15 Cổng hưởng từ khớp vai

Chẩn đoán • Hình ảnh đứt hoàn toàn gân cơ trên gai • Tổn thương đứt gân được chia ra các loại : • Rupture non-transfixiante : khu trú 1 phần của gân, không hết toàn bộ chiều dày gân V

Cộng hưởng từ khớp vai

Các bệnh lý thường gặp

Giải phẫu

Giải phẫu

Các nhóm bệnh khớp vai

• Bệnh gân

• Bệnh lý chấn thương

• Bệnh khớp

Bệnh lý gân

Rách gân Viêm gân vôi hóa

Nữ 51t, đau vai phải

Chẩn đoán

• Hình ảnh đứt hoàn toàn gân cơ trên gai

• Tổn thương đứt gân được chia ra các loại :

• Rupture non-transfixiante : khu trú 1 phần của gân,

không hết toàn bộ chiều dày gân ( VD: tổn

thương các sợi nông, hoặc các sợi sâu )

• Rupture transfixiante : tổn thương khu trú nhưng

toàn bộ chiều dày gân

• Rupture complete : tổn thương toàn bộ gân

và cơ bị kéo về phía nguyên ủy

• Clivage intra-tendineux: Đường rách nội gân chia gân thành 2 phần nông và sâu

• TH có tổn thương gân cần định rõ mức độ tổn thương, mức độ co kéo

cơ về phía nguyên ủy, mức độ teo cơ và thoái hóa mỡ

Nam 52t, đau vai phải dai

dẳng, tiền sử đứt hoàn toàn

cơ trên gai

• Kết hợp với đứt gân cơ trên gai, và nhất là gân cơ dưới vai

• Đứt hoàn toàn đôi khi rất khó quan sát trên siêu âm do còn mô

xơ ở vị trí rãnh gân

• Đứt cơ dưới vai :

• Do chân thương : thường kèm trật khớp vai ra trước

• Do thoái hóa : kết hợp với đứt gân trên gai

Nữ 35 tuổi, sau chấn thương

Chẩn đoán : Trật đầu dài gân nhị đầu (mũi tên vàng) khỏi rãnh gân (hình sao)

Tiền sử đứt gân trên gai và dưới vai

sau 8 tháng

Chẩn đoán : Teo cơ và thoái hóa

mỡ trong cơ thứ phát sau đứt

gân

• Teo cơ và thoái hóa mỡ thường gặp sau đứt gân

• Teo cơ :chẩn đoán là teo cơ trên vai trên lát cắt sagittal

qua xương vai tạo hình chữ Y , nếu bờ trên cơ trên vai

không vượt qua đường nối gai vai-mỏm quạ được CĐ là teo cơ

• Thoái hóa mỡ được chia 5 mức độ theo Goutallier trên CT :

• Độ 1: không thoái hóa mỡ

• Độ 2: vài dải mỡ mảnh trong cơ

• Độ 3: lượng mỡ < cơ

• Độ 4: lượng mỡ tương đương cơ

• Độ 5 : Lượng mỡ > cơ

Nam, 56 tuổi, đau vai trái không ngủ được

Chẩn đoán : thoái hóa của vôi hóa

trong gân cơ trên gai (Resoption

spontanee de calcifications

• type C: không đồng nhất, bờ mờ ( resoption)

• type D: enthesopathie (bệnh điểm bám)

Nam, 37t, đau bờ trong cánh tay trái đột ngột,kiểu viêm

viêm

Chẩn đoán

Hình ảnh vôi hóa trong cơ lưng rộng, hủy vỏ xương đúng vị trí bám gân cơ lưng rộng kèm phù xương và phần mềm phản ứng

Chẩn đoán : Thoái hóa vôi hóa

(resorption de calcifications) gân

cơ lưng rộng kèm ăn mòn xương ở điểm bám gân

• Sự thoái hóa của vôi hóa gân có thể kèm ăn mò

xương điểm bám, hay gặp ở điểm bám gân cơ ngực

lớn ở cánh tay và điểm bám gân cơ mông lớn trên

đường ráp (ligne âpre) của xương đùi

• CĐPB cần đặt ra : osteome osteoid – bệnh cảnh lâm

sàng và hình ảnh MRI tương tự

Nam 28t, đau vai tăng khi làm động tác dạng, xoay

ngoài

- Hình ảnh tràn dịch và phù xương bờ khớp cùng vai-đòn , gây hiệu ứng khối lên cơ trên gai (mũi tên), ổ khuyết xương (geode) ở vị trí bám gân cơ dưới gai (hình sao)

- Phì đại cơ trên gai

Bệnh lý thoái hóa khớp cùng vai –đòn kèm xung đột dưới mỏm cùng vai

• Nguyên nhân xung đột

• Xương cùng vai khoằm (crochu)

• xương cùng vai phụ (Os acrominale)

• Thoái hóa khớp cùng vai-đòn

• Bệnh điểm bám

• Dày dây chằng quạ-cánh tay

• Bursite

Nam 34t, đau vai phải, tiền

sử trật khớp vai phải ra

trước

x.cánh tay hay còn gọi là

lõm Malgaigne hay

Hill-Sachs

+ Rách sụn viền ổ chảo phía

trước dưới (Bankart)

- Các tổn thương khác cần tìm:

+ Tổn thương Bankart xương (tức là ngoài tổn thương sụn viền còn tổn thương cả xương)

+ Tổn thương dây chằng vai-cánh tay dưới

Rách gân cơ dưới vai

 Có thể chụp arthro scanner hoặc arthro – MRI để đánh giá sụn viền ổ chảo tốt hơn

Tiền sử trật khớp vai

Chẩn đoán

• Hình ảnh lõm xương bờ trước trên đầu x.cánh tay

(encoche de Mc Laughlin) , bờ ổ chảo bình thường

• CĐ: di chứng của trật khớp vai-cánh tay ra sau

• Trật khớp vai ra sau: cánh tay ở tư thế xoay trong, mất động tác xoay ngoài chủ động và bị động

• Các tổn thương trong trật khớp vai ra sau :

• Encoche Mc Laughlin (lõm xương bờ trước trên cánh tay)

• Tổn thương Bankart đảo ngược (tổn thương sụn viền phía trước )

• Tổn thương dây chằng vai-cánh tay dưới

• Cơ chế

• Chấn thương trực tiếp

• Chấn thương gián tiếp

Nam 27t, đau vai phải, chấn thương thể

thao cơ chế gián tiếp , XQ, SÂ bình

thường, nghi ngờ tổn thương sụn viền nên chụp CT khớp (Arthroscanner)

• Các typ tổn thương SLAP :

• Type II: bong điểm bám phức hợp sụn viền-gân nhị đầu trên

• Type III: tổn thương rách quai xô sụn viền trên

• MRI : tổn thương tăng tín hiệu T2 ở bờ trên sụn viền

(cần thực hiệp chụp CLVT hoặc MRI khớp )

Nam 41t, ngã đập vai phải,

đau vai, XQ và siêu âm không phát hiện gì đặc biệt

Chẩn đoán

Hình ảnh tổn thương khớp cùng vai đòn: tăng tín hiệu trên T2 và giảm trên T1 các bở khớp, đặc biệt bờ ngoài xương đòn kèm ít dịch trong khớp

Hình ảnh XQ tư thế thẳng tập

trung khớp vai-cánh tay không

phát hiện được tổn thương

Chụp lại phim XQ tập trung khớp cùng vai-đòn thấy rộng khe khớp

Chẩn đoán : Đứt dây chằng đòn độ II (entorse acromio-

cùng-claviculaire)

• Khá hay gặp, sau chấn thương trực tiếp ở mỏm cùng vai, tư thế chụp XQ tập trung khớp cùng vai đòn khá hữu ích cho chẩn đoán Phân loại Rockwood

Độ 1: XQ thường và XQ động ( dynamique) bình

thường

Độ 2 : đứt dây chằng và bao khớp cùng vai-đòn

trên, rộng khe khớp theo chiều ngang trên XQ

Độ 3 : trật khớp, đứt d/c cùng vai –đòn và

đòn, rộng khớp cả theo chiều dọc (tăng k/c

quạ-đòn)

Độ 4: trật khớp và xương đòn di lệch ra sau

Độ 5: trật khớp, xương đòn di lệch lên trên (kèm

bong điểm bám gân cơ delta và cơ thang )

Độ 6: trật khớp và xương đòn di lệch xuống dưới

Bệnh khớp

Đau và mất vận động vai

phải, sốt, hội chứng viêm (+), tràn dịch khớp vai và túi hoạt dịch dưới mỏm cùng vai trên siêu âm

Hình ảnh đứt gân cơ trên vai, dưới gai, đầu dài cơ nhị đầu

Tràn dịch khớp vai và túi hoạt dịch dưới cùng vai- dày và ngấm thuốc màng hoạt dịch sau tiêm

Chẩn đoán : Viêm khớp

nhiễm khuẩn sinh mủ

• Nguyên nhân : đi theo đường máu hoặc đường trực tiếp

• Lâm sàng : bệnh cảnh lâm sàng đột ngột (sốt, hạn chế vận động)

• Chẩn đoán và điều trị cần kịp thời (chọc dịch xét

nghiệm làm KSĐ)

• Hình ảnh : tràn dịch nhiều, dày và ngấm thuốc màng hoạt dịch kết hợp với thâm nhiễm phần mềm quanh khớp

Viêm bao gân co kéo

• MRI: tăng tín hiệu và dày bao hoạt dịch ở vị trí hõm

nách (chỗ dây chằng ổ chảo-cánh tay dưới) và ở khoảng gian đai vai (giữa gân cơ trên gai và dưới vai)

• Siêu âm : Dày không đều bao hoạt dịch, nhất là ở hõm

nách và khoảng gian đai vai

Osteopoecillie/Osteopoikylose

• 1 loại bệnh loạn sản xương di truyền

NST trội hiếm gặp, không triệu chứng

• Đặc trưng bởi rất nhiều đảo đặc

• Các đảo đặc xương có đặc điểm :

thường nhỏ, ít khi > 2cm, đặc như vỏ

xương, đồng nhất, tròn hoặc dài theo

trục của thớ xương, bờ nét và có các

tua gai

Nữ 74t, đau vai trái

mạn tính có t/c cơ học

- có hình ảnh mỏ xương bở dưới đầu x.cánh tay (mũi tên vàng), nhưng khoảng dưới mỏm cùng vai( k/c từ mỏm cùng vai đến bờ trên x.cánh tay bình thường >= 7mm)

- Nhiều nốt vôi hóa dọc theo rãnh gân cơ nhị đầu trên XQ và MRI

• Sụn: tăng trên T2, giảm trên T1

• Vôi: giảm trên T1 và T2

• Xương: tăng t.hiệu ở trung tâm trên T1 do mỡ tủy xg, giảm trên T2

• U xương sụn nguyên phát (osteochondromatose primitive)

• Hiếm gặp, lành tính, các nốt sụn hyalin được sản xuất bởi màng hoạt dịch sau đó là quá trình vôi hóa/cốt hóa nốt sụn , thường rất nhiều nốt > 50, kích thước các nốt tương tự nhau, gặp ở người trẻ (30-50), nam giới hay gặp hơn nữ

• U xương sụn thứ phát (secondaire)

• Rất hay gặp, kết hợp với các bệnh khớp có phá hủy (arthropathie

destructrice ) như thoái hóa, viêm khớp, số lượng < 10, KTkhác nhau

Nam, 65 t, đau vai hai bên kiểu cơ học

+ Vôi hóa sụn khớp, sụn viền, bao khớp và gân

+ Bệnh khớp dưới dạng thoái hóa khớp vai không kèm trật khớp ( omarthrose centrée )

+ Có thể vỡ xương dưới sụn

+ Hủy xương khớp vai

- Lâm sàng có thể biểu hiện :

+ Không triệu chứng, phát hiện tình cờ

+ Viêm khớp cấp

+ Viêm khớp mạn tính

- Điều trị : điều trị triệu chứng

Nữ 35t, đau mạn tính vai phải, hạn chế vận động

Hình ảnh khối không đồng nhất dọc bao gân cơ nhị đầu, kèm ăn mòn xương lân cận

Ăn mòn xương ở mấu động lớn ngấm thuốc sau tiêm

Khối ở vị trí gân cơ dưới vai, có các vùng giảm tín hiệu trên T2

Chẩn đoán: Viêm bao hoạt dịch thể lông nốt sắc tố

• Là 1 dạng của u tế bào khổng lồ gân-bao hoạt dịch (Tumeur à cellules géantes téno-synoviales)

• Tuổi hay gặp trẻ tuổi, 30-50, đau mạn tính

• Vị trí hay gặp : gối > háng > cổ chân>vai> khuỷu

• Ổ khuyết xương ở vị trí bám hoặc gấp lại của màng hoạt dịch , tràn dịch, dày bao hoạt dịch không đều với các ổ giảm tín hiệu trên T2 (nhất là T2 *) do chứa hemosiderine

• Điều trị : phẫu thuật

Chẩn đoán :Bệnh lý khớp nguồn gốc thần kinh

• Tràn dịch nhiều

• Dày bao hoạt dịch

• Phá hủy đầu xương cánh tay trong khi đầu ổ chảo còn tương đối bình

Nữ, 65t khối sưng đau vùng vai

Chẩn đoán

• Khối nằm ở đầu xương cánh tay, xâm lấn vào xương và phần mềm xung quanh, xâm lấn qua vỏ xương dạng thâm nhiễm xuyên qua vỏ xương vào phần mềm chứ không phải phá vỡ

vỏ hoàn toàn

• Hạch nách

• CĐ: Lymphome xương nguyên phát

• Tuổi ~ 40, vị trí hay gặp ở x.dài: đùi, chày, cánh tay

• H/ả: tổn thương tiêu xương, phá vỡ vỏ xương, xâm lấn phần mềm ,

có thể di căn hạch vùng P/ứ màng xương dạng agressif ( dạng nhiều lớp hoặc tạo góc Codman) Có thể có hình ảnh mảnh xương chết

(séquestre osseux)

• Chẩn đoán nhờ GPB, điều trị hóa chất tiên lượng tốt

Nam, 50 tuổi, đau mạn tính vai phải

Chẩn đoán :Hoại tử vô

khuẩn đầu xương cánh tay

• Nằm trong bệnh cảnh hoại tử xương hệ thống (kết hợp với hoại tử xương nơi khác trong 81% trường hợp )

• Nguyên nhân chính

• Chấn thương

• Bệnh hồng cầu liềm

• Dùng corticoid

• Nghiện rượu (ethylisme)

• Khác: béo phì, điều trị xạ trị, loạn dưỡng mỡ

Nam, 57t, đau vai

BN 30 tuổi, gốc Mali, đau kéo dài

Hình ảnh ổ khuyết xương ở hành-thân xương, lệch trục, có viền đặc xương xung quanh và phù xương xung quanh, trung tâm có mảnh xương chết, ngấm thuốc rộng sau tiêm của tổn thương, vùng phù xương, phần mềm

Chẩn đoán : Abces xương

do lao

• Thường tiến triển từ từ, lâm sàng không rầm rộ như nhiễm khuẩn sinh mủ, có thể lúc đầu không sốt,

không đau, tổn thương có thể ở bất kì xương nào

• Cơ chế: lan theo đường máu từ ổ sơ nhiễm (thường

ở phổi, cần tìm )

Nữ 29t, phát hiện khối vai

quanh thân xương bả vai, đồng tín hiệu (với cơ) trên T2, tăng tín hiệu nhẹ trên T1, ngấm thuốc mạnh sau tiêm, không xâm lấn vào xương, phát triển dọc theo mạc của cơ (mũi tên)

Chẩn đoán : U desmoid

( tumeur desmoide)

• Khối u lành tính phần mềm, xâm lấn tại

chỗ (localement invasive), có thể tái phát

nhưng không di căn xa , gặp ở người trẻ

tuổi

• Vị trí : thành bụng là hay gặp nhất, ngoài

ra có thể trong ổ bụng, vai, thành ngực,

đùi

MRI: khối có bờ nét hoặc không , dấu hiệu lan dọc theo mạc

cơ " fascial tail sign" khá hay gặp (mũi tên) Tín hiệu thay đổi dạng tăng hoặc giảm trên T2 tùy vào lượng tổ chức xơ, vôi hóa ít gặp, các dải giảm tín hiệu trong tổn thương trên cả T1 và T2 khá hay gặp (dải xơ), ngấm thuốc ở nhiều mức độ khác nhau sau tiêm

fascial tail sign

Nam, 32t, đau vai phải, XQ và siêu âm bình thường

Chẩn đoán : hội chứng

Parsonage-Turner

Tổn thương tăng tín hiệu trong cơ,

không kèm teo cơ ở các cơ + Delta, đầu dài cơ tam đầu cánh tay , cơ tròn lớn, cơ tròn bé

- Là bệnh lý tổn thương thần kinh của đám rối

cánh tay gồm :

+ TK trên vai (cơ trên gai-cơ dưới gai)

+ TK nách (cơ delta, cơ tròn bé)

+ TK dưới vai (cơ dưới vai, cơ tròn lớn)

- Có thể kèm tổn thương thần kinh hoành

- Nguyên nhân chưa rõ

- Ở BN này tổn thương không điển hình với tổn

thương của cả cơ tam đầu

- Lâm sàng :

+ Đau đột ngột, đau mạnh, thường ở nam giới,

thường 1 bên, tuổi 30-70

Nam, đau vai phải kéo dài , tiền sử trật khớp vai phải ra trước

Tổn thương tăng tín hiệu cơ delta và cơ tròn bé

Hội chứng khoang tứ giác do co kéo TK

• Chấn thương gián tiếp

• Lâm sàng : đau mạn tính, tăng khi gấp

và xoay ngoài , dị cảm

• MRI: tăng tín hiệu cơ delta và tròn bé,

gđ muộn teo cơ thoái hóa mỡ , tìm

nguyên nhân chèn ép

Nam, liệt tứ chi tổn thương

ngang mức C5, đau và mất

vận động vai trái

Hình ảnh các mảng tăng tín hiệu rải rác trong các cơ đai xoay, kèm teo cơ trên gai (cơ nằm dưới đường quạ-gai vai trên sagittal T1)

Chẩn đoán : Hội chứng mất chi phối TK cơ mạn tính

• Mất chi phối TK cơ trên MRI

17 tuổi, chơi tennis, đau vai trái

Chẩn đoán

• Hình ảnh teo cơ dưới gai, không tăng

tín hiệu cơ trên T2, phì đại cơ tròn bé

bù trừ

do co kéo lặp đi lặp lại (chơi tennis)

– Là bệnh khá hay gặp ở vai thuận ở người chơi tennis,

bóng ném, bóng chuyền

– Thường không triệu chứng

– TK trên vai (C5-C6) : chi phối cơ trên gai và cơ dưới gai, tổn thương ở khuyết dưới gai chỉ gây tổn thương ở cơ

dưới vai

Nam, 57t, đau vai trái đột

ngột, làm nghề thợ mộc, siêu

âm và XQ bình thường

Hình ảnh: tổn thương tăng tín hiệu trên T2 FS ở vị trí nối giữa sợi cơ và

gân của cơ delta

Chẩn đoán : Désinsertion tendineuse du deltoid ( bong điểm bám cơ-gân delta)

myo-• Đối với tổn thương cơ chúng ta chia 2 loại

• Extrinsèque (từ ngoài: do chấn thương trực tiếp)

• Intrinsèque (từ trong: bong điểm bám sợi cơ, do bản thân cơ co quá mức bình thường )

• Vị trí của tổn thương từ trong (intrinseque)

• Chỗ nối cơ-cân trung tâm (aponevrose centro-musculaire)

• Chỗ nối cơ-cân ngoại vi (aponevrove inter-musculaire)

• Chỗ nối cơ-gân (myo-tendineuse)

• Chỗ cơ bám vào màng xương (myo-periostée)

• Mức độ tổn thương :

• Mất định hướng sợi cơ (desorganisation)

• Bong điểm bám đơn thuần (desinsertion limitee)

• Bong điểm bám kèm tụ máu ( desinsertion avec hematome

• Đứt cơ

Nam, 41t, ngã xe máy, giảm vận động vai nhất

là động tác dạng, xoay ngoài

Chẩn đoán : Bong điểm bám gân-cơ dưới gai

• Tổn thương sau chấn thương

• hiếm gặp ở vai

• Phù ở điểm bám các sợi cơ vào gân (vùng yếu)

• có thể kèm máu tụ hoặc không

Nữ 30t, đau vai sau chấn thương gián tiếp

Desinsertion

myo-aponevrotique du

supra-epineux: Bong điểm bám mạc cơ trên gai

cơ-Nam 57t, đau và khối mặt sau cánh tay trái, xuất hiện đột ngột, không có tiền sử chấn thương

Chẩn đoán

• Khối nằm trong cơ, có viền giảm nhẹ tín hiệu trên T2, ngấm thuốc ở ngoại vi, siêu

âm có viền tăng âm và tăng tưới máu, trung tâm giảm âm, CT vôi hóa ngoại vi khối

 Myosite ossifiante circonscrite (viêm cơ cốt hóa)

• Tổn thương lành tính, thường ở cánh tay, đùi, hay gặp sau chấn thương

• CĐPB: máu tụ, abces, sarcoma màng hoạt dịch, rhabdomyosarcoma,

histiocytofibrosarcoma

• Sinh thiết không đặt ra vì kết quả dễ gây nhầm lẫn, dương tính giả sarcoma  chẩn

đoán dựa vào CĐHA

• XQ: đầu tiên bình thường, sau 3-4 tuần có vôi hóa bắt đầu từ ngoại vi vào trung tâm

• SÂ: khối lúc đầu giảm âm rồi tăng âm ở ngoại vi vào trung tâm (6-8 tuần là cốt hóa)

• CT: khối giảm tỷ trọng rồi vôi hóa ở ngoại vi vào trung tâm

• MRI: giảm tín hiệu ở ngoại vi trên T2, giai đoạn đầu phù nhiều xung quanh