, thường xảy ra ở những gia đình nghèo, dân trí thấp Trên danh nghĩa vìnhà nghèo nên con cái phải phụ giúp bố mẹ, thì ở một số gia đình bố mẹ bắtcon cái làm những công việc quá mức so với sức lực, lứa tuổi của con
1.3 Một số quyền cơ bản của trẻ em theo quy định của pháp luật Việt Nam
Cùng với việc phát triển kinh tế, trong những năm qua, Nhà nước ta đãban hành nhiều chính sách, văn bản pháp luật trực tiếp hoặc gián tiếp liênquan đến bảo vệ các quyền trẻ em Từ các bản Hiến pháp, các bộ luật, luậtđến các văn bản dưới luật đã tạo thành một hệ thống pháp luật bảo vệ trẻ emphù hợp với các công ước quốc tế và truyền thống văn hoá của dân tộc
Một số quyền cơ bản của trẻ em được quy định trong Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm 2004, Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 và Hiến pháp năm 20.
Việt Nam là nước đầu tiên ở Châu Á và nước thứ hai trên thế giới phêchuẩn Công ước của Liên Hiệp quốc về Quyền trẻ em vào ngày 20/02/1990
Ở Việt Nam, quyền trẻ em đã được hiến định từ Hiến pháp năm 1946(trực tiếp là các Điều 14, 15 và được hàm chứa trong một số điều khác), vàtrong tất cả các Hiến pháp năm 1959, năm 1980, năm 1992 (gồm cả lần sửađổi, bổ sung vào năm 2001), năm 20 Trong Hiến pháp năm 1992, quyền trẻ
em được chế định trực tiếp trong Điều 40 và được hàm chứa trong một số
Trang 20luật và luật, mà tập trung là Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em năm
2004, Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 và trong Hiến pháp năm 20,quyền trẻ em được quy định trực tiếp tại khoản 1, Điều 37
Các quyền cơ bản của trẻ em:
* Quyền được khai sinh và có quốc tịch
Mọi trẻ em khi sinh ra đều có quyền được khai sinh Giấy khai sinh làgiấy tờ hộ tịch gốc của mỗi cá nhân Giấy khai sinh có giá trị toàn cầu Mọi
hồ sơ, giấy tờ của cá nhân sau này mà có nội dung ghi về họ, tên, chữ đệm;ngày, tháng, năm sinh; giới tính; dân tộc; quốc tịch; quê quán; quan hệ cha,
mẹ, con phải phù hợp với Giấy khai sinh
* Quyền được chăm sóc, nuôi dưỡng
Trẻ em có quyền được chăm sóc, nuôi dưỡng, để phát triển thể chất, trítuệ, tinh thần và đạo đức Cha mẹ có nghĩa vụ và quyền thương yêu, trôngnom, nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con; tôntrọng ý kiến của con; chăm lo việc học tập và giáo dục để con phát triển lànhmạnh về thể chất, trí tuệ và đạo đức, trở thành người con hiếu thảo của giađình, công dân có ích cho xã hội
* Quyền được sống chung với cha mẹ.
Trẻ em có quyền sống chung với cha mẹ Không ai có quyền buộc trẻ emphải cách ly cha mẹ, trừ trường hợp vì lợi ích của trẻ em
* Quyền được tôn trọng, bảo vệ tính mạng, thân thể nhân phẩm và danh dự
Trẻ em được gia đình, Nhà nước và xã hội tôn trọng, bảo vệ tính mạng,thân thể, nhân phẩm và danh dự; thực hiện các biện pháp phòng ngừa tai nạncho trẻ em Mọi hành vi xâm phạm tính mạng, thân thể, nhân phẩm, danh dựcủa trẻ em đều bị xử lý kịp thời, nghiêm minh theo quy định của pháp luật
* Quyền được chăm sóc sức khỏe
Trẻ em có quyền được chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ Trẻ em dưới sáu tuổiđược chăm sóc sức khoẻ ban đầu, được khám bệnh, chữa bệnh không phải trảtiền tại các cơ sở y tế công lập
Trang 21* Quyền được phát triển năng khiếu
Trẻ em có quyền được phát triển năng khiếu Mọi năng khiếu của trẻ emđều được khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để phát triển
* Quyền có tài sản.
Trẻ em có quyền có tài sản, quyền thừa kế theo quy định của pháp luật.Tài sản riêng của trẻ em bao gồm tài sản được thừa kế riêng, được tặng choriêng, thu nhập do lao động của trẻ em, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sảnriêng của trẻ em và thu nhập hợp pháp khác Tài sản được hình thành từ tàisản riêng của trẻ em cũng là tài sản riêng của trẻ em Cha mẹ có trách nhiệm
và nghĩa vụ bảo quản lý, bảo vệ, định đoạt tài sản riêng của trẻ em và đảm bảoquyền dân sự của trẻ em về tài sản
Trang 22TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
Vấn đề bạo hành trẻ em trong gia đình ở nước ta hiện nay đã rất nhiềucông trình nghiên cứu Nước ta cũng đã ban hành nhiều đạo luật trực tiếp vàgián tiếp như: Hiến pháp, Luật Hôn nhân và gia đình Luật Bảo vệ chăm sóc
và giáo dục trẻ em, Quyền trẻ em,… nhằm bảo vệ trẻ em một cách tốt nhất.Chương tập trung tìm hiểu những cơ sở lí luận của đề tài từ đó làm cơ sở đểnghiên cứu, đồng thời nêu ra những khái niệm cụ thể, những đặc điểm củahành vi bạo hành trẻ em trong gia đình
Trang 23Chương 2 THỰC TRẠNG CỦA NẠN BẠO HÀNH TRẺ EM
TRONG GIA ĐÌNH Ở NƯỚC TA HIỆN NAY 2.1 Khái quát tình trạng bạo hành trẻ em trong gia đình ở nước ta hiện
nay
Mặc dù được pháp luật bảo vệ, nhưng trẻ em Việt Nam vẫn tiếp tục phảichịu bạo lực tại gia đình, hiện tượng phổ biến có tác hại lâu dài về thể chất,tâm lý, tình cảm của các em
Thời gian qua, tình trạng trẻ em bị xâm hại ngày càng diễn biến phứctạp, gia tăng về mức độ, số lượng vụ việc, nhất là bóc lột sức lao động của trẻ
em, các vụ hiếp dâm, dâm ô trẻ em, bạo hành gia đình, bạo lực học đường Theo khảo sát của Tổng cục thống kê năm 2017, gần 74% số trẻ em ViệtNam từ 2-14 tuổi bị cha mẹ/người chăm sóc hay những người khác trong giađình trừng phạt bằng bạo lực; gần 24% số phụ nữ đã lập gia đình và có condưới 15 tuổi cho biết chồng của họ đã có hành vi bạo lực đối với con cái.Thống kê của Tổng cục Cảnh sát Phòng chống tội phạm (Bộ Công an) chothấy, mặc dù chỉ là phần nhỏ so với thực tế nhưng mỗi năm trung bình có1.600-1.800 vụ xâm hại trẻ em được phát hiện, trong số 1.000 vụ xâm hại tìnhdục, thì số trẻ em là nạn nhân chiếm đến 65%, đa số nạn nhân là nữ ở độ tuổi-15 (chiếm 57,46%), tuy nhiên số trẻ em dưới 6 tuổi bị xâm hại là vấn đề rấtđáng báo động, chiếm tới ,2% [7]
Những vụ việc bạo hành trẻ em trong gia đình liên tiếp được công khailàm rúng động dư luận và cảnh báo “đỏ” về sự an toàn của những đứa trẻ và
sự xuống cấp về đạo đức, ý thức pháp luật của những người trưởng thành.Trong khi đó, vai trò bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em của gia đình,cộng đồng còn bị coi nhẹ, kiến thức và kỹ năng bảo vệ, chăm sóc và giáo dụctrẻ em của cha mẹ, người chăm sóc trẻ và của chính bản thân trẻ chưa đầy đủdẫn đến năng lực bảo vệ trẻ em của gia đình, cộng đồng còn hạn chế, trẻ em
dễ trở thành nạn nhân của các hành vi bạo lực, xâm hại tình dục và dễ bị lôi
Trang 24“Trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của đất nước!”.
Đối với lao động trẻ em, theo số liệu thống kê năm 2014, Việt Nam ướctính có khoảng 1,75 triệu lao động là trẻ em và người chưa thành niên từ 15đến 17 tuổi Trẻ em đang phải vật lộn để mưu sinh trên đường phố, trong các
hộ gia đình, tại các công trường và trong các doanh nghiệp (nhất là khu vựcdoanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh) tập trung chủ yếu ở nhóm tuổi từ 15 đến 17tuổi (gần 58%) Trong số đó, 85% trẻ em sinh sống ở khu vực nông thôn và15% sống ở khu vực thành thị Lao động trẻ em tập trung chủ yếu ở ba nhómngành nghề: nông nghiệp, dịch vụ, công nghiệp - xây dựng Trong đó, nôngnghiệp chiếm tỷ lệ cao nhất, gần 1,18 triệu em (chiếm 67%) Điều kiện làmviệc nặng nhọc, độc hại gây tổn hại không nhỏ đến sức khỏe của các em vàviệc phải tham gia lao động sớm cũng đẩy các em tới môi trường có nhiềucạm bẫy, tệ nạn xã hội, gia tăng nguy cơ bị lạm dụng, xâm hại, mua bán [6].Riêng vấn đề xâm hại tình dục trẻ em, những năm gần đây mức độ ngàycàng phức tạp, không chỉ đối với trẻ em gái mà ngay cả với trẻ em trai cũngtrở thành vấn đề nghiêm trọng nhưng chưa được báo cáo đầy đủ Theo thống
kê của Bộ Công an, giai đoạn 2011 - 2015, có gần 6.200 vụ xâm hại trẻ em và
6 tháng đầu năm 2016, đã phát hiện 645 vụ song thực tế con số có thể lớn hơnnhiều Trong số vụ việc được phát hiện, có 97% những kẻ xâm hại là ngườiquen biết với nạn nhân, trong đó 47% là người thân trong gia đình và hàngxóm của nạn nhân Theo Cục bảo vệ và chăm sóc trẻ em, ở nước ta trung bìnhmỗi năm có hơn 2.000 trẻ bị bạo lực, bị xâm hại ở mức độ nghiêm trọng cầnđược can thiệp Còn số liệu của Bộ Công an nghiên cứu trên 2.000 học viêncác trường giáo dưỡng cho thấy khoảng 50% em có tuổi thơ từng sống trongtình trạng hà khắc của bố mẹ Trong đó, số em bị bố đánh chiếm 23% - gấpsáu lần tỷ lệ bị mẹ đánh [5]
Theo khảo sát của Tổng cục Thống kê với sự hỗ trợ của Quỹ Nhi đồngLiên hợp quốc (UNICEF), có gần 80% số trẻ em Việt Nam từ 2-14 tuổi bị cha
Trang 25mẹ hoặc người chăm sóc hay những người khác trong gia đình trừng phạtbằng bạo lực[15].
2.1.1 Bạo hành về thể xác
Nhiều người làm cha mẹ vẫn coi việc hành hạ, đánh đập hoặc sử dụngcác hình phạt dã man trẻ là quyền của họ Những cú đấm, cái tát đã xảy rathường xuyên trong gia đình và được coi là hợp pháp Chỉ có những vụ việcnghiêm trọng gây thương tật hoặc làm chết trẻ thì mới bị luật pháp trừng trị.Tuy nhiên không phải lúc nào luật pháp cũng xử đúng người, đúng tội, thậmchí trong nhiều trường hợp kẻ phạm tội chỉ bị phạt rất nhẹ
Khi đánh con, những người tỉnh táo thì nhắc nhau: có đánh thì tránh chỗ
“phạm” để cho chúng không bị nguy hiểm Mông đít hoặc chân tay của trẻ lànơi họ đánh thường xuyên vì cho rằng đây là nơi “an toàn” Còn những kẻ mùquáng thì khi lên cơn giận đánh con vào bất cứ chỗ nào, bằng bất cứ loại vũkhí gì họ có trong tay Một người cha ở quận 4 thành phố Hồ Chí Minh đãthường xuyên treo ngược con gái lên để đánh Một người cha khác mỗi khiđánh con thì lột hết quần áo của cháu để bêu riếu Những kẻ khác thì túm tóchoặc đập đầu trẻ vào tường… Họ sử dụng nhiều hình thức bạo hành dã manvới chính đứa con ruột của mình
Vụ việc bé 4 tuổi bị đánh:
Tháng 9/2014, hình ảnh bé 4 tuổi bị cha mẹ bạo hành dã man, gây bầmtím mặt, chấn thương sọ não khiến cư dân mạng xót xa và vô cùng căm phẫn.Khai nhận với công an, từ năm 2010, Minh và Trang chung sống với nhaunhư vợ chồng Tháng 2/2011, Trang sinh được cháu Đỗ Thị Kim Ngân Vợchồng Minh, Trang thường sử dụng thanh que tre để đánh, nhằm “dạy dỗ”con Sau khi đánh cháu Ngân, Minh dùng bọc ni lông trói tay của cháu lạikhoảng hơn 1 giờ sau mới cởi trói và tiếp tục bắt cháu Ngân quỳ trên sàn nhà.Mặc dù biết con bị thương, bầm tím mặt mũi nhưng vợ chồng Minh,Trang vẫn không đưa cháu đi bệnh viện Cho đến chiều /9, những người ở
Trang 26cùng phòng trọ phát hiện cháu Ngân nằm dưới sàn nhà nên xông vào đưacháu đến bệnh viện[16].
Hình ảnh cháu bé bị thương khiến ai nấy chứng kiến đề xót xa, cả mặttím bầm chân tay sưng phù nhiều vết sẹo do bị bố mẹ đánh đập
Sự việc này một lần nữa khiến nhiều người căm phẫn bởi người đánh békhông ai khác chính là người thân ruột thịt của cháu, người nhẽ ra phải chămsóc và yêu thương bé nhiều hơn bao giờ hết
Bé trai 6 tuổi bị cha dượng đánh gãy chân tay:
Chiều ngày 4/11, chị L đang bán hàng (Quận.Bình Tân) thì thấy conđiện thoại cho chị kêu rằng bị bố dượng đánh đập dã man Chị L liền chạyvội về nhà thì thấy bé H nằm trên nền nhà, trên người có nhiều vết thương rấtnặng Chị L hoảng hốt và đưa con đến bệnh viện để cấp cứu Theo xác nhậncủa bệnh viện, bé H bị gẫy xương cánh tay trái, gãy xương cẳng chân phải vàgãy xương bàn tay phải và bị một số vết thương trên thân thể Tình trạng khánghiêm trọng nên bệnh viện đã quyết định chuyển bé H đến bệnh viện ChợRẫy để chữa trị và tiếp tục theo dõi[6]
Khi được nghe và xem những hình ảnh mà các bé phải chịu, không ai làkhông cảm thấy đau đớn và xót xa Bởi các em còn quá nhỏ để hiểu đượcchuyện gì đang xảy ra xung quanh mình
Những cuộc bạo hành đối với trẻ em trong gia đình, những hình thức tratấn đánh đập các em còn khiến chúng ta cảm thấy đau đớn thay vậy mà nhữngđứa trẻ non nớt vô tội ấy vẫn hằng ngày, hằng giờ phải gánh chịu
Vụ việc bé gái bị dí sắt nung vào mặt:
Cô giáo chủ nhiệm và ban giám hiệu phát hiện trên 2 cánh tay và máphải của T có vết bỏng khá nghiêm trọng nên đã hỏi han
Bé T kể rằng do bị cha ruột dùng thanh sắt nung đỏ rồi dí vào mặt, ánhmặt của em đầy sợ hãi Trên đỉnh đầu của bé T cũng có vết thương lõm khiến
Trang 27vùng xương sọ tại đây mềm rất bất thường Khi nghe những lời kể của em T.giáo viên không khỏi bất ngờ, xót xa nên đã ngay lập tức trình báo lên công
an để làm rõ sự việc
Nhanh chóng điều tra, sáng 27-11, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm vềtrật tự xã hội (PC45) Công an tỉnh Kiên Giang đã mời cha mẹ bé gáiN.H.N.T (7 tuổi, ở xã Vĩnh Hòa Phú, huyện Châu Thành) để làm việc vì nghi
bị mẹ kế và cha ruột bạo hành[6]
Vụ việc bé gái bị bố mẹ nuôi hành hạ dã man:
Bé Nguyễn Thị Hồng Anh được Chị Nguyễn Thị Thu Hà - sinh năm1982- trú tại Tây Sơn- Đống Đa- Hà Nội nhận nuôi Chị Hà có mối quan hệchung sống không hôn thú với Bùi Văn Đạt - sinh năm 1985 Họ nhận nuôinhưng không chăm sóc cẩn thận, bỏ đói và nhốt cháu bé 4 tuổi một mình quađêm cho cháu kêu khóc và thương xuyên đánh đập Trên khắp người từu mặt,
cổ, chân tay toàn vết xước thâm tím Đặc biệt trên cổ cháu có nhiều vết xước
và vệt đỏ, cháu cho biết do bố nuôi bóp cổ Vì quá bức xúc nên người dânxung quanh đã báo vụ việc lên Công an phường Định Công.Và cháu bé đãđược giải cứu khỏi địa ngực trần gian ngay giữa lòng Thủ đô
Vụ việc bố đẻ và mẹ kế hành hạ con
Gần đây nhất bị phát giác vào đầu tháng năm 2017, sau trình báo của béDuy (10 tuổi, trú quận Cầu Giấy, Hà Nội) Duy ở với bố ruột và mẹ kế Lúcnày, Duy đang học lớp 2 Em bị bố bắt nghỉ học, không cho ra ngoài tiếp xúcvới mọi người, bị đánh liên tục và làm công việc của người lớn, thường xuyên
bị bắt nhịn đói, không được ngủ trong phòng, nằm dưới nền đất lạnh và ăncơm nguội
Rất nhiều lần em chạy trốn nhưng đều bị phát hiện và lần nào cũng bị ănđòn rất dã man Ngày 5/, sau trận đòn của mẹ kế do bị nghi "ăn vụng thịt bòhầm", nên Duy quyết tâm bỏ trốn Sau gần hai năm mất liên lạc, Duy trở về
Trang 28vòng tay của ông bà và mẹ trong tình trạng gầy guộc, tóc dài phủ kín tai nhưcon gái và khắp người chi chít vết thương Em khóc lóc và nói rất muốn đượcđến trường tiếp tục học với các bạn Bác sĩ xác định, Duy bị đánh rạn xươngsườn, nứt sọ não Cặp vợ chồng này sau đó bị Công an quận Cầu Giấy khởi tố
về hành vi Ngược đãi con, theo điều 151 Bộ Luật hình sự [6]
Vụ việc cha dượng đánh đập con của người tình đến tử vong :
Đối tượng Nguyễn Văn Hải 21 tuổi khai nhận có tình cảm với chị Nganên đã chung sống với mẹ con người này
Ngày 27/3, Hải không đi làm mà ở nhà với Đạt Khoảng 14h, Hải gọiđiện báo cho Đ.T.H.N là sức khỏe con trai không tốt, thân thể tím tái Người
mẹ vội vã về đưa con trai đến bệnh viện nhưng bé đã tử vong Chị Nga cùngngười tình đã đưa cháu bé về quê tại xã Lộc Tấn để chôn cất nhưng khôngngờ đã bị người dân xung quanh nghi ngờ và trình báo công an Công an chobiết, chị Nga đã ly hôn chồng Còn Hải từng có vợ nhưng chưa có con và đã
ly dị Thời gian qua, đối tượng chung sống như vợ chồng với chị Nga tạiphòng trọ xã Tiến Thành, thị xã Đồng Xoài Hải thường hành hạ, đánh đậpcon riêng của vợ khiến bé chấn thương khắp người, dẫn đến bỏ ăn Sau khibiết tin, cha đẻ của cháu bé vô cùng đau đớn, không nói lên lời (Phạm Thu
Hà, Báo An Ninh Thủ đô đưa tin ngày 30/03/2018)
Những vụ bạo hành con riêng của vợ, chồng hoặc người tình diễn ra rấtphổ biến trong xã hội từ trước đến nay Có những vụ việc khi bị phát giáckhiến cho người thân, cộng đồng xã hội hết sức đau lòng, bởi sự tàn bạo củanhững người nhân danh làm cha, làm mẹ
2.1.2 Bạo hành về tinh thần
“… Không ngày nào là em không bị bố mẹ mắng chửi, sỉ nhục Em đi thi
bị điểm kém cũng mắng, em đi học về muộn cũng mắng, em rửa bát khôngsạch bố cũng mắng… thậm chí không làm gì, nhưng nếu bố mẹ đi làm về có
Trang 29chuyện bực mình vẫn mắng em xối xả Hôm nay, không chỉ mắng em, bốcòn thẳng tay tát vào mặt em trước mặt bạn trai chỉ vì nghe bạn bè nói em yêuđương không chịu học hành Em đã cố gắng ngoan hơn, cố gắng làm hài lòng
buồn và đã nghĩ đến hay là mình không phải là con cái của ông bà ấy Có lần
em đã cắt tay tự vẫn nhưng không thành” (Em Phạm Phương Thảo- 14 tuổitâm sự qua đường dây Tư vấn và hỗ trợ trẻ em (18001567) vào lúc 23 giờ).Hay trường hợp của em N.V.H, tuy không bị đánh đập, hay chửi mắngthậm tệ, nhưng N.V.H (Đống Đa, Hà Nội) lại thường xuyên chứng kiến cảnh
bố mẹ cãi chửi, đánh đập nhau gây sức ép với bản thân em khiến em mệt mỏi,chán nản với cuộc sống gia đình…
Hay em N.T.H cho biết ba mẹ rất kỳ vọng vào em vì em là con gái duynhất của họ Lúc H thi trượt vào trường chuyên top đầu, bố mẹ em cảm thấyrất buồn Điều đó khiến em cảm thấy có lỗi, dằn vặt, áp lực không dám đốidiện với bố mẹ, không muốn trở về nhà…
Những câu chuyện trên tưởng rằng rất đơn giản, nó xảy ra ở khắp nơi,hằng ngày hằng giờ, khiến chúng ta tự hỏi liệu nó có thật sự “bình thường”đối với các em hay không? Đây là hình thức bạo lực đôi khi chúng ta rất khó
có thể nhìn nhận nhưng sự tổn thương, mức độ của nó cũng rất nghiêm trọng
so với bạo hành thể xác Bởi vì dưới hình thức bạo lực này, người gây ra tổnthương về thể xác lại chính là tự bản thân các em
Các bậc cha mẹ ít bỏ thời gian nói chuyện tâm tình với con cái vì vậy cơhội giáo dục con cái cũng bị mất đi, không hiểu rõ con mình, không phát hiệnnhững bất thường trong thái độ hành vi của con để uốn nắn kịp thời
2.1.3 Bạo hành về tình dục
Theo báo cáo của Cục Cảnh sát hình sự - Bộ Công an, từ năm 2010 đếnnăm 20, số vụ xâm hại tình dục trẻ em bị phát hiện đã tăng gần gấp đôi từ 867
Trang 30vụ lên đến 1544 vụ vào năm 2014 Hơn 80% trẻ bị xâm hại là nữ, trong đó trẻdưới 6 tuổi 278 em, từ 6 - tuổi có 1.333 nạn nhân và hơn 2.500 em từ - 16tuổi Như vậy, theo những con số chính thức đó thì chí ít mỗi ngày có 3 trẻ bịxâm hại.
Đại tá Nhữ Thị Minh Nguyệt (Cục trưởng Cục Chính trị - Hậu cần(C43), Thường trực ban chỉ đạo NQLT 01/TW) cho biết: “Theo thống kê củaCục Cảnh sát Hình sự, Tổng cục Cảnh sát, Bộ Công an, từ năm 2014 đến năm
2016, toàn quốc đã phát hiện 4.147 vụ xâm hại tình dục trẻ em, với 4.320 đốitượng gây án, xâm hại 4.140 em Riêng 6 tháng đầu năm 2017 đã phát hiện
696 vụ xâm hại tình dục trẻ em, với 716 đối tượng gây án Nạn nhân bị xâmhại chủ yếu là trẻ em gái (chiếm trên 80%) Trong đó, số trẻ bị xâm hại tìnhdục nhiều lần chiếm 28,2% và số trẻ em bỏ học, sống lang thang, bị xâm hạitình dục chiếm 11,6% Đối tượng xâm hại tình dục trẻ em phần lớn chưa cótiền án, tiền sự; người có quan hệ gần gũi với nạn nhân (người thân kể cảngười ruột thịt) [11]
Một số vụ việc bạo hành tình dục trẻ em trong gia đình:
Cha đẻ ép con gái là nô lệ tình dục suốt 5 năm:
Vụ việc xảy ra ở tỉnh Vĩnh Long, giữa năm 2010, bố đẻ tên Kiều VănThanh (40 tuổi, ngụ tại huyện Măng Thít, tỉnh Vĩnh Long) nảy sinh ý địnhquan hệ với con gái ruột là bé Q (khi đó Q mới 10 tuổi”) Đứa bé ngây thơkhông hề biết hành vi đốn mạt của người cha, em im lặng để cho cha hãm hại
Kể từ đó đến năm 20, Thanh thường xuyên lấy con gái làm công cụ tình dụccho mình Đến năm 20, lúc này bé Q đã nhận thức được hành vi loạn luâncủa cha mình thì cô bé phản kháng lại, ngay lập tức Thanh dí dao vào người
bé Q đe dọa do hoảng sợ, Q lại tiếp tục im lặng Sau 5 năm câm nín để chadày vò, ngày 9/2/2016, Q uất ức kể lại sự việc cho mẹ và anh trai nghe và bày
tỏ ý định tố cáo hành vi đồi bại của Thanh tới cơ quan công an nhưng do sợ