SKKN VẬN DỤNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY MÔN LỊCH SỬ LỚP 5

Và tôi ý thức được rằng, muốn vậy cần phải thay đổi hình thức, đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực và vận dụng một cách linh hoạt các phương pháp ấy vào trong từng bài giảng.

ĐỀ TÀI:

VẬN DỤNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY MÔN LỊCH SỬ LỚP 5

*************

I.LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI :

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “ Dân ta phải biết sử ta” Đó là lời dạy

bất hủ và cũng là lời nhắc nhở mang tầm vóc to lớn, mang ý nghĩa sâu sắc đối với các thế hệ con Rồng cháu Tiên Vì lẽ đó, môn học Lịch sử đã được đưa vào chương trình tiểu học và là một trong các môn học chính có tầm quan trọng đối với học sinh tiểu học Như vậy, Đảng ta, nhà nước ta cũng như nền giáo dục của ta đã rât quan tâm vấn đề lịch sử của dân tộc Song, một thực tế khiến cho chúng ta hết sức ngỡ ngàng và không thể làm ngơ đó

là chất lượng học tập môn Lịch sử của học sinh các cấp chưa được như mong muốn Điều đó thể hiện rõ nét qua kì thi tốt nghiệp phổ thông trung học gần đây, số thí sinh đạt điểm trung bình trở lên rất thấp, thậm chí có những thí sinh còn đạt điểm không Đó cũng là một sự cảnh tỉnh đối với tất

cả người dân Việt Nam chúng ta, đặc biệt là những người làm công tác giáo dục Ý thức được tính nghiêm trọng của nó, những năm gần đây nhiều nơi trong cả nước ta đã thực hiện nhiều biện pháp nhằm hỗ trợ và giúp mọi người có cơ hội tìm hiểu sâu rộng hơn, thường xuyên hơn về lịch sử như: Ở thành phố Hồ Chí Minh đã treo các tấm biển có những nội dung lịch sử khácnhau vào các cây cột đèn trên đường hoặc ở những nơi công cộng khác; ở trên các đài truyền hình ta cũng thường thấy các cuộc thi tìm hiểu về lịch sử

Như vậy, là một công dân nước Việt, hơn thế nữa lại là một giáo viên

mang trên mình trọng trách giáo dục con nguời ở bậc học đầu đời “ Bậc tiểu học”- bậc học nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc dân, tôi luôn tư hỏi

mình: Cần phải làm thế nào để cải thiện chất lượng học tập môn Lịch sử ? Làm thế nào để các em thích học, thích khám phá, thích tìm tòi để chủ động nắm bắt, ghi nhớ và khắc sâu kiến thức? Và tôi ý thức được rằng, muốn vậy cần phải thay đổi hình thức, đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực và vận dụng một cách linh hoạt các phương pháp ấy vào trong từng bài giảng Chính vì những lẽ đó mà qua 15 năm trực tiếp giảng dạy, tôi đã đi sâutìm hiểu, nghiên cứu, thử nghiệm và đã đạt được một số kết quả khả quan

Đó là lí do tôi chọn đề tài này

II.THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA

ĐỀ TÀI.

1,Thuận lợi

- Qua các kì đại hội, Đảng và nhà nước ta hết sức quan tâm đến công tác

giáo dục, coi giáo dục là “Quốc sách hàng đầu” nhằm mục tiêu “ Nâng cao

dân trí, đào tạo nhân lưc, phát triển nhân tài” Các cấp của ngành cũng

quan tâm sâu sát đến chất lượng giáo dục, mở các lớp tập huấn, các tiết dạy chuyên đề giúp giáo viên có hiểu biết đúng đắn và định hướng đổi mới phương pháp Ban giám hiệu thường xuyên dự giờ, góp ý đánh giá và hỗ trợ kịp thời Điều đó còn được thể hiện qua việc đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và sách giáo khoa; rồi việc nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo…

- Các cấp chính quyền địa phương cũng quan tâm đến giáo dục nhiều hơntrước Các lực lượng giáo dục khác cũng đã cùng đồng hành với Đảng, nhà nước và các thầy cô giáo, góp phần không nhỏ vào việc thực hiện xã hội hóagiáo dục

- Phần lớn học sinh tích cực học tập, ham tìm hiểu

- Nội dung chương trình và sách giáo khoa phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh lớp 5, tạo điều kiện thuận lợi để đổi mới phương pháp dạy- học

2, Khó khăn:

- Trường nằm trong khuôn viên của Trung tâm văn hóa xã Phước

Thiền, riêng lớp tôi phụ trách lại học nhờ ở trường tiểu học Phước Thiền 1 Các em phải đi học xa gia đình, xa trường của mình nên ảnh hưởng nhiều đến việc học tập và sinh hoạt của giáo viên và học sinh

- Hầu hết học sinh xuất thân từ gia đình làm ruộng hay công nhân

Hoàn cảnh nhiều gia đình còn khó khăn nên phụ huynh chưa quan tâm thực

sự đến việc học của con em mình, hầu như giao phó việc đó cho nhà trường

- Y thức tự học của học sinh còn rất hạn chế Các em chưa tích cực, chưa tự giác trong việc học bài, chuẩn bị bài và chuẩn bị đồ dùng học tập…Gây không ít khó khăn cho việc dạy và học

- Số học sinh thiếu hoạt bát, lười nhác suy nghĩ, thụ động làm theo yêu cầu của thầy cô hoặc bạn học còn chiếm tỉ lệ khá cao

- Việc vận dụng đổi mới phương pháp trong dạy học của giáo viên còn nhiều lúng túng, đôi khi còn mang tính hình thức, chưa thực sự đồng bộ

- Cơ sở vật chất, trang thiết bị còn thiếu thốn

3, Số liệu thống kê

Thực trạng học tập môn Lịch sử của học sinh trong những lớp tôi phụ trách khi chưa thực hiện các giải pháp của đề tài ( Thời điểm đầu mỗi năm học) qua một số năm như sau:

sử Việt Nam từ giữa thế kỉ XIX đến nay.

- Với nội dung kiến thức đó là vừa sức với học sinh ở lứa tuổi lớp 5 Tuy vậy, thực tế giảng dạy cho thấy học sinh học môn lịch sử thường tiếp thu một cách thụ động, nắm kiến thức một cách hời hợt, chưa hứng thú và tích cực học tập Điều đó xuất phát từ nhiều nguyên nhân: Giáo viên ngại đổi mới phương pháp, chưa tích cực thay đổi các hình thức tổ chức dạy học, một số giáo viên còn nặng về phương pháp thuyết trình cốt sao cho học sinh nhớ được tên nhân vật, sự kiện lịch sử là đủ Mặt khác, sự thiếu thốn về cơ

sở vật chất và trang thiết bị dạy học cũng là một khó khăn lớn đối với giáo viên và học sinh Từ chỗ đó làm cho tiết học kém phần sinh động, hấp dẫn, làm cho học sinh không hào hứng trong việc tham gia tiết học

- Ta đã biết rằng đặc trưng nổi bật của nhận thức lịch sử là con người không thể tri giác trực tiếp những gì thuộc về quá khứ Mặt khác, lịch sử là những sự việc đã diễn ra, là hiện thực trong quá khứ, là tồn tại khách quan, không thể phán đoán hay suy luận Vì vậy, nhiệm vụ đầu tiên, tất yếu của môn Lịch sử ở trường tiểu học là tái tạo lịch sử tức là giúp học sinh tiếp nhận những thông tin từ sử liệu, tiếp xúc với những chứng cứ vật chất,

những dấu vết của quá khứ, tạo ra ở họ những hình ảnh cụ thể, sinh động, chính xác về các sự kiện, hiện tượng lịch sử, tạo ra ở học sinh những biểu tượng về con người và hoạt động của ho trong bối cảnh thời gian, không gian xác định, trong những điều kiện lịch sử cụ thể Học tập lịch sử không chỉ để hình dung được hình ảnh của quá khứ mà điều cốt yếu là phải hiểu lịch sử, tức là nắm được bản chất của sự kiện, hiện tượng lịch sử, Trên cơ sở

đó hình thành khái niệm, phát hiện mối quan hệ, rút ra các bài học lịch sử Bởi vậy, giáo viên cần tổ chức các hoạt động học tập, tạo điều kiện cho học sinh độc lập suy nghĩ, tự tìm tòi, phát hiện kiến thức chứ không nên áp đặt những kết luận có sẵn

Như vậy, để thực hiện được những vấn đề và nhiệm vụ nêu trên, mỗi người thầy chúng ta phải nhanh chóng và tích cực đổi mới phương pháp dạy học lịch sử theo hướng tích cực, cụ thể là cần tổ chức để học sinh làm việc với các nguồn sử liệu một cách hứng thú, tích cực chủ động Thực tế, vấn đề

đổi mới phương pháp dạy học đã được thực hiện ở trường tiểu học trong những năm gần đây Nhưng vấn đề đặt ra là người giáo viên phải thực hiện

và vận dụng đổi mới phương pháp dạy học vào thực tế như thế nào để đảm bảo đạt mục tiêu, nội dung bài học, phù hợp với điều kiện cụ thể của nhà trường, đối tượng giáo viên và học sinh?

Và đó cũng chính là cơ sở để tôi viết đề tài này

2, Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài.

a, Phương pháp thực hiện:

Talleyrand đã nói : “ Phương pháp là thầy của các thầy”.

Quả thật là như thế! Chúng ta nuốn đạt được mục đích, mục tiêu giáo dục thì phương pháp dạy của người thầy và phương pháp học của trò là vô cùng quan trọng Trong số chúng ta, ắt hẳn sẽ có ít nhất một lần khen ngợi một thầy cô nào đó đã từng dạy mình rằng: “ Thầy (cô) dạy hay quá, nghe hấp dẫn và dễ hiểu quá ” Biết rằng để có được thành công âý thật không đơn giản! Thế nhưng, điều đó cũng không phải là không thực hiện được Cùng với năng lực sẵn có và sự cố gắng của bản thân mỗi người thầy, từng bước chúng ta sẽ làm được và làm tốt Cũng như tất cả các môn học khác, việc đổi mới phương pháp dạy học là cần thiết và tất yếu Lí luận dạy học hiện đại đã tổng kết và đưa ra nhiều cách vận dụng phương pháp dạy học tích cực hướng vào việc phát huy tính chủ động, sáng tạo, tìm tòi của học sinh, tạo điều kiện cho các em tự khám phá và chiếm lĩnh kiến thức

Như vậy, để vận dụng đổi mới phương pháp nhằm phát huy tính tích cực của học sinh trong phân môn Lịch sử lớp 5 thì việc lựa chọn phương pháp dạy hoc và hướng dẫn học sinh cách học là rất quan trọng, như Menander đã

nói :“ Thật vô cùng may mắn cho ai học được cách học” Qua đó, giáo viên

phải lựa chọn phương pháp sao cho phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất củatrường , của lớp; phù hợp với nội dung từng bài, từng đối tượng học sinh saocho hài hoà và đạt kết quả như mong đợi

a.1, Tìm hiểu thực trạng học sinh:

Muốn vận dụng hiệu quả đổi mới phương pháp trước hết mỗi giáo viên phải hiểu rõ tình trạng học sinh lớp mình, phải nắm chắc lực học của từng

em, hiểu được tâm tư cũng như năng lực hay sở thích của các em Vì vậy, ngay từ đầu năm học, tôi đã tiến hành khảo sát thăm dò học sinh lớp tôi và thu được kết quả như sau:

HS thích học môn Lịch sử HS không thích học môn Lịch sử

Từ đo, tôi xác định được hai loại thái độ học tập đối với môn Lịch sử của học sinh Tiếp tục khảo sát và thu được kết quả:

o Lí do học sinh thích học lịch sử là:

- Môn Lịch sử rất hấp dẫn, giúp em hiểu biết về lịch sử dân tộc

- Được thảo luận cùng các bạn

- Cô giảng bài lôi cuốn

- Được xem và làm việc với tranh ảnh, bản đồ

o Lí do học sinh không thích học lịch sử là:

- Môn Lịch sử rất khó học, học mãi mà không thuộc

- Khi thảo luận nhóm, các bạn thường xuyên không đồng ý với ý kiến của em

- Sợ cô kiểm tra bài cũ

Qua đó thấy rằng, phần đa học sinh yêu thích học lịch sử Với đối tượng này sẽ tiếp tục áp dụng các phương pháp dạy học đã thực hiện Điều ta quan tâm hơn là đối tượng không thích học lịch sử Đây đa số là các học sinh yếu.Căn cứ vào những lí do các em đưa ra, mỗi giáo viên cần có những cách chú

ý riêng tới những học sinh này Tạo cho các em được làm việc nhiều hơn, có

cơ hội để thể hiện mình nhiều hơn Qua đó động viên, khích lệ các em qua những thành tích mà các em đạt được dù là nhỏ Giáo viên tuyệt đối không

la mắng hay tỏ thái độ không hài lòng vì như thế chỉ làm các em chán nản hơn mà thôi Cho nên, giáo viên cần tôn trọng mọi ý kiến của các em Bên cạnh đó, giáo viên cần hướng dẫn cụ thể phương pháp học bài và chuẩn bị bài, giúp các em tự tin hơn khi đến lớp Nói tóm lại là giáo viên phải nỗ lực thật nhiều để giúp các em cảm thấy yêu thích môn Lịch sử vì có yêu thích thìcác em mới tích cực tham gia họctập và tiếp nhận thông tin , ghi nhớ kiến thức một cách tự giác và chủ động

a.2, Hướng dẫn học sinh cách học môn Lịch sử theo từng loại bài:

* Với loại bài có nội dung về các nhân vật sự kiện lịch sử:

- Giáo viên yêu cầu học sinh sưu tầm tranh ảnh hoặc tư liệu về sự kiện lịch

sử, về cuộc sống và sự nghiệp của nhân vật Đọc nội dung trong sách giáo khoa trước ở nhà để nắm được các thông tin thể hiện trong bài học trước khi đến lớp

- Trước khi nhắc đến nhân vật hoặc sự kiện lịch sử nào đó, giáo viên cần cung cấp thêm thông tin để các em biết được những net sơ lược về bối cảnh lịch sử ( không gian, thời gian) mà nhân vật hoạt động hoặc sự kiện xảy ra

- Học sinh tự trình bày những hiểu biết của mình về nhân vật hoặc sự kiện lịch sử đó Với những nội dung trong đó có lời đối thoại đắt giá của các nhânvật thể hiện phẩm chất cao quý của họ, khuyến khích học sinh tự đóng vai đểdiễn lại

- Trên lớp, phải tích cực tham gia hoạt động cùng các bạn Chú ý lắng nghebạn nói, thẳng thắn góp ý và chủ động đưa ra những ý kiến của mình Tập trung cao độ khi nghe cô giảng hoặc chốt lại nội dung bài.

- Cần chú ý việc liên hệ nội dung bài học với thực tế địa phương thông quathầy cô, người thân trong gia đình, chính quyền địa phương và những người xung quanh

* Với loại bài có nội dung về ôn tập, tổng kết:

Đây là loại bài học nhằm hệ thống hoá và củng cố lại những kiến thức đã học cho học sinh sau mỗi một thời kì hoặc giai đoạn lịch sư, cho nên:

- Giáo viên cần nêu rõ nhiệm vụ cần phải giải quyết của bài là gì

- Học sinh tự nhớ lại các thông tin đã học, có thể đọc lại các nội dung ấy trong sách giáo khoa, tự lập bảng biểu, vẽ sơ đồ, thống kê, tìm các dẫn chứng minh hoạ

- Trình bày nội dung theo trình tự và có hệ thống

* Với loại bài về lịch sử địa phương:

Loại bài này có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc học tập của học sinh

Vì rằng một yêu cầu của đổi mới phương pháp dạy học là phải luôn gắn nội dung lịch sử của bài học với môi trường sống xung quanh Qua đó góp phần bồi dưỡng tình yêu quê hương, lòng tự hào về quê hương

- Giáo viên cần nêu trước nội dung sẽ tìm hiểu, nêu kế hoạch thực hiện và hướng dẫn các em thu thập thông tin thông qua người thân trong gia đình, qua những người có hiểu biết về nội dung liên quan hoặc qua các phương tiện thông tin khác

- Học sinh trực tiếp tham quan các di tích lịch sử ở địa phương hoặc ghi chép lại thông tin qua lời kể của người khác

- Sắp xếp và trình bày lại các thông tin theo một trình tự sự kiện lịch sử hợp lí và ngắn gọn

a.3, Các hoạt động chuẩn bị trước tiết học:

* Đối với giáo viên:

- Cần hiểu rõ mục đích giáo dục và mục tiêu bài dạy Từ đó giáo viên trang bị cho mình vốn kiến thưc sâu rộng Bởi khi dạy một thì giáo viên phải biết ít nhất là hai, ba chứ không thể chỉ biết một Điều đó đòi hỏi người giáo viên phải không ngừng học tập, tự rèn luyện để nâng cao tri thức thì mới có thể dạy các em đuợc vì ta không thể dạy được cái mà chúng ta không có

- Sự chuẩn bị còn được thể hiện ở việc lựa chọn phương pháp dạy học Giáo viên cần thay đổi cách nghĩ trước đây là mình phải dạy như thế nào thành cách nghĩ: Học sinh phải làm gì để tiếp thu được kiến thưc này? Xuất phát từ phương pháp học của trò mà chọn phương pháp dạy của thầy Chọn lựa phương pháp sao cho phù hợp với đặc trưng bộ môn, với nội dung bài

học, với đối tượng học sinh của lớp Phương pháp dạy học vô cùng phong phú Mỗi phương pháp đều có ưu và khuyết nhất định, ngoài việc lựa chọn giáo viên cần biết kết hợp nhuần nhuyễn các phương pháp sao cho tiết học mang lại hiệu quả cao nhất Muốn thế chúng ta phải hiểu rõ bản chất của từng phương pháp, hiểu được ưu và khuyết của nó để phát huy tối đa ưu điểm, hạn chế khuyết điểm.Làm thế nào tạo điều kiện để từng học sinh hoạt động, mọi học sinh được thể hiện mình, được hợp tác, được tư duy trong quátrình học tập.

- Để tạo điều kiện cho các em tích cực, chủ động trong học tập thì không thể thiếu đồ dùng dạy học Nó giúp cho kiến thức đến với các em bằng con đường ngắn nhất Đặc biệt ở lứa tuổi tiểu học, tư duy của các em còn ở mức độ cụ thể hơn là tư duy trừu tượng Vì vậy có sự hỗ trợ của đồ dùng dạy học sẽ tạo ra hứng thú học tập, kích thích trí tưởng tượng,say mê tìm tòi…,từ đó kiến thức mới dễ hình thành, dễ ghi nhớ mà lại khó quên Hơn nữa, các phuơng tiện dạy học như: bảng phụ,phiếu học tâp, phim đen chiếu…tạo cho giáo viên có sự chủ động trong thời gian,tâm thế tự tin trong mỗi tiết học Thực tế với sự hỗ trợ của đồ dùng và phương tiện dạy học đảm bảo tính thẩm mĩ và khoa học luôn tạo cho tôi và học sinh trong lớp không khí học tập sinh động, thoải mái, tự tin, kiến thức được các em tiếp nhận mộtcách thuận lợi

- Điều quan trọng không thể thiếu đó là thiết kế giáo án trước khi dạy Giáo án cần dựa vào 4 tiêu chí:

* Mọi học sinh có được hoạt động hay không?

* Sau các hoạt động đó học sinh có tự chiếm lĩnh tri thức không?

* Học sinh có vui vẻ học không?

* Giáo viên nói ít hay nói nhiều, làm ít hay làm nhiều?

Trong giáo án cần xác định rõ mục tiêu, đồ dùng và các hoạt động dạy học Cần dự kiến những khó khăn, những tình huống có thể xảy ra và các phương án giải quyết Thiết kế cách thức hoạt động, thời gian và yêu cầu cần đạt cho từng hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học tập của học sinh Như vậy giáo viên phải hiểu rõ đối tượng học sinh mà mình tác động

để giao nhiệm vụ học tập một cách hợp lí, đảm bảo tính vừa sức, thu hút mọihọc sinh tham gia tích cực vào hoạt động học

* Đối với học sinh:

Việc chuẩn bị bài học của học sinh góp phần không nhỏ đối với sự thành công của tiết học Ngay từ đầu năm học, giáo viên cần giúp học sinh nhận thức rõ tầm quan trọng của môn học , sự cần thiết phải có sự chuẩn bị bài và

để đáp ứng được điều đó các em cần phải chuẩn bị bài học như thế nào? Giáo viên giúp học sinh biết được các công việc cụ thể là: cần phải đọc

trước nội dung bài, thu thập thông tin, hình ảnh, phương tiện phục vụ cho bài học, trao đổi vời bạn bè và những người khác về nội dung sưu tầm được Điều rất cần thiết ở đây là phải biết biến việc chuẩn bị bài của các em thành

một thói quen Ngạn ngữ Tây Ban Nha có câu : “ Thói quen ban đầu chỉ là những sợi tơ nhện, lâu dần biến thành sợi dây thừng” Với khâu này, giáo

viên cần phải kiên trì thực hiện bằng nhiều cách và nhiều sự trợ giúp, lúc đầu tuy gặp khó khăn nhưng dần dần học sinh sẽ quen Phải tạo được “ bộ khung” của lớp để cùng với giáo viên kiểm tra thường xuyên và nắm bắt chính xác hoạt động chuận bị bài của từng đối tượng học sinh và các nhóm Phải nói rằng, việc tiếp cận hay sưu tầm nguồn sử liệu là không hề đơn giản cho nên giáo viên cần cung cấp cho các em những địa chỉ, những đối tượng giúp các em thu thập thông tin và những nội dung cần thiết theo nội dung bài Cũng có thể hình thành các nhóm và phân công chuẩn bị theo nhóm sẽ giúp việc chuẩn bị nhẹ nhàng và hiệu quả hơn

a.4, Tổ chức các hoạt động dạy và học:

@/ Các bước của bài học:

Trước đây chúng ta thường quan niệm học lịch sử là phải học thuộc, nạp kiến thức vào bộ nhớ của học sinh theo lối thầy đọc, trò chép, học thuộc lòngtheo thầy,theo sách giáo khoa là đạt yêu cầu Ngày nay, việc đổi mới phươngpháp dạy học theo hướng tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh như

đã nêu ở trên đã được áp dụng rộng rãi Từ cơ sở nhận thức của cá thể độc lập, bằng các biện pháp tương tác xã hội : học theo nhóm, học cả lớp, đối thoại thầy- trò, đối thoại trò- trò để thực hiện mục tiêu bài học Do đó, khi dạy học trên lớp, giáo viên cần tiến hành các bước như sau:

- Bước 1: Định hướng mục tiêu, xác định nhiệm vụ học tập của tiết học.

Ví dụ: Khi dạy bài “ Chiến thắng Biên giới thu – đông 1950”, phần giới thiệu bài giáo viên tiến hành: Treo bản đồ, giới thiệu và chỉ cho học sinh thấy đường biên giới Việt- Trung, nói: Sau chiến thắng Việt Bắc, ta chủ động tiến công địch Chiến thắng Biên giới Việt- Trung 1950 là một ví dụ Vậy vì sao ta lại quyết định mở chiến dịch ấy? Diễn biến của chiến dịch ra sao? Chiến dịch đã mang lại ý nghĩa lịch sử như thế nào? Chiến dịch này có

gì khác chiến dịch Việt Bắc 1947? Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu qua bài học hôm nay “ Chiến dịch Biên giới thu – đông 1950”

- Bước 2: Tổ chức cho học sinh tiếp cận các nguồn sử liệu.

Học sinh đọc nội dung trong sách giáo khoa kết hợp xem tranh ảnh, nghiên cứu thêm các tư liệu khác Giáo viên có thể giúp các em tiếp cận bằng cách trình bày các sự kiện kết hợp trực quan

Ví dụ: Bài “ Vượt qua tình thế hiểm nghèo”

Khi tìm hiểu nội dung “đẩy lùi giặc đói, giặc dốt”, giáo viên yêu cầu học sinh đọc nội dung từ “ Để cứu đói được cắp sách tới lớp” , kết hợp quan

sát hình 2 và 3 trang 25, 26 và những mẫu chuyện thực tế về vấn đề này mà các em biết được do người thân kể lại

- Bước 3 : Giáo viên tổ chức cho học sinh làm việc và tự giải quyết các

- Bước 4 : Giáo viên kết luận, liên hệ, mở rộng.

Đây là việc rất cần thiết, vì: Khẳng định chắc chắn kết quả làm việc đó là đúng hay sai? Có còn thiếu xót gì không để các bạn khác hoặc giáo viên bổ sung cho hoàn chỉnh Qua đó giúp các em nắm chắc kiến thức và khắc sâu hơn Ngoài ra, có những thông tin học sinh thu thập được còn rời rạc, kiến thức mà các em có được là khác nhau, đôi khi thiếu chính xác Do đó giáo viên phải chốt lại chuẩn kiến thức, từ đó liên hệ hoặc mở rộng vừa tầm học sinh, tạo sự hứng thú, tò mò và ham tìm hiểu của các em

Ví dụ: Bài “ Vượt qua tình thế hiểm nghèo”

Khi tìm hiểu về nội dung “đẩy lùi giặc đói, giặc dốt”, giáo viên nghe học sinh trình bày kết quả xong sẽ chốt lại và mở rộng:

Tuần lễ vàng: Tuần lễ vàng được tổ chức từ ngày 17 đến ngày

24-9-1945 Nhiều người đem tới góp cả những vật kỉ niệm thân thiết như đôi khuyên tai của một bà cụ đã sắm từ ngày còn là con gái, hai chiếc nhẫn cướicủa một cặp vợ chồng Một cụ già 80 tuổi mang tới một gói lụa điều, bên trong là một nén vàng gia bảo nặng 17 lạng Có gi đình quyên góp toàn bộ tưtrang của những người trong nhà

Vàng thu góp được dùng vào việc quốc phòng Những chiến sĩ ngoài chiến trường nguyện hi sinh đến giọt máu cuối cùng, còn những người dân thì đóng góp vàng bạc châu báu cho Tổ quốc Vì thế “ Tuần lễ vàng” không chỉ có ý nghĩa về mặt tài chính quốc phòng mà còn có ý nghĩa chính trị quantrọng

@ Hình thức tổ chức dạy học:

- Hình thức tổ chức dạy học cần phong phú, đa dạng, lôi cuốn sự tham gia tích cực của học sinh Tuỳ theo tình hình thực tế của lớp , tuỳ theo nội dung bài và điều kiện cơ sở vật chất, giáo viên tổ chức hình thức dạy học hợp lí Bố trí chỗ ngồi phù hợp nội dung bài và đối tượng học sinh Ví dụ : Học sinh ngồi học hình chữ U, theo hai dãy đối diện nhau hoặc thành vòng tròn hay ngồi theo hàng (nếu học ngoài trời); bố trí cho học sinh yếu, học sinh chưa yêu thích học Lịch sử được làm việc chung với các học sinh khá, giỏi, yêu thích môn học Lịch sử , tạo cơ hội cho các em được giao lưu, học

hỏi, mở mang, được chia xẻ cách học, cách làm việc, rèn luyện , phát triển các thao tác tư duy và năng lực hoạt động bản thân Ta không lạm dụng hoạtđộng cá nhân vì các em dễ cảm thấy mệt mỏi, cũng không lạm dụng hình thức thảo luận nhóm vì như thế các em sẽ bị hạn chế về khả năng diễn đạt cánhân và tư duy độc lập Hình thức dạy học phải đảm bảo cho các em được bồi dưỡng nhiều kĩ năng: suy nghĩ độc lập, khả năng hợp tác, đối thoại, giao tiếp, chú ý phát triển tư duy học sinh Và đặc biệt là làm cho mọi đối tượng đều hào hứng và yêu thích giờ học Lịch sử.

-“ Học mà chơi, chơi mà học”, đó là đặc điểm học tập của học sinh tiểu học nên giáo viên cần tổ chức nhiều hoạt động học thông qua các hoạt động trò chơi sinh động và hấp dẫn Qua đó học sinh hào hứng tham gia họctập, chủ động nắm bắt và ghi nhớ kiến thức, kích thích sự nhanh nhạy trong hoạt động, tăng cường khả năng xử lí tình huống, năng lực hợp tác, tạo điều kiện cho các em hòa mình vào tập thể, mạnh dạn, tự tin

- Gợi cho các em về mối liên quan giữa các sự kiện, nhân vật lịch sử với cuộc sống của các em cũng là một việc quan trọng Vì thế,giáo viên cần tíchcực liên hệ nội dung bài học với thực tế môi trường sống như liên hệ tên đường phố Tên quê hương, tên trường, tên Liên đội thiếu niên tiền phong

Hồ chí Minh với tên các danh nhân lịch sử, hiểu được vì sao người lớn lại

kỉ niệm các ngày lễ

Khi tiến hành thăm dò học sinh trong các lớp tôi phụ trách, tôi đã thu được một kết quả thật là lí thú nhưng không hề bất ngờ đó là : Số học sinh thích được học Lịch sử qua hình thức tham quan hoặc ngoài trời khoảng 94% Như vậy, ta cần tận dụng tối đa hình thức này nếu có thể Tổ chức chocác em học tập ở bảo tàng, ở di tích lịch sử, hiện trường lịch sử hoặc mời các nhân chứng lịch sử đến nói chuyện với học sinh về các sự kiện lịch sử

mà họ đã từng tham gia hoặc chứng kiến

@Yêu cầu đối với giáo viên:

- Tái tạo lịch sử là nhiệm vụ đầu tiên tất yếu của môn Lịch sử Để làm được điều đó, trước hết phải kể đến lời nói sinh động, giàu hình ảnh và lôi cuốn của giáo viên Đây là điều quan trọng nhất để thu hút các em tích cực

tham gia vào hoạt động học tập, bởi vì ” Người giáo viên cũng phải như một nghệ sĩ trên sân khấu, phải làm thế nào để thu hút sự chú ý, lòng đam

mê của khán giả”

Để làm được điều đo, chúng ta phải xây dựng môi trường học tập thân thiện, năng động Điều này đòi hỏi nhiều ở sự nỗ lực tác động và điều khiển của người thầy Phải thân mật với học sinh, tôn trọng ý kiến của các em, chú

ý lắng nghe ý kiến của các em cho dù đó là ý kiến không đúng Giáo viên nên hiểu tận tường năng lực của từng học sinh trong lớp để dồn sức vào những gì học sinh của mình có khả năng làm tốt hơn là vào những gì các em

không làm nổi Đặc biệt quan tâm phát huy vốn hiểu biết của các em Tránh nổi cáu, cắt ngang ý kiến ấy vì như vậy các em sẽ thấy tự ti, bị xúc phạm, từ

đó các em thiếu tự tin, không dám đưa ra ý kiến của mình và sẽ trở nên ù lì, trầm cảm, chán nản Phải có cách cư xử đặc biệt đối với học sinh yếu kém hoặc không yêu thích môn học: đó là thái độ nâng đỡ, khích lệ, thông cảm, luôn nhấn mạnh vào những thành công của trẻ, điều này đòi hỏi giáo viên phải hết sức kiên trì, tỉ mỉ, nhẹ nhàng và quan tâm đặc biệt đến các em, trực tiếp làm việc cùng các em khi cần thiết

- Khi hỏi hoặc đưa ra các yêu cầu cho học sinh làm việc phải ngắn gọn,

dễ hiểu, tường minh, vừa sức, kích thích tư duy học sinh Kết hợp nhuần nhuyễn các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học Linh hoạt trong mọitình huống Xử lí tốt kênh chữ và kênh hình trong sách giáo khoa cũng như các thông tin, hình ảnh thu thập được từ phía học sinh

- Trong giờ học đòi hỏi giáo viên phải có sự bao quát lớp tốt, nhắc nhở những em lơ đễnh, thiếu tập trung vào bài, hỗ trợ kịp thời khi học sinh thảo luận tiếp cận kiến thức, không để một học sinh nào đứng bên lề mỗi giờhọc

- Việc đổi mới phương pháp cũng như hình thức tổ chức dạy học cũng nhằm mục đích cuối cùng là đạt mục tiêu bài học, giúp học sinh ghi nhớ và khắc sâu kiến thức Các em dễ nhớ nhưng cũng dễ quên nên giáo viên cần

có nhiều biện pháp kèm cặp, quan tâm, giúp đỡ kịp thời Song song với việc hình thành kiến thưc mới thì kiến thức cũ phải thường xuyên được ôn lại một cách có hệ thống Sau mỗi tiết dạy đảm bảo mọi học sinh phải hiểu bài Nếu học sinh còn lúng túng ở phần nào, giáo viên phải giảng lại, chỉ dạy cặn

kẽ để các em hiểu được vấn đề, có như vậy thì các em mới có cơ sở để học tốt những bài sau vì kiến thức được xây dựng tương đối có hệ thống

@ Sử dụng các thiết bị và đồ dùng dạy học:

Sử dụng đúng lúc, đúng chỗ các thiết bị và đồ dùng dạy học, đảm bảo

mọi học sinh trong lớp đều nhìn thấy Khai thác triệt để tác dụng của các đồ dùng và thiết bị dạy học vì đó là một bộ phận cấu thành của bài học Lịch sử.Đảm bảo sự lôgic giữa nội dung bài với đồ dùng ấy Sử dụng phiếu giao việc

và phiếu học tập thường xuyên giúp các em nắm bắt cụ thể và chính xác các yêu cầu để thực hiện giải quyết các vấn đề một cách đầy đủ, chính xác, tư tin hơn khi trình bày kết quả làm việc

b, Bài soạn minh hoạ:

Môn lịch sử lớp 5Bài 8: XÔ VIẾT NGHỆ – TĨNH

I/ Mục tiêu:

Học xong bài này, học sinh biết:

- Xô viết Nghệ – Tĩnh là đỉnh cao của phong trào cách mạng Việt Nam trongnhững năm 1930-1931.

- Nhân dân một số địa phương ở Nghệ – Tĩnh đã đấu tranh giành quyền làmchủ thôn, xã, xây dựng cuộc sống mới văn minh, tiến bộ

II/ Chuẩn bị đồ dùng dạy học:

1, Giáo viên:

- Bản đồ hành chính Việt Nam

- Hình 1 và hình 2/ SGK phóng lớn

- Lược đồ phong trào Xô viết Nghệ – Tĩnh 1930-1931

- Tranh tư liệu về phong trào Xô viết Nghệ – Tĩnh

- Bảng phụ, phiếu học tập

2, Học sinh:

Sưu tầm tranh ảnh, tư liệu liên quan đến phong trào theo phân công:

- Tổ 1 và 2: Tư liệu, hình ảnh về cuộc biểu tình ngày 12-9 và các cuộcbiểu tình khác có liên quan

- Tổ 3 và 4: Tư liệu, hình ảnh về cuộc sống của nhân dân Nghệ - Tĩnh ởnhững nơi dành được chính quyền

III/ Các hoạt động dạy và học:

1 Ổn định:

Cả lớp hát một bài (1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ: (3 phút)

Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời.

H: Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam diễn ra ở đâu? Do ai chủtrì?

H: Hãy trình bày kết quả của Hội nghị hợp nhất các tổ chức Cộng sản ở ViệtNam

H: Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời có ý nghĩa như thế nào?

- HS lần lượt trả lời câu hỏi, GVNX , ghi điểm, NX chung

3.Bài mới (30 phút)

*Hoạt động 1: (làm việc cả lớp)

@ Giới thiệu bài : Sử dụng Hình 1 để giới thiệu bài.

H: Hãy mô tả những gì em thấy trong tranh

- Khí thế hừng hực mà các em vưà cảm nhận được từ bức tranh chính làkhí thế của phong trào XVNT- phong trào cách mạng lớn nhất những năm1930-1931 ở nước ta do Đảng lãnh đạo Chúng ta cùng tìm hiểu về phongtrào này trong bài học hôm nay : Xô viết Nghệ – Tĩnh

*Hoạt động 2 ( làm việc cả lớp ):

Gv nêu nhiệm vụ học tập: Bài học hôm nay chúng ta tìm hiểu những nộidung sau:

-Tinh thần cách mạng của nhân dân Nghệ – Tĩnh trong những năm 1930 –

1931 (tiêu biểu qua sự kiện 12-09-1930)

-Những chuyển biến mới ở những nơi nhân dân Nghệ - Tĩnh giành đượcchính quyền cách mạng

-Ý nghĩa của phong trào Xô viết Nghệ – Tĩnh

* Hoạt động 3: (làm việc theo nhóm đôi) :

Một cuộc biểu tình tiêu biểu, đi đầu cho phong trào đấu tranh của nhândân dân ta đó là cuộc biểu tình ngày 12-9 tại Nghệ – Tĩnh Chúng ta cùngtìm hiểu về cuộc biểu tình này qya phần 1 của bài (giáo viên ghi bảng):

1, Cuộc biểu tình ngày 12-9-1930 và tinh thần cách mạng của nhân dânNghệ – Tĩnh trong những năm 1930- 1931

- GV treo bản đồ VN, HS lên chỉ địa danh Nghệ An và Hà Tĩnh

GV nói: Đây chính là nơi diễn ra đỉnh cao của phong trào cách mạng

VN những năm 1930-1931 Nghệ –Tĩnh là tên gọi tắt của 2 tỉnh Nghệ An và

Hà Tĩnh Tại đây ngày 12-9-1930 đã diễn ra cuộc biểu tình lớn, đi đầu chophong trào đấu tranh của nhân dân ta

- Yêu cầu HS dựa vào tranh minh hoạ Tư liệu sưu tầm được và nội dungSGK ( Đọc từ đầu……bị thương) để thuật lại cuộc biểu tình ngày 12-9 theonhóm đôi

- HS trình bày lại cuộc biểu tình ngày 12-09-1930.( có kết hợp chỉH1,hình ảnh học sinh sưu tầm được và Lược đồ phong trào Xô viết Nghệ -Tĩnh)

- HS và GV NX, nhấn mạnh: Ngày 12-09 là ngày kỉ niệm Xô viết Nghệ –Tĩnh

H: Em có nhận xét gì về quy mô của cuộc biểu tình này?

và bị thương nhưng không thể làm lung lay ý chí chiến đấu của nhân dân H: Sau cuộc biểu tình ngày 12-9 có những sự kiện gì diễn ra tiếp theotrong năm 1930?

- HS nêu những sự kiện tiếp theo diễn ra trong năm 1930

- GVNX và chốt : Tức nước vỡ bờ, làn sóng đấu tranh càng lean mạnh.

Suốt tháng 9 và tháng 10 năm 1930, nông dân tiếp tục nổi day đánh phá cáchuyện lị, đồn điền, nhà ga, công sở… Những kẻ đứng đầu chính quyền cácthôn, xã sợ hãi bỏ trốn hoặc đầu hàng

Như vậy, Đảng ta vừa ra đời đã đưa phong trào cách mạng bùng lên ởmột số địa phương, trong đó phong trào XVNT là đỉnh cao.Phong trào nàylàm nên những đổi mới ở làng quê Nghệ –Tĩnh những năm 1930-1931 Hãycùng tìm hiểu điều này qua nội dung 2 của bài

*Hoạt động 4 : (làm việc theo nhóm nhiều trình độ- 6 em một nhóm):

2, Những chuyển biến mới ở những nơi nhân dân Nghệ- Tĩnh giành đượcchính quyền cách mạng (ghi bảng)

- Giáo viên yêu cầu học sinh điểm số 1-2-3-4-5-6-7, những em có cùng một

số sẽ ngồi vào một nhóm theo sự phân công của giáo viên

- Giáo viên phổ biến nhiệm vụ học tập và phát phiếu học tập cho các nhóm,yêu cầu học sinh thảo luận và hoàn thành phiếu học tập trong thời gian 5phút Một nhóm làm vào bảng phụ

PHIẾU HỌC TẬP

Cac em đọc phần” Suốt thời kì… chủ thôn xóm” , xem hình 2, kết hợpcác hình ảnh và tư liệu sưu tầm , trả lời các câu hỏi:

1, Hãy nêu nội dung của hình minh hoạ 2 trang 18

2, Khi sống dưới ách đô hộ của thực dân Pháp, người nông dân có ruộng đấtkhông? Họ phải cày thuê cho ai?

3, Những năm 1930-1931, trong các thôn xã ở Nghệ – Tĩnh có chính quyền

Xô viết đã diễn ra điều gì mới?

- Đại diện một số nhóm trình bày kết quả làm việc kết hợp chỉ tranh ảnhminh hoa (Giáo viên treo hình 2 lên bảng) Giáo viên treo bảng phụ có bàilàm của một nhóm, cho học sinh nhận xét, đối chiếu và bổ sung

- Giáo viên nhận xét và chốt (Kết hợp bảng phụ và hình 2): Hình 2 chothấy người nông dân Hà Tĩnh được cày trên thửa ruộng do chính quyền Xôviết chia trong những năm 1930-1931

Sống dưới ách đô hộ của thực dân Pháp, người nông dân không córuộng, phải đi cày thuê cuốc mướn cho địa chủ, bọn thực dân hoặc bỏ làng

ra đi tìm việc khác Thế nhưng vào những năm 1930- 1931, ở những nơinhân dân dành được chính quyền cách mạng đã có nhiều điểm mới đó là:Không hề xảy ra trộm cắp Các hủ tục laic hậu như mê tín dị đoan bị bãi bỏ,

tệ nạn cờ bạc cũng bị đả phá Các thứ thuế vô lí bị xoá bỏ Nhân dân đượcnghe giải thích chính sách và được bàn bạc công việc chung

- H: Khi được sống dưới chính quyền Xô viết, người dân có cảm nghĩ gì?

- Học sinh trả lời, giáo viên nhận xét và chốt: Người dân ai cũng phấn khởi

vì thoát cảnh nô lệ và trở thành người chủ xóm làng

Trước thành công của phong trào XVNT, bọn đế quốc, phong kiếnhoảng sợ, đàn áp phong trào hết sức dã man Chúng điều thêm lính về đàn

áp, triệt hạ làng xóm Hàng nghìn đảng viên cộng sản và chiến sĩ yêu nước

bị tù đày hoặc bị giết Đến giữa năm 1931, phong trào lắng xuống Mặc dùvậy, phong trào XVNT đã tạo một dấu ấn sâu sắc và ý nghĩa to lớn tronglịch sử cách mạng VN Chúng ta cùng tìm hiểu về ý nghĩa của phong tràonày trong phần 3 của bài

*Hoạt động 5: ( làm việc theo bàn)

3,Ý nghĩa của phong trào Xô viết Nghệ- Tĩnh (ghi bảng)

GV treo bảng phụ có nội dung câu hỏi như sau và yêu cầu các bàn thảoluận, ghi kết quả vào giấy:

1, Phong trào XVNT nói lên điều gì về tinh thần chiến đấu và khả năng làmcách mạng của nhân dân ta?

2, Phong trào có tác động gì đối với phong trào đấu tranh cách mạng của cảnước?

- Đại diện một bàn báo cáo kết quả

- HS và GV NX, bổ sung, chốt : Phong trào Xô viết Nghệ – Tĩnh là mộtphong trào có ý nghĩa hết sức to lớn Nó cho thấy tinh thần dũng cảm củanhân dân ta, đồng thời đó cũng là báo hiệu một điều rằng nhân dân ta hoàntoàn có thể làm cách mạng thành công Phong trào cũng đã khích lệ, cổ vũtinh thần yêu nước cuả nhân dân ta

(Ghi bảng:+Chứng tỏ tinh thần dũng cảm, khả năng cách mạng của nhân dân lao động

+Cổ vũ tinh thần yêu nước của nhân dân ta.)

4.Củng cố

- GV tổng kết bài: Phong trào XVNT là PT đấu tranh lớn nhất của nhândân ta trong những năm 1930-1931 Trong phong trào này, nhân dân Nghệ-Tĩnh đã đấu tranh quyết liệt, giành được quyền làm chủ, xây dựng cuộc sốngmới tiến bộ ở nhiều vùng nông thôn rộng lớn Và ngày 12-9 hàng năm đã trởthành ngày kỉ niệm XVNT Đó cũng chính là nội dung của bài học hôm nay

- HS đọc nội dung ghi nhớ.( Ghi bảng: Bài hoc SGK/19)

- Phong trào XVNT là một trang sử hào hùng của dân tộc ta Đã có nhiềuáng thơ, văn hay viết về phong trào này.Đoạn thơ sau đây là một ví dụ, các