Một số giải pháp hữu ích để dạy học tích hợp trong môn Địa lí lớp 10

Qua thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy việc vậndụng kiến thức giữa Địa lí với các môn học khác vừa tránh được sự trùng lặp,vừa giúp HS lĩnh hội kiến thức một cách nhẹ nhàng, sinh động mà v

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ĐKTN : Điều kiện tự nhiên.

A ĐẶT VẤN ĐỀ

I Lí do chọn đề tài

Quá trình toàn cầu hóa đang diễn ra mạnh mẽ, làm thay đổi tất cả các lĩnhvực, trong đó đặc biệt là khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo, dẫn đến sựchuyển biến nhanh chóng về cơ cấu và chất lượng nguồn nhân lực của nhiềuquốc gia Điều này đòi hỏi giáo dục và đào tạo phải có những thay đổi một cáchcăn bản, toàn diện từ mục tiêu đến nội dung, phương pháp và hình thức tổ chứcdạy học, nhằm phát triển cho người học năng lực cần thiết để có thể tham giahiệu quả vào thị trường trong nước và quốc tế Theo đó, việc dạy học không chỉ

là “tạo ra kiến thức”, “truyền đạt kiến thức” hay “chuyển giao kiến thức”, màchủ yếu là làm cho người học có khả năng đáp ứng hiệu quả các đòi hỏi cơ bảnliên quan đến môn học và có khả năng vượt ra ngoài phạm vi môn học để chủđộng thích ứng với cuộc sống lao động sau này

Địa lí là một môn khoa học tổng hợp, có mối quan hệ chặt chẽ với cáckhoa học khác, môn học khác Qua thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy việc vậndụng kiến thức giữa Địa lí với các môn học khác vừa tránh được sự trùng lặp,vừa giúp HS lĩnh hội kiến thức một cách nhẹ nhàng, sinh động mà vững chắc;đồng thời phát triển năng lực ở HS, giúp HS có khả năng giải quyết và đáp ứngđược sự biến đổi nhanh chóng của xã hội hiện đại, đem lại thành công cao nhấttrong cuộc sống Trên thực tế, việc sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học địa

lí đã và đang được thực hiện nhiều ở cấp THPT

Trong dạy học theo hướng phát triển năng lực môn địa lí lớp 10, ngườigiáo viên có trách nhiệm hình thành những nội dung cơ bản cho HS về Bản đồ;Trái Đất với ý nghĩa là môi trường sống của con người bao gồm các thành phấncấu tạo và tác động qua lại của chúng, một số quy luật chủ yếu của lớp vỏ địa lí;dân cư và một số khía cạnh văn hóa xã hội của dân cư; các hoạt động của conngười trên Trái Đất; mối quan hệ giữa dân cư, hoạt động sản xuất và môitrường; sự cần thiết phải khai thác hợp lí tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môitrường nhằm phát triển bền vững Câu hỏi đặt ra là làm thế nào để vừa tạo đượchứng thú cho HS, vừa phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh lớp 10 trong

học tập địa lí; từ đó nâng cao chất lượng bộ môn nên tôi đã chọn đề tài: “Một sô giải pháp hữu ích để dạy học tích hợp liên môn tronggiảng dạy Địa lí lớp 10 THPT”

II Mục đích nghiên cứu

Góp phần đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao hiệu quả giảng dạy,giúp HS hiểu được mối quan hệ qua lại giữa các lĩnh vực của đời sống xã hội, từ

đó đưa ra những quyết định hợp lí hơn

Giúp HS phát triển năng lực tư duy, năng lực tổng hợp, năng lực vận dụngkiến thức, kĩ năng vào thực tiễn một cách hiệu quả, trên cơ sở hiểu được bản

chất của vấn đề Từ đó giúp HS nhận thức được thế giới một cách tổng thể vàtoàn diện hơn.

Tránh được sự trùng lặp, chồng chéo giữa các môn học, chống được sựnhàm chán trong học tập của HS, làm cho nội dung học tập phong phú hơn

III Thời gian, đối tượng nghiên cứu.

1 Thời gian

Đề tài được tiến hành nghiên cứu trong năm học 2017 – 2018, bắt đầu từtháng 08/2017 đến tháng 04/2018

2 Đối tượng nghiên cứu

- Học sinh khối lớp 10 gồm 4 lớp: 10A1, 10A2, 10A3, 10A4 tại trườngTHPT nơi tôi công tác

- Số lượng HS: 162 HS

- Đặc điểm HS

+ Ưu điểm: các em đều là những HS có thiên hướng lựa chọn khối A vàkhối D nên khả năng tư duy, phân tích, đánh giá một vấn đề tương đối tốt Mặtkhác, các em cũng có ý thức học tập tốt, có niềm đam mê, tìm tòi, khám phákhoa học

+ Nhược điểm: HS không theo khối xã hội nên chưa có những hiểu biếtsâu sắc các vấn đề về địa lí, một số em còn chưa tập trung vào môn học

Chính vì vậy, khi chọn đối tượng HS trên, tôi mong muốn với những giảipháp của mình trong phương pháp sử dụng kiến thức tích hợp liên môn sẽ làmtăng hứng thú cho các em trong việc học tập Địa lí, giúp các em tìm tòi và khámphá, phát huy năng lực của bản thân và có thể vận dụng được kiến thức để giảiquyết các vấn đề của thực tiễn

IV Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Môn Địa lí lớp 10 – ban cơ bản và các môn học có liênquan như Lịch sử, Văn học, Giáo dục công dân…

- Về không gian: Phạm vi trường THPT tôi đang công tác

V Phương pháp nghiên cứu

1 Phương pháp thu thập tài liệu

Khi tiến hành nghiên cứu, tôi đã tiến hành thu thập tài liệu từ nhiều nguồnkhác nhau như từ sách, báo, tạp chí của các cơ quan liên quan

2 Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh

Sau khi thu thập tài liệu về dạy học tích hợp liên môn, bước tiếp theo làtiến hành xử lí theo mục đích nghiên cứu của đề tài Trong quá trình xử lí sốliệu, hàng loạt phương pháp truyền thống được sử dụng như phân tích, tổng hợp,

so sánh Tài liệu được phân tích, tổng hợp, so sánh giữa các nguồn để từng bướcbiến chúng thành cơ sở cho những nhận định hoặc kết luận của đề tài

3 Phương pháp khảo sát, điều tra

Trên cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài, tôi tiến hành lấy phiếu khảo sát,điều tra đối với lớp 10 đang giảng dạy trực tiếp để đưa ra những kết luận chínhxác

VI Số liệu điều tra, khảo sát trước khi thực hiện giải pháp.

Trước khi tiến hành thực hiện đề tài nghiên cứu, ngay từ đầu năm học tôi

đã tiến hành điều tra, khảo sát đối với HS về hai mặt: học lực và thái độ của các

HS lớp 10 đối với môn Địa lí để có những căn cứ, cơ sở để đưa ra những giảipháp thích hợp

- Để đánh giá năng lực học tập môn Địa lí tôi đã tiến hành kiểm tra khảosát chất lượng đầu năm bằng một bài kiểm tra 45 phút Kết quả thu được theobài kiểm tra khảo sát như sau:

PHIẾU ĐIỀU TRA KHẢO SÁT DÀNH CHO HỌC SINH

ĐỐI VỚI GIỜ HỌC MÔN ĐỊA LÍ.

Họ và tên……….

(Không bắt buộc)

Em hãy đánh dấu X vào thang điểm mà em cho là phù hợp với bản thân

em sau khi học môn Địa lí

(Thang điểm: 1 = thấp; 2 = trung bình; 3 = khá; 4 = cao; 5 = rất cao)

sáng tạo trong học tập

4 Vận dụng được nhiều kĩ năng trong quá trình

học tập

5 Thể hiện được ý kiến, vai trò của bản thân trong

khi tham gia làm việc nhóm

6 Có thêm nhiều hiểu biết đối với các môn liên

quan đến chủ đề của bài học

7 Bản thân có được nhận thức đúng đắn về các

vấn đề về xã hội (môi trường, dân số…) qua bài

học

8 Khả năng vận dụng kiến thức địa lí để giải

quyết các vấn đề xung quanh hoặc liên hệ các môn

học khác

Tổng số phiếu điều tra phát ra là 162, tổng số phiếu thu về là 158 Kết quảthu được như sau:

Tiêu chí

Như vậy, qua kết quả điều tra khảo sát ban đầu tôi nhận thấy đa phần HS

có năng lực và thái độ học tập môn địa lí ở mức thấp và trung bình Các em cònchưa thực sự hứng thú với bộ môn, chưa phát huy được tính chủ động sáng tạotrong qua trình học, chưa thể hiện được quan điểm, thái độ của bản thân đối vớinhững vấn đề chung của xã hội… Đặc biệt là chưa có được sự liên hệ kiến thứcgiữa các môn khoa học với nhau Đây là những căn cứ đầu tiên để tôi tiến hànhnghiên cứu và đưa ra giải pháp hữu ích để dạy học tích hợp liên môn trong địa lílớp 10 nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy bộ môn

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ DẠY HỌC

TÍCH HỢP LIÊN MÔN TRONG GIẢNG DẠY MÔN ĐỊA LÍ LỚP 10 THPT

I Cơ sở lí luận.

1 Khái niệm

UNESCO định nghĩa dạy học tích hợp như sau: “Một cách trình bày các khái niệm và nguyên lí khoa học cho phép diễn đạt sự thống nhất cơ bản của tư tưởng khoa học, tránh nhấn quá mạnh hoặc quá sớm sự sai khác giữa các lĩnh vực khoa học khác nhau” Định nghĩa của UNESCO cho thấy dạy học tích hợp

xuất phát từ quan niệm về quá trình học tập hình thành ở học sinh những nănglực ở trình độ cao, đáp ứng yêu cầu của xã hội Quá trình dạy học tích hợp baogồm những hoạt động tích hợp giúp học sinh biết cách phối hợp các kiến thức,

kĩ năng và thao tác một cách có hệ thống

Trong dạy học tích hợp liên môn, HS dưới sự chỉ đạo của GV thực hiệnviệc chuyển đổi liên tiếp các thông tin từ ngôn ngữ của môn học này sang ngônngữ của môn học khác; HS học cách sử dụng phối hợp những kiến thức, kĩ năng

và thao tác để giải quyết một tình huống phức hợp – thường là gắn với thực tiễn.Chính nhờ quá trình đó, HS nắm vững kiến thức, hình thành khái niệm, pháttriển năng lực và các phẩm chất cá nhân

2 Vai trò và ý nghĩa của việc dạy học tích hợp liên môn ở nhà trường phổ thông

Sử dụng kiến thức liên môn là một nguyên tắc cần tuân thủ trong dạy học

ở trường THPT nói chung và dạy học địa lí nói riêng Nó làm cho quá trình họctập có ý nghĩa bằng cách gắn học tập với cuộc sống hàng ngày, trong quan hệvới các tình huống cụ thể mà HS sẽ gặp sau này, hoà nhập thế giới học đườngvới thế giới bên ngoài của cuộc sống

Sử dụng kiến thức liên môn còn là biện pháp đổi mới phương pháp dạyhọc nói chung và dạy học địa lí nói riêng Nếu sử dụng tốt kiến thức liên môn vàgây hứng thú học tập cho học sinh sẽ góp phần nâng cao hiệu quả dạy học địa lí.Học sinh chỉ thực sự nhận thức được sự cần thiết của môn học, cảm thấy hứngthú với môn học đó, đơn vị kiến thức đó khi các em biết vận dụng chúng trongcuộc sống hằng ngày Nói tóm lại, cái cốt lõi nhất của dạy học tích hợp liên mônnói chung, sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học nói riêng chính là giúp họcsinh biết cách sử dụng kiến thức vào giải quyết và ứng dụng vào các tình huốngkhác nhau một cách hiệu quả, từ đó yêu thích, hăng say nghiên cứu môn học

3 Các mức độ tích hợp liên môn trong dạy học

Vận dụng kiến thức liên môn trong giảng dạy có ba mức tích hợp:

Tích hợp liên hệ kiến thức (mức độ hạn chế)

Tích hợp bộ phận: chỉ một phần của bài học, của hoạt động thực hiện nộidung giáo dục (mức độ trung bình)

Tích hợp toàn phần: cả một bài có nội dung trùng khớp với nội dung giáodục (mức độ cao nhất)

Đối với đề tài nghiên cứu này, tôi mạnh dạn chỉ áp dụng ở mức độ tíchhợp liên hệ kiến thức và tích hợp bộ phận, chỉ một phần của bài học

II Thực trạng vấn đề nghiên cứu.

Hiện tại, giáo dục của chúng ta vẫn chưa thoát khỏi nền giáo dục “ứng thí” nên mục tiêu dạy và học môn Địa lí vẫn chưa định hướng đúng với vị trí của

nó, việc dạy môn này chủ yếu theo yêu cầu trước mắt của học sinh là để thi tốtnghiệp, tuyển sinh vào đại học Số lượng trường đại học tuyển sinh khối C ít, sốngành liên quan đến Địa lí chưa thực sự cuốn hút nên số học sinh ham mê mônĐịa lí là ít, do vậy việc dạy học môn Địa lí mới dừng lại ở mức trang bị kiếnthức Vậy làm thế nào để có phương pháp giảng dạy linh hoạt, hấp dẫn ngườihọc, khơi dạy mong muốn học tập và tìm hiểu kiến thức của người học là mộtvấn đề được đặt ra

Bên cạnh đó chương trình sách giáo khoa thiết kế nặng, không liên thônggiữa các môn học, cấp học, dẫn đến sự trùng lặp một số kiến thức giữa các cấphọc, còn hướng nặng về cung cấp kiến thức để thi cử, ít chú trọng vấn đề bồidưỡng năng lực cho học sinh Sách giáo khoa thể hiện dưới hình thức một mônkhoa học, nên một số kiến thức hàn lâm không thực sự cần thiết cho thực tế vẫnđược đưa vào

Dạy học theo lớp là chủ yếu Các hình thức dạy học cá nhân, nhóm, ngoàitrời chưa được thực hiện, hoặc thực hiện chưa hiệu quả

Đối với giáo viên vẫn coi nặng việc truyền thụ kiến thức có trong sáchgiáo khoa, lối dạy nhồi nhét kiến thức để thi cử Ngoài ra giáo viên ít vận dụngkiến thức liên môn, chủ đề tích hợp giáo dục, xem nhẹ việc dạy để giúp học sinhphát triển những năng lực cần thiết nhằm giải quyết những vấn đề trong thựctiễn

Đối với học sinh vẫn học theo cách ghi nhớ bài học một cách rời rạc, máymóc Không nắm được mối quan hệ giữa các tri thức thuộc lĩnh vực đời sống xãhội, về kiến thức liên môn

CHƯƠNG II: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HỮU ÍCH ĐỂ DẠY HỌC TÍCH

HỢP LIÊN MÔN TRONG ĐỊA LÍ LỚP 10 THPT

1 Nguyên tắc dạy học tích hợp liên môn trong Địa lí 10

Việc dạy học tích hợp liên môn trong Địa lí 10 cần đảm bảo các nguyêntắc cơ bản sau:

- Không làm thay đổi tính đặc trưng của môn học, không biến bài dạy Địa

lí thành bài giảng lịch sử, văn học, giáo dục công dân… Nghĩa là, các kiến thức

được tích hợp, liên môn vào phải được tiềm ẩn trong nội dung bài học, phải cómối quan hệ lôgic chặt chẽ trong bài học.

- Khai thác nội dung cần sử dụng kiến thức liên môn một cách có chọnlọc, có tính hệ thống, đặc trưng

- Đảm bảo tính vừa sức: Các kiến thức liên môn đưa vào bài học phải làmcho bài học rõ ràng và tường minh hơn, đồng thời tạo được hứng thú và kíchthích tính sáng tạo của người học

2 Những giải pháp thực hiện.

Làm thế nào để việc tích hợp vừa tự nhiên, không miễn cưỡng, gượng ép,vừa bảo đảm được đặc thù của bộ môn, vừa đảm bảo tính vừa sức, vừa lồngghép được các nội dung giáo dục vào các tiết dạy cụ thể để mang hiệu quả nhưmong muốn, tôi đưa ra một số giải pháp sau:

2.1 Xác định các địa chỉ tích hợp.

Thông quan việc nghiên cứu các môn học khác và các tình huống thựctiễn liên quan đến nội dung cũng như kĩ năng trong dạy học Địa lí lớp 10, tôi xácđịnh các địa chỉ thích hợp để sử dụng kiến thức liên môn như sau:

Tên bài Địa chỉ tích

hợp

Nội dung tích hợp liên môn Môn tích

hợp Tiết 5 –

cuộc thám hiểm của Magianlan:

Cuộc hành trình vòng quanh Trái Đất của Magianlan vào ngày 20 tháng 9 năm 1519 đã xuất phát từ Tây Ban Nha

và luôn đi về hướng Tây Sau gần 3 năm, đoàn thám hiểm đã trở về nơi xuất phát vào ngày 7 tháng 9 năm

1522 Nhưng nhật kí của đoàn tàu lại ghi đó là ngày 6 tháng 9 năm 1522, nghĩa là chậm so với lịch ở Tây Ban Nha một ngày.

GV đặt câu hỏi: Tại sao lại như vậy?

Có sự nhầm lẫn chăng?

HS suy nghĩ trả lời.

Lịch sử

+ do sự thay đổi nhiệt độ(phong hóanhiệt).

+ do tác động ma sát hoặc va đập củagió, nước chảy hoạt động sản xuất củacon người

GV mở rộng: Tính chất vật lí được thể

hiện ở đây khi đá bị phá hủy là do dao động của nhiệt độ giữa các mùa trong năm, giữa ngày và đêm (sự thay đổi nhiệt độ đột ngột) làm phá vỡ liên kết của vật chất Do đó nó chỉ làm đá vỡ vụn mà không làm thay đổi thành phần tính chất của đá.

Vật lí.

b Phong hoá

hoá học

GV yêu cầu HS dựa vào kiến thức

SGK và hiểu biết của bản thân để giảithích cơ chế của quá trình phong hoáhoá học:

Nước tự nhiên có khả năng hoạt động hóa học vì có một bộ phận nước phân

li thành các ion H + và OH - , đặc biệt

có CO 2 hòa tan thì khả năng hoạt động hóa học của nước tăng lên (tác dụng phong hóa của nước thể hiện mạnh

Hóa học

hơn tại các vùng nóng ẩm còn ở những vùng khí hậu lạnh thì phản ứng kém dần khi nhiệt độ hạ dưới 0 0 C)

H 2 O = H + + OH

-CO 2 + H 2 O = H 2 CO 3 CaCO 3 + H 2 CO 3 = Ca (HCO 3 ) 2

GV nhấn mạnh: Phản ứng này xảy ra

ở những vùng núi đá vôi, khí hậu nóng

ẩm, thông qua phản ứng HS hiểu được

ngay là tại sao phong hóa hóa học làmbiến đổi thành phần, tính chất hóa họccủa đá

Hoàng Hiệp Từ lời bài hát yêu càu HS

kết hợp kiến thức SGK để giải thích cơchế hình thành gió phơn (gió Lào) ởViệt Nam

Vương năm 1288 để giúp HS hiểu rõ

được thuỷ triều là gì và ông cha ta đãlợi dụng thuỷ triều vào chiến lược quân

sự có hiệu quả cao

số dân tăng hàng năm,…

2 Liên hệ đến các đặc điểm dân số và phân bố dân cư Việt Nam; chính sách dân số mà Việt Nam thực hiện…

Toán học

Giáo dục công dân

GV cho HS một bài toán để tính cự li

vận chuyển trung bình, nhằm giúp các

em hiểu được các tiêu chí đánh giá của ngành giao thông vận tải Qua tiêu chí khối lượng vận chuyển, tích hợp giáo

dục pháp luật để HS nghiêm túc thực

hiện luật an toàn giao thông đường bộ

Toán học, Luật an toàn giao thông đường bộ

Phần liên hệ Việt Nam, GV đặt câu

hỏi: Khi tham gia giao thông nếu có đường sắt cắt qua đường bộ, có đèn tín hiệu của đường sắt phải dừng nhưng đèn tín hiệu đường bộ được đi thì em

sẽ tuân theo đèn tín hiệu nào?

HS trả lời ngay tuân theo tín hiệu đèn

của đường sắt

Phần liên hệ Việt Nam, GV đặt câu

hỏi: Khi tham gia giao bằng xe gắn máy hoặc xe đạp điện đến trường thì các em phải tuân thủ luật an toàn giao thông như thế nào?

HS trả lời: HS phải đội mũ bảo hiểm

khi tham gia giao thông kể cả người điều khiển và người ngồi đằng sau

Luật an toàn giao thông

2.2 Xác định được rõ mục đích của hoạt động dạy khi tiến hành dạy học tích hợp liên môn.

2.2.1 Sử dụng kiến thức liên môn nhằm gây hứng thú cho học sinh

Ông cha ta từng nói: “Đầu xuôi đuôi lọt”, việc tạo cho HS một tâm thế

hưng phấn khi vào bài và trong suốt quá trình học tập là một bước có tính độtphá đối với đổi mới dạy học địa lí cũng như các môn học khác Bản thân tôi thấyrằng, việc sử dụng kiến thức liên môn vào dạy học địa lí, bên cạnh sự hỗ trợ củacác phương pháp, kĩ thuật dạy học hiện đại kết hợp với các phương tiện dạy học

sẽ có nhiều tác dụng cho việc gây hứng thú học tập cho học sinh

Ví dụ: Khi dạy bài “Hệ quả chuyển động xung quanh Mặt Trời của Trái Đất.” thay vì cách mở bài truyền thống nêu lên các mục tiêu chính của bài

học, GV có thể sử dụng ca dao, tục ngữ để khơi gợi tính tò mò, hứng thú cho các

em HS như sau:

Có lẽ không ai trong chúng ta lại không biết câu ca dao:

“ Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng Ngày tháng muời chưa cuời đã tối”

Vì sao lại có hiện tượng được phản ánh trong câu ca dao trên? Các em sẽ tìm thấy lời giải đáp câu hỏi này qua bài học hôm nay?

HS lớp 10 với đặc điểm tò mò, thích khám phá thế giới và đặc biệt bắt đầumuốn thể hiện quan điểm và suy nghĩ của mình sẽ hứng thú đi khai phá tri thức

để chứng minh một quan niệm, một suy nghĩ nào đó là sai, là chưa đầy đủ Thiếtnghĩ, việc gây hứng thú luôn là nhiệm vụ của khâu vào bài nhưng chỉ thời điểm

đó thôi chưa đủ, mà hứng thú cần thiết duy trì suốt quá trình học tập Để làmđược điều này, GV nên đa dạng các hoạt động, sử dụng kiến thức và kĩ năng từnhiều môn học khác vào tổ chức dạy học địa lí

2.2.2 Sử dụng kiến thức liên môn để minh họa hoặc giảng giải hoặc khám phá tri thức.

Trong quá trình dạy học, có rất nhiều khái niệm, biểu tượng địa lí rất trừutượng đối với các em HS lớp 10 Do đó, việc tìm ra một phương pháp, cách thứclàm cho những kiến thức ấy trở nên đơn giản và dễ hiểu; giúp HS hiểu, nhớ vàbiết vận dụng vào cuộc sống thực tiễn là vô cùng cần thiết Khi dạy học Địa lílớp 10, tôi nhận thấy việc sử dụng kiến thức liên môn vào dạy học địa lí sẽ làmột giải pháp rất hiệu quả để giúp kiến thức địa lí trở nên tường minh hơn, sinhđộng và thú vị hơn

Ví dụ 1: Cũng dạy về nội dung “Hệ quả các chuyển động của Trái Đất”,

để HS hiểu rõ hơn về việc tính giờ, cũng như sự chênh lệch múi giờ trên thực tếgiữa các quốc gia, lãnh thổ khác nhau, GV sẽ cho các em làm những bài toánvận dụng thực tiến như sau:

- Bước 1: GV cho bài toán: “Bố em đi công tác ở Tôkiô, bố gọi điện cho

mẹ để nhờ mẹ ra đón ở sân bay Nội Bài (Hà Nội), biết chuyến bay của bố xuất phát từ Tôkiô (135 0 Đ ) về Hà Nội vào lúc 5h30’ theo giờ địa phương, chuyến bay

đó bay trong 4giờ 35 phút Mẹ nhờ em tính xem mấy giờ bố hạ cánh tại Hà Nội (giờ Hà Nội) để sắp xếp thời gian có mặt ở sân bay kịp đón bố Em hãy đưa ra lời gợi ý cho mẹ và giải thích tại sao lại đưa ra lời gợi ý như vậy”

- Bước 2: HS suy nghĩ trả lời, đưa ra cách tính và kết quả

- Bước 3: GV chuẩn kiến thức:

Tôkiô ở kinh độ 135 0 Đ, tương ứng với múi giờ số 9 (135 0 /15)

Khi Tôkiô là 5 giờ 30 phút thì ở Hà Nội (múi giờ số 7) là 3 giờ 30 phút Sau 4 giờ 35 phút bay, máy bay sẽ hạ cánh tại Hà Nội vào lúc:

3 giờ 30 phút + 4 giờ 35 phút = 8 giờ 05 phút.

Qua bài toán trên, HS vận dụng cách tính toán của môn toán để nắm được

cách tính múi giờ dựa vào kinh độ, quy luật đổi giờ giữa các quốc gia và lãnhthổ trên thế giới Từ đó, các em sẽ biết được quy luật đổi giờ và chuyển ngàyquốc tế để khi các em ra bên ngoài có thể ứng dụng chính xác và hiệu quả

Ví dụ 2: Bài“Sinh quyển Các nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển và phân bố sinh vật”, để tổ chức hoạt động cho HS hiểu được tác động của nhân tố

SV đến sự hình thành và phát triển của sinh vật, tôi sử dụng một số chuối thức

ăn và lưới thức ăn (môn Sinh học):

- Bước 1: GV đưa ra sơ đồ chuỗi thức ăn, yêu cầu HS dựa vào sơ đồ tìm

ra ảnh hưởng của nhân tố sinh vật đến sự phát triển và phân bố của SV trên TráiĐất

- Bước 2: HS dựa vào sơ đồ tìm ra mối quan hệ phụ thuộc: Thực vật 

Động vật ăn cỏ  Động vật ăn thịt phát triển, tạo ra một quần thể sinh vậtphong phủơ những nơi có điều kiện thuận lợi

- Bước 3: GV nhận xét và chuẩn kiến thức:

Thực vật tạo nơi cư trú và nguồn thức ăn cho động vật  Nơi thực vậtphong phú thì động vật cũng phong phú và ngược lại

2.2.3 Sử dụng kiến thức liên môn để giải quyết một tình huống thực tiễn

Đây có thể coi là mức cao nhất của dạy học tích hợp liên môn và cũng làmục tiêu quan trọng mà giáo dục hiện nay hướng tới: giúp học sinh vận dụngcác kiến thức đã học vào giải quyết một vấn đề hoặc tình huống thực tiễn Đốivới học sinh lớp 10, các vấn đề thực tiễn không phải là những vấn đề lớn laongoài xã hội, nó chỉ là một tình huống ứng xử hoặc kĩ năng sống gần gũi và gắnliền với đời sống hàng ngày

Ví dụ: Dạy bài “Cấu trúc Trái đất”, “Khí quyển, sự phân bố nhiệt độ

không khí trên Trái đất”, “Sự phân bố khí áp, một số loại gió chính”, “Thủy