Thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo ở tỉnh lào cai hiên nay theo tư tưởng hồ chí minh

Để đẩy mạnh sự phát triển của tỉnh giảm bớttỉ lệ hộ nghèo ở tỉnh, Lào Cai phải không ngừng thực hiện các chính sách,các biện pháp để khắc phục những khó khăn gặp phải, thực tiễn đó đòi h

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Tư tưởng Hồ Chí Minh

HÀ NỘI - 2018

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

======

HOÀNG THỊ THẢO

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO Ở TỈNH LÀO CAI HIỆN NAY THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Tư tưởng Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học

ThS VI THỊ LẠI

HÀ NỘI - 2018

Em xin gửi lời tới cô ThS Vi Thị Lại đã giúp đỡ em trong suốt quá

trình nghiên cứu và trực tiếp hướng dẫn em hoàn thành đề tài khóa luận tốtnghiệp này Đồng thời em xin bày tỏ lòng cảm ơn tới thầy cô trong khoa Giáodục chính trị, bạn bè đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho em trong suốt quá trình họctập và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp lần này

Với điều kiện thời gian và kiến thức của bản thân nên khóa luận khótránh khỏi những thiếu sót trong quá trình em nghiên cứu

Em kính mong nhận được sự đóng góp từ thầy cô và các bạn

Em xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày 02 tháng 5 năm 2018

Sinh viên

Hoàng Thị Thảo

LỜI CAM ĐOAN

Khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành tư tưởng Hồ Chí Minh với đề

tài “Thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo ở tỉnh Lào Cai hiên nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh” được thực hiện dưới sự hướng dẫn của ThS Vi

Thị Lại Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng cá nhân tôi.Các số liệu, kết quả nêu trong khóa luận là trung thực và chưa được công bốtrong các công trình khác

Nếu sai, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm!

Hà Nội, ngày 02 tháng 5 năm 2018

Sinh viên

Hoàng Thị Thảo

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1Chương 1 TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI,GIẢM NGHÈO 61.1 Một số khái niệm cơ bản 61.2 Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về chính sách xóa đói, giảm nghèo 10Chương 2 VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO VÀO VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO Ở TỈNH LÀO CAI HIỆN NAY 252.1 Những yếu tố tác động đến việc thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo ở tỉnh Lào Cai 252.2 Thực trạng thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo ở tỉnh Lào Cai hiện nay 352.3 Một số giải pháp thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo ở tỉnhLào Cai hiện nay theo tư tưởng hồ Chí Minh 51KẾT LUẬN 56TÀI LIỆU THAM KHẢO 58

tư tưởng của Người Đặc biệt Người luôn trăn trở về con đường, phương pháplàm thế nào để dân thoát khỏi cảnh nghèo khổ, đói kém Với Hồ Chí Minh,tình yêu thương con người là không biên giới Người lo cho dân tộc mìnhthoát khỏi cảnh đói khổ lầm than, kiếp đời nô lệ, Người lo cho tất cả mọingười trên hành tinh còn lại bị đọa đày, đau khổ.

Cùng với sự tiến bộ và phát triển nhanh chóng của xã hội như ngày nay.Vấn đề xóa đói giảm nghèo ngày càng được quan tâm nhiều hơn, nhằm đemlại cuộc sống no đủ, hạnh phúc cho tất cả mọi người Lào Cai là một tỉnhmiền núi, biên giới, địa đầu của tổ quốc có vị trí rất quan trọng trong pháttriển kinh tế, an ninh quốc phòng, hợp tác toàn diện giữa Việt Nam và TrungQuốc Là tỉnh có nhiều tiềm năng về phát triển du lịch, sản phẩm nôngnghiệp hàng hoá, các ngành công nghiệp chế biến, thương mại và dịch vụkinh tế cửa khẩu Tuy nhiên, do xuất phát điểm thấp, điều kiện sản xuất cònnhiều khó khăn, Lào Cai hiện vẫn là một tỉnh nghèo, thu nhập bình quân đầungười chỉ bằng 70% của cả nước Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Lào Cailần thứ XIV, nhiệm kỳ 2010-2015 đã chỉ rõ: Xây dựng tỉnh Lào Cai trởthành tỉnh phát triển của vùng trung du và miền núi phía Bắc, là địa bànquan trọng về hợp tác và giao lưu quốc tế của vùng và cả nước Đẩy mạnhchuyển dịch cơ cấu kinh tế, cải thiện đời sống nhân dân đi đôi với xoá đói,giảm nghèo; tạo việc làm và đảm bảo an sinh xã hội Giữ vững ổn địnhchính trị, củng cố quốc phòng - an ninh, giữ gìn biên giới ổn định, hoà bình,hữu nghị Để làm được điều đó trong những năm qua tỉnh Lào Cai đã cónhiều nỗ lực, cố gắng khắc phục khó khăn và đạt được những thành tựu quantrọng, toàn diện trong phát triển kinh tế- xã hội nói chung, trong công tácxóa đói giảm nghèo nói riêng Để đẩy mạnh sự phát triển của tỉnh giảm bớt

tỉ lệ hộ nghèo ở tỉnh, Lào Cai phải không ngừng thực hiện các chính sách,các biện pháp để khắc phục những khó khăn gặp phải, thực tiễn đó đòi hỏicần tiếp tục học tập, nghiên cứu quan điểm của Hồ chí Minh về chính sáchxóa đói giảm nghèo, vận dụng quan điểm đó vào việc xóa đói, giảm nghèo ở

tỉnh Lào Cai một cách hiệu quả Từ những lí do trên em chọn đề tài “Thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo ở tỉnh Lào Cai hiên nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình.

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Từ trước đến nay có rất nhiều công trình khoa học nghiên cứu về vấn đềxóa đói giảm nghèo, về vấn đề phát triển chính sách xóa đói, giảm nghèo theoquan điểm của Hồ Chí Minh như:

2.1 Các công trình nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề xóa đói, giảm nghèo

- Ngô Hoàng Anh (2006), “Chủ tịch Hồ Chí Minh với vấn đề xoá đói

giảm nghèo” Tạp chí Báo chí và Tuyên truyền, (8)

- Bùi Đình Phong (2002), Hồ Chí Minh người khởi xướng sự nghiệp xóa đói, giảm nghèo, dân giàu nước mạnh, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà nội.

- Nguyễn Túc (2003), “Xóa đói giảm nghèo một cống hiến to lớn của Hồ

Chí Minh cho người nghèo nước ta và thế giới”, Tạp chí cộng sản, (682)

- Nguyễn Xuyến (2006), “Bác Hồ với công tác xóa đói giảm nghèo” Tạp chí Cộng sản, (2)

2.2 Các công trình nghiên cứu vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về chính chính sách xóa đói, giảm nghèo

- Trần Thị Hằng (2001), Vấn đề xoá đói, giảm nghèo trong nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay, Nxb Thống kê, Hà Nội.

- Nguyễn Công Lập (2011), Từ quan điểm của Hồ Chí Minh về xóa đói giảm nghèo đến thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo thời kỳ đổi mới,

Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội

- Phan Văn Thạng (2009), Tư tưởng Hồ Chí Minh về xóa đói giảm nghèo

và sự vận dụng của Đảng ta hiện nay, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

- Đỗ Anh Tài (2014), Phát triển bền vững và xóa đói giảm nghèo cho đồng bào dân tộc thiểu số ở các tỉnh miền núi, Nxb Đại học Thái Nguyên.

- Trương Văn Thành (2000), Thực trạng và giải pháp xoá đói, giảm nghèo ở Tây Ninh hiện nay, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

Nhìn chung các công trình nghiên cứu trên đã tiếp cận và nghiên cứu vấn

đề xóa đói giảm nghèo ở nhiều góc độ, nhiều địa phương khác nhau nhưngcho đến nay, chưa có một công trình nào nghiên cứu một cách độc lập về vấn

đề thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo ở tỉnh Lào cai theo tư tưởng HồChí Minh Trên cơ sở kế thừa, phát huy những kết quả đã thu được của cáccông trình nghiên cứu trên, em mong muốn đi sâu tìm hiểu rõ hơn tư tưởng

Hồ Chí Minh về chính sách xóa đói, giảm nghèo và sự vận dụng tư tưởng đóvào việc thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo ở tỉnh Lào Cai hiện naytheo tư tưởng Hồ Chí Minh

3 Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu quan điểm Hồ Chí Minh về chính sách xóa đói,giảm nghèo, vận dụng vào việc xóa đói giảm nghèo ở tỉnh Lào Cai trong giaiđoạn hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Thứ nhất, làm rõ quan điểm của Hồ Chí Minh về xóa đói, giảm nghèo Thứ hai, phân tích thực trạng xóa đói, giảm nghèo ở tỉnh Lào Cai trong

giai đoạn từ năm 2010 đến nay

Thứ ba, đề xuất một số định hướng, giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao

hiệu quả thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo ở tỉnh Lào Cai trong giaiđoạn hiện nay theo tư tưởng của Hồ Chí Minh

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Tư tưởng Hồ Chí Minh về chính sách xóa đói giảm nghèo, thực trạngthực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo ở tỉnh Lào Cai hiện nay

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Về nội dung: Tư tưởng Hồ Chí Minh về xóa đói, giảm nghèo

Về không gian: Tỉnh Lào Cai

Về thời gian: Từ năm 2010- 2017

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận: Đề tài được thực hiện trên cơ sở phương pháp luậnduy vật biện chứng và phương pháp duy vật lịch sử

Phương pháp nghiên cứu: Khóa luận sử dụng phương pháp lịch logic, phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát làm rõ mục đích đề tài đề ra

sử-6 Kết cấu khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh much các tài liệu tham khảo, khóaluận gồm 2 chương 5 tiết

Chương 1

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI,

GIẢM NGHÈO 1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Chính sách

Chính sách có rất nhiều định nghĩa khác nhau Theo Từ điển tiếng Việtthì chúng ta có thể hiểu “chính sách” là “sách lược và kế hoạch cụ thể nhằmđạt một mục đích nhất định, dựa vào đường lối chính trị chung và tình hìnhthực tế mà đề ra” [27, tr.157] Còn theo tác giả Vũ Cao Đàm thì “chính sách

là một tập hợp biện pháp được thể chế hóa, mà một chủ thể quyền lực, hoặcchủ thể quản lý đưa ra, trong đó tạo sự ưu đãi một hoặc một số nhóm xã hội,kích thích vào động cơ hoạt động của họ nhằm thực hiện một mục tiêu ưu tiênnào đó trong chiến lược phát triển của một hệ thống xã hội” [5] Bên cạnhnhững định nghĩa trên cũng có một định nghĩa khác nói về chính sách đó là

“Chính sách là chuỗi những hoạt động mà chính quyền chọn làm hay khônglàm với tính toán và chủ đích rõ ràng, có tác động đến người dân” [4, tr.123].Chúng ta có thể thấy rằng có rất nhiều khái niệm khác nhau về chínhsách như đã đã trình bày ở trên, tuy nhiên trong khuôn khổ nghiên cứu của bàikhóa luận này thì chúng ta có thể hiểu là chính sách dùng để chỉ những ý địnhcủa chính quyền các cấp, địa phương, các xã Chính sách bao gồm những dựđịnh lập kế hoạch, hướng dẫn, phát động, tài trợ hoặc thông qua các dự án,chương trình hoặc những hoạt động đang được thực hiện của chính phủ Hayhiểu một cách đầy đủ và chặt chẽ hơn thì chính sách là những quyết định, quyđịnh của nhà nước (Tức là các cấp chính quyền từ trung ương đến địaphương) được cụ thể hóa thành các chương trình, dự án cùng các nguồn lực,vật lực các thể thức, quy trình hay cơ chế thực hiện nhằm tác động vào đốitượng có liên quan, thay đổi trạng thái của đối tượng theo hướng mà Nhànước mong muốn

Đó là chính sách theo quan niệm của các nhà khoa học, còn đối với Chủtịch Hồ Chí Minh Người đã tiếp cận đến tinh thần mác xít về con người, bảnchất của con người vừa là một thực thể tự nhiên, vừa là một thực thể xã hội;

vì vậy việc chăm lo đời sống cho con người phải bằng cả biện pháp vật chất

và biện pháp tinh thần Người nói: “Làm thế nào cho đời sống của dân ta vậtchất được đầy đủ hơn, tinh thần được vui mạnh hơn” [15, tr.512] Để làmđược điều đó Người đã đưa ra các chính sách cụ thể mang lại cho con ngườinhững gì tốt đẹp nhất Chính sách ở đây theo quan nhiệm của Người đó là sự

cụ thể hóa và thể chế hóa bằng pháp luật những đường lối, chủ trương, nhữngbiện pháp để giải quyết các vấn đề dựa trên những tư tưởng, quan điểm củachủ thể lãnh đạo và quản lý, phù hợp với bản chất của chế độ chính trị- xã hội.Chính sách đồng thời cũng phản ánh lợi ích và trách nhiệm của những đốitượng mà nó hướng tới, nhằm mục đích thỏa mãn nhu cầu về đời sống vậtchất và tinh thần của nhân dân Người chỉ rõ: Mọi chính sách của Đảng vàChính phủ ta đều nhằm xây dựng chủ nghĩa xã hội và không ngừng nâng caođời sống của nhân dân

Như vậy chúng ta có thể thấy ngay từ buổi đầu, Chủ tịch Hồ Chí Minh

đã chỉ rõ nhiệm vụ chung của cách mạng và Người cũng luôn đề ra mục tiêucũng như con đường cụ thể đó là các chính sách không thể thiếu để giúp nhândân lao động được ấm no và sống hạnh phúc

1.1.2 Xóa đói, giảm nghèo

Sinh ra trong hoàn cảnh đất nước bị thực dân Pháp đô hộ, nhân dân ViệtNam rơi vào cảnh đói khổ, lầm than và sống đời nô lệ, Chủ tịch Hồ Chí minh

đã quyết tâm ra đi tìm đường cứu nước, Người nói: “Tôi chỉ có một hammuốn, ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân

ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng đượchọc hành” [25, tr.627] Với ham muốn như vậy người đã dốc một lòng rằngphải thực hiện xóa đói giảm nghèo, phải làm sao cho dân thoát khỏi những

bần cùng, khổ cực, Người quyết tâm phải làm được điều đó thì đời sống nhândân mới ấm no, hạnh phúc được.

Xóa đói, giảm nghèo theo Người là “Làm cho người nghèo thì đủ ăn,người đủ ăn thì khá giàu, người giàu thì giàu thêm” [18, tr.62] Người còn chỉ

ra rằng ăn no mặc ấm phải đi liền với học hành, Như chúng ta đã biết, giảiphóng con người, chăm lo cho con người có cuộc sống ngày càng đầy đủ hơn,hạnh phúc hơn luôn là sự trăn trở, đồng thời là mong muốn lớn nhất của HồChí Minh, Người quan tâm trên tất cả các mặt của cuộc sống con người Đốivới một con người không chỉ ăn no, mặc ấm mà còn phải được học hành đầy

đủ Trong quan niệm của Hồ Chí Minh, hạnh phúc của con người gắn vớinhững biểu hiện rất cụ thể, thiết thực trong cuộc sống đời thường có cơm ăn

và áo mặc, được học hành, được chữa bệnh khi ốm đau, được nghỉ ngơi lúctuổi già chứ không phải là những gì cao siêu và trừu tượng.Người đã dànhtrọn cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của mình đấu tranh cho mục đích cáchmạng đầy tính nhân văn - độc lập cho dân tộc và hạnh phúc cho nhân dân.Hạnh phúc, ăn no, mặc ấm là trái ngược với đói nghèo, chính vì vậy Ngườikhẳng định phải xóa đói, giảm nghèo cho nhân dân Ý nghĩa sâu xa trong tưtưởng xóa đói, giảm nghèo của Chủ tịch Hồ Chí Minh đó là bên cạnh xóa đói,giảm nghèo về vật chất chúng ta phải chú ý cả xóa đói, giảm nghèo về tinhthần, Người chỉ ra rằng: Ăn no mặc ấm phải đi liền với học hành tiến bộ, xãhội phải ngày càng tiến, vật chất ngày càng tăng phải đi liền với tinh thầnngày càng tốt, theo Người không nên phiến diện một chiều chỉ tập trung vềkinh tế, mà bỏ quên văn hóa tinh thần, lúc ấy sẽ xuất hiện nguy cơ, lực cảnnguy hiểm ảnh hưởng đến sự phát triển Đó là giá trị to lớn trong tư tưởng HồChí Minh về xóa đói, giảm nghèo mà chúng ta cần vận dụng sang tạo trongtình hình mới, phấn đấu đạt mục tiêu chung đó là dân giàu, nước mạnh, xã hộidân chủ, công bằng văn minh

1.1.3 Chính sách xóa đói, giảm nghèo

Chủ tịch Hồ Chí Minh một người cộng sản vĩ đại, một anh hùng dân tộckiệt xuất, một chiến sĩ quốc tế lỗi lạc Nhưng hơn tất cả, Chủ tịch Hồ ChíMinh là một nhà khoa học- cách mạng chuyên nghiệp, một nhà nhân văn lớn,mang hơi thở thời đại, một tầm nhìn thấu suốt đạt tới hạnh phúc của conngười Người đã từng bước tìm ra con đường và biện pháp xóa đói, giảmnghèo, thực hiện giân giàu nước mạnh

Trong quá trình tổ chức, lãnh đạo nhân dân đấu tranh giành độc lập dântộc, Hồ Chí Minh luôn quan tâm tới sự nghiệp xóa đói, giảm nghèo, dân giàu,nước mạnh Trong quá trình vận động giành quyền độc lập cho dân tộc, HồChí minh đã phác thảo bức tranh xóa đói, giảm nghèo của nước Việt Nam dânchủ cộng hòa sau khi đánh đuổi được bọn đế quốc Người xác định phải làmcho nền kinh tế chóng phát đạt, làm cho nông nghiệp phồn thịnh, làm chonông dân có ruộng cày, công nhân có tiền lương tối thiểu, được cứu tế thấtnghiệp và xã hội bảo hiểm, học trò nghèo được giúp đỡ Những việc màngười xác định được xem như là những chính sách, những con đường chonhân dân vươn lên thoát khỏi cảnh bần hàn.Ngay trong Mười chính sách củaViệt Minh, Người cũng chỉ rõ phải làm sao để:

“Nông dân có ruộng, có bò,

Đủ ăn, đủ mặc, khỏi lo cơ hàn”

Đó chính là những chính sách quan trọng để giúp cho nhân dân ta cócuộc sống no đủ hơn, thoát ra khỏi cảnh nghèo khổ, túng thiếu Nhiệm vụ xóađói, giảm nghèo trong tư tưởng Hồ Chí Minh gồm cả biện pháp từ Chính phủ,

cả sự nỗ lực, tự lực cánh sinh, tự lực tự cường của mỗi người dân và sự đoànkết giúp đỡ lẫn nhau của đồng bào theo tinh thần lá lành đùm lá rách, lá rách

ít đùm lá rách nhiều

Hồ Chí Minh đã đầu tư trí tuệ, công sức xây dựng cả một lộ trình xóađói, giảm nghèo, từng bước làm cho dân giàu, nước mạnh theo hoàn cảnh củanước ta Theo người, Chính sách xóa đói giảm nghèo có thể được hiểu đó lànhững quyết định, quy định của Chính phủ được cụ thể hóa trong các chươngtrình, dự án cùng với nguồn lực, vật lực, các thể lực, quy trình hay cơ chếthực hiện nhằm tác động vào các đối tượng cụ thể như người nghèo, với mụcđích cuối cùng là xóa đói giảm nghèo giúp cho nhân dân có cuộc sống no đủ

cả về vật chất lẫn tinh thần

1.2 Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về chính sách xóa đói, giảm nghèo

1.2.1 Vị trí, vai trò, chức năng của chính sách xóa đói, giảm nghèo

Về vị trí của chính sách xóa đói, giảm nghèo

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người luôn chăm lo đến đời sống nhân dân vàđặc biệt chú ý đến vấn đề đói nghèo Làm thế nào để cho dân thoát khỏi cảnhlầm than, đói khổ, đối với người việc xóa đói, giảm nghèo cho nhân dân luônchiếm vị trí hàng đầu trong mọi công tác của Người Như chúng ta thấy, trongphiên họp đầu tiên của chính phủ, ngày 3/9/1945, người đã nêu sáu vấn đề cấpbách, trong đó cứu đói là một trong sáu nhiệm vụ cấp bách hàng đầu Ngườinói: Nhân dân đang đói… hơn hai triệu đồng bào chúng ta đã chết đói…Những người thoát chết đói nay cũng bị đói chúng ta phải làm thế nào cho họsống Tôi đề nghị với chính phủ là phát động một chiến dịch tăng gia sảnxuất…, mở một cuộc lạc quyên Mười ngày một lần, tất cả đồng bào chúng tanhịn ăn một bữa Gạo tiết kiệm được sẽ góp lại và phát cho người nghèo.Đối với người không có gì cần thiết bằng việc cứu đói cho nhân dân,ngay cả trong phát biểu tại cuộc họp đầu tiên của Ủy ban nghiên cứu kếhoạch kiến quốc, ngày 10/1/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng nhấn mạnhđến nhiệm vụ của Nhà nước là phải chăm lo cho nhân dân có cơm ăn, áomặc, chỗ ở và được học hành Người nói chúng ta tranh được tự do, độc lập

rồi mà dân cứ chết đói, chết rét, thì tự do, độc lập cũng không làm gì Dânchỉ biết rõ giá trị của tự do, độc lập khi mà dân được ăn no, mặc đủ Chúng

ta phải thực hiện ngay:

“1 Làm cho dân có ăn

Về vai trò của chính sách xóa đói, giảm nghèo

Công tác xóa đói, giảm nghèo được Chủ tịch Hồ Chí Minh rất coi trọng

và thể hiện nhất quán trong quan điểm, đường lối của Đảng ta ngày nay.Người thường lưu ý rằng việc chăm lo đời sống cho đồng bào dân tộc coi nhưviệc đánh thắng giặc nghèo khổ lạc hậu Theo người một dân tộc dốt cũng làmột dân tộc yếu, giặc dốt cũng là một trong ba thứ giặc nguy hiểm nó sẽ kìmhãm sự phát triển Qua đó chúng ta thấy rằng muốn phát triển trước hết chúng

ta phải loại bỏ giặc dốt, đánh thắng giặc nghèo khổ trước đó là nhiệm vụ cấpbách và lâu dài Người cũng chỉ ra rằng thực hiện chiến lược công tác xóa đói,giảm nghèo là một việc hết sức quan trọng, và là nhiệm vụ hàng đầu Conngười có đầy đủ cơm ăn áo mặc thì mới có thể phát triển được, theo Người:

“Nước nhà đã giành được độc lập tự do mà dân vẫn còn đói nghèo cực khổ thìđộc lập tự do không có ích gì” [17, tr.26]

Về chức năng của chính sách xóa đói, giảm nghèo

Trên cơ sở xác định mục tiêu của chính sách xóa đói, giảm nghèo, Chủtịch Hồ Chí Minh cũng đề cập đến chức năng của nó Theo Người chính sáchxóa đói, giảm nghèo có những chức năng cơ bản sau:

Một là, Chính sách xóa đói, giảm nghèo góp phần quan trọng vào việc

xây dựng cơ sở hạ tầng Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ quan điểm: Mọi chínhsách của Đảng và Chính phủ ta đều nhằm xây dựng chủ nghĩa xã hội vàkhông ngừng nâng cao đời sống nhân dân Mặt khác, theo Người muốn xâydựng chủ nghĩa xã hội cần xây dựng nền tảng vật chất và kĩ thuật cho chủnghĩa xã hội Ví như chúng ta đang chuẩn bị xây dựng nông thôn mới là xâydựng nhà ở cho đàng hoàng Như chúng ta đã biết, chính sách xóa đói, giảmnghèo cũng bao gồm cả hỗ chợ về nhà ở, hỗ chợ về giáo dục, về y tế Vì vậythông qua việc thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo của Đảng và Chínhphủ thì chúng ta thấy được rằng chính sách xóa đói, giảm nghèo đã góp phầnrất lớn vào việc xây dựng cơ sở hạ tầng

Hai là, Chính sách xóa đói, giảm nghèo cũng góp phần làm tăng trưởng

nền kinh tế cho nhân dân, thông qua công tác xóa đói, giảm nghèo Người yêucầu các anh em có điều kiện hơn phải giúp đỡ những người nghèo khổ hơnthoát khỏi bần cùng bằng cách giúp họ, hướng dẫn họ cách làm ăn, giúp họ tổchức sản xuất từ đó làm cho nền kinh tế phát triển, người nghèo có đủ cơm

ăn, áo mặc Đến nay tư tưởng đó của Người vẫn thấm nhuần trong mỗi cán bộĐảng viên Đảng và Nhà nước ta luôn lấy tư tưởng đó làm nhiệm vụ hàng đầu

để giúp nhân dân có cuộc sống tốt hơn, Đảng và Chính phủ có các chủ trương,

dự án xóa đói, giảm nghèo hợp lí như hỗ trợ cây trồng, vật nuôi, … từ đó làmcho nền kinh tế của người dân phát triển hơn

Ba là, chính sách xóa đói, giảm nghèo góp phần nâng cao dân trí, phát

triển văn hóa, bởi lẽ mục tiêu của công tác xóa đói, giảm nghèo không chỉ

dừng lại ở chỗ làm cho dân có ăn có mặc mà còn phải được học hành Khi cácđối tượng người nghèo được hỗ trợ cho việc học hành từ thì họ sẽ có đượcnhiều kiến thức hơn để xây dựng cuộc sống của mình Nhiều trẻ em thuộcdiện hộ nghèo có cơ hội được đi họ, được rèn luyện bản thân một cách tốtnhất để từ đó góp phần xây dựng xã hội chủ nghĩa Người nói: “Tôi chỉ mộtham muốn, ham muốn tột bậc là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập,dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũngđược học hành” [25, tr.627] Qua đó chúng ta thấy rằng ý nghĩa sâu xa trong

tư tưởng xóa đói, giảm nghèo của Người, mỗi người dân không chỉ được ăn

no, mặc ấm mà họ còn phải được học hành Vận dụng tư tưởng của người đếnnay Đảng và Chính phủ vẫn luôn có những chính sách đặc biệt cho trẻ emthuộc hộ nghèo, cuộc sống khó khăn Các em được miễn giảm học phí, đượccấp phát sách đến trường, với những chính sách, đề án ưu tiên như vậy tỷ lệtrẻ em thuộc hộ nghèo, dân tộc thiểu số biết chữ, có tri thức rất cao

1.2.2 Nội dung chính sách xóa đói, giảm nghèo

Sinh thời Hồ Chủ tịch luôn quan tâm đến tất cả mọi người, đặc biệt lànhững người nông dân nghèo khổ, bần cùng Khi bàn về chính sách, ở mọinơi, mọi lúc và trong mọi hoàn cảnh, Người luôn đề cập đến những nhu cầu,lợi ích chính đáng của con người Trên cương vị là lãnh tụ tối cao của Đảng,của dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có những cống hiến vĩ đại trên nhiềulĩnh vực hoạt động của Đảng, của Nhà nước và nhân dân ta để giải phóng đấtnước, đưa đất nước tiến lên Chủ nghĩa xã hội, phát triển đất nước về mọi mặtkinh tế, chính trị, xã hội Người cũng đã để lại cho chúng ta những tư tưởng,quan điểm vô cùng sâu sắc, phong phú, có ý nghĩa định hướng cho việc pháttriển một xã hội trong thời đại mới

Theo Người một đất nước thực sự được coi là độc lập phải là một đấtnước mà dân tộc có đủ cơm ăn, áo mặc, được học hành, được tự do, hạnh

phúc Chính vì lẽ đó, Người đã hiểu thấu đáo và chia sẻ sâu sắc với tình cảnhđói nghèo của đất nước, của nhân dân, đồng bào như Người đã chỉ rõ: “Ở đời

và làm người phải thương nước, thương dân, thương nhân loại đau khổ bị ápbức” [26, tr.174], cho nên sinh thời Bác luôn luôn tâm nguyện và mong muốndân ta có cơm ăn áo mặc và được học hành: “Tôi chỉ có một ham muốn, hammuốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta đượchoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được họchành” [25, tr.627]

Chủ tịch Hồ Chí Minh thấu hiểu cuộc sống đói khổ của nhân dân ViệtNam dưới ách thống trị của thực dân Pháp và phong kiến tay sai và hậu quảsau gần một thế kỷ dưới chế độ cướp của, giết người và hiếp dâm đó là

“Người nghèo khổ thì nhiều, người no ấm thì ít” [18, tr.113] Sự bóc lột tànbạo của bọn thực dân không chỉ để lại đói nghèo, dốt nát cho cả một dân tộc

mà còn triệt tiêu mọi khả năng phát triển của con người Đất nước chúng tagiành độc lập trong bối cảnh như vậy nên đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh xâydựng đất nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội nhằm mục đích không ngừng nângcao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân Người cho rằng: Chúng tatranh được tự do, độc lập rồi mà dân cứ chết đói, chết rét thì tự do độc lậpcũng không làm gì Nội dung chính sách xóa đói, giảm nghèo của Người đượcthể hiện qua nhiều phương diện, thể hiện rõ được nỗi lòng của Người luôn vìnhân dân, nhân dân ấm no hạnh phúc đó là điều mà Chủ tịch Hồ Chí Minhmong muốn

Thứ nhất, Làm cho người nghèo có đủ ăn đủ mặc Người nhấn mạnh

nhiệm vụ xóa đói giảm nghèo là của Đảng, của Chính phủ và là của toàn xãhội Người nhấn mạnh nhiệm vụ mà Đảng và Chính phủ phải thực hiện ngay

đó là làm cho nhân dân có ăn, làm cho nhân dân có mặc, làm cho nhân dân cóchỗ ở và làm cho nhân dân có học hành Người chỉ rõ: “Chính sách của Đảng

và Chính phủ là phải hết sức chăm nom đến đời sống của nhân dân Nếu dânđói, Đảng và Chính phủ có lỗi, nếu dân rét là Đảng và Chính phủ có lỗi, nếudân dốt là Đảng và Chính phủ có lỗi, nếu dân ốm là Đảng và Chính phủ cólỗi” [28, tr.518] Điều này nói lên rằng Chủ tịch Hồ Chí Minh của chúng ta đãđánh giá rất cao việc thực hiện công tác xóa đói, giảm nghèo; Người coi xóađói, giảm nghèo là nhiệm vụ hàng đầu trong sáu nhiệm vụ mà Đảng và Chínhphủ ta phải thực hiện song việc thực hiện xoá đói, giảm nghèo cũng phải xuấtphát từ dân, huy động nguồn lực từ dân cả về vật chất lẫn tinh thần Nhân dânphải có tinh thần đấu tranh chống xóa đói, giảm nghèo cho bản thân mình,không thể ỷ lại ở người khác Mỗi người dân phải có kế hoạch, mục tiêu củamình để làm tốt công tác xóa đói, giảm nghèo Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói:

“Cách làm là: Dựa vào lực của dân, tinh thần của dân” [18, tr.556 Bởi theoNgười Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân, và thực hiện chínhsách xóa đói, giảm nghèo cũng không nằm ngoài quỹ đạo của quy luật ấy.Người nói: “Dân đủ ăn đủ mặc thì những chính sách của Đảng và Chính phủđưa ra sẽ dễ dàng thực hiện Nếu dân đói, rét, dốt, bệnh thì chính sách của ta

dù có hay mấy cũng không thực hiện được” [28, tr.518] Toàn dân phải đoànkết lại và thực hiện thì mới thành công được, có thành công thì nhân dân ta sẽthoát khỏi cảnh cơ hàn, đói khổ

Trên thực tế, ngay sau khi được thành lập, chính quyền cách mạng nontrẻ đã phải đối diện với một loạt khó khăn to lớn, với thù trong giặc ngoài,trong đó nạn đói được coi là một thứ giặc nội xâm nguy hiểm đã cướp đi sinhmạng của hàng triệu con người Trong điều kiện như vậy, cùng với nhữngbiện pháp tích cực khác để giữ vững thành quả của cách mạng, Người đã kêugọi toàn dân thực hiện những biện pháp cần kíp, cấp bách, tức thì để kịp thờicứu dân thoát khỏi nạn đói Đó là phong trào nhường cơm sẻ áo, lá lành đùm

lá rách để cùng chia sẻ những khó khăn Bản thân Người đã nêu một tấm

gương sáng về thực hành tiết kiệm, dành phần lương thực ít ỏi nhưng chanchứa tình người cho đồng bào bị đói.

Khi trả lời câu hỏi "chủ nghĩa xã hội là gì?", Hồ Chí Minh đã đưa ranhững quan niệm sâu sắc và khoa học nhưng lại rất giản dị và gần gũi nhưnhững lẽ phải thông thường mà ai cũng có thể hiểu và cảm nhận được Ngườicho rằng, chủ nghĩa xã hội là “Mọi người được ăn no, mặc ấm, sung sướng, tựdo” [21, tr.395] Làm cho mọi người dân được ấm no, hạnh phúc và học hànhtiến bộ, tất cả mọi người các dân tộc ngày càng ấm no, con cháu chúng tangày càng sung sướng và làm cho nhân dân lao động thoát nạn bần cùng, làmcho mọi người có công ăn việc làm, được ấm no và sống một đời hạnh phúc.Người coi chủ nghĩa xã hội là làm sao cho nhân dân đủ ăn, đủ mặc, ngày càngsung sướng, ai nấy được đi học, ốm đau có thuốc, người già không lao độngđược thì nghỉ, là không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần củanhân dân, trước hết là nhân dân lao động Tựu trung lại, “chủ nghĩa xã hội làlàm sao cho dân giàu, nước mạnh” [21, tr.226]

Như vậy, có thể nói, trong quan niệm của Hồ Chí Minh, chủ nghĩa xã hội

là một xã hội luôn quan tâm và thực hiện ngày càng tốt hơn vấn đề dân sinh.Coi việc chăm lo cho nhân dân có đời sống vật chất đầy đủ, có đời sống tinhthần phong phú và lành mạnh không phải sống trong hoàn cảnh nghèo nàn,đói khổ là trách nhiệm cao nhất của Đảng và Nhà nước ta

Thứ hai, giúp cho người nghèo có điều kiện từng bước nâng cao cuộc

sống, phát triển toàn diện Trong những tháng ngày bảo vệ và giữ vững chínhquyền cách mạng, Hồ Chí Minh, bằng sự trải nghiệm của cuộc đời, sự hiểubiết con người và nhân dân hơn ai hết, Người ý thức rõ ràng công việc xóađói, giảm nghèo không dễ, không thể một sớm một chiều, không thể nóisuông vì hơn hai triệu đồng bào chết đói là do chính sách độc ác của bọnNhật, Pháp Bấy giờ chính quyền của dân, do dân, vì dân thì phải làm cho

đồng bào sống, có sống mới làm được cách mạng; “có thực mới vực đượcđạo” Người hiểu rõ hơn ai hết “dân dĩ thực vi thiên” (dân lấy ăn làm trời), “dĩthực vi tiên” (trước cần phải ăn), và “nếu nước độc lập mà dân không hưởnghạnh phúc tự do thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì” [17, tr.56].

Đề cao yêu cầu phát triển kinh tế như một mục tiêu quan trọng mang tínhnền tảng trong sự nghiệp xây dựng xã hội mới, song Hồ Chí Minh không coi

đó là nhiệm vụ duy nhất, không tuyệt đối hoá mục tiêu phát triển kinh tế; tráilại, Người còn rất chú trọng giải quyết các vấn đề xã hội, đặc biệt là vấn đềxóa đói, giảm nghèo cho nhân dân Quan điểm mang tính chỉ đạo trong tiếntrình cải tạo và xây dựng xã hội mới của Việt Nam trong thời kỳ quá độ lênchủ nghĩa xã hội không qua chế độ tư bản chủ nghĩa, như Hồ Chí Minh đã chỉ

rõ, là phải tập trung hướng vào làm cho người nghèo thì đủ ăn Người đủ ănthì khá giàu Người khá giàu thì giàu thêm Từ đó giúp cho người nghèo cóđiều kiện từng bước phát triển cuộc sống của mình Theo đó, mọi đường lối,chủ trương, chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước phảixuất phát từ con người, hướng vào con người nhằm cải thiện và nâng cao từngbước đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; phải coi lợi ích và quyềnhạn của nhân dân là trên hết; phải nhận thức và hành động theo nguyêntắc việc gì có lợi cho dân thì hết sức làm, việc gì có hại cho dân thì hết sứctránh Đối với nhân dân, cần phải cố gắng thực hiện đời sống mới: tiết kiệm,

vệ sinh và văn hoá Mục đích của đời sống mới, như Hồ Chí Minh đã khẳngđịnh, chính là làm sao cho nhân dân ta có đời sống vật chất ngày càng đầy đủhơn, đời sống tinh thần ngày càng vui mạnh hơn chứ không phải nhân dânluôn sống cuộc sống khổ cực, đói kém

Sau khi khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa không được baolâu, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có những bức thư gửi cho các giới công thươngViệt Nam (13/10/1945) Người viết: Trong lúc các giới khác trong quốc dân ra

sức hoạt động để giành lấy nền hoàn toàn độc lập của nước nhà, thì giới Công

- Thương phải hoạt động để xây dựng một nền kinh tế và tài chính vững vàng

và thịnh vượng Chính phủ nhân dân và tôi sẽ tận tâm giúp giới Thương trong công cuộc kiến thiết này Người gửi thư cho giới công thươngrằng phải đẩy mạnh phát triển kinh tế, làm thế nào phải đưa nền kinh tế trởnên vững mạnh hơn, phát triển hơn Thậm chí Người còn nói rằng Người vàChính phủ sẽ tận tâm giúp đỡ trong việc đưa nền kinh tế phát triển vượt bậc.Sau những ngày Người đọc bản Tuyên ngôn độc lập, Chủ tịch Hồ ChíMinh đã chủ trì cuộc họp đầu tiên của Ủy ban Nghiên cứu kế hoạch kiến quốc.Tinh thần chủ đạo của cuộc họp là “Chúng ta tranh được tự do, độc lập rồi màdân cứ chết đói, chết rét, thì tự do, độc lập cũng không làm gì Dân chỉ biết rõgiá trị của tự do, của độc lập khi mà dân được ăn no, mặc đủ” Đó chính lànhững nhiệm vụ quan trọng nhất mà Đảng và Chính phủ phải thực hiện

Công-Thứ ba, xóa đói, giảm nghèo cần ưu tiên cho đồng bào các dân tộc thiểu

số thuộc vùng khó khăn và những người có công với cách mạng Chủ tịch HồChí Minh sinh ra và lớn lên trong vùng quê nghèo, trong một đất nước vớitruyền thống ngàn năm văn hiến, quật cường và anh hùng, đã từng lấy chínhân để thay cường bạo, và với người dân từ ngàn xưa đã biết thương ngườinhư thể thương thân, đã không chịu cảnh sống nô lệ của bản thân, của giađình, đồng bào và Tổ quốc, Bác đã ra đi tìm đường cứu nước, cứu dân tộckhỏi lầm than, đói khổ và nô lệ Đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh học hỏi luôn

là cái tất yếu để rút ra những bài học quý báu Người bôn ba bao nhiêu năm ởnước ngoài với mục tiêu lớn nhất đó là làm sao cho nhân dân thoát khỏi cảnhlầm than, nhân dân được sống một cuộc sống no đủ, hạnh phúc xây dựng một

xã hội tốt đẹp Bởi vậy Người đã đi đến các nước như Pháp, Trung Quốc… đểhọc hỏi, nhìn nhận những gì có thể làm thay đổi được bộ mặt của đất nước họ,

từ đó mà vận dụng vào nước ta để xóa bỏ đi cái đói nghèo khổ cực cho đồngbào dân tộc

Chúng ta có thể thấy được rằng trong tư duy về kế sách xóa đói, giảmnghèo, làm cho dân giàu, nước mạnh, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quantâm đến đồng bào dân tộc thiểu số thuộc vùng khó khăn và những người cócông với Cách mạng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh rất thông cảm và hiểu rõ đồng bào các dân tộc ởmiền núi, nơi có trình độ kinh tế kém phát triển, thì các dân tộc anh em khác

có điều kiện hơn phải giúp đỡ họ thoát nạn bần cùng, hướng dẫn họ cách thứclàm ăn, giúp họ tổ chức sản xuất Ngay buổi đầu thành lập nước và trong cuộckháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói:Bao giờ bọn Pháp không trở lại nữa, đồng bào Kinh sẽ rảnh rang giúp đồngbào Thổ, Mán nhiều hơn Chính phủ sẽ giúp đồng bào Thổ, Mán như giúp cácdân tộc nhỏ khác được có đủ ruộng làm, đủ trâu bò cày Như vậy, cuộc sốngcủa đồng bào dân tộc thiểu số sẽ tốt hơn, xóa đói, giảm nghèo sẽ giúp họ xâydựng một cuộc sống mới có đầu đủ cơm ăn, áo mặc

Thứ tư, xóa đói, giảm nghèo phải mang tính chiến lược lâu dài, chống tái

nghèo trở lại Tinh thần xóa đói, giảm nghèo theo tư tưởng Hồ Chí Minh phảibiến thành lẽ sống, khát vọng làm giàu, vươn lên của toàn thể nhân dân.Trong tư duy kế sách xóa đói, giảm nghèo của Chủ tịch Hồ Chí Minh xóa đói,giảm nghèo phải luôn được thực hiện theo một kế hoạch cụ thể từ đó có thểđạt được kết quả cao Người chú trọng động viên kinh tế cho đồng bào dântộc, mọi người ai cũng phải tham gia sản xuất, mở rộng diện tích canh tác, thúcđẩy kinh tế phát triển, thực hiện mọi biện pháp để xóa đói, giảm nghèo chobản thân mình “phải khuyến khích cho nông dân mở mang nông nghiệp, tăngthêm diện tích cày cấy, khai khẩn đất hoang, cải lương nông cụ” [17, tr.532]

Đó sẽ trở thành chiến lược xóa đói giảm nghèo lâu dài và hiệu quả nhất

Qua nội dung chính sách xóa đói, giảm nghèo của Người chúng tathấy được những nhiệm vụ quan trọng cũng như những con đường để làm

sao cứu đói cho đồng bào, chúng ta phải luôn có trách nhiệm, định hướng

cụ thể cho tương lai Để hoàn thiện công tác xóa đói giảm nghèo không thểchỉ nhìn về một phía, một góc độ mà chúng ta phải tiếp cận từ nhiềuphương diện khác nhau

1.2.3 Biện pháp thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo

Thứ nhất, phải đẩy mạnh tăng gia sản xuất, phát triển kinh tế Chủ tịch

Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến vấn đề tăng gia sản xuất Người yêu cầuphải thực hiện: “Tăng gia sản xuất! Tăng gia sản xuất ngay! Tăng gia sản xuấtnữa! Đó là khẩu hiệu của ta ngày nay Đó là cách thiết thực của chúng ta

để giữ vững quyền tự do, độc lập” [17, tr.135] Người cũng coi kinh tế là cơ

sở nền tảng phục vụ phát triển cho con người Nó chi phối các lĩnh vực khácnên Người căn dặn phải xây dựng kinh tế trước, bởi muốn nâng cao đời sốngnhân dân, muốn phát triển trước hết con người cần phải có điều kiện, tiền

đề vật chất Chủ tich Hồ Chí Minh còn đặc biệt quan tâm đến vấn đề phát triểnkinh tế cho đồng bào dân tộc thiểu số bởi họ là những con dân có trình độ kinh

tế chưa được cao, Người yêu cầu rằng phải giúp đỡ họ để họ có điều kiệnphát triển hơn thoát khỏi nạn bần cùng để đồng bào dân tộc thiểu số xây dựnglại cuộc sống mới Mỗi người nông dân phải tập trung vào tăng gia sản xuất, từ

đó sẽ có đủ lương thực cứu đói mỗi năm “không bỏ một thước đất hoang, đểhòng có nhiều thức ăn về sau này” [17, tr.125].Chúng ta phải có kế hoạchchống lại những khó khăn để mùa màng bội thu, người nông dân có thể thuđược nhiều mùa màng Với phương pháp này, Chủ tịch Hồ Chí Minh mongmuốn rằng nhân dân, ai cũng được ấm no, ai cũng được hạnh phúc Ngườinói: “Chống hạn thắng sẽ được mùa, Khó nhọc mấy bữa, ấm no cả nhà” [23,tr.200] Đây là biện pháp kịp thời khắc phục những khó khăn do thiên taimạng lại, tạo mọi điều kiện thuận lợi xóa đói, giảm nghèo cho nhân dân

“Muốn cho đời sống vui tươi, Lúa đủ nước uống thì người thừa ăn” [23,tr.201]

Thứ hai, thực hiện tiết kiệm, làm nhiều tiêu ít, làm chóng tiêu chậm,

chống lãng phí Điều mới mẻ trong tư tưởng của người về xoá đói, giảmnghèo đó là đi kèm với tăng gia sản xuất thì phải thực hành tiết kiệm, có vậymới đảm bảo chắc chắn lâu dài công cuộc xóa đói Để giải quyết đòi hỏi trướcmắt, Người phát động phong trào thực hành tiết kiệm gạo thiết thực cứu đói,qua đó giáo dục tinh thần tương thân tương ái cho nhân dân Người nói: “Lúcchúng ta nâng bát cơm mà ăn, nghĩ đến kẻ đói khổ, chúng ta không khỏi độnglòng, vậy tôi xin đề nghị với đồng bào cả nước và tôi xin thực hành trước, cứmười ngày nhịn ăn một bữa, mỗi tháng nhịn ba bữa Đem gạo đó để cứu dânnghèo” [17, tr.33] Chúng ta phải thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí, nhữngthứ chúng ta làm ra chúng ta phải có sự tiết kiệm tránh trường hợp lãng phí,hao tốn Như vậy chúng ta có thể thấy rằng Chủ tịch Hồ Chí Minh của chúng

ta bên cạnh đưa ra biện pháp nhằm xóa đói, giảm nghèo, người còn dạy chúng

ta những phẩm chất đạo đức mà mỗi con người chúng ta đều phải có Sốngtrên đời phải biết thương yêu nhau, giúp đỡ lẫn nhau, trong cuộc sống phảibiết tiết kiệm, phải biết trân trọng những thứ mình làm ra “Chống lãng phílương thực, tiết kiệm lương thực là một việc rất quan trọng trong công cuộckhôi phục kinh tế của chúng ta” [28, tr.470]

Thứ ba, hình thành quỹ xóa đói, giảm nghèo để giúp người đói nghèo có

cuộc sống đầy đủ hơn Người đã khởi xướng, đề xuất và gương mẫu thực hiệnphong trào hũ gạo cứu đói cùng với phong trào tuần lễ vàng Để từ đó có mộtphần lương thực có thể cứu đói cho người nông dân nghèo, Người nói: “Cứ 10ngày nhịn ăn một bữa, mỗi tháng nhịn 3 bữa Đem gạo đó (mỗi bữa một bơ)

để cứu dân nghèo” [17, tr.33] Từng hành động của Người đều thể hiện tấmlòng cao cả của Người Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn gương mẫu trong mọihoạt động để có thể huy động được sức mạnh của toàn thể tầng lớp nhân dânvào việc cứu giúp dân nghèo và xây dựng đất nước Hỗ trợ cho người nghèo,

đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số vốn, kỹ thuật, hướng dẫn họ cách thứclàm ăn, giúp họ tổ chức sản xuất xóa bỏ mê tín dị đoan Ngay buổi đầu thànhlập nước và trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp, Chủ tịch

Hồ Chí Minh đã nói: “Bao giờ bọn Pháp không trở lại nữa, đồng bào Kinh sẽrảnh rang giúp đồng bào Thổ, Mán nhiều hơn Chính phủ sẽ giúp đồng bàoThổ, Mán như giúp các dân tộc nhỏ khác được có đủ ruộng làm, đủ trâu bòcày” [17, tr.103- 104] Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm đến vấn đề pháttriển kinh tế cho đồng bào dân tộc thiểu số, Người rất thông cảm và hiểu rõđồng bào các dân tộc ở miền núi, họ là những người có trình độ nhận thứcchưa cao, trình độ kinh tế kém phát triển, thì các dân tộc anh em khác có điềukiện hơn phải giúp đỡ họ thoát nạn bần cùng, hướng dẫn họ cách thức làm án,giúp họ tổ chức sản xuất xóa bỏ mê tín dị đoan để đồng bào dân tộc thiểu sốxây dựng lại cuộc sống mới Người nói: “Trước kia cũng như đồng bào dântộc thiểu số khác ở miền núi, đồng bào ở đây theo lối cũ, rất vất vả mà vẫn đóinghèo Trồng trọt đã khó khăn, lại thường bị thú rừng phá hoại nương rẫy.Đói rét và tật bệnh làm cho đồng bào ở đó gầy gò, bủng beo Lại thêm mê tín,cái gì cũng chỉ biết nhờ thánh, nhờ trời ” [24, tr.296] Chúng ta phải tận dụngmọi nguồn lực để xóa đói, giảm nghèo Người xem đói nghèo là một thứ giặcnguy hiểm như giặc dốt, giặc ngoại xâm, vì vậy Người đã sớm phát động cuộcvận động thi đua ái quốc kêu gọi toàn dân bằng nhiều phương pháp cách thứckhác nhau để giúp nhân dân thoát khỏi đói nghèo như tăng gia sản xuất, thựchành tiết kiệm, nhường cơm sẻ áo, quyên góp gạo cứu đói Tổ chức mua gạocác nơi về tỉnh mình bán lại cho nhân dân cũng là một biện pháp cứu đói kịpthời mà Người đã đưa ra Người đã từng nói bây giờ chính quyền của dân, dodân, vì dân thì phải làm cho đồng bào sống, có sống mới làm được cáchmạng, “có thực mới vực được đạo” Người hiểu rõ hơn ai hết dân lấy ăn làmtrời và điều quan trọng trước tiên là cần phải ăn, phải có sức khỏe thì mới làm

được việc khác và “nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự dothì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì” [17, tr.56] Theo Người Chính phủ phảihết sức coi trọng việc lo tiếp tế cho dân, tìm cách mua gạo, ngô, khoai ởnhững xứ sản xuất nhiều về bán hay phát cho dân và Chính phủ chú ý đặc biệtcứu tế dân đói Hồ Chủ tịch đã nêu gương nhường cơm sẻ áo, mười ngày nhịn

ăn một bữa, và đã đỡ đần cho Hội Cứu đói ra đời

Thứ tư, phải nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ làm

công tác xóa đói, giảm nghèo Theo Người một dân tộc dốt cũng là một dântộc yếu, giặc dốt cũng là một trong ba thứ giặc nguy hiểm nó sẽ kìm hãm sựphát triển, Người chỉ ra rằng: ăn no mặc ấm phải đi liền với học hành tiến bộ,thì xã hội mới ngày càng tiến bộ được Cán bộ là người đứng đầu trong nhândân, vì vậy theo người là cán bộ phải có một trình độ chuyên môn tốt, từ đó

có thể truyền thụ những kinh nghiệm cần thiết cho quần chúng nhân dân.Nâng cao trách nhiệm và kỹ năng làm việc của đội ngũ cán bộ công chứctrong hệ thống cơ quan các cấp, ngành, cơ sở Đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh

là một cấp lãnh đạo phải có kế hoạch sắp xếp công việc một cách khéo léo,phân công công việc một cách rõ ràng thì dù có khó khăn công việc cũngthành Người nói: “Có kế hoạch làm việc nhưng sắp đặt công việc khôngkhéo, phân công không sáng suốt thì việc cũng đến hỏng” [17, tr.43] Như vậy

ta có thể thấy rằng việc tăng cường cải cách hành chính, đổi mới tác phonglãnh đạo, nâng cao trách nhiệm và kĩ năng làm việc của đội ngũ cán bộ là hếtsức quan trọng

Thứ năm, nâng cao trình độ nhận thức cho nhân dân trong công tác xóa

đói, giảm nghèo Đối với Người không chỉ nâng cao trình độ chuyên môn chocán bộ mà còn phải nâng cao trình độ nhận thức cho nhân dân Mỗi một ngườidân phải tự cố gắng lao động để cuộc sống tốt hơn Người nói: “Nước ta cònnghèo Muốn sung sướng thì phải có tinh thần tự lực cánh sinh, cần cù lao

động Phải cố gắng sản xuất Lao động là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồnsống, nguồn hạnh phúc của chúng ta” [24, tr.69] Nhân dân phải có nhận thứctốt, có sự hiểu biết rộng thì mới có thể làm cho cuộc sống của mình trở nên tốthơn Người đã từng nói: “Nay chúng ta đã giành được quyền độc lập Mộttrong những công việc phải thực hiện cấp tốc trong lúc này là nâng cao dântrí” [17, tr.40].

Thứ sáu, phải thường xuyên làm tốt công tác kiểm tra, đánh giá tình hình

và kết quả thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo của Đảng và Chính phủ.Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng chỉ rõ: “Song từ nguồn gốc đi đến thắng lợi thực

sự, còn phải tổ chức, phải đấu tranh Khi đẫ có chính sách đúng, thì sự thànhcông hoặc thất bại của chính sách đó là do nơi cách tổ chức công việc, nơi lựachọn cán bộ, và do nơi kiểm tra” [18, tr.636] Luận điểm trên của Chủ tịch HồChí Minh cho thấy rõ việc thường xuyên kiểm tra, đánh giá tình hình thựchiện chính sách là một khâu rất quan trọng, quyết định cả một quá trình Chủtịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Có kiểm tra mới huy động được tinh thần tích cực

và lực lượng to tát của nhân dân, mới biết rõ nǎng lực và khuyết điểm của cán

bộ, mới sửa chữa và giúp đỡ kịp thời” [18, tr.638] Từ những luận điểm phântích ở trên, có thể nhận thấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã làm sáng tỏ những yêucầu khách quan trong việc thực hiện công tác kiểm tra, kiểm soát của Đảng.Người khẳng định rằng, đó là một khâu không thể thiếu trong lãnh đạo củaĐảng Xuất phát từ thực tế công tác kiểm tra, Đảng có thể đề ra chủ trương,đường lối, chính sách đúng đắn và tổ chức thực hiện đạt kết quả cao

Chương 2 VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO VÀO VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÓA

ĐÓI, GIẢM NGHÈO Ở TỈNH LÀO CAI HIỆN NAY

2.1 Những yếu tố tác động đến việc thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo ở tỉnh Lào Cai

2.1.1 Điều kiện tự nhiên

Lào Cai là tỉnh vùng cao biên giới, nằm chính giữa vùng Ðông Bắc vàvùng Tây Bắc của Việt Nam, có diện tích tự nhiên: 6.383, 88 km2 và là tỉnh

có diện tích lớn thứ 19/64 tỉnh, thành phố cả nước Ðịa hình Lào Cai rất phứctạp, phân tầng độ cao lớn, mức độ chia cắt mạnh Hai dãy núi chính là dãyHoàng Liên Sơn và dãy Con Voi cùng có hướng Tây Bắc - Ðông Nam nằm vềphía Ðông và phía Tây tạo ra các vùng đất thấp, trung bình giữa hai dãy núinày và một vùng về phía Tây dãy Hoàng Liên Sơn Do địa hình chia cắt nênphân đai cao thấp khá rõ ràng, trong đó độ cao từ 300m - 1.000m chiếm phầnlớn diện tích toàn tỉnh Ðiểm cao nhất là đỉnh núi Phan Xi Păng trên dãyHoàng Liên Sơn có độ cao 3.143m so với mặt nước biển, Tả Giàng Phình:3.090m Ngoài ra còn rất nhiều núi nhỏ hơn phân bố đa dạng, chia cắt tạo ranhững tiểu vùng khí hậu khác nhau Với độ cao trung bình 900m so với mặtnước biển, Lào Cai có hệ thống sông suối khá dày đặc, phân bổ khá đều với 2

hệ thống sông chính chảy qua là sôn g Hồng (130 km chiều dài chảy quatỉnh), sông Chảy (124 km chiều dài chảy qua tỉnh) và 107 con suối có độ dài

từ 10 km trở lên

Với vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên như vậy đã tạo ra cho Lào Cainền khí hậu nhiệt đới gió mùa, Với những tiềm năng to lớn về tự nhiên, LàoCai là một trong những địa điểm du lịch nghỉ dưỡng, khám phá, hấp dẫn dukhách trong và ngoài nước Bên cạnh đó, Lào Cai còn có điều kiện tự nhiên

thuận lợi để phát triển nhiều sản phẩm nông nghiệp ôn đới, các sản phẩm rau,hoa quả trái vụ góp phần to lớn trong việc khắc phục đời sống nhân dân toàntỉnh, song do nằm sâu trong lục địa bị chia phối bởi yếu tố địa hình phức tạpnên diễn biến thời tiết có phần thay đổi, khác biệt theo thời gian và khônggian Đột biến về nhiệt độ thường xuất hiện ở dạng nhiệt độ trong ngày lêncao hoặc xuống quá thấp (vùng Sa Pa có nhiều ngày nhiệt độ xuống dưới 0C

và có tuyết rơi) Khí hậu Lào Cai chia làm hai mùa: mùa mưa bắt đầu từtháng 4 đến tháng 10, mùa khô bắt đầu từ tháng 10 đến hết tháng 3 nămsau Nhiệt độ trung bình nằm ở vùng cao từ 15C - 20C (riêng Sa Pa từ 14C

- 16C và không có tháng nào lên quá 20C), lượng mưa trung bình từ1.800mm - >2.000mm Nhiệt độ trung bình nằm ở vùng thấp từ 23C - 29C,lượng mưa trung bình từ 1.400mm - 1.700mm Sương mù thường xuất hiệnphổ biến trên toàn tỉnh, có nơi ở mức độ rất dày Trong các đợt rét đậm, ởnhững vùng núi cao và các thung lũng kín gió còn xuất hiện sương muối, mỗiđợt kéo dài 2 - 3 ngày

Qua phân tích chuỗi số liệu về nhiệt độ quan trắc được tại các trạm Khítượng trong khu vực về nhiệt độ, lượng mưa của 3 thập kỷ qua cho thấy: nềnnhiệt độ trên toàn tỉnh tăng rõ rệt Nhiệt độ trung bình tăng 0,2 - 0,3C/ thập

kỷ, mùa hẻ nhiệt độ tăng mạnh hơn Trên các vùng núi cao, tốc độ tăng nhiệtthấp hơn so với các vùng thung lũng và vùng thấp Cao nhất là ở các đô thị,như: Thành phố Lào Cai, thị trấn huyện, các đợt nắng nóng có xu thế xuấthiện nhiều hơn Diễn biến của mưa ẩm có sự thay đổi Lượng mưa trên hầuhết các khu vực trong tỉnh có xu hướng giảm trong 10 năm gần đây, nhưngtần suất trận mưa có cường độ lớn tăng đáng kể Phân bố lượng mưa giữa mùakhô và mùa mưa có sự dịch chuyển theo hướng giảm lượng mưa trong mùakhô và tăng lượng mưa trong mùa mưa Khoảng thời gian ít hoặc không mưakéo dài (tới 40 - 50 ngày) và xuất hiện mưa lớn dị thường gây lũ trong mùa

đông Điển hình là trận mưa ngày 30/11/2011 với lượng mưa đạt 103,4mm tạiThành phố Lào Cai.

Đặc biệt, tình hình khô hạn xảy ra nghiêm trọng hơn, nhất là về mùa khôtrên khu vực 3 huyện phía Đông Bắc của tỉnh, bao gồm: Mường Khương, Bắc

Hà, Si Ma Cai Việc thiếu nước cho sinh hoạt và sản xuất về mùa khô thườngxuyên xảy ra Tuy vậy những đợt mưa có cường độ lớn lại có xu hướng tănglên, nhất là các vùng mưa lớn thuộc dãy núi Hoàng Liên Sơn Các hiện tượngthời tiết cực đoan có xu hướng xuất hiện nhiều và mạnh hơn Đặc biệt là lũống, lũ quét, sạt lở đất đá đã trở nên thường xuyên hơn trong thời kỳ mùa mưatrên khu vực dãy núi Hoàng Liên Sơn Các vùng núi cao khác thuộc cáchuyện Bát Xát, Bắc Hà, Mường Khương và huyện Si Ma Cai, các đợt rét đậm,rét hại, mưa đá, dông sét, lốc tố, băng giá, sương muối, mưa đông kết tạothành băng giá xảy ra nhiều hơn

Chỉ tính riêng năm 2013, có 7 đợt mưa đá xảy ra trên địa bản tỉnh LàoCai Cụ thể: tính từ ngày 27/3 - 3/4/2013, Lào Cai liên tục hứng chịu 5 đợtmưa đá trút xuống, trong đó có 2 đợt dữ dội gây nhiều thiệt hại Mùa đông

2007 - 2008, Lào Cai xảy ra một đợt rét đậm, rét hại khốc liệt kéo dài tới 38ngày, từ ngày 14/1-21/2/2008, nhiệt độ thấp nhất tại vùng núi cao Sa Pa giảmđến -1,6C (vào ngày 14/2) gây ra 04 đợt băng giá, mưa đông kết tạo thànhbăng giá

Đêm về sáng ngày 16/3/2011, do ảnh hưởng của không khí lạnh mạnh,tại xã Ý Tý, huyện Bát Xát và thị trấn Sa Pa đã xảy ra mưa tuyết với cường độnhẹ đến trung bình, độ dày lớp tuyết từ 10-12cm, có chỗ đạt mức 15-20cm,đây là đợt mưa tuyết rất muộn mà lần đầu tiên mới ghi nhận được Trong mùa

hè, các đợt nắng nóng gay gắt kéo dài, nhất là đợt nắng nóng tháng 5/2012kéo dài liên tục trong 7 ngày, nhiệt độ cao nhất lên đến 40,3°C được đánh giá

là đợt nắng nóng nhất trong lịch sử 55 năm trở lại đây