Có ý kiến cho rằng: Để “tăng cường trách nhiệm công tố trong điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra”, trong giai đoạn hiện nay Viện kiểm sát nhân dân nên chuyển thành Viện công tố để chuyên môn hóa chức năng thực hành quyền công tố. Quan điểm của anhchị về ý kiến trên.
Trang 1Đề bài: Có ý kiến cho rằng: Để “tăng cường trách nhiệm công tố trong điều
tra, gắn công tố với hoạt động điều tra”, trong giai đoạn hiện nay Viện kiểm sát
nhân dân nên chuyển thành Viện công tố để chuyên môn hóa chức năng thực hành quyền công tố Quan điểm của anh/chị về ý kiến trên
Lời mở đầu
Văn kiện Đại hội XI và Đại hội XII của Đảng Cộng Sản Việt Nam đã khẳng
định: “Viện kiểm sát được tổ chức phù hợp với hệ thống Tòa án, bảo đảm tốt các điều kiện để Viện kiểm sát nhân dân thực hiện hiệu quả chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp; tăng cường trách nhiệm công tố trong điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra…” Đảng ta đã khẳng định và tiếp tục định
hướng sự tồn tại của Cơ quan kiểm sát trong Bộ máy nhà nước Cộng hòa xã hội
chủ nghĩa Việt Nam Việc định hướng tăng cường trách nhiệm công tố trong điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong quá
trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đồng thời kiểm soát quyền lực Nhà nước Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng cần chuyển Viện kiểm sát thành Viện công tố để thực hiện tốt chức năng thực hành quyền công tố, điều đó sẽ bám sát định hướng của Đảng đã đề ra Như vậy, việc giữ mô hình Cơ quan kiểm sát như hiện nay có còn phù hợp, có đáp ứng được yêu cầu của Đảng hay cần thiết phải chuyển thành Cơ quan Công tố để chuyên môn hóa chức năng thực hành quyền công tố?
1
Trang 2I Một số vấn đề lí luận về Viện kiểm sát, Viện công tố và chức năng của Viện kiểm sát, Viện công tố
1 Sơ lược quá trình hình thành và phát triển về Viện công tố, Viện kiểm sát nhân dân
1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Viện công tố, Viện kiểm sát nhân dân trên Thế giới
Trên thế giới, thời kì Nhà nước Hy Lạp La Mã cổ đại, người bị hại phải tự mình thu thập chứng cứ và tự buộc tội trước tòa hoặc phải mời người hùng biện thực hiện chức năng buộc tội thay mình Tố tụng buộc tội xuất hiện và vận động phụ thuộc vào ý chí của người bị hại thế nhưng do có quy định người nào đưa ra lời buộc tội thì người đó có nghĩa vụ chứng minh lời buộc tội của mình là đúng nên hoạt động của người bị hại gặp nhiều khó khăn trước tòa Thời gian sau (thế kỷ I-IV) việc truy cứu trách nhiệm hình sự do các viên chức của nhà vua tiến hành Thời
kỳ đầu của mô hình Tố tụng buộc tội (thế kỷ VII–XIII) các bên tranh tụng bình đẳng với nhau trước tòa, không có hoạt động công tố bởi lẽ Tòa án tập trung chức năng xét xử vào tay mình Viện công tố đầu tiên xuất hiện ở Pháp vào năm 1302 duới triều vua Philippe IV như là cơ quan đại diện cho lợi ích của nhà vua trong cuộc đấu tranh chống lại sự lạm quyền của các lãnh chúa phong kiến để củng cố quyền lực của mình Thuật ngữ “công tố viên” chỉ được sử dụng vào đầu thế kỷ XVIII Lúc đầu chức năng của Viện công tố không hoàn toàn là chức năng pháp lý Theo nhà sử học người Nga V.I Veritenhicôp thì Viện công tố được xem như là
“đôi mắt của nhà vua để thông qua đó có thể theo dõi sự vận hành của toàn bộ bộ
máy nhà nước có đúng hay không” Các công tố viên thực hiện nghĩa vụ của mình
mọi lúc mọi nơi để bảo vệ lợi ích của nhà vua, theo dõi hoạt động của các quan chức có đáp ứng yêu cầu của nhà vua hay không? Trọng tâm trong hoạt động của Viện công tố là bảo vệ ngân khố nhà nước Lúc đó hoạt động xét xử của tòa án là một trong những nguồn thu chính của ngân khố nhà nước do vậy công tố viên có
2
Trang 3nhiệm vụ phát hiện và đưa các vụ việc vi phạm pháp luật của nhà vua đến tòa án để
xử lý và tác động sao cho quyết định của tòa án có lợi cho nhà nước1
Tuy nhiên, do thể chế và điều kiện hoàn cảnh kinh tế xã hội khác nhau, tại Liên Bang Nga, thời kì Pier Đại đế (Pier Đệ nhất) đã thành lập Viện kiểm sát như là một chế định đặc biệt thanh tra hoạt động của các quan chức ở các cấp để chống lại
sự lộng quyền ở địa phương Đích thân Pier Đệ nhất đã làm dự thảo luật về Viện kiểm sát với ý tưởng là cơ quan giám sát tuân theo pháp luật ngay cả với các quan
chức cao nhất Năm 1722, Viện kiểm sát- “con mắt của Sa Hoàng” Pier Đại đế
được thành lập Tuy nhiên, đến năm 1864, mô hình cơ quan công tố của Pháp được thành lập, Viện kiểm sát tạm thời bị bãi bỏ tại Nga2 Pier Đệ nhất có tham khảo kinh nghiệm của Viện công tố Pháp nhưng không sao chép y nguyên Viện kiểm sát của Nga có một số khác biệt so với Viện công tố của các nước: Viện công tố của Pháp hầu như bị chi phối bởi nhiệm vụ bảo vệ lợi ích của nhà vua, nhân danh nhà vua tham gia vào hoạt động xét xử tại tòa án Trọng tâm trong hoạt động của Viện công tố của Pháp là tham gia trong TTHS buộc tội nhân danh nhà nước Còn trọng tâm trong hoạt động của Viện kiểm sát Nga là giám sát tuân theo pháp luật Điều này được giải thích bởi yếu tố lịch sử: nước Nga có lãnh thổ rộng lớn, nhiều dân tộc có trình độ phát triển lạc hậu, phần lớn quan chức có thiên hướng tham nhũng
Ở nước Nga đã hình thành một cơ quan nhà nước đặc thù có ảnh hưởng mạnh mẽ với chức năng giám sát, có nhiêm vụ kháng nghị các quyết định và hành vi trái pháp luật của bất kỳ cơ quan và quan chức nào, thông báo cho nhà vua về những vi phạm pháp luật được phát hiện Luật gia nổi tiếng của Nga N.V Muraviép đã viết: Viện kiểm sát của Nga ngay từ khi ra đời (1722) cho đến Cải cách tư pháp của Alexandra – những năm 60 của thế kỷ XIX – chủ yếu là cơ quan giám sát tuân thủ pháp luật trong nhà nước còn hoạt động buộc tội trước tòa án chỉ là một trong những chức năng phụ của Viện kiểm sát, không được quy định nhiều về pháp lý và
1 https://thegioiluat.vn/bai-viet-hoc-thuat/VIEN-KIEM-SAT-HAY-VIEN-CONG-TO-5438/
2 Trường đai học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật so sánh, 2015, trang 332.
3
Trang 4không đáng kể trong hoạt động thực tiễn Đến cải cách tư pháp 1864 thì Viện kiểm sát của Nga mất chức năng giám sát tuân theo pháp luật Viện công tố được thành lập, chịu ảnh hưởng mô hình cơ quan công tố của Pháp, chỉ thực hiện chức năng truy cứu trách nhiệm hình sự, tham gia buộc tội tại phiên tòa hình sự3 Tuy nhiên, đến năm 1922, mô hình Viện kiểm sát được tái thiết lập ở Liên Bang Nga bởi các lí
do về chính trị lẫn thực tiễn
1.2 Quá trình hình thành và phát triển của Viện công tố, Viện kiểm sát nhân dân tại Việt Nam
Tại Việt Nam, mô hình Viện công tố tồn tại những năm sau Cách mạng tháng
8 năm 1945, Viện công tố khi đó nằm trong hệ thống Tòa án, thực hiện nhiệm vụ thay Nhà nước buộc tội bị cáo trước phiên tòa trong những phiên tòa hình Do đó, thời kì này chức danh công tố viên chưa rõ nét, bởi nằm hình thành trong hệ thống Tòa án nên được phân thành Thẩm phán đứng và Thẩm phán ngồi Sau cuộc cải cách tư pháp năm 1950, cơ quan công tố chịu sự lãnh đạo của Ủy ban kháng chiến, vai trò của Viện công tố còn được mở rộng qua việc giải quyết các phiên tòa hộ Đến năm 1958, theo quy định của Nghị định 256 của Chính phủ, hệ thống cơ quan công tố tách khỏi Tòa án, hình thành hệ thống công tố độc lập trực thuộc Chính phủ, bao gồm: Viện công tố Trung ương, Viện công tố địa phương và Viện công tố quân sự Đến năm 1960, cách mạng nước ta bước vào giai đoạn mới: “Nhu cầu của
cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa đòi hỏi pháp luật phải được chấp hành một cách nghiêm chỉnh và thống nhất, đòi hỏi sự nhất trí về mục đích và hành động trong nhân dân, giữa nhân dân và Nhà nước, cũng như giữa các ngành hoạt động nhà nước với nhau Nếu không đạt được sự thống nhất trong việc chấp hành pháp luật thì sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội sẽ gặp nhiều khó khăn Vì lẽ trên phải tổ chức ra Viện kiểm sát nhân dân để kiểm sát việc tuân theo pháp luật nhằm giữ vững pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo đảm cho pháp luật được chấp hành một cách
3 http://www.vksndtc.gov.vn/khac-145
4
Trang 5nghiêm chỉnh và thống nhất 4 ” Theo đó, Hiến pháp 1959 và Luật tổ chức Viện kiểm
sát nhân dân năm 1960 ban hành đã đánh dấu sự ra đời của Viện kiểm sát, đây là cơ quan đặc thù, độc lập với chức năng, nhiệm vụ riêng biệt so với các cơ quan trước
đó trong Bộ máy nhà nước Cơ quan này tiếp tục khẳng định được vị trí, vai trò trong Bộ máy nhà nước Việt Nam tại Hiến pháp năm 1980, Hiến pháp năm 1992, Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 1992…, và hiện nay là Hiến pháp 2013
và Luật tổ chức viện kiểm sát nhân dân 2014 Như vậy, sự ra đời của mô hình Viện kiểm sát nhân dân thay thế mô hình Viện công tố ở nước ta là tất yếu, gắn liền với yêu cầu, nhiệm vụ chung của Nhà nước Mặc dù quá trình ấy có những sự thay đổi
nhất định về chức năng thế nhưng nhiệm vụ chung vẫn là “bảo vệ Hiến pháp và pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất 5”
2 Khái quát về chức năng của Viện kiểm sát nhân dân, Viện công tố
Cũng giống như một số nước trên thế giới, từ khi sơ khai, Thẩm phán đứng trong tòa án có chức năng buộc tội bị cáo tại các phiên tòa hình Sau khi trực thuộc
Ủy ban kháng chiến, Viện công tố với chức danh tư pháp chính là công tố viên không chỉ có quyền trong lĩnh vực hình sự như kháng nghị bản án hình sự mà còn
có quyền tại phiên tòa dân sự, kháng nghị bản án dân sự Có thể thấy, đây là sự mở rộng đáng kể thẩm quyền của cơ quan công tố, thể hiện sự thay đổi trong suy nghĩ truyền thống cho rằng việc tư nhân thì Nhà nước không có quyền can thiệp Sau khi Hiến pháp năm 1959 và Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 1960 ra đời, thiết chế Viện kiểm sát có chức năng kiểm sát việc tuần theo pháp luật của các cơ quan thuộc Hội đồng chính phủ, địa phương, nhân viên cơ quan nhà nước và công dân và thực hành quyền công tố Chức năng này được khẳng định trong các văn bản pháp luật giai đoạn sau này: kiểm sát việc tuân theo pháp luật của cơ quan nhà nước từ
4 Tờ trình Quốc hội về Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 1960
5 Khoản 2 điều 2 Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân 2014
5
Trang 6cấp Bộ trở xuống và chức năng thực hành quyền công tố của VKSND… Hiến pháp 1992 sửa đổi bổ sung 2001 và Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân 2002 đã đánh dấu bước chuyển đáng kể của ngành kiểm sát, theo đó viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp góp phần bảo đảm cho pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh thống nhất Sang đến Hiến pháp 2013, Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân 2014 thì chức năng này được tái khẳng định
theo điều 107 Hiến pháp 2013 và điều 2 Luật tổ chức: “Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp”.
II Phân tích một số vấn đề về mô hình Viện công tố, Viện kiểm sát nhân dân trong giai đoạn hiện nay
1 Cần phải thay đổi mô hình Viện kiểm sát thành Viện công tố để chuyên môn hóa chức năng thực hành quyền công tố
Nghị quyết 48/NQ-TW (24/05/2005) và Nghị quyết 49/NQ-TW
(02/06/2005) của Bộ Chính Trị đã đề cập đến việc “nghiên cứu chuyển Viện kiểm sát thành viện công tố, tăng cường trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra”,
cần phải xem xét kĩ lưỡng liệu có thể coi đây là vấn đề đã được Đảng quyết định dứt khoát phải chuyển Viện kiểm sát thành Viện công tố, hay nội dung này nêu trong Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị mới chỉ có tính định hướng để chỉ đạo,
yêu cầu những người làm công tác lý luận và thực tiễn “nghiên cứu” việc chuyển Viện kiểm sát thành Viện công tố? Khi “nghiên cứu việc chuyển Viện kiểm sát thành Viện công tố” cần phải lý giải được những vấn đề sau: Có hay không sự cần thiết
phải chuyển Viện kiểm sát thành Viện công tố? Cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn đã được nghiên cứu thấu đáo và tổng kết, đánh giá đầy đủ và thực sự là nhu cầu khách quan đòi hỏi phải chuyển Viện kiểm sát thành Viện công tố ở nước ta hiện nay hay chưa? Những chức năng vốn có (ngoài thực hành quyền công tố) mà Viện kiểm sát
đã và đang thực hiện khi chuyển thành Viện công tố đã giao và sẽ giao hay không giao cho các cơ quan khác thực hiện (kiểm sát hoạt động xét xử của Toà) đã và sẽ
6
Trang 7dẫn đến những hệ lụy gì của việc chuyển đổi này…Nếu chuyển Viện kiểm sát thành Viện công tố thì vị trí, chức năng, thẩm quyền, nguyên tắc tổ chức của Viện công tố sẽ như thế nào? Khi Viện kiểm sát chuyển thành Viện công tố thì cơ quan này đặt ở đâu, trực thuộc Chính phủ, Bộ Tư pháp, Toà án hay Quốc hội6…
Ngoài ra, Nghị quyết 49/NQ-TW cũng đề cập vấn đề tinh gọn đầu mối cơ quan điều tra, tuy nhiên vẫn nhiều điểm chưa thật sự rõ ràng Việc chỉ đạo công tố gắn với điều tra, có nghĩa hoạt động điều tra của điều tra viên đặt dưới sự kiểm sát chặt chẽ của công tố viên- kiểm sát viên được phân công kiểm sát điều tra Muốn thực hiện điều đó, Viện kiểm sát cần chuyển thành viện công tố, và chỉ thực hiện chức năng thực hành quyền công tố, không đảm nhiệm chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp nữa mới có thể đảm bảo “công tố chỉ đạo điều tra”
2 Giữ nguyên mô hình Viện kiểm sát nhân dân vẫn đảm bảo việc thực hiện chức năng thực hành quyền công tố, tăng cường trách nhiệm công tố, gắn công
tố với điều tra
Có thể nói Viện kiểm sát theo mô hình Hiến pháp 1959, 1980, 1992 là chỗ dựa cần thiết, quan trọng và hiệu quả nhất cho Quốc hội- Cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất trong hoạt động giám sát tuân thủ Hiến pháp, luật so với bất kỳ cơ quan nhà nước nào Tuy nhiên, với chức năng hiện nay, vẫn cần thiết phải duy trì
cơ quan kiểm sát, bởi lẽ Quốc hội thường kỳ nhận được những thông tin đầy đủ nhất, toàn diện nhất về tình hình chung pháp luật trong cả nước thông qua báo cáo của Viện trưởng VKSNDTC, từ tình hình phòng chống tội phạm cho đến tình hình
áp dụng pháp luật trong lĩnh vực hoạt động tư pháp Từ đó, Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội có thể có những giải pháp kịp thời, đồng bộ, mạnh mẽ nhằm tăng cường cơ chế quản lí trong một lĩnh vực cụ thể nào đó thông qua hoạt động của Viện kiểm sát- cụ thể trong lĩnh vực hoạt động tư pháp, nơi nào có hoạt động tư pháp, nơi đó có sự kiểm sát của Viện kiểm sát, điều đó tạo sự kiểm soát chặt chẽ,
6 http://www.vksndtc.gov.vn/khac-123
7
Trang 8đồng bộ, khách quan Mặt khác, thông qua hoạt động kiểm sát, trước những đóng góp vào các phiên họp của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội cũng
có thể thấy được những hạn chế trong hoạt động lập pháp của mình vì không có hoạt động nào có thể có những thông tin đầy đủ, phong phú về vấn đề này bằng hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân
Quay lại thời kì đầu những năm 2000, việc sửa đổi chức năng của Viện kiểm sát nhân dân xuất hiện nhiều ý kiến đề nghị xem xét lại chức năng của Viện kiểm sát, chủ yếu của những ý kiến này là sự chồng chéo chức năng giữa Viện kiểm sát
và cơ quan thanh tra Những ý kiến này đề nghị Viện kiểm sát chỉ thực hiện chức năng công tố và đổi thành Viện công tố Quốc hội lúc đó đã không chấp nhận và Hiến pháp 1992 vẫn giữ nguyên mô hình Viện kiểm sát trong bộ máy nhà nước, tuy
nhiên đã sửa đổi thu hẹp phạm vi hoạt động của Viện kiểm sát chỉ còn “thực hành
quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp” Đương nhiên sự thay đổi này đã
kéo theo sự giảm sút về vai trò của Viện kiểm sát trong việc quản lí nhà nước trong thời kì đổi mới So với Hiến pháp trước đó nhìn nhận Viện kiểm sát như là nhân tố
chính “bảo đảm cho pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất” thì bây giờ hoạt động của Viện kiểm sát chỉ là “góp phần” cho nhiệm vụ “bảo đảm
pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất” Viện kiểm sát theo Hiến
pháp 1992 sửa đổi đã tiệm cận mô hình Viện công tố do đó, sự khác biệt giữa hai
mô hình này đã bị thu hẹp đáng kể
Nếu nhìn xuyên suốt các thời kì thì quy luật phủ định của phủ định đã được
áp dụng với Viện kiểm sát nhân dân Viện kiểm sát (1959 đến nay) đã phủ định Viện công tố (1945-1959) và chuẩn bị đến lượt mình lại bị Viện công tố phủ định Như vậy, sau nhiều năm mô hình Viện công tố lại sẽ trở lại điểm xuất phát ban đầu của mình Vậy đây thực sự là bước phát triển – quay lại điểm xuất phát ban đầu nhưng ở tầm cao hơn như đường xoáy trôn ốc hay là vòng tròn luẩn quẩn? Vấn đề
sẽ còn tùy thuộc vào việc nghiên cứu thành lập Viện công tố mà chúng ta hướng tới
8
Trang 9theo yêu cầu tại Nghị quyết 49/NQ-TW đến có gì khác so với Viện công tố đã từng tồn tại ở nước ta sau cách mạng năm 1945
III Bình luận việc chuyển đổi Viện kiểm sát nhân dân thành Viện công tố trong giai đoạn hiện nay
Nhìn nhận theo lí luận, xuyên suốt quá trình thay đổi và xu hướng đang diễn
ra ở nước ta liên quan đến thiết chế Viện kiểm sát nhân dân đang đặt ra một số vấn
đề Nhìn nhận biện chứng về hai mô hình này để thành những điểm tích cực, cũng như hạn chế của mỗi mô hình, từ đó có thể có ý kiến về việc có nên giữ mô hình Viện kiểm sát nhân dân hay chuyển từ Viện kiểm sát nhân dân thành Viện công tố
Thứ nhất, mỗi mô hình đều có những mặt ưu điểm và hạn chế của nó, không
có mô hình nào là toàn vẹn Việc hình thành, lựa chọn mô hình Viện công tố hay Viện kiểm sát ở mỗi quốc gia là kết quả của quá trình phát triển lâu dài, phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố về kinh tế, văn hóa xã hội, lịch sử khác nhau, cũng như học thuyết mà quốc gia đó lựa chọn để phát triển Trên cơ sở học thuyết Mác-Lênin, việc lựa chọn nhà nước là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, chúng ta không thể phủ nhận được mô hình Viện kiểm sát nhân dân Bởi lẽ, mô hình Viện kiểm sát nhân dân mặc dù không phải do Lênin khởi xướng mà như đã trình bày nó xuất hiện từ thế kỉ XVIII, xong chúng ta phải nhìn nhận dòng chảy của nó tính đến thời điểm hiện tại Chỉ đến thời Lênin, mô hình Viện kiểm sát nhân dân mới biểu hiện rõ vai trò của mình trong nhà nước pháp quyền- thiết chế kiểm soát quyền lực nhà nước, thiết chế độc lập, riêng biệt Hoạt động của Viện kiểm sát là cơ chế đảm bảo thực hiện tư tưởng nhà nước pháp quyền, khẳng định tinh thần thượng tôn Hiến pháp, pháp luật, mà nói như Lênin đó là “bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa trên toàn nước Cộng hòa” Việc “nghiên cứu để sửa đổi mô hình Viện kiểm sát trở thành Viện công tố” có thực sự phù hợp theo học thuyết của Lênin? Trong khi trên thực
tế, chúng ta đã thay đổi cái bản chất của Viện kiểm sát- kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Nhà nước, công dân giờ chỉ còn là kiểm sát hoạt động tư pháp Thêm
9
Trang 10vào đó, những lập luận cho việc sửa đổi này không thực sự xác đáng, bởi lẽ việc kiểm tra thanh tra của cơ quan Thanh tra có những điểm tương đồng nhưng không trùng lặp với chức năng kiểm sát chung việc tuân theo pháp luật của Viện kiểm sát, khi mà lí luận đưa ra sửa đổi chỉ là trùng lặp về chức năng mà không có lí luận lí giải việc chuyển Viện kiểm sát thành Viện công tố, Viện công tố mới là cái Nhà nước pháp quyền Việt Nam hướng tới Có thể thấy rằng, chúng ta đang sai lầm về mặt phương pháp luận khi nghiên cứu về vấn đề này, cái nhìn thiếu biện chứng, khách quan
Thứ hai, trước yêu cầu đổi mới toàn diện đất nước chúng ta có hai lựa chọn
đối với Viện kiểm sát: một là, thu hẹp chức năng và tiến tới là chuyển đổi Viện kiểm sát thành Viện công tố; hai là, phải đổi mới tổ chức, phương thức hoạt động của Viện kiểm sát cho phù hợp với những thay đổi trong xã hội, trong nền kinh tế Thực tế cho thấy chúng ta thiên về lựa chọn phương án thứ nhất mà không hẳn quan tâm đến phương án thứ hai Nhưng xét đến cùng, dù có thay đổi như thế nào
đi chăng nữa thì hình thái nhà nước vẫn là đơn nhất, kiểu nhà nước là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và mô hình Viện kiểm sát nhân dân luôn gắn liền với kiểu nhà nước này Khi tiến hành thu hẹp chức năng và trong tương lai tiến hành chuyển đổi Viện kiểm sát thành Viện công tố thì liệu điều gì sẽ diễn ra bởi những chức năng trước đây của Viện kiểm sát chưa rõ sẽ được chuyển giao cho chủ thể nào Phải chăng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa không còn mong muốn pháp chế thống nhất, và quan điểm về “sự phân công phối hợp, kiểm soát” trong Hiến pháp chỉ là hình thức?
Thứ ba, xét thấy trong giai đoạn hiện nay cũng như thực tiễn cho thất mô
hình Viện kiểm sát nhân dân có những ưu thế nhất định đối với nhà nước ta Một là, chủ trương của Đảng ta là tập trung phát triển mạnh hoạt động công tố để nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm, tuy nhiên với chức năng hiện nay là thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp thì xét thấy hoạt động của Viện
10