An toàn khi sử dụng thang máy

an toàn thang máy lần này sẽ dạy về cấu tạo và đặc điểm từng loại thang máy như thang máy(elevator), thang cuốn (escalator), thang máy cho người khuyết tật (wheelchair lift) vv... và giới thiệu về chủng loại và phương pháp đào tạo các hệ thống an toàn bắt buộc phải lắp đặt trong thang máy. Ngoài ra, thông qua ví dụ và phân tích theo từng loại hình sự cố an toàn thang máy ở Hàn Quốc, chúng tôi sẽ đưa ra phương án đề phòng sự cố và quản lý thống kê sự cố an toàn thang máy tại Việt Nam.

AN TOÀN

THANG MÁY

Giới thiệu chung 6

01 Giới thiệu chung

Mục tiêu nghiên cứu

Hiểu về tiêu chuẩn phân loại và định nghĩa thang máy Thông qua lịch sử thang máy, hiểu về nguyên lý cơ bản của thang máy

T

1 Khái quát

Thang máy là hệ thống đỡ, vận chuyển lên xuống người hoặc hàng hóa, là thiết bị di chuyển tiện

lợi cho người sử dụng Do vậy, thang máy đòi hỏi sự an toàn cao hơn bất kỳ thiết bị vận chuyển

nào khác Việc vận hành hệ thống quản lý an toàn thang máy vì sự an toàn của người sử dụng là

yêu cầu bức thiết đối với người lắp đặt và kiểm tra Thang máy được lắp đặt nhiều tại các tòa nhà,

chung cư, trung tâm mua sắm và được con người sử dụng một cách rộng rãi nên việc đảm bảo an

toàn đối với thang máy trở nên rất quan trọng

Ở Việt Nam hiện nay, song song với sự phát triển của kinh tế, các nhà cao tầng liên tục được xây

dựng một cách nhanh chóng Nhu cầu lắp đặt thang máy-hệ thống vận chuyển theo phương thẳng

đứng-trong tòa nhà đang tăng lên nhanh chóng Vì vậy, hệ thống vận hành và quản lý thang máy

an toàn được yêu cầu cấp thiết phải tạo nên sự quản lý thang máy liên tục thông qua việc kiểm tra

định kỳ sau lắp đặt và kiểm tra lần đầu, tự kiểm định 1 tháng/ 1 lần và quản lý bảo dưỡng thường

xuyên, kiểm tra hàng ngày của chủ quản lý

Để duy trì hệ thống quản lý an toàn thang máy tại Việt Nam một cách đồng bộ, phải nâng cao

trình độ kỹ thuật của nhà bảo trì và người kiểm tra-người thực hiện nhiệm vụ duy trì bảo dưỡng

vì sự an toàn của thang máy, phải đảm bảo hệ thống giáo dục có thể đề phòng sự cố an toàn thang

máy phát sinh trong quá trình kiểm tra và duy trì bảo dưỡng thang máy cho người kiểm tra, người

lắp đặt và người duy trì bảo dưỡng

Do đó, ở giai đoạn đầu tiên, chúng tôi muốn thông qua chương trình đào tạo chuyên gia an toàn

thang máy tại Việt Nam lần này để chuẩn bị cơ hội có thể dự phòng sự cố an toàn thang máy và

nâng cao trình độ kỹ thuật của người lắp đặt và kiểm tra thang máy tại Việt Nam

Chương trình đào tạo chuyên gia an toàn thang máy lần này sẽ dạy về cấu tạo và đặc điểm từng

loại thang máy như thang máy(elevator), thang cuốn (escalator), thang máy cho người khuyết tật

(wheelchair lift) vv và giới thiệu về chủng loại và phương pháp đào tạo các hệ thống an toàn

bắt buộc phải lắp đặt trong thang máy Ngoài ra, thông qua ví dụ và phân tích theo từng loại hình

Thêm vào đó, chương trình sẽ giới thiệu ý nghĩa của việc duy trì quản lý thang máy và các hạng mục cần thiết trong việc duy trì quản lý để đề phòng sự cố an toàn và nâng cao trình độ kỹ thuật của người lắp đặt, duy trì bảo dưỡng thang máy-những người trực tiếp nỗ lực tại hiện trường vì

sự an toàn của thang máy Cuối cùng, chương trình sẽ chỉ ra các yếu tố mất an toàn và nguy hiểm

có thể phát sinh tại hiện trường thi công và đưa ra biện pháp để người kiểm tra, duy trì bảo dưỡng thang máy có thể đề phòng từ trước những nguy hiểm sự cố an toàn

Chúng tôi hy vọng, chương trình đào tạo chuyên gia an toàn thang máy lần này sẽ trở thành cơ hội để nâng cao hệ thống quản lý an toàn thang máy của Việt Nam và là cơ hội để đề phòng về sự

an toàn của người kiểm tra và lắp đặt-những người đang nỗ lực hết sức tại hiện trường

01

2 Định nghĩa thang máy

Thang máy còn gọi là thang máy, thang cuốn, thang chuyển người khuyết tật, đây là thiết bị được

lắp đặt trong các tòa nhà cố định, được sử dụng để vận chuyển người hoặc hàng hóa tới một địa

điểm theo lộ trình nhất định, chủng loại của thang máy như bảng 1-1 dưới đây

[Bảng 1-1] Chủng loại của thang máy

Thang máy cho khách Là thang máy được chế tạo thích hợp cho việc

vận chuyển người Thang máy cho giường

Là thang máy được chế tạo thích hợp cho việc vận chuyển giường bệnh của bệnh viện, có thể dùng cả với mục đích chở khách lúc bình thường Thang máy cho khách

Là thang máy được dùng để chở khách lúc bình thường hoặc là elevator được chế tạo thích hợp cho hoạt động tránh nạn khi phát sinh tai nạn như hỏa hoạn vv

Thang máy cho người tàn tật

Là thang máy được chế tạo thích hợp cho người tàn tật sử dụng

Thang máy dùng ngắm

cảnh

Là thang máy được chế tạo thích hợp cho việc ngắm cảnh bên ngoài từ trong elevator

Thang máy loại nhỏ

Là thang máycó hành trình di chuyển dưới 12m, được lắp đặt để vận hành buồng thang máy đến địa điểm nhất định nhằm vận chuyển người ở trong căn hộ riêng

Phân loại

Mục đích

sử dụng Loại thang máy Tiêu chuẩn phân loại

Thang máy

Dùng để chở hàng

Thang máy chở hàng

Là thang máy được chế tạo thích hợp cho việc chuyên chở hàng hóa (có thể chở thêm 1 người sản xuất hàng hoặc 1 người cung cấp hàng) Thang chở thực phẩm

Là thiết bị được chế tạo thích hợp cho việc vận chuyển hàng hóa loại nhỏ (sách, thực phẩm vv )

có trọng tải dưới 300kg, không chở người Thang máy cho xe ô tô Là thang máy được chế tạo thích hợp cho việc

vận chuyển ô tô tại bãi đỗ xe

Thang cuốn

Dùng

để chở khách và hàng

Thang cuốn Là thiết bị vận chuyển người lên xuống dạng

băng tải Máy đi bộ trên mặt

phẳng

Là thiết bị vận chuyển người trên mặt phẳng dạng băng tải

Thang chở người khuyết tật

Dùng

để chở khách

Máy nâng dùng cho người khuyết tật

Được chế tạo thích hợp cho người khuyết tật sử dụng, lên xuống bằng động lực theo đường dốc Máy nâng theo

phương thẳng đứng dùng cho người khuyết tật

Được chế tạo thích hợp cho người khuyết tật sử dụng, lên xuống bằng động lực theo đường thẳng

<Tham khảo> Có thể phân loại theo phương thức vận hành như loại dùng điện,

loại dùng áp suất dầu

3 Lịch sử của thang máy

1) Thang máy (Elevator)

Người ta kể rằng, năm 236 trước Công nguyên, thiên tài người La Mã Archimedes đã phát

minh thiết bị kéo hình trống (drum) bằng dây cáp và đòn bẩy Đến năm 200 trước Công

nguyên đã xuất hiện thiết bị có hình thức giống với thang máy sử dụng sức người Sau thế kỷ

thứ 13 sau Công nguyên, thang máy sức người được sử dụng nhiều bởi hoàng hậu và quý tộc

nhưng sau phát minh về động cơ hơi nước của James Watt, sức người đã được thay thế bằng

động cơ và thang máy chở người và chở hàng đã được sử dụng

Kiểu ban đầu của thang máy sử dụng động cơ là “kiểu thủy lực” dùng nước làm lực đẩy Đây

là phương thức ban đầu của “thang máy áp suất dầu” hiện nay

Ngành công nghiệp thang máy bắt đầu được phát triển như hiện nay là từ nửa cuối thế kỷ thứ

19 sau khi ông E.T Otis người Mỹ phát minh ra thiết bị chống rơi trượt vào năm 1852 Chính

ông đã trực tiếp đi thử vào năm 1853 để chứng minh tính an toàn của thiết bị

Thang máy thời đó có khung buồng và nền thang được nâng lên theo đường ray dẫn có gắn

rack nên thiết bị dừng khẩn cấp tiến hành dừng đột ngột do chốt khớp với bánh răng của rack

khi cáp treo khung buồng thang thả hết độ dài

Sau đó công nghệ tiếp tục phát triển với phát minh của tời kiểu kéo (traction), phát minh của

thiết bị dừng khẩn cấp kiểu giảm dần tốc độ, phát minh của thiết bị chọn tầng, sử dụng thiết bị

điều khiển điện áp xoay chiều và điều kiển tín hiệu Sau thế chiến lần thứ 2, sự phát triển công

nghệ tiếp tục được đẩy nhanh với phát minh của “kiểu quản lý quân đội” bằng việc vận hành,

quản lý hữu cơ theo kiểu quản quân đối với nhiều chiếc thang máy, áp dụng chất bán dẫn đối

với thang máy Cùng với việc nhà cửa được xây dựng cao tầng, nhu cầu đối với thang máy tốc

độ cao cũng tăng và Nhật Bản đã phát triển các thang máy siêu cao tốc với tốc độ 600m/phút

năm 1978, 750m/phút năm 1993 Tới nay, thang máy có tốc độ nhanh nhất là thang máy có

tốc độ quy định 1.08km/phút

Bên cạnh đó, cùng với việc các tòa nhà công cộng hoặc chung cư ngày càng nhiều, thang máy

đang trở nên rất gần gũi với cuộc sống đời thường của chúng ta

2) Thang cuốn (escalator)

Sự kiện đăng ký bằng sáng chế với tên gọi “cầu thang xoay” tại Mỹ vào năm 1859 là khởi đầu của thang cuốn Thang này vận hành theo kiểu nhảy lên đi và nhảy xuống từ bên cạnh và bây giờ nếu ta nhìn lại thấy nó khá nguy hiểm như làm xiếc Vào năm 1892, “lan can di động” đã được phát minh và có thể nói đây là một phát minh mang tính bước ngoặt được so sánh với thiết bị dừng khẩn cấp của thang máy

Kiểu thang máy có bàn giẫm chân nằm ngang và giằng (cleat) như hiện nay bắt đầu xuất hiện vào năm 1900 Tên gọi thang cuốn là thương hiệu đăng ký của nhà phát minh Shinba (sau đó công ty Otis đã mua lại) cho tới trước thời điểm thời hạn đăng ký của sáng chế kết thúc Tuy nhiên, đến năm 1950, Cục Sáng chế Mỹ đã quyết định lấy đây làm tên gọi phổ biến và ra lệnh

gỡ bỏ việc đăng ký sang chế

Đến thời điểm đó, một công ty khác đã bán thang cuốn với tên gọi khác như “thang tự đông”

hay “thang điện động”

Hiện nay, thang cuốn đang được sử dụng phổ biến tại các nơi như bách hóa, siêu thị, tàu điện ngầm

3) Thang chuyển thực phẩm (dumb waiter)

Thang chuyển thực phẩm có nguồn gốc không rõ ràng nhưng có suy luận cho rằng vào thời đại vương triều La Mã với nhiều buổi tiệc linh đình được tổ chức hàng ngày, đã xuất hiện thang chuyển thực phẩm bằng tay

Gần đây, thang chuyển thực phẩm đang được sử dụng vào việc nâng các loại hàng hóa có trọng lượng nhẹ tại nhiều tòa nhà như nhà hàng, văn phòng

1 Định nghĩa thang máy

"Thang máy" là thiết bị được lắp đặt trong các tòa nhà cố định, được sử dụng

để vận chuyển người hoặc hàng hóa tới một địa điểm theo lộ trình nhất định

2 Chủng loại thang máy

① Thang máy: Phân loại theo mục đích sử dụng có thang máy chở người và thang máy chở hàng

② Thang máy chở người được chia thành thang máy cho khách, thang máy cho giường, thang máy cho khách và hàng hóa, thang máy dùng khi khẩn cấp, thang máy dùng khi tránh nạn, thang máy cho người tàn tật, thang máy dùng ngắm cảnh, thang máy loại nhỏ

③ Thang máy dùng để chở hàng được chia thành thang máy chở hàng, thang chở thực phẩm, thang máy cho xe ô tô

④ Thang cuốn được chia thành thang cuốn và thang máy bộ hành

⑤ Thang chở người khuyết tật được chia thành máy nâng dùng cho người khuyết tật và máy nâng theo phương thẳng đứng dùng cho người khuyết tật

02 Nguyên lý và cấu

tạo của thang máy

Mục tiêu nghiên cứu

Hiểu về nguyên lý và cấu tạo của thang máy sử dụng cáp kéo và tiếp thu được các thiết bị an toàn chủ yếu Hiểu về nguyên lý và cấu tạo của thang máy thủy lực

và tiếp thu được các thiết bị an toàn chủ yếu.

Hiểu về nguyên lý và cấu tạo của thang cuốn, thang máy

bộ hành và tiếp thu được các thiết bị an toàn chủ yếu Hiểu về nguyên lý và cấu tạo của thang chuyển thực phẩm, thang máy dùng cho xe lăn và tiếp thu được các thiết bị an toàn chủ yếu.

1 Nguyên lý và cấu tạo của thang máy sử dụng cáp kéo

1) Sơ đồ cấu tạo của thang máy sử dụng cáp kéo

Máy kéo

Chân đế của máy

Motor Socket dây cáp Cáp máy giảm tốc Buồng thang máy(car) Bảng điều khiển trong buồng thang máy(Car tool) Sàn của buồng thang máy Cửa buồng thang máy

Tấm bảo vệ Đối trọng Ray dẫn hướng đối trọng

Thiết bị an toàn cho dây cáp

Puli cố định

Cáp nâng.

Giá đỡ ray dẫn hướng buồng thang máy

Công tắc giới hạn hành trình trên cùng

Máy giảm tốc

Phanh

Thiết bị dừng khẩn cấp

Giảm chấn đối trọng

Thiết bị khóa liên động cửa (interlock)

Công tắc cửa buồng thang máy

Thiết bị an toàn khi đóng cửa

Giảm chấn buồng thang máy

Công tắc giới hạn phía dưới

Công tắc giới hạn cuối cùng phía dưới

Con lăn dẫn buồng thang máy

Ray dẫn buồng thang máy

3) Cấu tạo

(1) Phòng máy

Ngoài những trường hợp đặc biệt, phòng máy của thang máy sử dụng cáp kéo có vị trí

ở ngay phía trên giếng thang máy(hoist way) Trong phòng máy có lắp đặt các thiết bị như tủ điều khiển, bộ hạn chế tốc độ, máy kéo nên phải làm phòng máy rộng hơn trên 2 lần so với diện tích giếng thang thông thường Vì phòng máy có các thiết bị nhạy cảm với nhiệt độ như Tủ điều khiển nên phải lắp đặt thiết bị thông gió thích hợp để duy trì nhiệt độ bên trong phòng dưới 40 độ C Việc điều chỉnh nhiệt độ duy trì ở trong phạm

vi nhất định là rất quan trọng Ngoài ra, bên trong phòng máy có lắp đặt các loại thiết bị vận hành và điều khiển trực tiếp thang máy nên phải lắp đặt các thiết bị khóa để hạn chế những người không liên quan ra vào phòng máy

① Máy kéo (Traction Machine)Máy kéo là thiết bị làm quay Puli, kéo dây cáp chính(main rope) qua đó nâng hoặc

hạ buồng thang máy Có thể phân ra làm hai phương thức chính là phương thức hộp số(Geared), giảm tốc theo một tỉ lệ nhất định thông qua hộp số làm quay motor, qua

đó làm chuyển động buồng thang máy và phương thức không hộp số(Gearless) gắn puli trực tiếp vào trục motor qua đó làm chuyển động buồng thang máy

Biên độ hoạt động của motor dành cho thang máy cao hơn hẳn so với các loại motor thông thường Theo đó, motor dành cho thang máy được thiết kế dựa trên sự cân nhắc

về sự phát sinh nhiệt sinh ra trong quá trình hoạt động thường xuyên của thang máy

Vì motor chuyên dụng cho thang máy có một lực hãm phù hợp cũng như có đặc tính quay vòng thỏa mãn tốc độ quy chuẩn của buồng thang máy nên kích cỡ cũng to hơn

so với motor thông thường

③ Phanh (Brake)Chức năng của phanh thang máy là giới hạn chuyển động trong trường hợp thang máy bị dừng do sự bất cân bằng trọng lượng của đối trọng và buồng thang máy

Nếu bị mất chức năng phanh trong lúc dừng thang máy có thể bị trượt đi nên khả năng xảy ra tai nạn cao và rất nguy hiểm

Cuộn thép

Lò xo giảm xóc

Má phanh

Vòng phanh Đệm phanh

[Hình 2-2] Cấu tạo phanh

(2) Buồng thang máy(Car)

Người ta gọi bộ phận nơi hành khách lên và xuống ở trong thang máy là “buồng thang máy(car)” Buồng thang máy được chia ra thành khung car (car frame), sàn car và phòng car Bên trong buồng thang máy (car) có bảng điều khiển có nút gọi số tầng khi hành khách muốn đi đến tầng mình muốn và đèn chiếu sáng làm sáng bên trong buồng thang máy, interphone để liên lạc giữa bên ngoài và hành khách bên trong buồng thang máy;

đèn khẩn cấp hoạt động khi đèn chiếu sáng bị tắt hoặc thang bị mất điện

Quạt thông gió Đèn chiếu sáng Bảng điều khiển Thiết bị liên lạc với bên ngoài(interphone) Bảng lựa chọn di chuyển

Nút tầng Cửa buồng thang máy

Sàn buồng thang máy Bảng biểu thị vị trí

[Hình 2-3] Cấu tạo bên trong buồng thang máy

nó có các công tắc điểm cuối phía dưới, thiết bị căng cáp hạn chế tốc độ, bộ giảm chấn.

4) Thiết bị an toàn

(1) Bộ hạn chế tốc độ (Governor)

Đây là thiết bị làm dừng hoạt động hoặc giảm tốc độ của buồng thang máy bằng cách tác động lên công tắc an toàn (tác động lần 1) khi phát sinh trường hợp tốc độ vượt quá phạm vi tốc độ quy định của buồng thang máy, nó nhận biết tốc độ của buồng thang máy thông qua cáp của bộ hạn chế tốc độ được liên kết với buồng thang máy

Bộ hạn chế tốc độ có các 3 loại như hình 2-4 dưới đây

Puli Móc hãm, kẹp(catch)

Má móc hãm

Quả lắc

Công tắc quá tốc

Lò xo giảm xóc dùng để nén

Lò xo giảm xóc dùng để điều chỉnh

Lò xo giảm xóc dùng để điều chỉnh

Công tắc quá tốc

Lò xo giảm xóc dùng để nén

Quả lắc

Puli Móc hãm,

kẹp(catch)

Dây cáp

Má móc hãm

a Hình shoe b Hình trụ

① Hình đĩa

Công tắc quá tốc

Lò xo giảm xóc quả lắc Puli

Quả lắc Dây cáp

Quả văng (fly ball)

Lò xo giảm xóc dùng để nén

Công tắc quá tốc

Quả văng (fly ball)

Quả văng (fly ball) Bánh răng côn(bevel gear) Puli

Dây cáp

Móc hãm, kẹp(catch)

Má móc hãm

② Hình Roll safety ③ Hình Fly Ball

[Hình 2-4] Các loại Bộ hạn chế tốc độ

(2) Thiết bị dừng khẩn cấp (safety Device)

Ở thang máy có một tốc độ quy chuẩn và buồng thang máy được nâng lên, hạ xuống bên trong phạm vi dung sai tốc độ quy chuẩn ấy

Thế nhưng có khi vì lí do đường truyền của cáp hay vì nguyên nhân khác mà buồng thang máy vượt quá tốc độ quy chuẩn, lúc này về mặt cơ khí người ta gọi thiết bị để dừng buồng thang máy dựa trên bộ hạn chế tốc độ là thiết bị dừng khẩn cấp Thiết bị dừng khẩn cấp được lắp đặt ở thang máy sử dụng cáp kéo và thang máy thủy lực gián tiếp

Ngoài ra, trong trường hợp thang máy được sử dụng ở những nơi nhiều người ra vào như trên đường hay văn phòng thì phải lắp đặt ở phía đối trọng, bên dưới hố Pit của giếng thang Tham khảo thêm: thiết bị dừng khẩn cấp này được phát minh bởi một người Mỹ

có tên Elisha Graves Otis(E G Otis) vào năm 1852, kể từ lúc này thang máy với ý nghĩa hiện đại bắt đầu được phát triển Hình 5 là sơ đồ thiết bị dừng khẩn cấp liên kết với bộ hạn chế tốc độ

Giảm chấn chia ra thành giảm chấn lò xo(Spring Buffer) và giảm chấn dầu(Oil Buffer)

Trường hợp của giảm chấn lò xo, tốc độ quy chuẩn là dưới 60m/min áp dụng với thang máy và trường hợp của giảm chấn dầu, tốc độ quy chuẩn là trên 60m/min áp dụng với thang máy Hình 6 là mô hình giảm chấn lò xo và giảm chấn dầu

Lò xo giảm xóc

Đế

Cao su

Lò xo giảm xóc Piston

Xi lanh Thước thăm dầu(oil gage) Gậy có lỗ Dầu

[Hình 2-6] Cấu tạo của Bộ giảm chấn

(4) Thiết bị an toàn cửa

① Khóa liên động(interlock) của cửa tầngThiết bị Khóa liên động của cửa tầng là một trong những thiết bị quan trọng nhất trong số các thiết bị an toàn Thiết bị này được cấu tạo bởi Door Switch và Door Lock Door Switch chặn đường đường ống an toàn giúp buồng thang máy không di chuyển khi cửa không đóng được Door Lock giúp cửa của những tầng thang không dừng không mở ra Hình 7 là hình về khóa liên động của cửa tầng và cấu tạo của cửa tầng

Hộp móc treo

Công tắc cửa

Puli thanh treo(hanger pulley)

Tấm quây cuối

Má ray dẫn cửa) Hộp nút điều khiển

Thềm cửa vào thang máy Đường dây điện

Đường ray cửa

Máng điện kỹ thuật (wire duct)

Con lăn thanh treo(hanger roller)

Khóa liên động (interlock)

Tấm

Bảo vệ ngón chân(toe guard)

Cáp liên động cửa

① Cấu tạo cửa tầng – Mô hình nhìn thấy từ giếng thang

Lỗ chìa khóa khẩn cấp

② Khóa liên động của cửa tầng

[Hình 2-7] Thiết bị Khóa liên động và cấu tạo của cửa tầng

② Door CloserThông thường cửa tầng mở ra khi buồng thang máy đến và tự đóng khi không có buồng thang máy, Door Closer ngăn ngừa tai nạn có thể xảy ra khi cửa tầng bị mở ra

mà không có buồng thang máy Thiết bị này có hai loại là phương thức Spring Closer

và phương thức Weight Closer

③ Thiết bị an toàn khi đóng cửa (Door Safety Device)Đây là thiết bị làm cửa quay ngược lại bằng cách lắp thiết bị phát hiện ở phía dưới cửa do lo ngại xảy ra va chạm giữa cửa và hành khách khi hành khách ra vào lúc cửa đang đóng vì cửa thang máy là hệ thống cửa tự động sử dụng motor đóng mở cửa một cách tự động Thiết bị này có các chủng loại như sau:

1) Safety ShoeĐây là thiết bị an toàn làm dừng việc đóng cửa và khiến cửa quay ngược trở lại nếu gặp vật cản bằng cách lắp đặt thanh Safety Shoe ở phần cuối cửa buồng thang máy

2) Thiết bị điện quang (Photo Electric Device)

Là thiết bị an toàn có bộ cảm ứng và đèn chiếu được lắp đặt ở hai bên cửa phát ra tia điện quang, làm cửa quay ngược trở lại khi tia điện quang bị chặn

3) Thiết bị sóng siêu âm(Ultrasonic Door Sensor)

Là thiết bị an toàn sử dụng sóng siêu âm, phát hiện người hoặc vật thể ở phạm vi cửa tầng hoặc cửa buồng thang máy

(5) Thiết bị nhận biết quá tải(Overload Switch)

Là thiết bị được lắp đặt ở phần dưới của sàn buồng thang máy(sàn car) hoặc phía dưới của dây cáp, giúp nhận biết trọng lượng của hành khách và vật thể bên trong buồng thang máy Khi trọng lượng vượt quá quy định, nó sẽ phát ra âm báo cho biết số người vượt quá mức cho phép đồng thời tạm ngưng việc đóng cửa buồng thang máy, khiến cho thang máy không khởi hành Nó được lắp đặt ở phạm vi 105~110% trọng lượng quy chuẩn

(6) Công tắc giới hạn(Limit Switch)

Là thiết bị ngăn thang máy chạy quá tầng trên cùng và tầng dưới cùng Ngoài ra để đối phó với trường hợp công tắc giới hạn không hoạt động, người ta còn lắp công tắc giới hạn cuối cùng (Final Limit Switch)

(7) Công tắc chạy chậm lại(Slow Down Switch)

Buồng thang máy phải dừng ở tầng trên cùng hoặc tầng dưới cùng thông qua thiết bị dừng thang nhưng vì một nguyên nhân nào đó mà thang máy không giảm tốc độ và vượt qua tầng trên cùng hoặc dưới cùng Đây là thiết bị phát hiện ra việc này và làm buồng thang máy giảm tốc cũng như dừng lại bằng cách cưỡng chế Công tắc này được lắp đặt

ở trước công tắc giới hạn(Limit Switch)

(8) Công tắc dừng Pit(Pit Stop Switch)

Đây là công tắc ngăn buồng thang máy di chuyển để có thể vào trong hố Pit dọn dẹp, sửa chữa hoặc bảo dưỡng Khi công tắc này hoạt động, nguồn điện vào motor và phanh(Brake) bị chặn

(9) Công tắc đỗ(Parking)

Đây là công tắc được lắp đặt với mục đích để buồng thang máy dừng nghỉ ở cửa tầng

Nó được lắp ở các cửa tầng tiêu chuẩn, khi sử dụng công tắc này có thể làm tạm dừng thang máy hoặc giúp thang máy tái hoạt động

Thiết bị thủy lực

Ray dẫn buồng thang máy Công tắc giới hạn Ống áp lực

Bảng điều khiển

Xi lanh

Giảm chấn

Cáp nâng Piston

① Cấu tạo theo phương thức gián tiếp của [roping 1:2]

Xà cố định phía trên

Puli cố định phía dưới xi lanh

Puli cố định phía trên piston

Thiết bị căng máy điều tốc

② Cấu tạo theo phương thức gián tiếp của [roping 2:4]

[Hình 2-8] Cấu tạo thang máy thủy lực

2) Nguyên lý hoạt động

Người ta gọi việc tác động vào Piston(Plunger) ở bơm thủy lực bằng dầu để nâng buồng thang máy lên là thang máy thủy lực Ở thời kỳ đầu, người ta cũng sử dụng nước cho thang máy thủy lực

- Thoải mái bài trí trong phòng máy

- Không tốn nhiều trọng lượng ở nóc tòa nhà.

- Khoảng trống ở đỉnh giếng thang(Top Clearance) không cần lớn.

- Vì sử dụng xi lanh nên bị hạn chế về quãng đường hành trình và tốc độ

- Vì không sử dụng đối trọng nên lực ở tor phải lớn.

mo-3) Cấu tạo

Dựa vào việc di chuyển Piston được truyền đến buồng thang máy thế nào mà thang máy thủy lực được chia ra thành 3 loại là phương thức trực tiếp, gián tiếp và thước sao đồ(Pantograph)

Trực tiếp Là phương thức lắp buồng thang máy ngay bên trên Piston Gián tiếp Là phương thức lắp Puli ở trên Piston và truyền chuyển động của Piston

tới buồng thang máy một cách gián tiếp thông qua dây cáp hoặc dây xích

Thước sao đồ (Pantograph)

Là phương pháp nâng buồng thang máy sử dụng biện pháp mở Thước sao đồ (Pantograph) cho Piston, được sử dụng nhiều khi làm việc ở kho hay xưởng.

Thang máy thủy lực có các hình thức như trên Dưới đây là ưu, nhược điểm của hình thức trực tiếp và gián tiếp

(1) Trực tiếp

① Kích cỡ giếng thang nhỏ và cấu tạo đơn giản

② Không cần thiết bị dừng khẩn cấp

③ Việc rơi rụng của nền buồng thang máy với bộ phận đỡ phía dưới rất nhỏ

④ Để lắp đặt xi lanh phải lắp ống bảo vệ bên trong lòng đất nên sẽ gặp khó khăn khi kiểm tra xi lanh

(2) Gián tiếp

① Không cần ống bảo vệ xi lanh nên việc kiểm tra dễ dàng

② Giếng thang phải lớn để vừa xi lanh

③ Cần thiết bị dừng khẩn cấp

④ Vì dầu hoạt động bị dính và cáp dãn ra nên việc rơi rụng của nền buồng thang máy với

bộ phận đỡ phía dưới tương đối lớn

Buồng thang máy(car) Kích thủy lực

Ống bảo vệ kích thủy lực

Hố Pit

Buồng thang máy(car)

Xi lanh

① Phương thức trực tiếp ② Thước sao đồ (Pantograph)

Buồng thang

cáp

Dây cáp Dây

cáp

Dây cáp

Buồng thang máy

Buồng thang máy

③ Phương thức gián tiếp

[Hình 2-9] Thang máy thủy lực

(3) Kiểm soát tốc độ

Kiểm soát tốc độ của thang máy thủy lực phần lớn là phương thức kiểm soát lưu lượng dầu bơm vào xi lanh sử dụng van kiểm soát lưu lượng nhưng gần đây có xu hướng áp dụng phương thức kiểm soát số vòng quay của bơm dựa trên kiểm soát VVVF cho thang máy thủy lực chở người

① Kiểm soát tốc độ dành cho van kiểm soát lưu lượng

Là phương thức đưa lượng dầu phóng ra từ bơm đến xi lanh thông qua van kiểm soát lưu lượng Phương thức này được chia ra thành đặt van lưu lượng ở đầu vào(Meter In) và đặt van lưu lượng ở vị trí rẽ nhánh(Bleed off)

Meter In là phương thức kiểm soát trực tiếp lưu lượng, sáp nhập van kiểm soát lưu lượng vào đường dẫn chính(tham khảo hình 10)

Vì nó kiểm soát trực tiếp lưu lượng nên nó có khả năng kiểm soát chính xác tốc

độ nhưng vì phát sinh áp lực trên mức cần thiết để gửi phần dầu thừa trở lại bể chứa(tank) thông qua van an toàn nên hiệu quả bị giảm so với phương thức Bleed off

Khác với Meter In, Bleed off là phương thức sáp nhập van kiểm soát lưu lượng vào đường nhánh(By Pass) từ đường dẫn chính Vì đường dẫn này chỉ phát sinh áp lực vừa phải nên hiệu quả cao nhưng khó khăn trong việc kiểm soát tốc độ chính xác

Kích thủy lực

Bơm Van an toàn

Van kiểm soát lưu lượng

Kích thủy lực

Bơm Van an toàn

Van kiểm soát lưu lượng

① Meter in ② Bleed off

[Hình 2-10] Đường dẫn thủy lực

② Kiểm soát tốc độ VVVF

Là phương thức kiểm soát tốc độ bằng cách điều chỉnh trực tiếp lượng dầu phóng ra

từ bơm thủy lực vào xi lanh thông qua việc kiểm soát sử dụng tần số quay biến đổi, điện áp biến đổi, số vòng quay của motor

xi lanh Bơm theo phương thức cưỡng chế lưu lượng có các loại bơm bánh răng, bơm cánh gạt quay và bơm trục vít(Screw bump) như hình 12 nhưng với thang máy thủy lực thông thường người ta chỉ sử dụng bơm trục vít có xung áp nhỏ, phát ra tiếng ồn

và chấn động nhỏ

Đầu vào

Đầu

ra

Đầu vào

Cánh quạt(vane)

① bơm bánh răng ② bơm cánh gạt quay

Trục quay cưỡng chế

Trục quay thuận

Miếng đệm kín đầu trục (mechanical seal)

③ Bơm trục vít

[Hình 2-11] Bơm dẫn dầu cưỡng chế

② Van cứu trợ(Relief Valve)Van cứu trợ là một trong những loại van điều chỉnh áp lực, ngăn ngừa trường hợp áp lực lên cao bằng cách khi áp lực ở đường dẫn dầu lên cao hơn 125% so với mức thông thường thì nó sẽ mở đường dẫn nhánh và bơm trả dầu về bể chứa(tank)

③ Van kiểm soát lưu lượng khi đi lênPhần lớn lượng dầu phóng ra từ bơm đều hướng về xi lanh nhưng cũng có trường hợp dầu được bơm trả về bể chứa do van kiểm soát lưu lượng khi đi lên ở các khu vực có tốc độ chậm Có nghĩa là nó điều chỉnh tốc độ đi lên của Piston theo lượng dầu được bơm trả vào trong bể chứa

④ Van kiểm tra(Check Valve)

Là van giúp dầu chỉ chảy theo hướng đi lên chứ không rơi theo hướng đi xuống Nó

có vai trò ngăn việc dầu chảy ngược vào xi lanh làm buồng thang máy rơi khi vì một nguyên nhân nào đó hay thang máy thủy lực mất điện Van này có chức năng tương đồng với phanh điện tử của thang máy sử dụng cáp kéo

⑤ Van kiểm soát lưu lượng khi đi xuốngVới thang máy thủy lực , khi đi lên bơm hoạt động, phóng dầu vào xi lanh nhưng khi

đi xuống có thể hạ buồng thang máy xuống bằng cách điều chỉnh lưu lượng dầu trở lại bể chứa thông qua van kiểm soát lưu lượng khi đi xuống

⑥ Bộ lọc(Filter)Nếu trong dầu có chứa những chất như cát hoặc bột sắt sẽ làm tổn thương thành xi lanh và rút ngắn tuổi thọ của thiết bị Theo đó, người ta gọi vật được lắp đặt để loại trừ các chất này này bộ lọc(filter)

Thông thường, người ta gọi việc gắn van thủy lực, lưới lọc vào phần đầu máy bơm

là bộ lọc đường ống

⑦ Van dừng(Stop Valve)Van này được lắp ở đường ống dẫn áp lực nằm giữa xi lanh và bộ nguồn (power units) của thang máy thủy lực, khi van đóng thì không thể tác động vào phần giữa xi lanh và

bộ nguồn Có nghĩa là khi muốn thay bộ nguồn chỉ cần đóng van này thì có thể làm việc an toàn mà không lo buồng thang máy hạ xuống

(5) Xi lanh và Piston

Xi lanh và Piston là một trong những thiết bị độc đáo nhất chỉ có thể thấy được ở thang máy thủy lực Dù có phần giải thích ở phía trước nhưng với trường hợp của thang máy thủy lực sử dụng dầu thủy lực để nâng và hạ buồng thang máy thì mối liên hệ mật thiết giữa xi lanh và piston quan trọng hơn bất cứ điều gì Ngoài ra mối liên hệ ấy cũng cần phải tuân theo các máy móc hay dây cáp với trường hợp của thang máy sử dụng cáp kéo

(6) Ống dẫn áp lưc, ống cao su cao áp (High Pressure Rubber Hose)

Là đường ống nối giữa xi lanh và bộ nguồn(power units), chủ yếu sử dụng ống cao su cao áp hoặc ống thép carbon chuyên dụng làm ống dẫn áp lực

Vì dầu cao áp chảy bên trong nên phải đảm bảo không rò rỉ dầu và độ chắc chắn của mối nối Ngoài ra, vì đường ống tiếp xúc trực tiếp với bề mặt tường nên phải lắp đặt các vỏ bọc ở phần xuyên qua tường để đường ống không bị hư hại

4) Thiết bị an toàn

So với thang máy sử dụng cáp kéo, thang máy thủy lực có thêm các thiết bị an toàn khác biệt

như dưới đây

(1) Thiết bị đảm bảo vị trí buồng thang máy so với nền cửa tầng

Đây là thiết bị sử dụng khi buồng thang máy của thang máy thủy lực khi dừng lại lâu ở một vị trí, dầu sẽ bị rò rỉ nên buồng thang máy sẽ bị hạ xuống một chút; lúc này nó đảm bảo buồng thang máy bị hạ xuống tự nhiên nhưng vẫn tự động ở đúng vị trí dưới 75mm

so với tiêu chuẩn so với nền cửa tầng

(2) Thiết bị phòng ngừa motor tự quay

Đây là thiết bị giúp dừng hoạt động của motor trong trường hợp vì lí do nào đó mà buồng thang máy không đi lên mà motor vẫn quay

(3) Thiết bị dừng Piston

Đây là thiết bị Piston rời khỏi xi lanh

3 Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của thang cuốn và thang máy bộ hành

Từ Escalator (thang cuốn) trong tiếng La tinh có nghĩa là cái thang, được đăng kí thương hiệu lần đầu tiên tại Mỹ với cái tên Otis Cùng thời điểm đó, ở một công ty khác nó được gọi với tên là thang di động (Moving stairs), vì tên đăng ký thương hiệu Otis hết thời hạn nên người ta đã thống nhất thuật ngữ cho đến bây giờ là Escalator(thang cuốn)

1) Sơ đồ cấu tạo thang cuốn

Nút dừng khẩn cấp

Xích chuyển động tay vịn

Công tắc an toàn tay vịn

Khi có người hoặc đồ vật bị kẹt ở băng chuyền công tắc an

toàn sẽ tự khởi động và dừng thang

Là công tắc an toàn có nhiệm vụ dừng hoạt động của thang cuốn trong trường hợp khẩn cấp hay xảy ra tai nạn, được lắp đặt ở đầu ,cuối thang.

Là thiết bị làm thang máy ngừng hoạt động khi băng chuyền bị cắt hay bị trùng

Ngăn người hay đồ vật bị kẹt vào khoảng trống giữa lan can và sàn thang

Người ta đánh dấu vạch an toàn màu vàng chú ý để chân hay đồ vật phía trong vạch, tránh người hay đồ vật bị kẹt vào giữa bước thang và tấm bảo vệ váy Lan can

Dây xích truyền Thanh đỡ bước thang

Chuỗi bước thang

Máy cấp dầu Động cơ

Ván ốp đứng Bước thang

[Hình 2-12] Sơ đồ cấu tạo thang cuốn

2) Cấu tạo

(1) Các loại thang cuốn

① Phân loại theo khả năng vận chuyểnTheo phương pháp phân loại ta có thể chia thang cuốn ra nhiều loại, thông thường thang cuốn sử dụng dựa theo độ rộng của lan can mà chia thành loại 1200 và loại

800 Khả năng vận chuyển của mỗi loại trong một lần đi lần lượt là 9000 người và

6000 người

(2) Bộ phận chuyển động

Bước thang và tay vịn của thang cuốn phải đồng thời chuyển động nên các thiết bị gây chuyển động này phải hoạt động nối tiếp nhau

① Máy dẫn động(Driving Machine)

Là thiết bị vận hành thang cuốn sử dụng đĩa xích(sprocket) thay vì dùng shiv, dùng dây thừng thay vì dùng dây xích như thang máy Đối với máy giảm tốc người ta thường dùng trục vít(worm gear) nhưng gần đây do sự phát triển của kĩ thuật gia công người ta thường dùng bánh răng xoắn (helical gear)

Thiết bị hãm phanh được gắn ở trục của máy và trống tang chạy bằng đĩa đệm, nó được mở bằng van chốt dây ti ô thủy lực Khoảng cách hoạt động của thiết bị hãm phanh trường hợp không chở hành khách lên xuống là đồng nhất, trong trường hợp chở hành khách đi xuống thì khoảng cách là tương đối dài nhưng với trọng lượng tiêu chuẩn, độ giảm tốc khi đi xuống phải là dưới 0.1G

② Thiết bị chuyển động tay vịnTay vịn là bộ phận hành khách dùng tay bám để giữ thăng bằng, bộ phận này và bậc thang chuyển động nối tiếp nhau nên phải chuyển động ở cùng một tốc độ

③ Bậc thang và băng chuyềnTrong thang cuốn, bộ phận chở hành khách gọi là bước thang, như trong hình 14 nó được chia ra làm ván để chân và tấm ván đứng Để gây chú ý cho hành khách, ở bên phải, bên trái, mặt trước của thang đều được đánh dấu bằng đường phân giới an toàn màu cam Băng chuyền có vai trò làm chuyển động các bước thang

Rãnh cao su Bàn để chân

Bánh răng chuyển động Bánh răng phụ

Ván đứng

Phần chêm rãnh cao su

[Hình 2-13] Bậc thang cấu trúc và kết nối tiềm năng

④ Lan can và tay vịn

Ở bên phải và trái của thang đều lắp đặt hai lan can để giữ hành khách không bị ngã,

và ở trên mỗi lan can là tay vịn

3) Thiết bị an toàn

(1) Thiết bị an toàn chuyển động

Thang cuốn truyền lực bằng cách cần truyền động và bộ truyền động được liên kết với nhau bằng dây chuyền chuyển động sau đó truyền lực, nếu trường hợp băng chuyền của thang cuốn trong khi đi lên bị cắt thì tùy vào trọng lượng của hành khách đi xuống mà có thể phát sinh tai nạn Khi đó, tấm đệm chân ở phía trên băng chuyền cảm nhận được sự dừng lại của băng chuyền tự động sẽ khởi động phanh hướng đi xuống, đồng thời ngắt điện để ngăn chặn tai nạn

Công tắc

Đĩa xích Xích truyền

Công tắc phanh

Thiết bị an toàn dây xích truyền

Bánh xe khóa chặn

Bánh răng dừng

Tấm chà Xích truyền

Công tắc ngắt và kiểm tra xích truyền

lever

Bánh cóc(bánh

xe khóa chặn)

① Mô hình được lắp ráp ② Mô hình thiết bị an toàn

[Hình 2-14] Thiết bị an toàn băng chuyền

(2) Thiết bị an toàn băng chuyền

Băng chuyền chuyển động các bước thang là thiết bị để ngắt thang cuốn và kiểm tra nguyên nhân khi thang làm việc quá tải, nó thường được lắp đặt ở phần dưới của thang cuốn

Công tắc ngắt và kiểm tra xích truyền

Thiết bị chuyển động thẳng Bánh lái đôi(coupled driving wheel)

Trục dẫn hướng

[Hình 2-15] Thiết bị khóa liên động và cấu tạo của cửa nơi đợi thang máy

(3) Thiết bị an toàn tay vịn

Là thiết bị làm dừng vận hành băng chuyền nhờ nhận biết sự tăng tốc của tay vịn vật vẫn

di chuyển với một tốc độ đồng nhất với bước đi

(4) Nút dừng khẩn cấp (Inlet Switch)

Ở lỗ mà tay vịn của thang cuốn đi vào trong, dưới lan can có lắp đặt nút dừng khẩn cấp, khi có tay trẻ em hay vật thể bị hút vào lỗ, nó sẽ tự động cảm ứng và dừng hoạt động của thang cuốn

(5) Công tắc an toàn Skirt Guard

Công tắc được lắp đặt ở gần chỗ ra vào thang cuốn để ngăn chặn sự cố một phần cơ thể hay quần áo, giày dép bị mắc vào khe hở giữa mặt sàn và bước thang của thang cuốn được gọi là công tắc an toàn

Vật thể bị mắc ở mặt sàn và bước thang, do có sức cản ở tấm skirt guard, công tắc an toàn sẽ được khởi động và tự động dừng thang

Lò xo

Bước thang Tấm bảo vệ váy

Giới hạn SW

Lực cố định (thông thường 20-25kg)

[hình 2-16] Công tắc an toàn bảo vệ váy

Bảng điều khiển

Mặtthang

Ván ép Lan can

Lược

Thiết bị an toàn đầu băng chuyền

Băng chuyền tay cầm

[Hình 2-17] Cấu tạo băng chuyền đi bộ

(1) Độ nghiêng

Độ nghiêng của băng chuyền bộ hành thông thường được giới hạn dưới 12 độ, nhưng mặt thang được gia công bằng sản phẩm cao su và kim loại và để chống trơn được cho phép nghiêng đến 15 độ

4 Cấu tạo và nguyên lý của thang chuyển thực phẩm

Là một dạng thang máy được tạo ra để phù hợp vận chuyển những vật dụng cỡ nhỏ như sách hay

đồ ăn, và dựa vào vị trí của chiếu nghỉ mà được chia thành dạng bàn và dạng sàn

Ở cửa ra vào của dạng bàn, vị trí cách mặt chiếu nghỉ khoảng 75cm phần dưới của cửa ra vào được lắp đặt bàn hình giá đỡ Thang dạng sàn (floor type) thường chỉ vận chuyển đồ vật, xe kéo tay nên sàn của chiếu nghỉ và sàn của buồng thang máy có cùng một độ cao Thang chuyển thực phẩm không thể chở người và ở cửa ra vào của thang được lắp công tắc tự khớp nhau

1) Cấu tạo của thang chuyển thực phẩm

Tủ điều khiển

Ròng rọc

Thùng thang (Buồng thang máy)

Cửa thang Nút mở thang

Công tắc giới hạn phía dưới

[Hình 2-18] Cấu tạo thang tải thực phẩm

sử dụng phổ biến.

Nguồn gốc của thang chuyển thực phẩm từ “Người phục vụ thầm lặng” cùng với nghĩa

“xe vận chuyển thức ăn” chuyên được sử dụng trong nhà bếp, vận chuyển đến tất cả các cửa của mỗi tầng, và chỉ cần mang bát đĩa bẩn từ các tầng trở lại nhà bếp

Để sử dụng đúng mục đích bằng việc phòng bếp có “nhiều nút bấm”, còn ở các tầng khác chỉ có “nút quay lại” và “nút dừng” giúp tiết kiệm chi phí, những lo lắng về trục trặc nhỏ nên nó được sử dụng rộng rãi Phương pháp này còn được gọi là “Phương pháp tầng cơ bản”, “Phương pháp nhiều nút” trước đó cũng được gọi là “Phương pháp các tầng tương trợ”

2) Cấu tạo

(1) Cửa vào thang chuyển thực phẩm (cửa ra vào)

Vì sự tiên lợi về giới hạn và điều kiện vận hành ở chỉ số mặt bằng cửa vào cửa ra vào thang chuyển thực phẩm người ta thường dùng loại hai cánh mở lên xuống và một cánh đẩy lên xuống

Trong trường hợp là thang tải thức ăn dạng sàn cân nhắc cửa dạng tay kéo,so với cửa loại hai cánh mở lên xuống thì chủ yếu dùng cửa loại một cánh đẩy lên xuống

Ở tất cả các cửa của thang chuyển thực phẩm phải lắp đặt khóa cửa

Cửa ra vào có ở mỗi tầng,theo nguyên tắc mỗi buồng thang máy phải có một cái khóa

Nếu cửa ra vào hai bên đều được mở để cấm đường thì có thể treo biển cảnh cáo đường giành riêng cho nội bộ, trong trường hợp tìm những biện pháp xử lý an toàn có thể lắp đặt hai cửa ra vào

(2) Ray dẫn hướng của thang chuyển thực phẩm

Thang chuyển thực phẩm có lượng chứa hàng hóa nhỏ và thông thường không cần thiết phải dừng khẩn cấp nên thường hiếm khi sử dụng ray có giá cao như ray của thang máy

Thông thường buồng thang máy và đối trọng nhỏ làm từ thép thương phẩm được lắp đặt riêng rẽ với nhau, nhưng trong trường hợp thép thương phẩm cỡ lớn, rộng thì có thể sử dụng một bên là buồng thang máy, một bên là đối trọng để di chuyển

Khi sử dụng thép hình để sản xuất, vì gia công lỗi có thể sẽ dẫn đến những vết lồi lõm

Đặc biệt trong trường hợp hạ buồng thang máy trống xuống, buồng thang máy không thể di chuyển bằng trọng lượng của chính nó nên sẽ xuất hiện hiện tượng trơn trượt giữa dây cáp và puli dẫn đến puli không thể quay ngược lại được, khiến cho dây cáp và puli

bị mài mòn Trường hợp nặng, dây cáp khổng thể di chuyển được nữa hoặc thanh thép

sẽ bị gãy nên phải rất chú ý

(3) Buồng thang máy của thang chuyển thực phẩm

Lượng hàng hóa chuyên chở ít nên trong buồng thang máy thường không phân biệt mặt sàn và mặt tường buồng thang máy mà chế tạo lắp ráp bằng tôn định hình Khung buồng thang máy cũng không được lắp đặt riêng, lõi sắt của phòng buồng thang máy được làm hơi dày và được gắn dây cáp (hay là vận thăng (ròng rọc) 2:1)

Bên trong buồng thang máy, tùy theo dạng giá mục đích sử dụng là giá vận chuyển thức

ăn hay tài liệu mà lắp đặt giá 2~3 tầng, nếu có thể dỡ được giá đỡ này ra tạo nên không gian rộng có thể dùng chung được Ở dạng sàn có thể cho xe kéo tay vào được lắp đặt thiết bị dừng bánh xe (stopper) Thông thường người ta làm gò hơi nhô ra để khi gặp chấn động khi đang vận hành không bị rơi

Là một dạng thang máy được thiết kế phù hợp và thuận tiện cho những người tàn tật gặp khó khăn

khi sử dụng cầu thang bộ được chia thành thang chuyển động thẳng và thang nghiêng

1) Thang máy dùng cho xe lăn dạng chuyển động thẳng

Thiết bị chuyển động

Bảng điều khiển

Cửa ra vào thang

Cửa sổ của thang

Buồng thang máy Đèn

Bảng điều khiển ở cửa tầng

[Hình 2-19] Cấu tạo thang máy dùng cho xe lăn dạng chuyển động thẳng

2) Thang máy dùng cho xe lăn dạng chuyển động nghiêng

Là thiết bị được lắp đặt để chở xe lăn ở cầu thang nối các tầng và chuyển động theo hướng nghiêng của tay vịn cầu thang, độ nghiêng của ray phải dưới 75 độ so với mặt phẳng

Nút gọi thang

Bảng điều khiển

Đèn khóa liên động

Tiếp điểm giới hạn

Thiết bị này ngăn không cho ánh sáng đèn lan rộng ra ngoài khu vực thang máy di chuyển.

Là công tắc an toàn ngăn thang tuột đi khỏi đường đi thông thường

Xích truyền

a

[Hình 2-20] Cấu tạo thang máy dùng cho xe lăn dạng chuyển động nghiêng

(1) Yêu cầu khi sử dụng thang máy dùng cho xe lăn dạng nghiêng

Yêu cầu khi sử dụng thang máy dùng cho xe lăn

① Bấm nút gọi và yêu cầu sự giúp đỡ của nhân viên

② Kiểm tra xem xe đẩy điện và thang máy dùng cho

xe lăn đã đúng quy cách chưa

③ Ngắt điện nguồn của xe đẩy điện

④ Nhấn nút mở thang máy dùng cho xe lăn để hạ

⑥ Nhân viên an toàn mở bộ giảm tốc.

⑦ Nhân viên đẩy và đưa thang đi một cách an toàn. ⑧ Nhân viên thang đóng bộ giảm tốc.- Không được di chuyển xe đẩy điện khi thang

máy dùng cho xe lăn đang hoạt động

Yêu cầu trong khi sử dụng thang máy dùng cho xe lăn

• Sau khi kết thúc di chuyển và đến tầng mục tiêu

① Sử dụng thiết bị điều khiển và chờ đến khi kết thúc các bước an toàn.

- Thiết bị an toàn: Lan can bảo vệ

② Sau khi kết thúc các bước an toàn di chuyển đến đích một cách an toàn.

③ Trong trường hợp không thể điều khiển thì nhờ đến sự giúp đỡ của nhân viên thang.

Yêu cầu khi thang máy dùng cho xe lăn đến nơi

• Yêu cầu khi xuống khỏi thang

① Nhân viên thang gỡ bỏ bộ giảm sóc ② Nhân viên thang đẩy xuống khỏi thang

1 Đối tượng được quy định trong điều kiện an toàn quốc tế

① Người sử dụng

② Người kiểm tra (bao gồm người sửa chữa và bảo hành)

③ Người tiếp cận thứ ba(người không sử dụng thang máy hay người ở gần thang)

2 Cấu tạo an toàn

① Điều kiện lắp đặt và bảo dưỡng

② Hiểu được cấu tạo khiến người sử dụng hay người tiếp cận không đến gần được thang máy

③ Điều kiện mặt sàn không gian làm việc và cabin

④ Điều kiện bảo hộ từ yếu tố nguy hiểm bên ngoài

3 An toàn khi có hỏng hóc

Dừng thang là việc làm cơ bản nhất khi thang đang chuyển động mà xảy ra tai nạn

4 Khái niệm về phòng chống tai nạn thang máy

① Bước 1: Ngăn ngừa hỏng hóc

② Bước 2: Bảo vệ hành khách

③ Bước 3: Giảm thiểu tối đa thiệt hại

03 Chức năng an

toàn thang máy

Mục tiêu nghiên cứu

Hiểu được ý nghĩa của an toàn thang máy, biết và hiểu được từng điều kiện của an toàn quốc tế Hiểu được khái niệm an toàn thang máy và những thao tác an toàn với các thiết bị khi có sự cố

Biết được những thiết bị an toàn cơ bản và những nguyên lý của thao tác an toàn với thiết bị

1 An toàn thang máy

Thang máy là thiết bị tiện lợi giúp hành khách di chuyển chiều thẳng đứng khi ở trong thùng

thang nên rất tiện lợi, liên tục, an toàn, thoải mái, phù hợp kinh tế Đi đầu về sự tiện lợi như vậy

nên về vấn đề an toàn cần phải có những nỗ lực phòng tránh tai nạn An toàn thang máy cần phải

chia đối tượng bảo hộ thành người sử dụng thang, người lắp ráp và kiểm tra, người có liên quan

thứ 3 để tùy theo đối tượng mà cần có những biện pháp xử lý an oàn phù hợp

2 Đối tượng an toàn

Đối tượng an toàn được quy định trong điều kiện an toàn quốc tế(GESR) được xem là tất cả các

đối tượng ở xung quanh thang đã đề cập ở phần trước

1) Người sử dụng

2) Người kiểm tra (bao gồm cả người lắp ráp và người kiểm tra)

3) Người có liên quan thứ 3 (Người không sử dụng thang máy hoặc người tiếp cận ở khoảng cách gần)

2) Bộ phận mà người sử dụng, người lân cận không thể tiếp cận

① Đảm bảo việc người sử dụng và những người lân cận tránh tiếp xúc với những thiết bị nguy hiểm

② Bao gồm những vị trí không thể tiếp cận hay ở xa tầm tay như phần trong buồng thang máy, phòng máy, nắp khóa của cửa buồng thang máy

3) Buồng thang máy và không gian sử dụng sàn

① Giảm đến mức tối thiểu nguy hiểm về việc trượt ngã trong buồng thang máy và không gian

sử dụng sàn

② Buồng thang máy và không gian sử dụng sàn phải bằng phẳng, có nghĩa là không khiến cho người sử dụng cảm thấy được độ nghiêng Sử dụng vật liệu có độ nhám, không trơn trượt, chú ý sự thay đổi tính chất vật liệu qua thời gian, cũng như các hoạt động quản lí (ví

dụ như vệ sinh thang máy…)

4) Bảo vệ khỏi nguy cơ phát sinh từ chuyển quá trình vận động tương đối

Cần bảo vệ người sử dụng và những người lân cận tránh những thương tổn do bị cắt, bị đè, bị trầy xước hay những thương tổn khác

Đối tượng an toàn

Đối tượng an toàn

Người giám sát

Người tiếp cận thứ 3

Người ở xung quanh không sử dụng thang

Hành khách trong cabin Hành khách chờ thang máy

Người giám sát

Công nhân

Nhân viên kiểm tra

① Những đồ vật bên ngoài và sự vận động tương đối của buồng thang máy

② Sự chuyển động tương đối của các thiết bị thang máy

5) Khác

① Sơ tán: Phải trang bị sẵn các phương tiện và tiến trình để cứu hộ và sơ tán người sử dụng

hay người thi hành khi bị kẹt

② Bộ phận sắt nhọn: Phải trang bị sẵn những phương tiện nhằm giảm thiểu tối đa sự nguy

hiểm từ những bộ phận nhọn sắt đến người sử dụng và người lân cận

③ Nguy hiểm về truyền điện(điện giật): Ở nơi cung cấp điện, phải trang bị các thiết bị cần

thiết nhằm giảm thiểu tối đa sự nguy hiểm về truyền điện đến người sử dụng hoặc người lân cận

④ Rơi vào trục thang máy: Phải trang bị các thiết bị cần thiết nhằm ngăn chặn việc người sử

dụng, người lân cận hay người thi hành rơi vào trục thang máy

⑤ Ra vào: Phải trang bị các thiết bị cần thiết để đảm bảo an toàn trong việc ra vào buồng

thang máy an toàn

⑥ Khoảng cách cân bằng giữa các gian: khoảng cách cân bằng giữa gian buồng thang máy

và gian đón thang máy phải được giới hạn

● Tính toán đến bước đi của trẻ nhỏ

● Tính toán đến bánh xe lăn, thiết bị hỗ trơ đi lại

⑦ Nền của buồng thang máy và nền của nơi lên thang máy phải bằng nhau: Phải duy trì vị

trí của nền buồng thang máy và nền của nơi lên thang máy khi người sử dụng vào hoặc ra khỏi buồng thang máy

⑧ Tự thoát khỏi buồng thang máy: Chỉ khi buồng thang máy ở gần nơi lên thang máy thì

người sử dụng mới có thể tự thoát ra được

⑨ Rãnh giữa cửa buồng thang máy và cửa nơi lên thang máy: Không được để người sử dụng

mắc vào rãnh giữa cửa buồng thang máy và cửa nơi lên thang máy

⑩ Thiết bị đảo chiều cửa khi buồng thang máy đến vị trí đón thang máy: Khi buồng thang

máy đến vị trí đón thang máy, đề phòng trường hợp cửa của nơi đón thang máy và cửa của buồng thang máy đang đóng mà gặp vật cản nên phải sử dụng thiết bị đảo chiều cửa

6) Tính an toàn của Buồng thang máy

① Cường độ của buồng thang máy và độ lớn: Buồng thang máy phải có khả năng chịu đựng

và tiếp nhận sức nặng quá tải so với sức nặng đã được dự đoán hợp lí và tải trọng định mức

● Sức nặng vận chuyển người sử dụng bình thường (ví dụ: túi xách cầm tay, đồ cứu hỏa,

xe và những vật dụng tương tự thì không chở)

● Có thể chở được người có cân nặng và chiều cao hơn mức bình quân

● Có khả năng chở nhiều hành khách hơn ý đồ thiết kế buồng thang máy

② Hệ thống treo và hỗ trợ của xe: Phải trang bị thiết bị có khả năng chịu hơn sức nặng so với sức nặng hợp lí và trọng tải của buồng thang máy

③ Buồng thang máy quá tải: Phải trang bị thiết bị để ngăn chặn việc buồng thang máy di chuyển khi chở hàng quá tải

④ Rơi xuống: Phải trang bị thiết bị nhằm tránh tình trạng người sử dụng rơi xuống từ buồng thang máy

⑤ Giới hạn đường vận chuyển của buồng thang máy: Di chuyển theo đường thẳng của buồng thang máy phải được giới hạn sao cho không gây ra việc rơi ngoài khả năng chế ngự trên đường vận chuyển

⑥ Đồ vật rơi trong buồng thang máy: Những đồ vật rơi trong buồng thang máy phải được bảo vệ

⑦ Sự lưu thông gió trong buồng thang máy: Phải trang bị thiết bị thông gió hợp lí trong buồng thang máy

⑧ Khói và hỏa hoạn trong buồng thang máy: Trong buồng thang máy phải sử dụng chất liệu cấu thành từ chất liệu ít bắt nhiệt

⑨ Bộ phận ngập nước của buồng thang máy: Đề phòng trường hợp buồng thang máy rơi xuống khu vực ngập nước, cần phải trang bị thiết bị dự phòng và ngăn cản việc buồng thang máy rơi xuống khu vực đó

4 An toàn về hỏng hóc

Vi thang máy là phương tiện có khả năng dẫn đến sự cố do hư hỏng cao, chỉ sau máy bay nên cần

phải nắm rõ những khái niệm về an toàn như sau

1) Khái niệm về vận hành an toàn thang máy

① Để bảo vệ hành khách thì thang máy có xuất hiện một chút khác lạ cũng phải tự động dừng

vận hành, tìm nguyên nhân gây nên sự cố và bảo trì nó

② Trong các thao tác vận hành thang máy, thao tác cơ bản nhất để ngăn chặn sự cố thang máy

là ‘ngừng vận hành’

2) Những hư hỏng có thể xảy ra sau tai nạn

Thang máy gặp sự cố, và những nguyên nhân trực tiếp có thể dẫn đến sự cố

① Thiết bị phanh

② Thiết bị ngăn chặn kẹt vào cửa

③ Thiết bị cửa khóa liên động

3) An toàn hành động ưu tiên

Trạng thái bất thường phát sinh

Hỏng hóc

Khởi động thiết bị an toàn

Tạm dừng sử dụng

① Những điều cơ bản về hoạt động an toàn thang máy

● Dù cho thang máy có bất cứ một sự cố nào cũng phải ngừng hoạt động để đảm bảo sự

an toàn của hành khách

● Nhận biết hư hỏng và cho ngừng hoạt động là bước đầu tiên của thiết bị an toàn

② Thao tác sau khi cho ngừng hoạt động

● Sau khi cho dừng thì xác định trạng thái theo như lí do hư hỏng để đưa ra quyết định

có cho khởi động lại, hay có khả năng giải thoát hay không có khả năng giải thoát, tình trạng không khởi động lại được

Ngừng hoạt động

Có thể khởi đông lại Không thể khởi động lại

Có thể tiến hành giải thoát Không thể tiến hành giải thoát

5 Phân loại theo từng loại sự cố của thang máy

1) Chưa thành thạo trong việc ứng phó của người sử dụng

Bất thường Hỏng hóc Ứng phó chậm trễ Tai nạn

Đa số tai nạn thang máy xảy ra vì cách ứng phó chậm trễ khi phát hiện trạng thái hư hỏng

2) Thiết bị kém chất lượng

Bất thường Hư hỏng Tai nạn

Dù cho hành khách không có hành động thiếu an toàn, cũng có trường hợp bản thân một số

phụ tùng đặc biệt trực tiếp gây ra tai nạn

① Như Phanh, Mô an toàn, Cửa liên động

3) Hành khách thiếu chú ý

Bình thường Thiếu chú ý Tai nạn

Cũng có tình trạng các trang thiết bị đều ở trạng thái bình thường nhưng do sự thiếu chú ý của

hành khách dẫn đến tai nạn xảy ra

6 Khái niệm về dự phòng tai nạn thang máy

Tai nạn thang máy không những phải dự phòng về sự hư hỏng mà còn phải đảm bảo trang bị những thiết bị cơ bản để tăng sự tin tưởng như thiết bị an toàn nhằm bảo vệ hành khách, và mặc

dù nếu như những thiết bị an toàn này cũng không ngăn chặn được tai nạn xảy ra thì cần những trang bị sẵn thiết bị để làm giảm thiểu thiệt hại do tai nạn gây ra

Khái niệm đề phòng tai nạn

Giai đoạn 1 Đề phòng hư hỏng

- Thiết bị tốt (thiết bị đáng tin tưởng)

- Duy trì quản lí

- Sử dụng hợp lí

Hư hỏng

Giai đoạn 2 Bảo vệ hành khách

- Cài đăt các thiết bị an toàn

- Thiết bị an toàn chất lượng

- Duy trỉ quản lí phù hợp nhất

- Cách thức đối phó hợp lý

Tai nạn

Giai đoạn 3 Giảm thiểu tối

đa thiệt hại

- Cài đặt thiết bị an toàn

- Thiết bị an toàn chất lượng

② Sau khi sử dụng các thiết bị đã qua kiểm duyệt đó thì viêc lắp đặt thăng máy cũng phải do các chuyên gia đã được kiểm tra qua về kĩ năng cũng như trình độ Và trong quá trình vận hành thang máy cũng phải đảm bảo việc kiểm tra hàng ngày một cách kĩ càng để ngăn chặn những hư hỏng có thể xảy ra

● Như Phanh, Mô an toàn, cửa liên động

2) Giai đoạn thứ 2

① Mặc dù đã kiểm tra một cách cẩn thận, kĩ càng nhưng cũng không thể nào tránh khỏi những

hư hỏng có thể xảy ra Và để khi hư hỏng xảy ra mà hành khách không bị thương thì:

● Cài đặt những thiết bị để kiểm tra sự phòng tránh tai nạn của hành khách

● Phải trang bị và kiểm tra hoạt động có bình thường hay không vào những thời điểm cần thiết đối với thiết bị theo chu kì

- Hộp số, thiết bị dừng khi có tình trạng bất thường, thiết bị gọi điện thoại, bản bảo

hộ đường thang máy

3) Giai đoạn thứ 3

① Dự phòng trường hợp hành khách bị thương hoặc bị hoảng hốt (shock) gây ra

② Cài đặt thiết bị kiểm tra để giảm thiểu tối đa tổn hại hoặc shock

③ Kiểm tra theo chu kì thiết bị trên và phải quản lí thời hạn vào những thời điểm cần thiết

● Như Thiết bị giảm chấn

7 Hoạt động của thiết bị an toàn

Thứ tự hoạt động của thang máy khi có phát sinh bất thường

Bất thường phát sinh

Kiểm tra phát hiện bất thường

Khởi động thiết bị an toàn

Dừng hoạt động thang máy

Tự chẩn đoán

Vận hành cứu trợ

Không

Khởi động thiết bị an toàn

Không có khả năng khởi động lại

1) Khởi động hoạt động phòng trừ tai nạn

① Hoạt động an toàn của thang máy: việc dừng ở giữa tầng này và tầng kia của thang máy

không phải là tai nạn mà đó là hoạt động nhằm ngăn ngừa tai nạn xảy ra Thang máy trong quá trình cho ngừng lại thì có thể phát sinh ra một số hư hỏng Dù chỉ là hư hỏng nhỏ cũng phải có những sự can thiệp hợp lí, còn đối với những hư hỏng nặng, hay để phòng tránh những sự cố có thể diễn ra thì phải cho ngừng hoạt động của thang máy

② Khi ta điều khiển thang máy mà phát hiện cảm giác lạ thì nhất định người điều khiển phải

dừng lại để kiểm tra và nếu như có vấn đề thì thì phải dừng hoạt động lại

2) Xử lí về hoạt động thiết bị an toàn

① Trường hợp thang máy bị dừng giữa tầng này và tầng kia, thì điều đó cho thấy là có sự

bất thường trong hệ thống của thang máy hay có vấn đề trong bộ phận của thang máy Ở trường hợp này, người nơi quản lí và người chịu trách nhiệm quản lí phải tìm ra nguyên nhân đó, sau khi tìm ra được nguyên nhân thì mới tiếp tục cho vận hành

② Hiện nay, thang máy được điện tử hóa, và máy tính hóa, khi có bất thường xảy ra thì tự

động ngừng vận hành, và cũng đã được cài đặt để có thể tự hoạt động trở lại nếu đó là bất thường nhẹ Và chỉ đơn giản là khởi động vận hành trở lại chứ không có đưa ra nguyên nhân, và nếu như những cái bất thường nhỏ lớn dần thì cũng có khả năng gây ra tai nạn

3) Xác nhận nguyên nhân hư hỏng

Cơ quan quản lí thang máy, khi tiến hành sửa thang máy thì nhất định phải đưa ra nguyên nhân

đó là gì, sau khi xác nhận nguyên nhân đưa ra thì tiến hành sửa sao cho không có lặp lại nhiều

lần hư hỏng do cùng nguyên nhân đó

8 Tính năng an toàn thang máy

① Khác với ô tô, thang máy là phương tiện mà người sử dụng không thể cho ngừng hoạt động được Nếu có thể chỉ là, chọn nút tầng nơi mà mình muốn đến để truyền tín hiệu mà thôi

Ngoài ra thì tất cả các hoạt động khác đều tiến hành một cách tự động và dù bất thường có xảy ra đi nữa thì không chỉ là không thay đổi được hoạt động của thang máy mà còn nếu như hành khách thay đổi các hoạt động của thang máy thì sẽ chỉ làm tăng thêm khả năng xảy ra tai nạn mà thôi

② Vì vậy, thang máy được cấu tạo với rất nhiều các tính năng an toàn như phán đoán, trị liệu, kiểm tra, dừng một cách tự động

③ Chúng tôi vẫn đang nghiên cứu nhằm mở rộng những chức năng tăng tốc độ của thang máy

mà vẫn đảm bảo cho sự an toàn của hành khách

④ Trên thực thế thang máy mà càng có nhiều thiết bị an toàn thì hư hỏng càng nhiều và càng phải tăng cường chất lượng tương ứng

⑤ Người lắp ráp thang máy, để đảm bảo an toàn cho người sử dụng thang máy thì ngoài việc tìm ra những nguyên nhân của hư hỏng còn phải tập trung chú ý nhiều trong việc quản lý

và trang bị các thiết bị an toàn

9 Chủng loại trang thiết bị an toàn

1) Trang thiết bị an toàn có chức năng bảo vệ thiết bị

Những tính năng ngăn chặn sự hư hỏng do các thiết bị bị quá tải như cầu chì, puri, NFB, cao

su chống rung, thiết bị ngừng gấp

(1) Kiểm tra tụ điện không có khả năng sạc điện

Trường hợp thang máy biến tầng phải kiểm tra tính năng sạc và cản điện của tụ điện cao

áp có bị hỏng hay không

(2) Kiểm tra để phát hiện quá tải nhiệt INVERTER

Chức năng kiểm tra các thiết bị biến tầng có bị quá tải về nhiệt hay không, bảo vệ thiết

bị biến tầng

(3) Thiết bị ngừng khẩn cấp

Ở thang máy để giảm thiểu một cách tương đối về sự thay đổi sức nặng của dây, xích bồi thường sẽ dùng để thêm vào dây Thế nhưng việc sử dụng dây bồi thường có thể gây trở ngại trong việc di chuyển buồng thang máy do sự di chuyển dây bồi thường nên cần phải kéo sợi dây thật thẳng và cố định chặt với tấm lưới Tấm lưới này sẽ được bung ra khi thiết bị dừng khẩn cấp Để ngăn chặn tình trạng này khi cài đặt trang bị ở hình thức trang thiết bị khẩn cấp thì phải cài đặt sao cho nó không bị bung ra

(4) Đo tần số hoạt động

Gần đây có hệ thống tính toán tần số hoạt động của thang máy trong thời gian nhất định

và qua đó có thể biết được chất lượng của thang máy qua tần số đạt được, nếu như tần số đạt đến ngưỡng giới hạn được cài đặt thì để bảo vệ hệ thống sẽ có các thiết bị làm giảm cường độ, trong đó đa số là kéo dài thời gian mở cửa Tần số theo giờ của thang máy được tính bằng số lần chuyển động là đơn vị là [lần/h]

2) Thiết bị kiểm tra và phát hiện hoàn cảnh bất thường

Là thiết bị kiểm tra hoàn cảnh bên ngoài, trạng thái bất thường của nguồn điện và có thể dừng hoạt động hệ thống Có các thiết bị như thiết bị đo nhiệt, máy điều chỉnh nhiệt, phát hiện quá

áp, phát hiện điện áp thấp, phát hiện mất pha ngược

(1) Trạm và các máy dò hình ảnh (Phase Detector)

Là thiết bị kiểm tra nguồn điện cung cấp cho các thiết bị điện, nếu trong được hợp ngược pha hoặc mất pha thì sẽ cho dừng hoạt động của thang máy Vốn dĩ thì đây là một thiết

bị rời được gắn vào, nhưng gần đây phần lớn là nằm trong thiết bị đếm số lần

(2) Thiết bị kiểm tra và phát hiện bất thường của nguồn điện như thấp áp hoặc cao áp

Là thiết bị kiểm tra liên tục nguồn điện cung cấp Nếu nguồn điện ở tình trạng thấp áp hoặc cao áp thì thiết bị này sẽ tự động ngừng hoạt động của thang máy, thường thì sẽ kiểm tra và phát hiện trong phạm vi điện áp +20% đến -20% Gần đây phạm vi kiểm tra

và phát hiện theo hệ thống điều khiển biến tầng thì phạm vi được mở rộng lên rất nhiều

(3) Kiểm tra và phát hiện hư hỏng cửa (DOOR)

Tính năng kiểm tra xem hoạt động ổn định của cửa Nếu thiết bị cửa bất thường và không

mở được thì sẽ tự động đến tầng khác và cửa sẽ mở ở tầng đó

(4) Kiểm tra và phát hiện cuộn lên xuống

Tính năng kiểm tra việc dừng lại trong thời gian nhất định sau khi thang máy xuất phát

3) Thiết bị kiểm tra và phát hiện các hoạt động bất thường

Kiểm tra tình trạng hoạt động không bình thường của thang máy và dừng hoạt động hệ thống

Như kiểm tra và phát hiện quá tốc độ, thiếu tốc độ, tốc độ thay đổi nhiều, chống rung, phát hiện lỗi hoạt động chuyển mạch, phát hiện lỗi chuyển mạch trọng điểm

(1) Thiết bị kiểm tra và phát hiện tốc độ bất thường

Tốc độ của thang máy được cài đặt và chế tạo theo vận động tốc độ định mức, do vậy, trường hợp vượt qua tốc độ định mức này gần như không có Lỗi cho phép của tốc độ là

(2) Thiệt bị phòng chống vượt quá phạm vi di chuyển

Trong trường hợp buồng thang máy di chuyển đến gần tầng cuối cùng thì phải giảm tốc

và dừng lại nhưng do thiết bị chế ngự gặp trục trặc nên không thể giảm tốc được Đây

là công tắc giảm tốc bằng cách cưỡng chế do lo ngại va chạm với giảm chấn khi buồng thang máy ở khoảng cách gần tầng cuối cùng

(3) Thiết bị kiểm tra và phát hiện

Công tắc giới hạn (Limit Switch) toàn hành trình được cấu thành bởi thiết bị chuyển mạch giới hạn cuối cùng của vận động hai chiều và thay đổi trọng điểm giới hạn vận động một chiều

(4) Kiểm tra và phát hiện quá dòng điện

Kiểm tra và phát hiện lượng dòng điện chạy qua động cơ của thang máy, có thể kiểm tra

và phát hienj dòng chảy nhiều hơn so với tiêu chuẩn

(5) Kiểm tra và phát hiện bất thường COIL hoạt động phanh (thắng)

Tính năng kiểm tra và phát hiện hoạt động ổn định của phanh điện tử Trường hợp phanh điện tử chưa được kích hoạt bình thường mà tiến hành di chuyển, thì phanh sẽ bị tổn hại

do nhiệt ma sát dẫn đến kết quả là mất lực dừng, lực giữ và là nguyên nhân gây sự cố

(6) Kiểm tra và phát hiện di chuyển ngược

Tính năng kiểm tra xem thang máy đang di chuyển đúng phương hướng hay không

(7) Kiểm tra và phát hiện MOTOR STALL

Sau khi thang máy xuất phát có thể kiểm tra vận hành bình thường hay không dựa trên thời gian cố định đi đến tầng tiếp

(8) Kiểm tra và phát hiện bất thường tốc độ

Tính năng xác định việc di chuyển trong tốc độ qui định

(9) Kiểm tra và phát hiện bất thường giảm tốc

Tính năng xác định việc di chuyển trong tốc độ qui định

(10) Kiểm tra và phát hiện di chuyển TSD

Để cưỡng chế giảm tốc khi lên tầng cao nhất và xuống tầng thấp nhất thì thang máy

có gắn thiết bị chuyển đổi trọng điểm Thế nhưng, dù cho tầng dừng lại một cách bình thường thì phải giảm tốc độ dựa theo tốc độ của PARTERN và dừng lại Trường hợp cưỡng chế giảm tốc dựa theo chuyển đổi cưỡng chế này không có tính năng vận hành thang máy dựa trên phán đoán trong trường hợp hệ thống kiểm soát gặp bất thường

4) Thiết bị kiểm tra và phát hiện mất tính năng

Có tính năng kiểm tra và phát hiện trạng thái hoạt động của từng thiết bị của thang máy Có tính năng kiểm tra và phát hiện hoạt động lỗi và cho ngừng hoạt động Có tính năng kiểm tra thông tin bật tắt của từng công tắc

(1) Kiểm tra và phát hiện bất thường điểm tiếp CONTACTOR (Lỗi ON)

Tính năng kiểm tra hoạt động bình thường của điểm tiếp của CONTACTOR của từng loại

(2) Kiểm tra và phát hiện bất thường chuyển đến DATA

Đa số các thang máy sử dung μ-processor do có nhiều chương trình μ-processor cùng

sử dụng cho nên tính năng ở đây kiểm tra μ-processor truyền thông tin về DATA được hay chưa

(3) Kiểm tra và phát hiện bất thường của thiết bị kiểm tra và phát hiện tốc độ

Thang máy có gắn thiết bị kiểm tra tốc độ trong vận hành như ENCODER, RESOLVER

Có tính năng kiểm tra thiết bị kiểm tra và phát hiện bất thường có hoạt động bình thường hay không

(4) Kiểm tra và phát hiện bất thường chuyển đổi trọng điểm

Có tính năng kiểm tra hoạt động có bình thường hay không của thiết bị chuyển đổi trọng điểm, một trong những thiết bị an toàn của thang máy

(5) Kiểm tra và phát hiện lỗi SELECTOR

Là thiết bị luôn ghi nhớ vị trí tầng hiện tại nằm trong bộ nhớ thang máy Có tính năng kiểm tra việc nhớ tầng hiện tại và thực tế tầng hiện tại có đúng hay không

(6) Kiểm tra và phát hiện bất thường thiết bị chuyển mạch

Là thiết bị được cài đặt để xác nhận vị trí hiện tại thang máy trong hành trình Có tính năng xác định hoạt động của thiết bị xác nhận định vị có hoạt động bình thường hay không

(7) Kiểm tra và phát hiện bất thường các công tắc liên quan đến cửa

Để cửa của thang máy có thể hoạt động tự động thì cần nhiều các công tắc để kiểm tra

và phát hiện Ví dụ như là công tắc kiểm tra và phát hiện cửa đóng, công tắc kiểm tra

và phát hiện cửa mở, ở đây có tính năng kiểm tra các công tắc trên có hoạt động bình thường hay không

(8) Kiểm tra và phát hiện TACHO JUMP

Tính năng kiểm tra và phát hiện trường hợp sự thay đổi tốc độ của thang máy quá lớn trong một thời gian ngắn

5) Thiết bị chặn nguồn điện

Tất cả các thiết bị an toàn đều phải vận hành thông qua thiết bị chặn nguồn điện Như bộ tiếp

điểm số lần, rơ lê phần mềm

6) Thiết bị ngừng

Thiết bị ngừng sự di chuyển của buồng thang máy khi tiết bị an toàn được mở và buồng thang

máy dừng lại Như phanh chính, phanh dây, thiết bị an toàn

(1) Phanh

Trong lúc thang máy vận hành, bằng lực của phanh mà di chuyển lên xuống Trong khi phanh nếu như bị mất nguồn cung cấp điện thì sẽ mất đi lực cản nên cần duy trì trạng thái cung cấp điện Hay trong lúc vận hành mà cần dừng gấp do có bất thường thì cũng cần lực vốn có để ngừng sự di chuyển

(2) Phanh phụ

Là phanh phụ chứ không phải phanh chính, chủ yếu là chiếm bởi hệ thống phanh và dây phanh để chỉ đạo chuyển động của một tiến bộ ròng rọc dây phanh, tăng chức năng bảo

vệ quá tốc, mà phụ thuộc vào đầu xe

7) Thiết bị bảo vệ cấu trúc

Là thiết bị nhằm loại bỏ các nguy hiểm về vật lí như ngăn cản sự rơi xuống của hành khách, như màn bảo hộ thang máy, tấm che chắn

(1) Tấm che chắn (Apron)

Trường hợp cứu hộ khi buồng thang máy dừng giữa tầng, giả sử trường hợp hành khách phải nhảy từ buồng thang máy xuống khoang thang máy nếu nền buồng thang máy cao hơn nền khoang thang máy Thì lúc này hành khách sẽ gặp phải phản lực từ nền khoang thang máy khiến bị bật lại và ngã Giữa xe và tầng đích là dễ bị tai nạn mà bị rơi vào thân bởi vì không gian trống được hình thành Cần cài đặt một hình thức bảo vệ chống té tấm chắn ở phía trước của xe để tránh

(2) Tấm bảo hộ (Facia Plate)

Giả sử trường hợp hành khách thoát thân bằng cách mở cửa từ phía trong buồng thang máy trong trường hợp buồng thang máy dừng ở giữa tầng nhưng không có cứu hộ Lúc này, mở cửa mà khoảng cách giữa phần rìa nền và phần tường rộng thì sẽ có nguy cơ hành khách bị kẹt chân vào đó, cho nên cần phải cài đặt tấm bảo bộ sao cho khoảng trống không quá 125mm

(3) Diện tích buồng thang máy

Nâng công suất và phanh dừng điện của máy kéo thang máy có thể được thiết kế dựa trên công suất tối đa có thể được nạp hoặc trên tàu xe được sản xuất bằng cách tăng diện tích

xe vượt quá khả năng nâng và khả năng tải, hoặc đi xe thang máy dừng lại ngăn chặn và hạn chế diện tích tối đa của xe phụ thuộc vào các ứng dụng để

(4) Khoảng cách thềm

Khoảng cách giữa thềm buồng thang máy và thềm nơi đón thang máy là dưới 4cm để không bị kẹt chân

(5) Khe trên dưới (Top Clearance)

Để sửa chữa và kiểm tra trong trường hợp phải leo lên mái của buồng thang máy thì để bảo hộ những người sửa chữa phải mở rộng khoảng cách giữa tẩng trên và dưới Tùy theo tốc độ định mức mà khoảng cách trên dưới thay đổi Tùy thuộc theo yếu tố sau đây

<Mẫu 3.1>

Ở đây

● e : khoảng cách giữa đối trọng và bộ đệm khi buồng thang máy ở tầng cao nhất và tầng thấp nhất

● d : Khoảng cách giấy tờ giữa đối trọng và bộ đệm

● h : Chỉ số lớn nhất giữa khung phần trên buồng thang máy cho đến phần đỉnh ròng rọc là 600mm

● S : Dừng khoảng cách cho tốc độ (V) tương ứng với tốc độ hoạt động của các thống đốc công tắc quá tốc

<Mẫu 3.2>

● g : Gia tốc trọng lực (9.8m/s2)

● Thêm một nửa của pop tăng khoảng cách và giải phóng mặt bằng đền bù khoảng cách trong việc xem xét các trường hợp hành động của các chất hấp thụ sốc là không chính xác

(6) Độ sâu của bước chân

Khi buồng thang máy xảy ra va chạm ở giảm chấn, độ sâu của hố Pit là chức năng đảm bảo độ dài của giảm chấn được phát huy hoàn toàn

8) Thiết bị ngăn cản hoạt động nguy hiểm

Thiết bị cài đặt để ngăn chặn hành động dẫn đến tai nạn thang máy trong lúc vận hành bất

thường do lỗi như kiểm tra thang máy hay lỗi bị nhốt thì có các thiết bị như khóa cửa hoặc

dán note an toàn

9) Thiết bị an toàn tâm lí

Để tránh tình trạng hành khách hoảng loạng khi bị kẹt trong buồng thang máy và chờ cứu hộ,

và ngăn chặn tâm lí muốn thoát khỏi buồng thang máy thì cần có các thiết bị an toàn tâm lí

như: đèn sáng khẩn cấp trong buồng thang máy và interphone

(1) Đèn chiếu sáng khẩn cấp (Emergency Light)

● Khi mất điện, hoặc công tắc có vấn đề thì việc mà hành khách ở trong bóng tối sẽ trở nên bất an hơn Để làm giảm sự bất an của hành khách trong trường hợp này cần phải

sử dụng điện dự trữ để bật sáng phía trong buồng thang máy, và có thể sử dụng điện thoại khẩn cấp với bên ngoài

● Đèn chiếu sáng khẩn cấp sẽ được cung cấp một công suất điện có thể duy trì hơn 60 phút, độ sáng đến hơn 2 lux trong sàn của buồng thang máy trong trường hợp mất điện

(2) Thiết bị gọi điện

Thiết bị gọi điện giúp cho hành khách bên trong buồng thang máy an tâm khi có thể gọi điện trực tiếp với người ở bên ngoài như nhân viên quản lý hay người phụ trách thang máy

10) Thiết bị an toàn cho cứu hộ

Là những trang thiết bị như cửa phía trên, cửa chính, tính năng vận hành cứu hộ, phanh (loại MRL) để có thể cứu hộ nhanh chóng là an toàn những hành khách bị nhốt khi cửa đóng

(1) Cửa cứu hộ

Phải trang bị sao cho phần trần của buồng thang máy có thể đóng mở được, khi gặp tình trạng khẩn cấp mà cửa chính không mở được thì sẽ giải cứu hành khách bên trong thông qua cửa trần buồng thang máy, trần buồng thang máy phải được trang bị sao cho có thể

mở được dễ dàng từ phía trong Và phải giới hạn thời gian khởi hành của thang máy Có nghĩa là trong lúc mở cửa giải cứu thì thang máy không được di chuyển

(2) Điện thoại khẩn (liên lạc với bên ngoài)

Khi thang máy dừng lại ở giữa tầng, là thiết bị để hành khách có thể liên lạc với bên ngoài Điện thoại khẩn thường được nối với phòng quản lí tòa nhà hoặc phòng điều khiển để có thể nhờ hỗ trợ khi gặp sự cố, hoặc có thể sử dụng để nói chuyện trực tiếp với phòng máy khi sửa chữa hoặc kiểm tra Nếu thang máy dừng ở giữa tầng, để hành khách không bị hoảng loạn thì cần phải chủ động thông báo tình trạng tiến hành cứu hộ

để hành khách yên tâm hoặc chi tiết liên lạc Gần đây, điện thoại khẩn còn được sử dụng

để nói chuyện trực tiếp khi ở trong buồng thang máy với người phụ trách phòng bảo trì

(3) Cửa cứu trợ bên hông (Side exit)

Là thiết bị cứu trợ đối với các tòa nhà mà cửa thang máy không thể cho thông qua vật

tử mười đến vài chục mét khi cứu trợ bằng cửa cứu trợ hoặc đường đi của buồng thang máy Nếu khoảng cách giữa cửa thang máy không đến vài chục mét thì sẽ gặp trở ngại trong quá trình cứu trợ thông qua cửa chính, phải tiếp cận thang máy, tiếp cận bằng cách vận hành cứu trợ, sau đó mới có thể cứu trợ

11) Thiết bị ngăn chặn tội phạm

Thang máy là không gian cố định , cần phải trang bị thiết bị dự phòng việc sử dụng nơi này

với mục đích cố ý phạm tội Đặc biệt với những nơi khó mà kiểm soát được người sử dụng

như nhà tập thể cần chú ý đến từng chi tiết nhỏ Như tấm phòng chống tội phạm, camera theo

dõi tròn buồng thang máy, thiết bị dừng gấp ở mỗi tầng

(1) Tấm chống tội phạm

Để đề phòng tội phạm từ phía bên trong buồng thang máy, cần phải cài đặt tấm kính trong để có thể nhìn thấy cả bên ngoài và bên trong buồng thang máy, đặc biệt cần cài đặt ở những khu nhà tập thể

(2) Camera phòng chống tội phạm

Trong buồng thang máy để phòng chống tội phạm cần cài đặt camera giám sát, đặc biệt

là ở những khu nhà tập thể

(3) Máy giám sát đo lường nhiệt

Để phòng chống tội phạm trong buồng thang máy, là thiết bị mà giám sát cử động của hành khách khi phát sinh lượng nhiệt lớn hơn so với định sẵn, thiết bị sẽ cảnh báo, hoặc cho dừng lại và tự động mở cửa ở tầng gần nhất

(4) Dừng gấp ở mỗi tầng

Để phòng chống tội phạm trong buồng thang máy thì vào một thời điểm định sẵn ở mỗi tẩng thang máy sẽ tự động dừng lại và cửa sẽ tự động mở, sau đó sẽ chạy trở lại, tính năng này được áp dụng sau nửa đêm tại khu nhà tập thể ở Nhật Bản

(5) Dừng gấp ở tầng đã được định sắn

Trường hợp khu nhà tập thể hoặc khu chung cư, thang máy di chuyển từ tầng giữa xe và không dừng lại ở tầng trệt mà di chuyển thẳng lên trên, thiết bị này sẽ cho dừng thang máy và cửa tự động mở ở tầng có bảo vệ hoặc người quản lí như tầng trệt hoặc tầng đã được chỉ định để bảo vệ hoặc người quản lí kiểm tra

(6) Thiết bị khóa phòng máy

Bắt buộc phải khóa cửa ra vào của phòng máy để đề phòng nạn trộm cắp các thiết bị điện

tử, máy tính hay có những tác động đến sự vận hành của buồng thang máy ở phòng máy gây tổn hại đến hành khách

12) Thiết bị an toàn thường xuyên

Là thiết bị luôn luôn hoạt động khi thang máy hoạt động để bảo vệ hành khách, như thiết bị an toàn trong lúc vận hành, phanh, thiết bị phòng chống kẹt cửa, nút mở của

(1) Thiết bị phòng chống kẹt cửa

Là trường hợp khi cửa thang máy đang đóng mà bị vướng người hoặc vật Lúc này, việc đóng cửa sẽ được dừng lại, và sẽ hoạt động ngược lại, làm cho cửa mở ra Sử dụng các tính năng như Door safety shoe, optodevice, Ultra sonic device

(2) Cảnh báo quá số người

Thang máy sẽ không đóng cửa và sẽ không xuất phát và sẽ đưa ra cảnh báo quá số người nếu trong buồng thang máy chở nhiều hơn so với trọng lượng qui định Trường hợp nhiều hơn tử 102-110% so với trọng lượng qui định thì báo động sẽ vang lên

(3) Nút mở cửa

Là thiết bị mở cửa khẩn cấp khi cần trong lúc cửa thang máy đang đóng, Trường hợp có nhiều người sử dụng hoặc có người lớn tuổi già yếu sử dụng, cần mất nhiều thời gian hơn để vào thang máy, thì thiết bị này giúp kéo dài thời gian cửa mở để không bị kẹt vào cửa trong lúc sử dụng thang máy

Tóm tắt bài học (4) Đóng cửa tự động (Door inter-lock)

Là thiết bị được cấu tạo từ thiết bị khóa và thiết bị tiếp điểm tự động khóa, được cài đặt

ở cửa thang máy là loại thiết bị mà sẽ không mở cửa thang máy khi không có tín hiệu dừng lại ở buồng thang máy, và nếu cửa thang máy chưa đóng lại hoàn toàn thì sẽ không khởi hành

13) Thiết bị an toàn nhằm giảm thiểu tổn hại

Là thiết bị mà khi phát sinh hư hỏng, hoặc có phát sinh tai nạn thì giảm thiểu tối đa thiệt hại

về người

(1) Đệm (Buffer)

● Trường hợp buồng thang máy không dừng lại ở phần thấp nhất của tầng mà bị trượt rồi dừng lại thì nền của buồng thang máy và nền của khoang thang máy sẽ bị va chạm vào nhau, và nếu như vậy sẽ rất có khả năng dẫn đến tình trạng hành khách trong buồng thang máy sẽ bị thương nặng Vì vậy, đây là thiết bị được trang bị nhằm giảm tác động trong buồng thang máy trong trường hợp trên, như là đệm lò xo và đệm đầu

● Đệm lò xo áp dụng để đánh giá tốc độ của thang máy và thang máy nhỏ hơn 90m / phút, 90m / phút hoặc hơn thang máy được yêu cầu phải sử dụng bộ đệm đếm

14) Không có khả năng tự vận hành

Trong số những thiết bị an toàn để kiểm tra sự an toàn thì nếu như không có người trực tiếp

khởi động lại thì sẽ không tự khởi động

① Có hư hỏng

② Thiết bị hoạt động an toàn khi phát hiện trục trặc

1 Đối tượng an toàn thang máy

① Người sử dụng

② Người kiểm tra (bao gồm người sửa chữa và bảo hành)

③ Người tiếp cận thứ ba(người không sử dụng thang máy hay người ở gần thang)

2 Khái niệm về phòng chống tai nạn thang máy

① Bước 1: Ngăn ngừa hỏng hóc

② Bước 2: Bảo vệ hành khách

③ Bước 3: Giảm thiểu tối đa thiệt hại

3 Chủng loại thiết bị an toàn

① Trang thiết bị an toàn có chức năng bảo vệ thiết bị: có tính năng ngăn chặn

sự hư hỏng do các thiết bị bị quá tải

② Thiết bị phát hiện trường hợp bất thường: có chức năng kiểm tra môi trường bên ngoài, trạng thái nguồn điện và có thể dừng hoạt động hệ thống

③ Thiết bị phát hiện các hoạt động bất thường: có chức năng kiểm tra tình trạng hoạt động không bình thường của thang máy và dừng hoạt động hệ thống

④ Thiết bị phát hiện mất tính năng: có chức năng kiểm tra trạng thái hoạt động

và dừng hoạt động của các thiết bị của thang máy

⑤ Thiết bị chặn nguồn điện

⑥ Thiết bị dừng hoạt động

⑦ Thiết bị bảo vệ cấu trúc

⑧ Thiết bị ngăn cản hoạt động nguy hiểm

⑨ Thiết bị an toàn tâm lí

⑩ Thiết bị an toàn cho cứu hộ

⑪ Thiết bị ngăn chặn tội phạm

⑫ Thiết bị an toàn thông thường

⑬ Thiết bị an toàn nhằm giảm thiểu tổn hại

⑭ Không có khả năng tái khởi động

04 Phân tích tình huống

tai nạn thang máy

Mục tiêu nghiên cứu

Tìm hiểu nguyên nhân và biện pháp phòng tránh tai nạn thông qua tìm hiểu những video về tai nạn khi sử dụng thang máy.

Tìm hiểu nguyên nhân và biện pháp phòng tránh tai nạn thông qua tìm hiểu những tình huống tai nạn phát sinh khi đang tiến hành lắp đặt và kiểm tra.

1) Tiền lệ tai nạn thang máy ở Hàn Quốc

(1) Tai nạn phát sinh khi người không có chuyên môn mở cửa thang

bằng khóa khẩn cấp

Nội dung sự cố

Buồng thang máy bị dừng lại ở tầng 3 nhưng tưởng nhầm là ở tầng 2, nạn nhân trong khi dùng

chìa khóa khẩn cấp mở cửa thang tầng hai khởi động lại thang máy để vận chuyển hàng hóa

thì mất trọng tâm và rơi xuống hố kỹ thuật gây ra tai nạn

khi dùng chìa khóa khẩn cấp mở cửa thang, mất trọng tâm và gây ra tai nạn ( Lỗi của người

Nguyên nhân tai nạn

Phát sinh do sự điều khiển bất cẩn của người sử dụng xe lăn (lỗi của người sử dụng)

Nguyên nhân tai nạn

Do thiết bị điều khiển sử dụng lâu quá 15 năm đã hỏng hóc, dù trong trạng thái cửa mở nhưng

ở bảng điều khiểnthông tin cửa đang đóng,thang nhận tín hiệu ở tầng dưới tự động rơi xuống trong trạng thái cửa mở gây ra tai nạn (Sửa chữa không đáng tin cậy)

Biện pháp phòng tránh

• Kiểm tra triệt để trạng thái hoạt động, tiếp điểm của Rơle và nam châm của bộ giảm tốc

• Cấu tạo hai lớp cửa đường dây của bộ giảm tốc

( Lắp đặt công tắc cảm ứng điều khiển công tắc cửa và công tắc kiểm tra bộ giảm tốc)

• Gối đường ray đã cũ mòn quá 15 năm phải kiểm tra thay thế bằng phụ tùng đáng tin tưởng