15 Cổng hưởng từ KHỚP HÁNG

ĐẠI CƯƠNG Hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi: bệnh lý khớp háng hay gặp  Gặp ở người trung niên và lớn tuổi  80% tiến triển nếu không điều trị  Gặp cả hai bên, hoặc 1 bên tiến triển t

CỘNG HƯỞNG TỪ KHỚP HÁNG

BS Phan Nhân Hiển Khoa CĐHA BV ĐHYHN

GIẢI PHẪU KHỚP HÁNG



GIẢI PHẪU MRI KHỚP HÁNG

GIẢI PHẪU MRI KHỚP HÁNG

GIẢI PHẪU MRI KHỚP HÁNG

MRI HOẠI TỬ VÔ KHUẨN CHỎM XƯƠNG ĐÙI

ĐẠI CƯƠNG

 Hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi: bệnh lý khớp háng hay gặp

 Gặp ở người trung niên và lớn tuổi

 80% tiến triển nếu không điều trị

 Gặp cả hai bên, hoặc 1 bên tiến triển thành 2 bên

 Phân loại giai đoạn có ý nghĩa quan trọng: lựa chọn phương pháp điều trị

 Phân loại theo X quang và theo MRI

ĐẠI CƯƠNG

Hoại tử chỏm do thiếu oxy không phục hồi của xương dưới sụn  chết tế bào xương và hoạt động tạo xương bù trừ ở vùng xương sống kế cận

Mất vững cơ học có thể gây suy yếu bè xương và xẹp

Tổn thương thiếu máu có thể liên quan với bệnh nguyên/yếu tố nguy cơ rõ rệt (hoại tử chỏm thứ phát) hoặc không xác định được bệnh nguyên (hoại tử chỏm thứ phát)

ĐẠI CƯƠNG

MRI có độ nhạy cao trong mô tả AVN sớm

Là phương pháp chẩn đoán chính xác và phân giai đoạn bệnh

Đánh giá độ nặng và tiên lượng, hướng dẫn và theo dõi điều trị

Giúp phát hiện những tổn thương giống AVN, chẩn đoán kịp thời và theo dõi bệnh Legg-Calvé-Perthes

COR T1 SE NON FAT SAT

 COR FSE STIR

 AXIAL T2 FSE FAT SAT

 AXIAL OBLIQUE PD FSE FAT SAT

 COR T2 FSE FAT SAT

 SAG T2 FSE FAT SAT or SAG PD FAT SAT

Axial oblique

Dấu hiệu “dải băng”

Bình thường Dấu hiệu dải băng, hoại tử chỏm, ARCO

I

CÁC DẤU HIỆU

Dấu hiệu “đường kép”

 Thấy trên T2W SE và TSE không FS

 Xảy ra ở giao diện mô sống và mô chết

BW=130, trục mã hóa pha trước sau

BW=130, trục mã hóa pha phải-trái

BW=490

Dấu dải băng Dấu đường kép

T1W FS + Gd Dấu dải băng sáng

Dấu hiệu “dải băng sáng”

Coronal T2W FS Axial oblique T1W FS + Gd

Gãy xương dưới sụn

Họi tử chỏm-đường gãy liên tục, đều Gãy suy yếu do loãng xương-Đường gãy không liên

tục, không đều

CHẨN ĐOÁN AVN SỚM

MRI nhạy hơn CT và xạ hình xương trong phát hiện hoại tử chỏm ở bệnh nhân X quang bình thường

Độ nhạy chẩn đoán sớm của MRI 88-100%, xạ hình xương 81%

MRI giúp dự báo và phát hiện sớm ở bệnh nhân có yếu tố báo trước như chấn thương khớp háng

CÁC KỸ THUẬT MỚI

Dynamic MRI đánh giá mạch máu chỏm xương đùi và tiến triển đến hoại tử chỏm sau khi bị gãy cổ xương đùi trong bao khớp

MRS có thể phát hiện thay đổi phổ lipid/nước ở bệnh nhân có nguy cơ AVN trước khi có thay đổi hình thái

Khuếch tán

Hệ thống phân loại AVN

Kerboul-Angle

Tổng các góc = A+B

Ficat & Arlet (1-4, XQ + LS)

ARCO (1-4, XQ, MRI, Xạ hình xương, mô học)

Steinberg (Phân loại Pennsylvania) (0-6)

Marcus-Enneking

A

B

Phân loại ARCO

(Association Research Circulation Osseous)

Giai đoạn 2

Giai đoạn sớm không phục hồi

XQ: thay đổi xương dưới sụn

MRI: vùng hoại tử và giao diện phản ứng

Giai đoạn 3

 Giai đoạn giao nhau

 XQ: Gãy xương dưới sụn và dẹt chỏm.

MRI: Hình ảnh không điển hình,đường gãy,

Phân loại thêm giai đoạn 1-3

Phù tủy xương và hoại tử chỏm

Phù tủy xương chiếm 30-50% AVN

Nằm ở chỏm, cổ xương đùi và vùng liên mấu chuyển.

Cần phân biệt phù tủy xương trong hoại tử chỏm với loãng xương thoáng qua.

 Phù tủy xương trong hoại tử chỏm

*không tự giới hạn

*Dấu hiệu đường kép, dải băng sáng

*Không bắt thuốc

 Phù tủy xương trong loãng xương thoáng qua

*Tự giới hạn, không điều trị dặc hiệu

*Một bên

*Bắt thuốc chậm và lan tỏa

Phù tủy xương

-AVN

Phù tủy xương do loãng xương thoáng

qua

TIÊN LƯỢNG PHỤC HỒI CỦA AVN

Kích thước tổn thương và độ lan của tổn thương chỏm là yếu tố chính dự báo kết quả

và việc quyết định điều trị AVN

Khó đánh giá kích thước tổn thương trên XQ và không tương quan với kích thước trên MRI

Lan vào phía trong và hoại tử lớn dự báo nguy cơ xẹp chỏm

Tính chỉ số độ lớn hoại tử trên MRI (theo Koo và Kim)

A: Góc hoại tử ở hình coronal giữa

B: góc của vùng hoại tử trên hình sagittal giữa

PD FS

CHỈ SỐ ĐỘ LỚN HOẠI TỬ = (A/180) X (B/180) X 100

Định lượng tổn thương hoại tử xương (theo Bassounas et al)

Nhóm IIA: tổn thương nằm trong ổ cối

Nhóm IIB: tổn thương nằm ngoài ổ cối

Bệnh Legg-Calvé-Perthes

Dạng AVN ở trẻ em trước tuổi vị thành niên, ưu thế bé trai (đỉnh tuổi 5-6), không có yến tố

dự báo

Chủ yếu một bên, hai bên 15%

Nhiều dạng tổn thương ở đầu xương đùi, tín hiệu thấp trên T1W, cao trên T2W FS/STIR

Tổn thương xương dưới sụn dạng đường (dấu hình liềm hoặc dấu “Caffey”)