BÀI HỌC KINH NGHIỆM TỪ KHỦNG HOẢNG NỢ CÔNG

Chính sự vung tay quá trán c aủ Chính phủ Hy L pạ vào nh ngữ kho nả chi không c nầ thi t,ế nh ngữ dự án kém hi uệ quả ãđ khi nế cho Hy L pạ ph iả trả giá tđắ như ngày hôm nay... nợ trong

BÀI HỌC KINH NGHIỆM TỪ KHỦNG HOẢNG NỢ CÔNG

Bài h c cho ọ Vi t ệ Nam rút ra t cu c ừ ộ kh ng ho ng Hy ủ ả ở L p ạ

- Bài h c ọ thứ nh t, ấ là bài h c ọ về sử d ng ụ v n ố h p ợ lý và có hi u ệ quả Nh ngữ n cướ i

đ vay nợ c nầ ý th cứ đượ r ngc ằ âyđ là nh ngữ ngđồ ti nề iđ vay m n,ượ c nầ ph iả sử

d ngụ chúng sao cho h pợ lý, có hi uệ qu ,ả c nầ ph iả làm cho “ti nề đẻ ra ti n”ề như

v yậ m iớ mong trả đượ nợ và phát tri nc ể n nề kinh tế n cướ mình Đố v ii ớ nh ngữ ng

đồ v nố iđ vay đượ ph ic, ả xác nhđị m tộ kế ho chạ chi tiêu cho nó, sử d ngụ chúng

để t oạ ngđộ l cự phát tri nể n nề kinh t ế Khi n nề kinh tế ãđ phát tri n,ể sử

d ngụ nh ngữ ngđồ ti nề sinh l iờ để trả n ,ợ n uế m tộ qu cố gia sử d ngụ v nố kém hi uệ qu ,ả vay nợ về để chi tiêu cđặ bi tệ là để trả m tộ kho nả nợ khác thì qu cố gia óđ g pặ th tấ

b i trong vi cạ ệ qu n lýả n vàợ sẽ s m b v n ớ ị ỡ ợ M t khía c nh khác trong v nộ ạ ấ đề này ó

đ là không nên ch yạ theo nh ngữ công trình, dự án hào nhoáng, đồ sộ không phù

h pợ v iớ trình độ phát tri nể c aủ n nề kinh tế gi ngố như Hy L pạ trong vi cệ uđầ tư cơ

sở hạ t ngầ cho kỳ thế v nậ h iộ hoàng tráng Chính sự vung tay quá trán c aủ Chính phủ Hy L pạ vào nh ngữ kho nả chi không c nầ thi t,ế nh ngữ dự án kém hi uệ quả ãđ

khi nế cho Hy L pạ ph iả trả giá tđắ như ngày hôm nay Đố v ii ớ Vi tệ Nam, sau khi

th yấ đượ nh ngc ữ sai l mầ c aủ Hy L pạ trong chi tiêu các kho nả nợ công, Chính phủ

c nầ ph iả xem xét l iạ nh ngữ dự án, công trình mang tính ch tấ dài h n,ạ tiêu

t n nhi uố ề ti nề c aủ nhà n c,ướ để t pậ trung vào nh ngữ h ngạ m c,ụ nh ngữ dự án c pấ thi tế

h n.ơ Cùng v iớ óđ là vi cệ rà soát l iạ nh ngữ doanh nghi pệ làm nă kém hi uệ quả để

có bi nệ pháp xử lý k pị th i.ờ Tránh tình tr ngạ khi m tộ doanh nghi pệ quá l nớ đổ vỡ lâm vào nguy c s p ơ ụ đổ thì nhà nướ ph i c ả đứng ra b o lãnh và c uả ứ

tr ợ Bài h c ọ thứ hai, là bài h c ọ về qu n ả lý nợ công âyĐ là bài h cọ cho b tấ

kì n nề kinh tế nào, n uế lơ là qu nả lý, uđề có thể s pụ đổ vì nợ n nầ và ph iả c nẩ tr ngọ trong chi tiêu Ph iả chi tiêu m tộ cách c nă c ơ óĐ là bài h cọ g nắ v iớ t ngừ ng i,ườ t ngừ doanh nghi pệ và m iỗ qu cố gia V nấ đề rút ra ở âyđ là không nên tiêu quá nhi uề

ti n, nh ngề ư bao nhiêu là quá nhi u thìề m iỗ qu c giaố m t khác N uộ ế cho r ngằ không chỉ tiêu nhi uề là tránh xa đượ kh ngc ủ ho ngả là không úngđ (cu cộ kh ngủ ho ngả tài chính châu Á x yả ra n mă 1997 khi Thái Lan chỉ có kho nả nợ kho ngả 15% GDP)

Do ó,đ v nấ đề tđặ ra là luôn ý th cứ và ki mể soát m cứ nợ phù h pợ v iớ n nề kinh tế t

đấ n c.ướ Cơ h iộ đượ ti pc ế c nậ dễ dàng v iớ ngu nồ tín d ngụ rẻ khi gia nh pậ Eurozone ãđ làm cho chinh phủ Hy L pạ chi tiêu quá tay mà quên m tấ ngh aĩ vụ trả

nợ trong t ngươ lai âyĐ là bài h cọ cho nh ngữ qu cố gia angđ phát tri nể nóng theo

u i

đ ổ nh ngữ con số pđẹ về chỉ tiêu t ngă tr ng,ưở n uế cứ ti pế t cụ iđ vay và sử d ngụ

ti nề vay như Hy L pạ làm trong th pậ kỷ qua, ch cắ ch nắ di s nả có thể để l iạ trong

tương lai là m tộ món n kh ng l ợ ổ ồ

Vi tệ Nam hi nệ nay ãđ có Lu tậ qu nả lý nợ công quy nhđị rõ iđố t ng,ượ ph mạ vi

i u

đ ề ch nh,ỉ hệ th ngố chỉ tiêu ki mể soát n …ợ do ó,đ cơ quan qu nả lý ãđ có m tộ cơ

sở pháp lý rõ ràng để th cự hi nệ trách nhi mệ c aủ mình trong vi cệ qu nả lý nợ công Tuy nhiên, qu nả lý nợ công angđ g pặ ph iả m tộ số v nấ đề nh :ư quy nề h nạ qu nả lý còn

ch ngồ chéo; n ngă l cự cán bộ qu nả lý angđ h nạ ch ;ế iđố v iớ kho nả nợ

c aủ DNNN c nầ ph iả minh b chạ h nơ ho cặ có cơ chế qu nả lý riêng; cơ chế c nhả báo s mớ còn h n ch …ạ ế

- Bài h c ọ thứ ba, ó đ là minh b ch ạ trong vi c ệ công bố các kho n ả vay và sử d ng ụ các kho n ả vay, từ ó đ nâng cao ni m ề tin từ các nhà u đầ tư Cu cộ kh ngủ ho ngả nợ công c aủ

Hy L pạ bùng nổ b tắ ngu nồ từ nh ngữ nghi ngờ c aủ các nhà uđầ tư về tình hình nợ công

c aủ Hy L p.ạ Tr cướ ó,đ để đượ “danh chính môn thu n”c ậ b cướ vào khu v cự ti nề tệ chu

ng châu Âu, Hy L pạ ãđ sử d ngụ m tộ số “thủ thu t”ậ để che gi uấ tình tr ngạ nợ công c aủ mình, đư ra nh nga ữ con số phù h pợ v iớ tiêu chu nẩ mà EU ađư ra Tuy nhiên sau

nh ngữ l nầ công bố không kh pớ v iớ nhau, các nhà uđầ tư b tắ uđầ nghi ngờ về thâm h tụ ngân sách c aủ Hy L p.ạ Sau ó,đ ãđ có nh ngữ cu cộ i uđ ề tra về tình hình nợ công c aủ Hy

L p.ạ Sau khi sự th tậ đượ vén màn m tc ộ làn sóng rút v nố ồ tạ kh iỏ các ngân hàng Hy L p

ạ yđẩ Hy L pạ r iơ vào tình tr ngạ khó kh nă

trong vi cệ huy ngđộ v nố trên thị tr ngườ v nố qu cố t ế âyĐ chính là h uậ quả

c aủ vi cệ không minh b chạ về các số li u,ệ cố g ngắ vẽ nên nh ngữ b cứ tranh màu h ngồ

về tình tr ngạ ngân sách, về nh ngữ bi nế số kinh t ế Đố v ii ớ Vi tệ Nam, tuy v nấ đề ch aư nghiêm tr ngọ như ở Hy L pạ nh nư

g ãđ có m tộ số m mầ m ngố c aủ sự thi uế minh b chạ công khai c aủ chinh phủ về tình hì

nh nợ công Bộ tài chính là cơ quan ch uị trách nhi mệ giám sát và công bố nợ công ở n c

ướ ta, tuy nhiên cơ quan này c ngũ chỉ m iớ ađư lên đượ nh ngc ữ con số nợ n cướ

ngoài; ch aư có m tộ th ngố kê chi ti tế về các kho nả nợ công Trong khi ó,đ vi cệ tính toán nợ công ở m iỗ cơ quan, m iỗ th iờ i mđ ể l iạ có sự khác nhau, trong n mă 2009 theo như Bộ tài chính thì nợ công Vi tệ Nam chi mế 44,7% còn theo m tộ báo cáo khác cu iố

n mă 2009 c ngũ c aủ Bộ tài chính con số óđ là 52,6% Đồ th ing ờ con số do Bộ tài chính

đư ra c ngũ chênh l chệ v iớ con số c aủ WB và CIA, theo số li uệ c aủ WB nợ công Vi tệ Nam ở m cứ 47,5%; còn theo như CIA nợ công Vi tệ Nam là 52% i uĐ ề này xu tấ phát từ vi cệ Vi tệ Nam không nh tấ quán trong vi cệ tính nợ

công theo thông lệ qu cố t ,ế nhi uề kho nả nợ còn nh pậ nh ngằ v iớ nhau Ngoài

ra trong vi cệ qu nả lý nợ DNNN Chính phủ không có cơ chế rõ ràng cho bộ ph nậ này,

d nẫ nđế Chính phủ v nẫ ph iả ch uị h uậ quả khi bộ ph nậ này g pặ khó kh n.ă Chính vì

i u

đ ề óđ ãđ làm cho m cứ tín nhi mệ c aủ Vi tệ Nam bị hạ th pấ i m.đ ể

V iớ nh ngữ khó kh nă trên, vi cệ Vi tệ Nam ph iả nhanh chóng kh cắ ph cụ y uế kém để l yấ

l iạ ni mề tin từ các nhà uđầ tư là vi cệ h tế s cứ c nầ thi t,ế n uế Vi tệ Nam không mu nố trở thành m tộ Hy L pạ thứ hai M tặ khác, Vi tệ Nam có l iợ thế là s n nh ự ổ đị

chính tr ị

trong chính sách i uđ ề ti tế ti nề tệ chứ không bị ép bu cộ trong m tộ kh iố EU như Hy L pạ

và i uđ ề quan tr ngọ là Vi t Nam ã cóệ đ m tộ Hy L p ạ để rút ra bài h c choọ mình

Bài h c ọ thứ t , ư là vi c ệ xây d ng ự chi n ế l c, ượ kế ho ch ạ trả n ợ “Ng iườ kh ngổ l ”ồ Hy Lạ

p do chỉ lo chi tiêu mà quên iđ ngh aĩ vụ trả nợ c aủ mình d nẫ nđế tình tr ngạ

nợ ch ngồ ch t.ấ Để không ph iả ch uị hoàn c nhả t ngươ tự như Hy L p,ạ chúng ta c nầ thúc y

đẩ vi cệ xây d ngự kế ho chạ trả nợ như trong lu tậ Qu nả lý nợ công ban hành ó làĐ

vi c xâyệ d ng kự ế ho ch tr n b ngạ ả ợ ằ b nố công c :ụ

K T Ế LU N Ậ

Cu cộ kh ngủ ho ngả nợ công Hy L pạ là m tộ cái k tế t tấ y uế cho m tộ qu cố gia ãđ “lâm bệ nh” từ lâu óĐ là cái k tế cho vi cệ qu cố gia chỉ bi tế chi tiêu chứ không nghĩ nđế vi cệ trả

n ợ Vi cệ gia nh pậ Liên minh châu Âu có thể ãđ mang nđế cho Hy L pạ m tộ cơ h iộ t tố đ

ể “ iđổ i”,đờ họ ãđ t nậ d ngụ cơ h iộ óđ nh ngư ãđ hành ngđộ không úngđ cách Vi cệ t ngă

trưở b ngng ằ vi cệ iđ vay nợ không kéo dài đượ lâu, mà thay vào óc đ là m tộ kho nả nợ k

h ngổ lồ dành cho thế hệ sau c aủ Hy L p.ạ Thêm vào óđ là sự thi uế thành th tậ c aủ Hy L p

ạ trong vi cệ công bố nợ công, gây m tấ ni mề tin c aủ nhà uđầ tư n cướ ngoài iđố v iớ Hy

L p.ạ Là m tộ qu cố gia angđ phát tri n,ể sự t ngă tr ngưở chủ y uế d aự vào v nố vì v yậ v nấ

đề vay nợ cho uđầ tư phát tri nể iđố v iớ n cướ ta là m tộ t tấ y u.ế Do ó,đ nhìn vào Hy L pạ

để chúng ta có nh ngữ bi nệ pháp chi tiêu h pợ lý; song song v iớ v nấ đề vay nợ Chính ph

ủ c nầ ph iả ti nế hành xây d ngự các kế ho chạ trả n ợ Bên c nhạ ó,đ trong i uđ ề kiệ

n h iộ nh pậ toàn c uầ hi nệ nay, v nấ đề ni mề tin c aủ các nhà uđầ tư là h tế s cứ c nầ thiế

t Vi tệ Nam mu nố thu hút uđầ tư n cướ ngoài, mu nố nâng cao n ngă l cự c nhạ tranh thì c n

ầ ph iả có nh ngữ bi nệ pháp t oạ đượ ni mc ề tin c aủ nhà uđầ tư vào tđấ n cướ mình b ngằ cách minh b chạ hóa các chính sách kinh t ,ế các bi nế số vĩ mô…Cùng v iớ óđ là th cự t

hi các quy chế nh mằ h nạ chế nh ngữ t nồ t iạ trong qu nả lý nhà n cướ nói chung và qu nả l

ý n công nói riêng.ợ